Ақшаның теориялық аспектілері және оның түрлері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
I.Ақшаның теориялық аспектілері және оның түрлері
1.1 Ақшаның пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..1.2 Ақшаның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

II. Электрондық ақшалар, олардың тиімділігі
2.1. Электрондық ақшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Электрондық ақшалардың тиімділігі мен кемшіліктері ... ... ... ... ... ... ... .

III. Қазақстанда электрондық ақшалардың дамуы және электрондық төлемдер
3.1. Қазақстан Республикасындағы «Электрондық ақшалардың» дамуы ... ...
3.2. Электрондық төлемдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Бұл курстық жұмыстың негізгі мақсаты элетронды ақшаның түсінігі мен оларды пайдалану нысандарына теориялық аспектілер беріп, қазіргі экономикалық құбылыстарды бақылап, электронды ақшаны жан-жағынан қазіргі және болашақтағы позицияларынан қарастыру.
Менің ойымша, электронды ақшаның және жалпы ақша дегеннің экономикалық мәнін бағалау өте қиын. Оның маңыздылығы мен функциясын түсінбей, нарықтық экономиканың механизмін және де оған электронды ақшаның әсерін танып білу мүмкін емес. Егер де сіздер «экономиканың» не екенін және онда болып жатқан процестердің қоғам өміріне әсерін білгіңіз келсе, ең алдымен ақшаның мазмұнын және функциясын танып біліңіз. Бұл сұрақтардың білуі, біздің қоғамда кездесетін экономикалық проблемаларға басқаша көзқараспен қарауға мүмкіндік береді.
1. Қ.К. Кеулімжанов, З.Н. Әжібаева, Н.А. Құдайбергенова, А.Ә. Жантаева «Қаржылық есеп», – Қарағанды, 2001 ж.]
2. Ғ.С.Сейтқасымов. “Ақша, несие, банктер”, – Алматы: Экономика, 2001 ж
3. Я. А. Дободиной “ Денежное обращение” финансы. ЮНИТИ, 1999
4. Көшенова Б. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары.-Алматы.-Экономика
5. В. Д. Мелинков “ Основа финансов ”, - Алматы, 2005 ж
6. Мақыш С. Банк ісі// Оқу құралы.-Алматы.-Қазақ университеті.-2004
7. Мақыш С. Коммерциялық банктер операциялары.-Алматы.-Маркет.-2004.
        
        Мазмұны
Кіріспе ......................................................................................................................
I. Ақшаның теориялық аспектілері және оның түрлері
1.1 Ақшаның пайда болуы...................................................................................... 1.2 Ақшаның түрлері...............................................................................................
II. Электрондық ... ... ... Электрондық ақшалар....................................................................................
2.2. Электрондық ақшалардың тиімділігі мен кемшіліктері.............................
III. Қазақстанда электрондық ақшалардың дамуы және ... ... ... ... ... ... төлемдер..................................................................................
Қорытынды..........................................................................................................
Қолданылған әдебиеттер тізімі.........................................................................
Қосымшалар.........................................................................................................
Кіріспе
Бұл курстық жұмыстың негізгі мақсаты элетронды ақшаның түсінігі мен оларды ... ... ... аспектілер беріп, қазіргі экономикалық құбылыстарды бақылап, электронды ақшаны жан-жағынан қазіргі және болашақтағы ... ... ... ... ... және жалпы ақша дегеннің экономикалық мәнін бағалау өте қиын. Оның маңыздылығы мен ... ... ... ... ... және де оған ... ... әсерін танып білу мүмкін емес. Егер де сіздер не екенін және онда болып жатқан ... ... ... ... ... келсе, ең алдымен ақшаның мазмұнын және функциясын танып біліңіз. Бұл ... ... ... ... ... экономикалық проблемаларға басқаша көзқараспен қарауға мүмкіндік береді.
Мен бұл ... ... ... шығу ... оның ... ... және қажеттілігі туралы қарастырған болатынмын. Енді, ақша дегеніміз не деген сұраққа келетін болсақ, Ақша - ... ... ... ... тауар, онда барлық басқа тауардың құны бейнеленеді және оның делдал ретінде қатысуыменен тауар ... ... ... ... ... үздіксіз жасала береді. Құнның ақшалай нысанының бекуімен байланысты баға пайда болады. Баға құнның ақшалай көрінісі. Оның ... ... да, ... де, тең де ... ... Бұл өз ... талдауды талап етеді. Табиғат өздігінен ақшаны да, банкирді де туғызған емес. Ақшаның пайда болу тарихына үңілетін болсақ, түп ... ерте ... ... және де ол ... біз ... ... ... түрінде шыққан жоқ. Ақша ірі еңбек бөлінісінің нәтижесінде мал бағушылардың бөлініп шығуымен мал (ірі ... ... ... ... Ал, одан ... ... өмір сүрген Гомердің көне Троя батырлары туралы поэмасында өгізді құн ... ... ... ... ... ... басқа да ақша түрлері дами келді, олар металл ақша, қағаз ақша, электронды ақша, несиелік ақшалар.Электрондық ақша - электрондық ... ... және ... және ... да ... орындау мақсатында электрондық құралдар (байланыс арналары) арқылы бір құрылғыдан екіншісіне беріле алатын ақшалай құнды білдіреді. Әлемдік практикада қолданылатын тасымалдауышына ... ... ... екі түрі ... Оның ... - ... негізіндегі электрондық ақша (card-based). Бұл жағдайда электрондық ақша карточкалар негізінде іске асырылған өнімді (микропроцессорлық карточка) білдіреді, яғни иесіне (пайдаланушыға) ... ... ... не ... құн ... ақпарат карточкаға кіріктірілген микропроцессорлық чипте сақталады және оның құны, әдетте, ... ... ... ... ... ... ... негізіндегі электрондық ақша санатына әлемнің түрлі елдерінде құрылған, GeldCarte (Германия), Proton (Бельгия), Chіp knіp (Нидерланд), Cash Card ... Quіck ... eNETS ... Mondex ... және VІSA CASH (VІSA) ... ... ... Екіншісі желілер негізіндегі электрондық ақша (network - based) немесе "желілік ақша". "Электрондық ... бұл түрі ... желі ... ... ... ... ... сақтау және электрондық ақшаны (эмитенттің электрондық міндеттемелерін) беруді ... ... үшін ... ... ... дискісі) орнатылған арнайы бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдаланатын желілік өнімді білдіреді. Желілер ... ... ... ... ... мынадай жүйелерін жатқызуға болады - Paypal (АҚШ), WebMoney ... Яndex. Ақша ... ... жуық арада төл теңгеміздің, яғни ақшаның екінші түрі қолданысқа енуін қарастырдым. Бірақ ол ақша ... ... ... оны ... ... ... Өйткені ол - ақшаның электронды нұсқасы болып табылады. 2010 жылдың ақпан ... ... ... банк ... Мәжіліс депутаттарына "Электронды ақша туралы" заң жобасын таныстырды. Осы заңға сәйкес, кез-келген азамат өз еркімен екінші деңгейлі ... ... ... есеп-шот ашады. Оны "электронды әмиян" деуге болады. Содан соң осы әмияныңызға өз шамаңыз жеткенше, қалауыңыз бойынша керекті қаржыңызды ... ... ... ... ... арқылы сатылатын тауарларға үйіңізде немесе жұмысыңызда отырып-ақ тапсырыс беріп есептесе аласыз. Электрондық ... оның ... ... ... Интернетте онлайндық сатып алуды жасауға және сауда ұйымдарынан және ... ... олар ... ... ... ... бойынша тиісті келісімдері бар өзге де кәсіпкерлік ... өзге де ... ... ... ... ... Сондай-ақ электрондық ақшаны жеке тұлғалар белгілі бір электрондық ақша жүйесінің шеңберінде басқа пайдаланушыларға - жеке ... ... үшін ... ... ... ... ... Интернеттің сансыз көп пайдаланушылары арасында ол бойынша тауарлар мен қызметтерді сатып алған кезде жылдам әрі ... есеп ... ... көрінеді.
Электрондық құралдар көмегімен сатып алынған тауарларға төлем жасау. Кеңірек тараған жүйелер: үй ... ... ... ... ... және т.б. ... ... басты ерекшелігі сатып алынған тауарға төлем жасау процесі тапсырыс берушінің компьютері және тауар сатушысының Web-сервері арқылы жүргізіледі.
