Автолиздің ерте мерзімдегі жылқы және қой еті өнімдерінің технологиясын дайындау


МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ3

1. Автолиздің ерте мерзімдегі жылқы және қой еті өнімдерінің технологиясын дайындау. 6

1. 1 Қазақстан Республикасында ет өндіруді дамытудың жағдайы мен келешегі. 6

1. 2 Автолитикалық процесс жүруiне байланысты жылқы және қой еттерiнiң сапасын зерттеу29

1. 3 Қой етiн бөлшектеу схемасы мен жекелеген қалдықтарының шығымын анықтап талдау31

1. 4 Автолиз барысында қой етiнiң физика-химиялық және биохимиялық көрсеткiштерiн зерттеу37

Экологиялық бөлiм45

1. 5 Еттің химиялық құрамы, биологиялық құндылығы мен экологиялық қауiпсiздiгiн анықтау45

1. 6 Ұсақ қара малдың сорпалық өнiмдерiнiң сапалық көрсеткiштерi мен химиялық құрамы53

2. ӨСIМДIК ҚОСЫМШАЛАРЫМЕН БАЙЫТЫЛҒАН ҰЛТТЫҚ СҮТ ТАҒАМДАРЫНЫҢ ЕМДIК-САУЫҚТЫРУ ЭКСПОРТТА БАҒЫТТАЛҒАН ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫН ДАЙЫНДАУ59

2. 1 Сүт шикiзаттың физика-химиялық қасиетiн зерттеу62

2. 2 Шикiзаттағы өсiмдiк қасиетiн зерттеу73

Қорытынды76

Ет өнімдеріне қосылатын қоспаларды дайындау. 77

3. 1 Жартылай дайын ет өнiмдеріне арналған тұздық82

3. 2 Азықтық эмульсиялар мен кейбiр ғылыми талдау қорытындылары және тәжiрибелiк нақтылықтар85

3. 3 Жылқы етiнiң туралған жартылай дайын өнiмдерiнiң биологиялық белсендi заттар (ББЗ) пайдаланудағы емдiк қасиеттерi88

3. 4 Белокты-сахаридты кешенiн пайдалану арқылы жылқы етiнен қайнатылған шұжық технологиясын дайындау90

3. 5 Биотехникалық әдiстердi пайдаланып қой етiнен ысталған-қыздырылған өнiмдер технологиясын дайындау92

3. 6 Радиациялық кернеу зоналарында қауіпсіз ет өнімдерін өңдіру. 98

ҚОРЫТЫНДЫ101

Қолданылған әдебиеттер тізімі103

КІРІСПЕ

Адам қорегінің ішінде ет тағамдарының маңызы зор. Ет құрамында экстрактивті заттар, май, су, минералды тұздар мен витаминдер сияқты организмге қажетті заттар болады. Адам организмінің өсуімен қалыпты өмір сүруі үшін құнды белоктар өте қажет. Экстрактивті заттар еттен әзірленген тағамдарға ас қорыту сөлдерінің айтарлықтай бөлінуі және астың жақсы қорытылуы үшін дәм мен хош иіс береді.

Алайда Республикада ет өндіруді арттыру жөнініде біраз табыстарға қол жеткенмен, халықты бұл бағалы өнімге қажеттілігі әлі де болса толық қанағаттандырылмай отыр. Мұның негізгі себебі барлық шаруашылықта ет өндіру бірдей жолға қойылмаған. Фермалар мен шағын мал шаруашылықтардың мал мамандары малды өз төлі есебінен өсіру, арзан жайылым шөбін пайдалана отырып, жайып семіртуді кең көлемде қолдану, мал бордақылау және т. б. Маңызды мәселелерге әлі де болса жете мән бермей келеді.

Ет өндіруді арттыруда ауыл шаруашылығы ғылымы мен озат тәжірибе жетістіктерін кеңінен қолданудың да зор маңызы бар. Республиканың ғылыми зерттеу мекемелері соңғы жылдарда мал мен құстың еттілігін арттыру жөнініде бірсыпыра тиімді әдістерді зерттеді. Осы әдістерді енгізу белгіленген жоспарды орындауға және халықтың етке деген қажетін өтеуге мүмкіндік береді.