І - ... Ақша ... ... ... және электронды ақша
+ Ақшаның пайда болуы
Ақша ежелгі ... ... ... Олар тауар өндірісінің дамуындағы бірден-бір шарт және өнім болып табылады. Тауар - бұл сату ... ... үшін ... еңбек өнімі.. Адам еңбегінің өнімі (зат), оны өндірушілердің белгілі қоғамдық қатынастарын тудыра отырып, тауар формасын қабылдайды. Заттардың тауарға айналуы ... ... ... ... ... ... ... кез келген зат тауар бола алмайды. Егер (нақты ... ... ... құны өз ... ... таппаса немесе қоғам тарапынан мойындалмаса, онда оны дайындауға кеткен уақыттың рәсуә болғаны; мұндай бұйым тауарлық формаға ие ... ... оның ... ... ... Сондықтан да әрбір тауар қажетті тұтыну құнын алу құралы бола отырып, ... ... ... ... айырбас құны ретінде көрінеді. ) () сөзінен шыққан. () сөзі ... ақша ... ... ... ... ... Русьтарда да ақша металл ақшаларға ауысқаннан кейін де ... ... ие ... ... Мудрый 1018 ж. былай деген . Ол кездегі қазынашы , қазына, қазына жинау орны - деп ... ... ... Солтүстік Сібір халықтарында, ал аң жүндері Солтүстік Америка халықтарында жалпы құндық эквивалент ретінде қолданылды. Жүн ақшалар Монғолияда, Тибетте және Памир ... кең ... ... ... ... арабтармен, хазарлармен, Византиямен сауда-саттық жасауы барысында жүн ең ... ... бірі ... Юлий ... ... ... ақша ретінде құлдарды пайдаланды. Сонымен, бір құлдың құны үш сиыр, алты ... он екі ... ... Бара бара, өндіру мен алмастырудың көлемінің өсуіне байланысты, жалпыға бірдей баламаның маңызын бір ... оңай ... ... ... ... ... тауардың орындауы керек болды. Осының салдарында өмірге кесектелген қола, мыс, күміс, алтын ақшалар келді, Одан кейінгі қоғамдық дамудың ... ... ... ... орнына, металдан дайындалған монеталар пайда болды, оның ішінде ... ақша да бар. Бұл ... ... ... ... оған қажетті деректер (мемлекеттің аты, гербісі, басылған жылы, тағы басқалар) басылатын. Бұл сол ... ... ... түрі ... ... ... тауар айналысында ақша айырбас құралы болып табылады. Тауар және ақша ... ... Ақша ... ... онда тауар айналысы да болмайды. Бірақ XVI ғасырдың басында (1516 ж.) утопиялық социализмнің негізін қалаушы Томас Моор өзінің деген ... . Ол ... Т. Моор тағы ... деді: . XIXғ. Социал утопистері - Прудон, ... Грен және ... ... ... ... ... Прудон тауар өндірісін сақтай отырып, ақшаны жоюдың жобасын ... және оны ... ... ... ... ... де ... Қазан революциясынан кейін, азамат соғысы жылдарында ақшаның құнсыздануы байқала бастаған кезде ақшаны жою сәті ... яғни ... өзі ... алып ... ... ... пайда бола бастады. Керек десеңіз ауыл шаруашылық өнімдеріне тікелей айырбастауды ұйымдастыруға тырысты. Шыңдығында, мұның бәрі сәтсіз аяқталды. К. ... ... ... ... жоя ... біз ... ... ең жоғары сатысында (коммунизмде) болуымыз мүмкін немесе ең төменгі сатыға (алғашқы қауымдық құрылысқа) ... ... ... ... ... де ... - ол ... сондықтан да ақша болған, олар бар және бола береді. [3]
Ақшаның қызметі:
 Құн өлшемі
 Айналыс құралы
 Төлем құралы
 Жинақтау және ... ... ... ... ... ақшаның мәні олардың қызметтерінде көрініс табады, олар ішкі ақшаның негізін және құрамын сипаттайды. Ақша қызметінің әрқайсысы тауарлардың айналымы процесінен шығатын ... - ... ... бір ... ... ... олар ... кездегі және нарықтық экономикадағы ақшаның маңызы мен рөлін өте толық ашады деп есептей отырып, біз 5 қызметін ... ... ... ... және ... қызметі болып, барлық тауарлар құнының өлшемі қызметі болып табылады, ол тауарлардың балама айырбасымен қамтамасыз етеді. Бірақ та тауарларды салыстырмалы ... ақша ... ... ... ... қоғамдық қажетті адам еңбегі саналады. Барлық тауарлар қажетті еңбек ... ... ... ... да ... құны бар ... ... олардың құнының өлшемі бола алады. Ақшалар құн өлшемі қызметінде идеалды оймен ойлау арқылы орындайды. Яғни тауардың құнын өлшеу ... ... ... ... ... тауарлық формасының ақшалай формаға айналуы үшін тауарлар бағасын белгілеу жеткілікті, бұл жағдайда тауарларды өткізу ... ... ... ақша ... ... ғана ... ... - тауарлар құнының ақшалай көрінісі болып табылады. Ол тауарды өндіру мен өткізуге кететін қоғамдық ... ... ... ... яғни баға бұл тауардың қоғамдық танылған құны болып табылады. ... ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың тепе - теңдігі кезінде ол тауар құнына және ақша құнына тәуелді болады. ... ... Бұл ... маңызын тауар айналымының Т - А - Т классикалық формуласының көмегімен ... ... Бұл ... ақша ... ... ... ... атқарады, оның негізі болып айырбас баламасы саналады. Формуладағы тауарлық айналымы екі актіден тұрақты: тауарды ... яғни оның ... ... және тауарды саптып алу, яғни ақшаның тауарға айналуы. Бұл жағдайда ақша айналыс құралы қызметіндегі ... ... ... Ол қызметті орындау үшін ақша үнемі қолда болуы тиіс, яғни бұл ... ... ... ... ақшалар атқара алады. Егер сатып алушыда ақша болмаса, онда ол тауарды ... ... Бұл ... ақша ... ... ... алу үшін ... болады. Олар тауар сатушының қалтасында жатпайды, сатушылар оларды басқа қажетті ... ... алу үшін ... ақша ... ... ... Сондықтан бұл жерде ақшаның рөлі өте жылдам және ол бір тауарды екіншісіне ... ... ... ... үшін ... ... құралы. Тауар өндірісі және тауар айналымының дамуы, сонымен бірге кредиттік қатынакстардың ... ... ... ... ... ... тағы бір ... туындады. Бұл жағдайда Т - А - Т ... ... Т - А және А - Т ... екі ... бөлініп шығады. Ақшаның сатушыға жетуінен гөрі тауар сатып алушының қолына жылдамдық жетеді. Бұл ... ... ... ... ... ал ... ... - қарыз алушыға айналады. Сату және төлем актінің бөлінуі нәтижесінде ақшалар төлем құралы деген жаңа қызметті орындай бастады. ... ... ... ... ... ... түседі. Ақша айналымы процесін бастамайды, оны анықтайды. Сатып алушы тауар үшін ақша төлемейді, міндеттеме төлейді. ... ... ... ... екен. Төлем міндеттемені өтегеннен кейін жүзеге асады, сәйкесінше, ақшалар сату - ... алу ... ... ... жаба ... тек қана оны ... ... қатысты ақшаның салыстырмалы дербес қозғалысы жүзеге ... ... ... ... ... ... кезінде ақша мен тауардың қарама - қарсы бір уақыттағы қозғалысы орын алса, ал ақшаның төлем құралы ... бұл ... ... ... бойынша алшақтық болады, яғни қарыз алушы тауарды несиеге сатып алып сатушыға қарыз міндеттемесін береді, ол ... ... ғана ... ... ... ... ... пайдалануды К. Маркс былайша сипаттады: .
Жинақтау және қорлану құралы. Төлем құралы ретіндегі ақша ... ... ақша ... ... ... ... яғни ... жинақтау және қорлану құралы ретіндегі қызметін туындатады.
Бірінші актіде тауар сатылады да ... ... бұл ... өз ... ... жиі бас ... тура ... Алтын адамдардың көз жауын алады. Сондықтан оны жинақтау мен сақтауға ұмтылады, өйткені бұл қор кез ... ... ... яғни кез келген уақытта өзінің барлық қажеттіліктерін қанағаттандыруға мүмкіндік береді. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... Және олар осы қызметте қоғамдық байлықтың жалпы көрінісі болып саналады. ... өз ... асыл ... өнер ... жылжымалы мүлік, акциялар, облигациялар, банктегі аұша және т.б түрде сақтай алады. Бірақ ақшалар көбінесе осы қызметті орындайды. ... ... ... тән, ... ... ... құралы ретінде пайдалануға болатын және тіркелген атаулы құны бар актив саналады. Ақшалар төлем құралы ретінде пайдаланылады және олар құн ... ... ... олар ... етуші масштаб шеңберінде өзінің жеке тұрақты құнын өзгертпейді.
Әлемдік ақшалар. Әлемдік ақшалар ақшаның барлық қасиеттерін өзіне жұмылдыра отырып, ол ... және ... ... ... ... ... қаша ... тікелей логикалық жалғасы болып табылады. К.Маркс былай жазған: . Осыған байланысты әлемдік ақшалардың табиғаты, экономикалық категория ретіндегі ... ... ... ... көрініс табады, мұндағы ақшаның өзіндік ерекшелігі жаппай интернационалды тауар ретінде көрнеді. Халықаралық төлем құралы ол ... ... ... арқылы және ішкі ақша айналымына ұқсас қалыптасатын құнның айрықша ... ... ... ... ... ... ақша ... айырбас жасау да мүмкін емес. Бұл деген сөз, қоғам дамуының негізі - мамандандырудың (еңбек бөлінісінің) жүзеге ... ... ... ... ... ... ... тәуелді. Сауда-саттық ақшаны , ал сауда болса - ... ең ... ... бірі ... ... ... болу ... да сол кезеңге кетеді. Әрине, ақшаның түрі де мыңдаған жылдар ішінде талай рет өзгерген. Ақшаның жалпыға бірдей эквивалент ... ... ... ... ... бір ... қоғамдық тұтыну құнының болатындығын;
2. онда абстракты еңбек бейнелейтін құнның да болатындығын;
3. тауар өндірушінің жеке еңбегі ... ... бір ... ... ... ... мен ақша арасындағы бірлік те, қарама-қарсылық қайшылық та ... құны ... ... ... өндіруші қоғамға бір қажетсіз тауарды шығарса, ол сатылмайды; оны ақшаға айналдыра алмайды. Өйткені ол тұтыну құны тұрғысынан қоғамдық қажетті де, оның ... ... де ... ... Егер ... жеке ... қанағаттандырса, ол тез арада өтіп кетеді, ақшаға айналады.[5]
1.2. Ақшаның түрлері
Ақша өзінің дамуы барысында екі түрге бөлінеді:
Толық құнды ақшалар (нағыз ... ... ... ... ... құнды ақшалар (нағыз ақшалар) -- номиналдық құны оны дайындауға кеткен нақты құнымен сәйкес ... ... ... ... ... және алтыннан жасалғандары жатады. Металл ақшалар әр түрлі нысанда болған. Монета түріндегі ... -- бұл ... ... ... ... бет жағы -- аверс, артқы жағы -- ... және жаны -- гурт деп ... ... ... ... ... саналатын шіркеу құдайы Юнона-Монета есімімен байланыстырады, яғни сол шіркеуден берілген ... ... ... ... эпир ханы ... ... (б.э.д. 275 ж.) жеңіске жеткендігі туралы аңыз бар. сөзі латынша -- дегенді білдіреді.
Алғашқы ... VII ғ. б.з.б ... ... және Ертедегі Лидия мемлекетінде пайда болды.
Толыққұнсыз ақшалар (құнның белгілері) -- ... құны ... ... яғни ... ... кеткен қоғамдық еңбектен жоғары болып келетін ақшалар.
Оларға мыналар жатады:
құнның металдық белгілері -- арзан бағалы металдардан жасалған ұсақ монеталар, ... жез, ... т.б. ... ... ... белгілері.
Құнның қағаздай белгілері екіге бөлінді: қағаз ақшалар және несиелік ақшаларға.
Қағаз ақшалар -- бұл нағыз ақшалардың өкілдері. Тарихта олар ... ... ... және ... ... орынбасарлары ретінде пайда болды. Қағаз ақшалардың айналыста ... ... ... олардың айналыс құралы қызметін атқару ерекшеліктеріне байланысты.
Металл ақшалардың қағаз ақшаға ауысу себептері мынадай:
* Металл ақшалардың тасымалдап алып жүру ... ... ... ... ... ... жасаған әрекетінің нәтижесінде, яғни қазынаға қосымша табыс алу ... ... ... ... ... бүлінуі;
* Бағалы металдарды өндірудің қағаз ақшаларды шығаруға қарағанда қымбатқа түсуі;
* Бюджет тапшылығын жабу мақсатында қағаз ақшалардың ... ... ... б.з. XII ғ. ... 1690 жылы Ұлыбритания отары болған Солтүстік Америкада, 1762 жылы Австрияда және 1769 жылы ... ... ... ... дүниежүзілік соғыс жылдары қағаз ақшалар барлық елдерде ... ... ... ... ... -- ... тапшылығын жабу мақсатында шығарылатын және металға ауыстырылмайтын, сондай-ақ мемлекет белгілеген өзіндік номиналы бар ... ... ... тек қана ... ... және ... ... қызметін атақарды. Олардың айналыста ұлғаюы мемлекеттің қаржы жетіспеушілігіне байланысты шығаруымен түсіндіріледі. Қағаз ақшалар өзінің табиғаты жағынан тұрақсыз және құнсыздануға тез ... ... ... ... ... басы артық қағаз ақшалардың шығарылуын, эмитентке деген сенімнің төмендеуін және төлем балансының қолайсыздық жағдайын ... ... -- ... өндірісінің дамуымен, яғни тауарларды сатып алу және сатудың ... ... ... (несиеге) берілуімен байланысты пайда болған ақшалар.
Несиелік ақшалардың ... ... ... ... ... ... ... басты мақсаты: ақша айналымын икемді ету; нағыз ... ... ... ақша ... ... мүмкіндік жасау.
Несиелік ақшалардың мынадай түрлері бар:
* вексель;
* банкнота;
* чек.
Вексель (ағылш. bill note -- ... ... -- ... бір ... ... ала ... ... және белгіленген жерде төлейтіндігі туралы борышқордың қарыздық міндеттемесі.
Вексельдің екі түрі бар: жай және аудармалы. Вексельдің ... ... ... ... ... ... түсініктемелер берілген:
Жай вексель (соло) -- вексельді ұстаушыға вексельде көрсетілген соманы ... бір ... ... талап етуге байланысты төлеу туралы вексель берушінің еш нәрсемен негізделмеген ... ... ... вексель (тратта) -- вексельде көрсетілген соманы белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... үшінші бір тұлғаға (трассатқа) вексель берушінің (трассанттың) еш нәрсемен негізделмеген ұсынысын (бұйрығы) сипаттайтын вексель.
Жай және ... ... -- ... ... ... ретінде қарастырылады.
Сонымен қатар, экономикалық әдебиттерде вексельді мынадай түрлерге бөледі:
* Қаржылық (банктік) вексель -- белгілі бір ақша сомасын ... ... ... қарыздық міндеттеме.
* Қазыналық вексель -- бюджет ... жабу ... ... ... шығарылатын, оның міндеттемесі. Қазыналық вексель бойынша мемлекет борышқор болып саналады.
* Достық вексель кейіннен ... ... ... алу ... ... беріледі.
Бронзалық вексель нақты қамтамасыз етілмеген қарыздық міндеттемені білдіреді.
Вексельдің келесідей өзіне тән қасиеттері ... ... яғни ... мәміленің нақты түрінің көрсетілмеуі;
* даусыздық, яғни протесттуралы актіні нотариуспен жасағаннан ... ... шара ... ... ... ... ... төленуге тиістігі;
* айналымдылық, яғни басқа бір тұлғаларға аударып жазу арқылы (индоссамент) төлем құралы ретінде вексельдің берілуі.
Вексель айналысын бірінші болып қолдаушылардың ... ... ... атап ... болады. Бұл банк 1996 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ... 500,1000 және 5000 АҚШ ... вексельдерін айналымға шығарып, оларды несие құралы ретінде клиентеріне берді.
Сонымен қатар, осы банк 2003 жылы домицилиант ретінде ... 200,0 млн. ... ... вексельдерін өтеді.
Мұндағы, -- вексельде көрсетілген төлемді жүзеге асыратын, вексельде делдал ретінде қатысатын банк.
Банкнота ... ... - банк ... орталық банктің айналысқа шығарған әр түрлі номиналдағы ақша бірліктері.
Ол вексельден және қағаз ақшалардан ... ... ... ... ... айырмашылығы бар:
* мерзімділігіне қарай, егер де вексель мерзімді қарыздық міндеттеме болса (3 -- 6 ... ал, ... -- ... ... ... кепілдігіне қарай, вексельді айналысқа жеке кәсіпкерлер шығарады және оның жеке ... ... ал, ... ... ... ... банк шығаратындықтан, оған мемлекет кепілдік береді. [6]
Экономикалық әдебиттерде банкнотаны екі түрге бөледі: классикалық және жай.
Классикалық банкнота -- бұл ... ... ... болған нысаны ретінде алтынға еркін алмастырылатын, яғни алтынмен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... өзіндік айырмашылығы бар:
* жаратылысына қарай -- қағаз ақшалар ақшаның ... ... ... қызметінен туындаса, ал банкнота -- ақшаның төлем құралы ... ... ... эмиссиялау әдісі бойынша -- қағаз ақшаларды айналысқа қазынашылық шығарса, ал банкнотаны -- ... банк ... ... ... -- ... ... вексель мерзімінің аяқталуына байланысты Орталық банкке қайтарылса, ал, қағаз ақшалар қайтарылмайды, яғни олар айналыста қала береді;
* ауыстырылуына ... -- ... ... ... ... байланысты алтынға немесе күміске ауыстырылып отырса, қағаз ақшалар қашаннан ауыстырылмайтын ... ... ... ... ... ... алтынмен қамтамасыз етілуі қысқарып, оның вексельдік қамтамасыз етілуі де күрт нашарлай түсті, себебі Орталық банктің ... ... ... ... ... мен ... ... банкнота -- бұл қазіргі кездегі айналысқа шығарылған Орталық банк билеті.
Олар металға алмастырылмайды, тек қана ... ... ... активтерімен қамтамасыз етіледі. Ендеше қазіргі айналыста жүрген орталық банктен шығатын жай банкноталар ... ... ... ... ... белгілі бір дәрежеде тауарлық немесе несиелік негізі сақталған, ... олар ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкісінің жай банкноталардың эмиссиялануының төмендегідей үш жолын бөліп көрсетуге болады:
* Шаруашылықты несиелеу жолымен;
* Мемлекетті (үкіметті) несиелеу, яғни ... ... ... ... ... ... ... Шынында да, еліміз тәуелсіздік алған жылдардың басында экономикадағы тұрақсыздыктың нәтижесінде 1993-1998 жылдары мұндай ... ... ... ... 1995 -- 1996 ... ... ... ЖІӨ-нің 5,5 %-на дейін жетті, ендеше сол уақыттары республикалық бюджет тапшылығының 80%-ға жуығы Ұлттық Банктің Үкіметке берген несиелері есебінен ... ... ... бұл ... ... ... да болды, оның бірі елімізде гиперинфлияцияның орын алуы.
* Ұлттық валюта бағамының тұрақтылығын қамтамсыз ету және еліміздің сыртқы ... өтеу үшін ... ... ... ... мақсатында айналысқа қосымша ақша эмиссиялау жолымен.
Чек вексель мен ... ... ... банктердің құрылып, олардағы ағымдық шоттарда бос ақшалай қаражаттардың жинақталуына байланысты несиелік және айналыс құралы ретінде ... кеш ... ... ... 1683 жылы ... ... болды.
Чек - ағымдағы шот иесінің чекті ... ... бір ... ... төлеу туралы немесе басқа ағымдық шотқа аудару туралы өзінің банкісіне берген жазбаша бұйрығы.
Чектің мынадай түрлері бар:
* ақшалай чек - ... ... ақша ... ... ... ... ордерлі чек - бір тұлғаның атына толтырылған, бірақ индоссамент бойынша басқа бір тұлғаға ... ... ... ... чек - чекті мәлімдеушіге ондағы көрсетілген сомасы төленеді;
* есеп айырылысу чегі - заңды тұлғалар арасында ... есп ... ... жол чегі - ... ... ... төлем құралы;
кепілдендірілген чек - банктің чекте көрсетілген соманы төлеуге кепілдендіруін сипаттайтын төлем құралы.