Қазіргі таңда белоктық қоректену туралы, әсіресе мал азығындағы белокқа қатысты терең мәселе тұр. мемлекеттің дамып келе жатқан елді мекендерін жеткілікті азық өнімімен қамтамасыз ету үшін, оны өндіруді жылына 2, 0-2, 5 пайызға арттыру қажет. Алайда, 1991-1997 жылдар аралығында мал басының күрт азаюы шоғырланған шикізат көзі көлемінің төмендеуіне ғана емес, сонымен қатар мемлекеттегі ет өндіретін кәсіпорындардың қалыпты жұмыс істеуіне де әсерін тигізді. Елді малмен қамтамасыз етудегі жоспарлы түрде кепілі бар көптеген ірі және орташа кәсіпорындардың көбі өз жұмысын тоқтатты. Тұрақты және нарыққа бейімделгендері ұсақ кәсіпорындар болып шықты. жеке өндірістің тұрақтандырылуына және біршама артуына қарамастан, соңғы жылдары ішкі нарықта құс етінің, шұжық өнімдерінің және ет консервілерінің импортты даму бағытының 64% дейін өсуі байқалды. Қазір ет өндіретін кәсіпорындарды жаңа технологиялық құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету туралы мәселе бар. Осы мәселелерді шешкен жағдайда, біз мынадай нәрселерге қол жеткізе аламыз.

-ішкі нарықты кеңінен өзіміздің елде өндіретін ет өнімділігін толықтыру;

-жұмыс істеудегі кәсіпорындардың жұмыс істеу тиімділігін арттыру;

-өнімнің сапасын жақсарту;

-жаңа жұмыс орындарын салу жоғары технолгиялық және өнімді экспортқа шығаруға бағытталған кәсіпорындар ашу;

Мал етін өндіруді күрт арттыру үшін мал мен құсттың тірідей салмағын және олардың қондылығын көтеру шарт. Ол үшін ең алдымен малды күтіп бағу мен азықтандыру жағдайын жақсартып, оларды үстеп азықтандыра отырып, жайып семіртуді ұйымдастыру қажет. Төлді, ересек малды және құсты өнеркәсіп негізде қарқынды түрде бордақлау, өнімі төмен малдарды етті тұқымының жоғары өнімді бұқаларымен өнеркәсіптік будандастыруды істе қолдану керек. Сонымен бірге табындардағы селекциялық жұмыстарға шаруашылықтың барлық резервтерін пайдалана білу қажет.

Отандық ғылым мен қазіргі технологияның дамуы тағам өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасіз етудің түрлі жауаптарын ұсынады.

Осы мәселені шешудегі басымды бағыттардың бірі - қазіргі замандағы микроорганизмдерді пайдалану негізіндегі биотехнологияларды қолдану.

Соңғы жылдары әлемде сүт өнімін өңдіру бәсеңдеді. Егер 1997-1999 жылдары барлық сүт түрінің орташа өндіру саны 9млн. тонна болса, 2000-2002 жылдары 8 млн. тонна, сощның ішінде сиыр сүті - 6. 3 және 6млн. Тонна.

2002 жылы әлемде 594 млн. тонна сүт өндірілді., соның ішінде сиыр сүті 501 млн. тонна, бұл 2001 жылға қарағанда 8 млн. тоннаға артты.

1. Автолиздің ерте мерзімдегі жылқы және қой еті өнімдерінің технологиясын дайындау.

1. 1 Қазақстан Республикасында ет өндіруді дамытудың жағдайы мен келешегі.

Қазақстан Республикасында ет өндіру ең негізгі және ең алғаш ашылған ұлттық бағыттарының бірі деп есептелінеді. Ең жоғарғы нәтижелер өткен ғасырдың 80-ші жылдары болды. Ет өндірудің жылдық көлемі 1. 5 млн. тонна жетті, ал жалпы есеппен елді қоныстада 1 адамға 86 кг., жалпы отандық тұтынуда 66 кг. болды.

Қазіргі таңда белоктық қоректену туралы, әсіресе мал азығындағы белокқа қатысты терен мәселе тұр. Мемлекеттің дамып келе жатқан елді мекендерін жеткілікті азық өнімімен қамтамасыз ету үшін, оны өндіруді жылына 2. 0-2. 5 процент арттыру қажет. Дегенмен, 1991-1997 жылдар аралығында мал басының күрт азаюы шоғырланған шикізат көзі көлемінің төмендеуіне ғана емес, сонымен қатар мемлекеттегі ет өндіретін кәсіпорындардың қалыпты жұмыс істеуіне де әсерін тигізеді. Елді малмен қамтамасыз етудегі жоспарлы түрде кепілі бар. Көптеген ірі және орташа кәсіпорындардың көбі өз жұмысын тоқтатты. Тұрақты және рынокқа бейімделгендері ұсақ кәсіпорындар болып шықты. Жеке өндірістің тұрақтандырылуына және біршама артуына қарамастан, соңғы жылдары ішкі рынокта құс етінің, шұжық өнімдерінің және ет консервілерінің импортта даму бағытының 64 процент дейін өсуі байқалады. Қазір ет өндіретін кәсіпорындарды жаңа техникалық құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету туралы мәселе бар. Осы мәселелеерді шешкен жағдайда, біз мынадай нәрселерге қол жеткізе аламыз:

  • ішкі рынокты кеңінен өзіміздің елде өндіретін ет өнімдерімен толықтыру;
  • жұмыс істеудегі кәсіпорындардың жұмыс істеу тиімділігін арттыру;
  • өнімнің сапасын жақсарту;
  • жаңа жұмыс орындарын салу, жоғары зтехнологиялық және өнімді экспортқа шығаруға бағытталған кәсіпорындар ашу;

Адам қорегінің ішінде ет тағамдарының маңызы зор. Ет құрамында экстрактивті заттар, май, су, минералды тұздар мен витаминдер сияқты организмге қажетті заттар болады. Адам организмінің өсуімен қалыпты өмір сүруі үшін құнды белоктар өте қажет. Экстрактивті заттар еттен әзірленген тағамдарға ас қорыту сөлдерінің айтарлықтай бөлінуі және астың жақсы қорытылуы үшін дәм мен хош иіс береді.

Алайда Республикада ет өндіруді арттыру жөнініде біраз табыстарға қол жеткенмен, халықты бұл бағалы өнімге қажеттілігі әлі де болса толық қанағаттандырылмай отыр. Мұның негізгі себебеі барлық шаруашылықта ет өндіру бірдей жолға қойылмаған. Фермалар мен шағын мал шаруашылықтардың мал мамандары малды өз төлі есебінен өсіру, арзан жайылым шөбін пайдалана отырып, жайып семіртуді кең көлемде қолдану, мал бордақылау және т. б. Маңызды мәселелерге әлі де болса жете мән бермей келеді.

Ет өндіруді арттыруда ауыл шаруашылығы ғылымы мен озат тәжірибе жетістіктерін кеңінен қолданудың да зор маңызы бар. Республиканың ғылыми зерттеу мекемелері соңғы жылдарда мал мен құстың еттілігін арттыру жөнініде бірсыпыра тиімді әдістерді зерттеді. Осы әдістерді енгізу белгіленген жоспарды орындауға және халықтың етке деген қажетін өтеуге мүмкіндік береді.

Қазіргі таңда белоктық қоректену туралы, әсіресе мал азығындағы белокқа қатысты терең мәселе тұр. Мемлекеттің дамып келе жатқан елді мекендерін жеткілікті азық өнімімен қамтамасыз ету үшін, оны өндіруді жылына 2, 0-2, 5 пайызға арттыру қажет. Алайда, 1991-1997 жылдар аралығында мал басының күрт азаюы шоғырланған шикізат көзі көлемінің төмендеуіне ғана емес, сонымен қатар мемлекеттегі ет өндіретін кәсіпорындардың қалыпты жұмыс істеуіне де әсеерін тигізді. Елді малмен қамтамасыз етудегі жоспарлы түрде кепілі бар көптеген ірі және орташа кәсіпорындардың көбі өз жұмысын тоқтатты. Тұрақты және нарыққа бейімделгендері ұсақ кәсіпорындар болып шықты. жеке өндірістің тұрақтандырылуына және біршама артуына қарамастан, соңғы жылдары ішкі нарықта құс етінің, шұжық өнімдерінің және ет консервілерінің импортты даму бағытының 64 дейін өсуі байқалды. Қазір ет өндіретін кәсіпорындарды жаңа технологиялық құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету туралы мәселе бар. Осы мәселелерді шешкен жағдайда, біз мынадай нәрселерге қол жеткізе аламыз.

-ішкі нарықты кеңінен өзіміздің елде өндіретін ет өнімділігін толықтыру;

-жұмыс істеудегі кәсіпорындардың жұмыс істеу тиімділігін арттыру;

-өнімнің сапасын жақсарту;

-жаңа жұмыс орындарын салу жоғары технолгиялық және өнімді экспортқа шығаруға бағытталған кәсіпорындар ашу;

Мал етін өндіруді күрт арттыру үшін мал мен құсттың тірідей салмағын және олардың қондылығын көтеру шарт. Ол үшін ең алдымен малды күтіп бағу мен азықтандыру жағдайын жақсартып, оларды үстеп азықтандыра отырып, жайып семіртуді ұйымдастыру қажет. Төлді, ересек малды және құсты өнеркәсіп негізде қарқынды түрде бордақлау, өнімі төмен малдарды етті тұқымының жоғары өнімді бұқаларымен өнеркәсіптік будандастыруды істе қолдану керек. Сонымен бірге табындардағы селекциялық жұмыстарға шаруашылықтың барлық резервтерін пайдалана білу қажет.

Отандық ғылым мен қазіргі технологияның дамуы тағам өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасіз етудің түрлі жауаптарын ұсынады.

Осы мәселені шешудегі басымды бағыттардың бірі - қазіргі замандағы микроорганизмдерді пайдалану