Чектің экономикалық жаратылысы мынадай: біріншіден, ол ... ... ... алуға қызмет етеді; екіншіден; ол айналыс және төлем құралы ... ... ... ол ... ... есеп ... ... ақшалар -- компьютер торабының, ақпараттарды автоматты түрде ... ... ... ... жүйелері арқылы жүзеге асыратын банктер және олардың клиенттері, сатушылар мен ... ... ... ... ... ... -- ... карточка нысанында болады. Олар екі түрлі болып келеді:
Дебеттік (төлем) карточка -- банкте арнайы карточкалық қаражаты бар, клиент арасындағы ... ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақша алуға, сондай-ақ тауарлар мен қызметтер үшін төлеуге арналған төлем құралы.
Кредиттік карточка -- оның ... мен ... иесі ... ... ... ... ... тауарлар мен қызметтер үшін төлемді жасауға, не қолма-қол ақша алуға арналған карточка.[7]
Қазақстан ... ... ... ... ... және кредиттік карточкалардың локальдық және халықаралық түрлерін кеңінен қолданылуда. ... ... , , , және т.б. ... ... ... алуға арналған дебеттік карточкалар да кеңінен қолданылуда. Мұндай карточкалардың шоттары көбіне теңгеде ашылады.
Несиелік карточкалар бөлшек сауда ... және ... ... аясында қолданылады. Қазіргі уақытта несиелік карточкалардың мынадай түрлері қолданылады: банктік, саудаға арналған, бензин сатып алуға арналған, туризм және ... ... ... ... ... кеңінен таралған түріне сауда карточкаларын жатқызуға болады.
2011 жылдың 1 ... ... ... 20 банк және АҚ ... ... төлем карточкаларын шығаруды жүзеге асыруда. Екінші деңгейлі банктер жергілікті жүйе төлем карточкаларын: Altyn Card -- АҚ, Smart AlemCard -- АҚ, АҚ ... ... ... ... ... келесідей халықаралық жүйе карточкаларын шығарумен және таратумен айналысуда: VISA International, MasterCard Worldwide, American Express International, China Union Pay және Diners Club ... ... ... ... ақшалар
Электрондық ақша - электрондық құрылғыда сақталатын және төлемдік және басқа да міндеттемелерді ... ... ... құралдар (байланыс арналары) арқылы бір құрылғыдан екіншісіне беріле алатын ақшалай құнды білдіреді. Құқықтық тұрғыдан алғанда ... ... ... ... иесі (пайдаланушы) нақты ақшаға айырбас ретінде шығарған және электрондық нысанда сақталатын, олардың эмитенттерінің (банктердің) "ақшалай ... ... ... ақша - ... түрде ұсынылатын және айналыста жүретін төлем қаражаты. Электрондық ақшаның ... есеп ... ... ... ... ... ... сатушы мен сатып алушы, банкілер мен олардың клиенттері арасындағы ... ... және оны ... ... ... ... отырып, компьютерлік желі, байланыс жүйелері арқылы қолма-қол ақшасыз есеп ... ... ... ... ... ... (шығару) кезінде пайдаланылатын және олардың айналымын тәртіптейтін криптография хаттамалардың тұрақтылығы құпиялықтың сақталуына кепілдік болады. [10]
Электронды ақшаның тарихы сонау 1918 жылы ... ... ... Банкі телеграф арқылы ақша жіберуінен бастау алған. Араға бірталай жылдар салып 1993 жылы электрондық ақшаның дамуы ... ... ... ... бері ... және кредит карталарын қолдану ғана емес, интернет арқылы сауда-саттық жасау да кеңінен тарала бастады. ... ... ... ... ... жүрген жандар үшін кредит карталары тиімді болды
Электрондық ақшаны шығаруды ... ақша ... жеке ... және ... ақша ... ... олармен жасалған шарттарға және электрондық ақша жүйесінің ішкі ережелеріне сәйкес қабылданған ақша сомасы шегінде ... ... ... ... оның ... ... ... ақшаны шығарған кезде электрондық ақша иесін операцияларды жүзеге асыру тәртібі және тәуекелдер, ... беру ... және ... қарау тәртібі, сондай-ақ электрондық ақшаны пайдалана отырып операциялар жүзеге асырған кезде алынатын комиссиялық сыйақылардың ... мен ... ... ... ... ... ... кезде электрондық ақша иесіне жеке тұлғаның немесе ... ақша ... ... алу ... растайтын түбіртек немесе өзге құжат беріледі
Эмитент өзі шығарған электрондық ақшаның жалпы сомасының электрондық ақша иелерінен қабылданған ақшаның жалпы сомасына ... ... ... ... және ... етеді.
Эмитент 100 айлық есептік көрсеткіштен асатын сомаға электрондық ақша шығарылған жағдайда электрондық ақша иесінің жеке басын анықтауға ... ... ақша иесі ... бір операцияның ең көп сомасы 500 АЕК-ке тең сомадан ... ... және ... ... ... ба? ... сұрақ қойылып, халықтың арасында сауалнама жүргізілді. Сауалнаманың нәтижесінде мынандай қорытындылар шықты
Сурет-1 сауалнаманың нәтижесі ... ... ... мен ... ... ... жағдайдағы сияқты электрондық ақшаны екiншi деңгейдегi банктерге сату арқылы оны ... ... ... ... жағдайда айналыстағы ақша массасы екi бөлiкке бөлiнер едi: электрондық ақша және ... ... ... Жоба ... сол ... ... Республикасының банк жүйесiнiң даму деңгейiне сәйкес қажет болмады. Қазiргi кезде осы жобаны кезең-кезеңiмен iске асыру үшiн ... ... бар. ... ... ... ... ақпараттық инфрақұрылымы осы кезең iшiнде белгiлi бiр дамуға қол жеткiздi. Екiншiден, Қазақстан Республикасында ТМД елдерiнiң арасында неғұрлым ... ... есеп ... ... ... ... ... қалыптасты.
2008 жылы электрондық ақшалармен халықтың тек 10% ғана пайдаланса, 2009 жылы халықтың 38% электрондық ақшаларды таңдады. Ал банктік карталармен төлемдер ... 10%-ға ... 2. ... ... мен ... ... ... ақшалармен операцияларды жүзеге асыру үшін қолданылады. Электрондық әмиян электрондық ақша иелерінің оларды ... ... ... ... ... ... сақтауға және олардың қолдануымен операцияларды жүргізуге мүмкіндік береді.
Электрондық ... ... ... ... алғашқы қадам электрондық әмияндар тұжырымдамасы негiзiнде микропроцессорлық дебеттiк және кредиттiк карточкаларды пайдалана отырып Төлем карточкаларының ұлттық банкаралық жүйесiн құру ... ... ... ... тұжырымдамасын "таза" күйiнде iске асыру көзделмейдi, яғни есеп айырысу жүзеге асырылғанға дейiн клиенттердiң микропроцессорлық карточкаларына ... ақша банк ... ... ... бере ...... клиенттердiң банктегi жеке есепшоттарында қалады. Халық тауарлар мен көрсетiлген қызметтер үшiн Қазақстан Республикасының кез ... ... және осы ... ... ... ... ... көрсететiнiне қарамастан есеп айырысуға мүмкiндiк алады. Электрондық ақшаны шығару ... ... ... банктерге беріледі. Сонымен бірге жеке ұйымдар, эмитент банктер айналысқа шығарған электрондық ақшаны таратумен және оларды пайдаланып, жасалатын ... ... ... ... ... Электрондық ақша шығаруды электрондық ақша иелерінен алдын-ала алған қаражат шегінде эмитент жүзеге асырады. Эмитент банктер өздері шығарған электрондық ақшаны өтеуге ... ... ... ... ... беру, немесе электрондық ақша иесінің талап етуі бойынша оларды банк шотына аудару арқылы номиналдық құны бойынша нақты ақшаға ... ... ақша мен ... ... ... ... төлем карточкасының банк шотына кіру құралы болып табылатындығында. Төлем карточкалары бойынша операцияларды жүргізген кезде барлық операциялар ... банк ... ... ... ... ақша банк ... байланысты емес және оларды пайдалана отырып операцияларды жүргізген кезде төлем электрондық ақшаны бір электронды құрылғыдан екіншісіне беру ... ... ... ... оның ... ... ... электрондық ақшаны пайдалану кезінде төлем ақшаны (қолма-қол, қолма-қол емес) пайдаланбай, бір тұлғаның ... ... ... ... ... - "эмитенттің ақшалай міндеттемелері бар ақпаратты" беру ... ... ... болып отыр. Бұл ретте төлемді жүзеге асыру кезінде электрондық ақшаны беру ... ... ... бар ... ... ... қамтамасыз ететін электрондық құрылғылар (микропроцессор (чип), бағдарламалық қамтамасыз ету, компьютердің "жадысы") арқылы іске ... ... ... ... ... ... болады. Олар екі түрлі болып келеді:
1.Дебеттік (төлем) карточка - ... ... ... ... бар, ... ... келісімшартқа сәйкес шоттан қаражатты пайдалануға, банкомат арқылы қолма-қол ақша алуға, сондай-ақ тауарлар мен қызметтер үшін төлеуге арналған төлем ... ... ... мен оның ... ... ... - бұл ақпараттың қазіргі жоғары технологиялық алып жүрушісі. Мамандардың айтуы бойынша, пластикалық карточка - бұл Қазақстанның ... ... ... ... ... жақында тек қана қолма - қол ақшаларды емес, құжаттарды да ... ... ... немесе төл құжат орнына - карта суретімен). Барлық ... 2,5 ... ... адам ... мен қызметтерге төлем жасау, жалақы алудың құралы және есептеудің тағы басқа түрлері ретінде пластикалық карточкаларды таңдады. Ендеше, пластикалық карточка қолма - қол ... ... ... ... әрі ... болып табылады. Пластикалық карточкалар шартты түрде: халықаралық, жергілікті, дебеттік, кредиттік, корпоративтік, жекешелік, ... ... ... ... ... карточканың 3 негізгі жүйесі бар: VISA, Master Card/Europay, American Express.
Card дебеттік карточкасын шығарды. Alem Card ... ... ... карточка алатын заңды және жеке тұлғалар. Олардың барлығы қазіргі таңда Қазақстанда қызмет көрсетеді. 1993 жылдың соңында Alembank ... ... ... Visa ... қызмет көрсетті, ал 1994 жылдан бастап - Master Card карточкасы қолданыла бастады. Карточкамен қызмет көрсету тәжірибесі кеңейген соң, Alembank 1994 ... ... ... жеке Alem ... мүмкін.
Қазіргі уақытта барлық елдерде шығарылған карточкалардың саны 2 ... ... ... бойынша дамыған елдерде әр тұрғынға 2-3 карточкадан келеді. Қазақстанда да көбінің, зейнеткерлер, бизнесмендер, шахтерлер мен студенттердің, карточкалары бар. Карточкалардың саны ... ... және олар ... ... ... ... айналуда.
Visa Electron - ең пайдалы тарифтер бойынша ең қол жетерлік халықаралық банктік карточка ... ... Бұл ең ... әрі ... ... ... Visa Electron шет елге жол жүретін кезіңізде және күнделікті өміріңізде ... ... - қол ақша ... ... мен қызметтер үшін ақы төлеуіңізге көмектеседі. Visa Electron бойынша электродық құрылғылар: банкоматтар және POS - ... ... ... ... Classic - ... және шет ... ең ... төлем карточкасы. Қызмет көрсетудің ең пайдалы тарифтері, сондай - ақ әлемнің кез ... ... ... ... ... оны шет елге шығатындар үшін маңызды нәрсе етеді. Ол бойынша Visa логотипі бар ... ... ... көрсетіледі.
Visa Classic көмегімен сіздің:
- Сауда және сервис кәсіпорындарында тауарлар мен қызметтерге ақы төлеуге;
- Банкоматтарда және ... - қол ақша ... ... ... ... - қол ... ... үйлерде нөмірді күні бұрын алып қоюға, автокөлікті жалға алуға, авиакомпаниялар мен агенттіктерде билеттерге тапсырыс ... ... ... Business - ... карточка болып табылады және кәсіпорындардың қызметкерлеріне компанияның балансына жататын іссапарлық, өкілдік және өзге де шығыстарды ақша ... ... ... мүмкіндік береді. Карточка жоғалатын жағдайда сізге бар болғаны карточканы шұғыл түрде ауыстыру немесе қолма - қол ... ... ... ... ... ... ... талдауға;
-Іссапарлық және өкілдік шығыстарды жоспарлауға;
-Іссапарлық шығыстарға қаражатты ақша аудару тәсілімен беруге мүмкіндігі бар;
Visa Gold ... ... ... ... пен ... жоғары деңгейін бағалайтындарға арналған. Visa Gold ұстаушыларына айтарлықтай шегерімдер мен жеңілдіктер беріледі. Карточка ұстаушыларының көрсететін қызметтерінің міндетті түрлерінің қатарына карточка ... ... ... ... ету, ... ... уақытша карточканы тегін алу мүмкіндігі және т.б. кіреді. Visa Gold ... иесі ... ... қабілеттілігін атап көрсетеді және анағұрлым қаржылық мол мүмкіндіктерді береді.
Tsesna Local - ең тиімді белгіленген баға ... ... ... ... ... ... ... тауарлар мен қызметтерге төлем жасау және қолма - қол ақша алуға мүмкіндік береді. Сондықтан кең қолдануға ие және де ... ... ... ... Тағы бір ... жәйт - ... атап ... карточкалардай, мұның да жоғалтқан кездегі көрсететін қызметі - жоғалтқан карточканың орнына уақытша карточканы тегін беру және де шұғыл ... ... Бұл осы ... ... ... ... ... жасауына ыңғайлы болуына бірден-бір себеп болады.[13]
Төлем карточкалар нарығында қалыптасқан жағдай жөнінде мәліметтер төменде ... ... 3 - ... ... ... құрылымы
2.Несиелік карточка - оның эмитенті мен карточка иесі арасындағы келісімшартқа сәйкес, несиелік көлемінде та-уарлар мен ... үшін ... ... не ... ақша ... ... ... карточка ақшаның төлем құралы қызметін атқарады.
Кредиттік карточкалардың түрлері:
1. Жаңартылатын карточкалар. Магазин, ресторандарда қолданылады.
Карточкалардың қарыздары жабылғаннан кейін қайтадан жаңартылады.
2. Бір ... ... ... ... есеп айырысу үшін қолданылады. Қарыздар айдың соңында ... ... ... ... Әр түрлі фирмалар әр түрлі қызмет жөніндегі ... ... үшін ... ... ... алтын кредиттік қарточкалар. Олар тек жоғары жылдық табысы бар клиенттерге беріледі.
Кредиттік карточкалар 1915 ... ... ... ол ... олар ең ... рет ... ... жазу түрінде пайда болған. Ақша эволюциясының осы заманғы кезеңіне электронды ақшалар жүйесі сай келеді. Олардың көмегімен ақша ... ... банк ... ақша алу, ... қабылдау, төлемдер, чектік кітапшалар беру, дебет-карточкалары және т.б. Электронды чектік кітапша болып табылатын смарт-карточкалар пайда болды. [14]
Карточкалар негізіндегі ... ақша ... ... түрлі елдерінде құрылған, GeldCarte (Германия), Proton (Бельгия), Chіp knіp (Нидерланд), Cash Card (Швеция), Quіck (Австрия), eNETS (Сингапур), Mondex (MasterCard) және VІSA CASH (VІSA) ... ... ... ... ... ... ... ақша (network - based) немесе "желілік ақша". "Электрондық ... бұл түрі ... желі ... арқылы ақшалай құнды электрондық сақтау және электрондық ақшаны (эмитенттің электрондық міндеттемелерін) беруді жүзеге асыру үшін компьютерде ... ... ... ... ... бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдаланатын желілік өнімді білдіреді. Желілер негізіндегі электрондық ақшаға электрондық ақшаның мынадай ... ... ... - Paypal (АҚШ), WebMoney (Ресей), Яndex. Ақша (Ресей).
2.2. Электрондық ақшалардың тиімділігі мен кемшіліктері
Электрондық төлемдер ... ... өте кең ... ... тікелей ықпал етті. Көптеген дүкендіер пластикалық карточкалар көмегімен сатып алуларды жүзеге асыруға мүмкіндік ... ... сома ... ... үшін ... ... алынады. Коммуналдық қызметтер төлемі сияқты қайталанатын төлемдер айына бір рет ... ... ... арқылы автоматты түрде жүзеге асырылады. Көптеген компаниялар, фирмалар, ұйымдар өз қызметкерлерінің банктік шоттарына акшаны тікелей аудару ... ... ақы ... Жекелеген банктер өз клиенттеріне төмендегідей қызметті көрсетеді: клиент өзінің дербес компъютерін компъютерлік желіге қоса алады, ол жинақ шотындағы қаржыны ағымдағы ... ... ... ... ... ... шет елде және Қазақстанда тауарларды желісі арқылы сату-сатып алу кең өріс жайды.
Күні кешеге дейін валюта айырбастаудың, басқа елдерге ақша ... ... мен ... не ... ... ... ... ештеңеге таңғалар емеспіз. Зейнеткерлердің өзі зейнетақыларын пластикалық карталармен алатын болса, ... ... ... шықпай, электронды ақша арқылы есеп айырысуға болатындығын көрсетіп отыр.
Электронды ақшалы болу және оны пайдалану кез келген тұлғаның таңдауы ... ... ... ... ... ... көшуіне, негізінен интернет-сауда түрткі болып отырғаны белгілі. Мысалы, ... ... ... ... ... арғы жағалауынан-ақ бізде өз бизнесін жүргізіп отыр. Сол себепті соңғы кездері Қазақстан территориясында шетел эмитенттері ... ... ... ... ... ие болған. Мысалы, Ұлттық банктің мәліметінше, біздің нарықта ... ... ... ... ... ... бір айдағы орташа көлемі 10 миллион долларды құраған. Яғни нарықта ... ... ... ... ...
Электрондық ақша Интернеттің сансыз көп пайдаланушылары арасында ол бойынша тауарлар мен қызметтерді сатып алған кезде жылдам әрі қауіпсіз есеп ... үшін ... ... Олар ... да электрондық коммерция нарығының жаңа бөліктерін дамытуға зор мүмкіндік ашады. Оларды енгізу елдегі Интернет-коммерцияны әрмен қарай танымал етуге және ... ... ... ... ... ... ... электрондық ақшаны шығаруға мүмкіндік алады, ал Интернет-пайдаланушылар оларды заңдық негіздерде пайдаланды.
Соның арқасында Интернет арқылы төлем жеңіл әрі ... бола ... Үйде ... ... ... ... отырып-ақ клавиатураны бір-екі басып сатып алынған ... ақы ... ... ... ... ақпаратты немесе қызметтердің басқа түрін санаулы секөнттер ішінде алуға қол жеткізесіз. Электрондық ақша көмегімен Интернет-дүкеннің сайтында online сервистер ... үшін есеп ... қана ... ... жеке ... пайдасына нақты уақыт режімінде тез аударымдар және басқа көптеген операцияларды жасау ... ... ... ақша ... заң ... ... емес болады, өйткені оны компьютер жібермейді. Мысалы: наркотикті сатып ала алмаймыз, өйткені компьютер оған төлемді қабылдамай қояды.
Бүгінде Интернет көптеген ... ... біте ... ... Өз ... ... ... желіде онлайн арқылы сатып алуға деген сұранысты ... ... ал ... өз қызметтерін жаңа баламалы тәсілмен көрсетудің қосымша мүмкіндігі туып ... ... ... ... ... екі жақ үшін де ... ... әрі қауіпсіз екендігін ескерсек, онлайн қызметтерінің жаңа түрлері әрбір желі пайдаланушысының күнделікті тұрмысына шапшаң енуде.
-деді Бисенғали Тәжіяқов. ... ақша ... ... және ... ... ... ... арқылы төлем жүргізу үшін қолданылады.
Сурет 4- электрондық ақшалардың таралу динамикасы
Бүгінгі күні ол әлемнің көптеген елдерінде төлем кәртішкелері мен ... да ... ... ... жаңа ... ... ... табылады. Әсіресе, ең көп қолданылатын саласы -- интернет-сауда. Мысалы, ... ... ... келген заңды немесе жеке тұлғалар осы операцияны орындауға лицензиясы бар банкке тиісінше ақша салады да, банк оған ақшасы ... ... ... Банк ... ... ... ... мен аударылған ақшаны Интернет арқылы қадағалайды. ТМД елдері арасында ... ақша ... ... ... ... ... Украинада, Армения мен Қырғызстанда қабылданған.
Жердің екінші бір қиырынан зат ... ... ... жол ... әуре болмай үйде отырып сатып алу үшін онлайн-банкинг таптырмас құрылғы екені де шындық. Қорытындылай келе ... ... ... ... арқылы сауда-саттық жасау оңтайлы әрі тез.
:: Ақшаны есептеп, қалғанын қайтып беруге кететін уақыт үнемделеді.
:: Қалтада жүріп түсіріп алу, ... алу, ... ... қиыншылықтан құтыласыз.
:: Жасанды ақшаға ұрынып қалудан сақтайды.
:: Ешқашан ескірмейді, өзінің сапасын жоғалтпайды.
:: Үлкен сомадағы ақшаны ... үшін ... сейф ... еш ... жоқ.
:: Шығыны қағаз ақша жасауға кететін шығынға қарағанда ... ... ... ... болса, неліктен барлық жерде бұл жүйені қолданбасқа деген ... ... ... ... кедергі - электрондық ақшаның да басқа ақша ... ... ... ... бар. Ең ... ... электрондық ақшаның қауіпсіздігінде. Ақша виртуалды жүйе бойынша жұмыс атқаратын болғандықтан хакерлердің ақшаны өз шотына аударып алу мүмкіндігі бар. Сол ... ... ... қолданатындарға ақшасының қауіпсіздігін күшейтуге арналған қарапайым алты жол бар ... ... ... ... ... ... ... сақтаған жөн. 2009 жылы орын алған электрондық ақшаны ұрлауға байланысты оқиғалардың 13%-ы таныстарынан келген.
:: ... ... ... ... ... ... компьютерге жақсы антивирус орнатқан дұрыс және оның әрдайым базасын жаңалап отыру керек. Интернет арқылы немесе ... ... жеке ... мен ... ... ... ... сайтына кірген кезде соған ұқсас өзге сайттармен ... ... ... ... ... ... ... оның қарапайым болмағаны жөн. Әріптер мен сандардан құралған құпия сөз қауіпсіз болмақ. Тағы бір айта ... ... ... орындарда Wі-Ғі жүйесі арқылы алыс-беріс жасамау құпиялықты қамтамасыз ... Ең кемі ... бір рет ... арнайы бөлмеңізге кіріп жағдайдың қалай болып жатқанын байқап тұру да артық емес.
:: Өзіңіздің атыңыздан өзгелер жаңа қолданушы ашып ... жол ... ... келіп түскен хаттарға дұрыс көңіл аудару керек. Сіздің ұсынысыңызды кредиторлар құқық бұзушылықты анықтаса тез арада мәселенің ... ... Өзге ... ... атыңыздан сауда жасау мүмкіндігін ескеріп, барлығын ретке келтіруге асыққан абзал.
Электронды ақшаның тағы бір ең ... ... - ... виртуалды болуы. Бүкіл әлемнің қаржысын басқарып отырған Федералдық Резерв Банкі бір күнде тақырға отырғызып кетуі мүмкін екендігін де естен ... жөн. ... ... ... ... дамуы және электрондық төлемдер
3.1. Қазақстан Республикасындағы дамуы
Жуық арада төл теңгеміздің, яғни ақшаның екінші түрі қолданысқа ... ... ... ол ақша ... ... ... оны қолма-қол жұмсай алмайсыз. Өйткені ол - ақшаның электронды нұсқасы болып табылады. 2010 ... ... ... ... ... банк ... Мәжіліс депутаттарына "Электрондық ақша туралы" заң жобасын таныстырды. Осы заңға сәйкес, кез-келген азамат өз ... ... ... ... ... ... ... ашады. Оны "электронды әмиян" десеңіз де болады. Содан соң осы әмияныңызға өз шамаңыз жеткенше, қалауыңыз бойынша керекті қаржыңызды салып ... ... ... ... ... ... ... үйіңізде немесе жұмысыңызда отырып-ақ тапсырыс беріп есептесе аласыз. Жаңа заңға сәйкес, электронды ақшаның екі түрі болады. Бірі - ... ... ... ... - ... ... әмиян арқылы іске асырылады. [8]
2004 жылғы 15 ... ... ... пайдалану арқылы төлемдерді қабылдауға міндеттелген сауда және қызмет көрсететін ұйымдардың санаттарын бекіту туралы ҚР Үкіметінің ... ... ... ... ... Бұл ... төлем карточкалармен есеп айырысу желісін кеңейтуге бағытталған. Алайда, тиісті қадағалау шаралары жүргізілмегендіктен еш ... ... ... - деп хабарлаған алдында Ұлттық Банк төрағасының орынбасары Бисенғали Тәжияқов заң жобасын Мәжілісте таныстыруда.[18]
Бұл жағдайда электрондық ақша карточкалар негізінде іске ... ... ... ... білдіреді, яғни иесіне (пайдаланушыға) қолжетімді "ақша туралы" не ақшалай құн туралы ақпарат карточкаға кіріктірілген ... ... ... және оның құны, әдетте, карточканың есептеуіш құрылғыға қосылған кезінде беріледі. Карточкалар негізіндегі электрондық ақша санатына әлемнің түрлі елдерінде құрылған, GeldCarte ... Proton ... Chіp knіp ... Cash Card (Швеция), Quіck (Австрия), eNETS (Сингапур), Mondex (MasterCard) және VІSA CASH (VІSA) сияқты жүйелер жатқызылады. Екіншісі ... ... ... ақша (network - based) ... ... ақша". "Электрондық ақшаның" бұл түрі телекоммуникациялық желі (Интернет) арқылы ақшалай құнды ... ... және ... ... ... ... міндеттемелерін) беруді жүзеге асыру үшін компьютерде (компьютердің қатты дискісі) орнатылған арнайы бағдарламалық ... ... ... ... ... ... ... негізіндегі электрондық ақшаға электрондық ақшаның мынадай жүйелерін жатқызуға болады - Paypal (АҚШ), WebMoney (Ресей), Яndex. Ақша (Ресей).Тұтастай алғанда, ... ... ... ... және қолдану тәртібінің мәселелері Қазақстан Республикасының заңдары деңгейінде ... ... ... осы ... реттейтін, Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне толықтырулар енгізуді көздейтін тиісті заң ... ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге электрондық ақшаны шығару электрондық ақшаны нақты ақшаға ауыстыру арқылы жүзеге ... ... яғни ... банк пайдаланушыдан (жеке тұлғадан) тиісті ақша сомасын алғаннан кейін ... ... ... ... ... ... нақты ақшаның номиналды құнының мөлшерінде "салуды" жүзеге асырады. Осыдан кейін иесі (жеке тұлға) ... ... ... бар ... шегінде электрондық ақша жүйесінде сауда және өзге де операцияларды жасай алады. ... ... ... үшін ... банк оны ... қызмет көрсету орталықтарындағы өзінің филиалдық желілері арқылы тарата алады ... ... ... ... арасында таратумен айналыса алатын өзінің агенттік желісі болады. Негізгі функциясы эмитент айналысқа ... ... ... сату және ... алу болып табылатын осындай агенттің рөлінде эмитент банкпен ... ... ... бар ... ... бола ... Банк 2010-2011 жылдары электрондық ақшаның құқықтық мәртебесін заңды ... ... және ... ... асыру үшін оларды шығару мен пайдалану кезінде туындайтын құқықтық қатынастарды ... ... ... ... және Сенатта Заңның жобасын келісу бойынша жұмыс жүргізілді. 2011 жылғы 21 шілдеде бұл заңға ел ... қол ... ... Банк ... ... ақшаны шығару, пайдалану және өтеу тәртібін реттейтін, сондай-ақ олардың эмитенттеріне және Қазақстан Республикасының аумағындағы ... ақша ... ... ... ... ... ... актілерді әзірледі және бекітті. Осылайша, қазіргі кезде Қазақстан банктерінің электрондық ақшаны шығаруға және олардың айналысына арналған ... ... база ... ... ақшаны оның иелері (жеке тұлғалар) Интернетте онлайндық сатып ... ... және ... ... және ... банктермен олар шығаратын электрондық ақшаны қабылдау бойынша тиісті келісімдері бар өзге де кәсіпкерлік субъектілерінен өзге де сауда ... ... ... ... ... электрондық ақшаны жеке тұлғалар белгілі бір электрондық ақша жүйесінің шеңберінде басқа пайдаланушыларға - жеке тұлғаларға ... үшін ... ... ... заң ... сәйкес сауда операцияларын жасау үшін заңды тұлғалардың және дара кәсіпкерлердің электрондық ақшаны сатып алуына және ... ... ... ... ... ... ... өздері жеткізетін тауарлар (қызмет көрсетулер) үшін ақы төлеуге электрондық ақшаны қабылдауға ... және ... ... ұсынуға құқылы. Сонымен бірге заң жобасында белгіленген шекті мәндерден асатын сомаға электрондық ... ... жол ... жоқ, ... ақшаның пайдаланылуы көлеңкелі капиталдың айналымын, заңсыз келісімдерді болдырмауға кепіл бермейді. ... да, ... ... ... келісімдерді реттеу және бақылау туралы іс-шаралар "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне электрондық ақша мәселелері бойынша ... ... ... заң жобасында ескерілген. Сондықтан "Заңсыз жолмен алынған кірістерді заңдастыруға ... және ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы банктердің, сақтандыру ұйымдарының, зейнетақы қорларының, ... және ... ... ... ... болып табылатындығын көздейді. Қазақстанның аумағында электрондық ақшаны шығару құқығына тек банктер ғана ие болатынын ... ... ... ... ақшаны жылыстатуға қарсы іс-қимыл бойынша, оның ішінде электрондық ақшаны пайдалана отырып жүргізілетін операциялар бойынша қолданылып жүрген заңнаманың барлық ... ... ... ... ... ... ... негізгі қатысушылары болып табылатын банктер күмәнды операцияларды тексереді (мониторинг жүргізеді) және тиісті ақпаратты қаржы мониторингі органдарына ұсынатын болады. Сонымен ... заң ... ... ... ақша ... шекті мәннен асатын сомаға операция жүргізуі үшін электрондық ақшаны шығарған және пайдаланған жағдайда, оларды міндетті сәйкестендіру жөніндегі іс-шаралар ескеріліп, көрініс ... ... ... Капиталды жылыстату проблемалары жөніндегі арнайы қаржы комиссиясының ұсынымдары болды, олар барлық дүние ... ... ... елімізде интернет арқылы есеп айырысуды қазірдің өзінде қолданатындар бар. Әсіресе коммуналдық және ұсақ ... ... ... ... оның ... осы ... ... ресейлік жүйе арқылы іске асырылып келген. Енді жаңа заң арқылы өзіміздің отандық жүйе дайындалып, барлық электрондық есеп-айырысулар заңдастырылатын болады.
Батырбек ... ҚР ... банк ... орынбасары:
- Қазақстанда 3 млн интернет пайдаланушы бар. Интернет дүкендер - 270. ... ... 40 ... ... ... ... істейді. Біздікілер Украина, Ресейдің шығарған электронды ақшасымен жұмыс істеп келді.
Заң жобасының негізгі мақсаты елімізде электрондық ақшаны шығаруға және оны ел ... ... ... ... негізді қалыптастыру болып табылады. Жалпы, бұндай электрондық ақша жаңадан енгізілетін дүние емес, өйткені осындай электрондық ақша Қазақстанда айналымда бар. ... ... ақша ... ... ... ... шығарылады және бұлардың бәрі шетелдік валютада болып отыр. Сондықтан да заң жобасы жүзеге асса, қазақстандық банктер ұлттық валюта, яғни ... ... ... ақша шығара бастайды. Өз кезегінде интернет пайдаланушылар желілерді пайдалана отырып, ... ... ... ... ... ақша банк ... байланысты емес және оларды пайдалана отырып операцияларды жүргізген кезде төлем электрондық ақшаны бір электронды ... ... беру ... ... ... ... ақшаны пайдалану кезінде төлем ақшаны (қолма-қол, қолма-қол емес) пайдаланбай, бір тұлғаның (төлеушінің) екінші тұлғаға электрондық ақшаны - "эмитенттің ... ... бар ... беру ... ... асырылатындығында болып отыр. Бұл ретте төлемді жүзеге асыру кезінде ... ... беру ... ... ... бар ... ... кіруді қамтамасыз ететін электрондық құрылғылар (микропроцессор (чип), бағдарламалық қамтамасыз ету, компьютердің "жадысы") арқылы іске асырылады. ... ... ... ... ... ... ... қоғам, көпшілік үшін шындығында да үлкен мүмкіндіктерге жол ашатындығы сөзсіз. Сонда ... ақша ... ... және ... осындай сипаттағы төлемдерді жүзеге асыруды одан әрі дамыту қалай жүрмек деген сұрақ туындау мүмкін. Алайда қазіргі уақытта ... ... және ... ... ... цифрлық тауарлар нарығының кәсіпкерлік қызметінің саласын біртіндеп ендіру мен дамыту орын алуда. Күнделікті бөлшек төлем операцияларын жүргізетін пайдаланушылардың, сол сияқты өз ... тек қана ... ... ... көрсететін сауда қызметі субъектілерінің саны біртіндеп ұлғаюда. Тұтастай алғанда Қазақстанның электрондық саудасын дамытуға байланысты жаңа дамып келе жатқан сегментке ... ... үшін ... ... ... ... ... Жалпы алғанда Қазақстандағы электрондық сауданың қалыптасуына және дамуына орай ... ақша ... одан әрі ... ... ... бүгінде электрондық сауданы ұйымдастыру мен жүргізу бойынша ... ... ... бар, оның ... ... көптеген өзара байланысты факторлар кедергі болып табылады, олардың бірі ... ... ... ... ... ... Электрондық төлемдер
Электрондық төлемдер жүйесі қоғамның өте кең тобының өміріне ... ... ... ... ... ... карточкалар көмегімен сатып алуларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді, қажетті сома тауарларға төлеу үшін сіздің шотыңыздан алынады. Коммуналдық қызметтер ... ... ... ... айына бір рет сіздің шотыңыздан аудару арқылы автоматты түрде жүзеге асырылады. Көптеген компаниялар, фирмалар, ұйымдар өз қызметкерлерінің банктік шоттарына акшаны ... ... ... еңбек ақы төлейді. Жекелеген банктер өз клиенттеріне төмендегідей қызметті көрсетеді: клиент өзінің ... ... ... ... қоса ... ол ... ... қаржыны ағымдағы шотына аударуға мүмкіндік береді.
Электрондық төлемдердің басты ... ... ... ... ... жасау процесі тапсырыс берушінің компьютері және тауар сатушысының Web-сервері арқылы жүргізіледі.
Электрондық төлемдер жүйесінің схемасы:
Қосымша А
Тауар сатып алушысы броузер арқылы, яғни ... ... ... ... ... ... және тауар төлемін жасауға қабілеті туралы ақпаратты(электрондық чек, банктік карта) орналастырады.
Броузерден ... ... ... ... онда ол өңделіп және мәліметтер қорына қосылады.
Ақпарат ... ... ... ... осы ... программалық жабдығы тапсырыстың дұрыстығын тексереді, аутентификацияны жүргізеді және банктен ақшаны аударуға рұқсат алады. Ақшаны аударуға рұқсат ... ... ... ... шлюз арқылы іске асырылады. Шлюз әртүрлі хаттамаларды пайдаланатын екі желіні біріктіруге арналған программа. Бір желіден ... ... ... беру үшін ... ... ... ету үшін осы ... түрлендіреді.
Электрондық төлемдер жүйесінің соңғы этапы тауарға есеп-айырысу және авторизация(яғни сатып алушы ... ... ... ақша ... ... ... ... төлемдер жүйесіне келесідей талаптар қойылады:
1. Конфиденциальдығы - сенімділікті, яғни мәліметтерді жариялауға ... ... ... ... ... хабарланатын банктік карта номері немесе шот номері құпия болып табылатындығын және тек заңды ... бар ... ... ... ... картаның эмитент-банкіне белгілі болуы қажет екендігінен көрінеді.
2. Ақпараттың бүтіндігі. Келісім туралы ақпарат бүтіндей сақталуы қажет, яғни ешкімге сатып ... ... және ... ... ... белгілі болмауы қажет.
3. Аутентификация(грек. аuthentios - түп нұсқа). Төлемге қатысушы басқа жақтың ... ... ... Бұл ... қол емес ... ... кезінде, мысалы банктік картамен, сатушы сатып алушыдан фотосуреті бар жеке ... ... ... немесе сатып алушының бар қол қою үлгісін салыстыратындығын білдіреді.
4. Авторизация - ... ... ... ... ... ... сатушыға сатып алушының есептесуге қажетті сома мөлшері бар-жоқтығын ... ... ... ... ... операциялардың қорғалуы. Бұл Интернет желісіне ұрылардың(хакерлердің) ену жолына ... ... және ... ... мен ... ... тәсілдерін білдіреді.
Электрондық төлемдер жүйесі келесідей есеп-айырысу формаларын қамтиды:
1. Банктік карталар.
2. Электрондық чектер.
3. Цифрлық ... ... ... ... ірі және орта ... ... қолданылады. Электрондық чектер мен цифрлық ақшалар шұғыл ұсақ төлемдер кезінде пайдаланылады. Ақша құралдарын электрондық аударуды білдіретін электрондық ақшалар көбіне ірі ... үшін ... чек - ... өз ... ақшаны аудару туралы нұсқауы жазылған құжат( коммерциялық бағалы ... ... ... есептік чек қарапайым қағаз түріндегі есептік чектің қасиеттеріне ие. Электрондық чекті сатып ... ... ... ... ... ақшалай төлемді алушы болып табылатын сатушыға береді.
Сатушы чекті банкке ... және сол ... ... ... Содан соң чек сатып алушыға қайтарылады және төлем жасалғандығының дәлелі Цифрлық ақшалар(digital cash) қағаз қолма қол ... ... ... ... ақшалай белгілік түрі болады. Цифрлық ақшалар комплект, яғни купондар жиыны болып беретін цифрлар тізбегі. Бұл купондарды шығарған банк әр купонды ... ... ... ... қол ... ... ... жеке кілтімен хабарды шифрлау жолымен арнайы қол қоюы.ретінде ... ... ... алушыға тауарды жеткізіп береді. Ақшаны алушының компьютеріне купонды бермес бұрын, банк оны өз ... ... ... ... сатып алушысы цифрлық қолма-қол ақша сақтаулы банкке қарамастан оның қайсыбір санын дүкенде жұмсағысы ... ол ... ... купон санын жай ғана беруіне болады. Сатушы өз кезегінде бұл купондарды банкке тексеру және төлем үшін береді.
Электрондық ... - бұл ақша ... ... ... ... салымдар бойынша проценттерді есептеу және қағаз тасушылардың ... ... ... беру жолымен басқа да аударымдар. Электрондық ақшаларды төлемшіден ақша қаражаттарын аударуға рұқсат алуға мүмкіндігі бар және ақшаны ... ... ... туралы келісім жасаған банктер мен ірі фирмалар ... ... ... ... ... ... банктік желілерді пайдалану арқылы жүргізіледі.
Электрондық ақшаларды аударудың ... ... ... В [19]
Интернеттегі электрондық төлемдер жүйесін 4 түрге бөлуге болады:
:: Анонимді және анонимді емес жүйелер;
:: Банктік карталарды және желілік өнімдерді ... ... ... ... ... ... ... ететін төлемдер жүйесі;
:: Банктік шотқа қашықтан енуді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... мәліметтері базасының бағалуы бойынша , 2002 жыл басында дүниежүзінде интернет - төлем ... саны ... ... онлайндық және офлайндық режимінде төлемдерді жүзеге асыруда жаңа және ... ... ... жүйелеріне деген сұраныс пен ... ... ... ... бар. Осындай себетерге келесілер жатады:
1)жаһандану. Әлемнің түкпір - түкпіріндегі өзара саудада қажет іскер адамдар мен ... саны ... ... ... өсуі. Бәсекелестіктің өсуі ақша нарығына кірудегі реттеуші кедергілердің төмендеуімен, банкілік емес ... ... ... белсенділігімен түсіндіріледі. Сондықтан банкілік емес институттар өздерінің қаржылық қызметінің аясын кеңейтіп, ... ... ... ... ... ... ... және басқа да қаржылық институттар төмендетпелі маржа жағдайында бұдан шығар жолды тапты.
3)Онлайндық ... ... ... Фирмалық көтерме сауда секторында, клиенттің бөлшек сауда ... да ... ... ... ... әрі ... онлайндық төлем әдістеріне деген сұранысты арттырады.
Бір магнитгі карта 2-3 жылға, ал чиптік 5 жылға ... ... елде ... ... жиі есеп ... ... ... саны -- 2,4 млн. Олардың әрқайсысының жоқ дегенде бір ағымдағы есепшоты бар. Әрбір заңды тұлға 2-3 ... бір рет жаңа ... аша ... ... жүйелерін жасап шығару мен оларды дамытуда коммерциялық банкілер негізгі рөлді атқарады. Коммерциялық банкілер бағдарламамен ... ... ... ... оны жасап шығаруды қаржыландырады. Қазіргі кезде SWIҒТ жүйесі бағдарламамен қамтамасыз етудің ... ... ... ... банк ... ... ... етуді таңдауға ерік береді. Интернет-трейдинг бағдарламасымен қамтамасыз етуге сервистік қолдау көрсетіп, оны енгізіп, қолдануды үйреткені, электрондық поштаны бекіткені, ... ... ... автоматты есептің электрондық стандартты үлгісі мен төлем жүйесінің қосымша қызметтері үшін коммерциялық банкілер комиссиялық пайыз ұстап қалады.
Коммерциялық банкілердегі төлем ... ... ... жаңа ... модельдеу 3-4-бөлімдерде сарапталған шешімдерге негізделеді. Ол жерде эмиссия мен ... ... ... ... ... ... бір жағынан ресейлік клиенттердің барлығына тиімді болса, екінші жағынан банк шығындарын жасырып тұрады. [5]
Қорытынды
Ақша - ол ... ... оның өз ... ... ... ... басқа тауарлар болады, егер керек болса, қызығарлық және тілеген заттың қандайына болса да айнала алатын ... ... ... ... ... пайда болуымен қатар өмір сүріп келеді десе ... ... бойы ақша ... ... және бүгінде олардың жағдайы аяқталған фаза болып табылмайды. Егер де ақша бұрындары сатып алу - сату процесі ... ... ... алтынмен жүргізілсе, бұл күндері қағаз, несие және электронды ақшалармен жүзеге асуда. Электрондық ақша - бұл ... ... ... сай ... ол ... ... сақталады және төлемдік міндеттемелерді орындау мақсатында электрондық құралдар (байланыс арналары) арқылы бір құрылғыдан екіншісіне беріле алатын ақшалай құнды білдіреді. Әлемдік ... ... ... ... ... ақшаның екі түрі ерекшеленеді: Оның біріншісі - ... ... ... - желілер негізіндегі электрондық ақша (network - based) немесе "желілік ақша". Электрондық ақшаны оның ... ... ... ... ... ... алуды жасауға және сауда ұйымдарынан және эмитент банктермен олар шығаратын электрондық ақшаны қабылдау бойынша тиісті ... бар өзге де ... ... өзге де ... операцияларын жасауға пайдалануы мүмкін. Сондай-ақ электрондық ақшаны жеке тұлғалар белгілі бір электрондық ақша ... ... ... ... - жеке ... ... үшін ... алады. Қазақстанда 3 млн интернет пайдаланушы бар. Интернет дүкендер - 270. Соның ішінде 40 дүкен элекронды ақшамен жұмыс ... ... ... ақша ... заң жоқ. Біздікілер Украина, Ресейдің шығарған электронды ақшасымен жұмыс істеп келді.
Енді, нақты қорытындылай келсек, кеңірек ... ... ... ақшаны пайдалану жалпы қоғам, көпшілік үшін шындығында да үлкен ... жол ... ... ... ... ... ... және мобильдік коммерция негізінде цифрлық тауарлар нарығының кәсіпкерлік қызметінің саласын біртіндеп ендіру мен дамыту орын алуда. Осыған байланысты ... ... ... ... ... пайдаланушылардың, сол сияқты өз қызметін тек қана цифрлық тауарлар нарығында көрсететін сауда қызметі субъектілерінің саны біртіндеп ұлғаюда. ... ... ... ... саудасын дамытуға байланысты жаңа дамып келе жатқан сегментке қызмет көрсету үшін электрондық ақшаны пайдалануға қажеттілік туындайды. Жалпы алғанда ... ... ... ... және дамуына орай электрондық ақша жүйесі одан әрі дамиды.
Қолданылған ... ... Қ.К. ... З.Н. ... Н.А. ... А.Ә. Жантаева , - Қарағанды, 2001 ж.]
* Ғ.С.Сейтқасымов. "Ақша, несие, банктер", - Алматы: ... 2001 ж
* Я. А. ... " ... ... ... ... 1999
* Көшенова Б. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары.-Алматы.-Экономика
* В. Д. Мелинков " Основа финансов ", - ... 2005 ж
* ... С. Банк ісі// Оқу ... ... ... С. ... ... операциялары.-Алматы.-Маркет.-2004.
* http://www.egemen.kz/372.html
* http://www.termin.kz/
* http://kk.wikipedia.org/wiki/Электрондық_Ақша
* http//www.nationalbank.kz
* Романовский. " финансы ", учебник для ВУЗ, 2000 ж
* ... И.Т. ... ... - СПб, ... ... С.С, ... А. С ... Алматы - 2003 ж
* Ілиясов Қ., Құлпыбаев " Қаржы ", - Алматы, 2005ж
* ... ... Под ред. ... Л.Д. - ... ,
* ... http://e.gov.kz/wps/portal
* http://www.iak.kz/kk/news/about-e-money
Қосымшалар
Қосымша А
шлюз
түрлендіру
Сатушы банкі
Авторизация, есептесу
Сатып алушы
броузер
Сатушы сервері
Транзакцияны ... ... ... ... ... алушы банкі
Сатушы
Web-сервер
Сатып алушы
Web-сервер
1
9
3 2 8
4
5
6
7
Шартты белгілеулер:
1 - ... қолы бар ... ... ... жіберу
2 - картаның түп нұсқасын және сатып алушының төлем қабілетін тексеру
3 - ... - ... - ... алушы шотынан ақшаны шегеру
6 - ақшаны аудару
7 - банкте ... ... ... ... - сатушыға оның шотына ақша аударылғанын мәлімдеу
9 - банкте сатып алушы шоты ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
КГП ПХВ «Ателье» шағын кәсіпорынның ақша қаражаттарының бухгалтерлік есебін ұйымдастыру66 бет
"Ақша жүйесі."24 бет
1993 ж акша реформасы35 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Акшаның дамуы және нарықтағы маңыздылығы26 бет
Ақша айналымы21 бет
Ақша айналымы және ақша агрегаттарының динамикасы28 бет
Ақша айналымы және оның құрылымы28 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Ақша айналымындағы ақшаның ролі және оларды шығару33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь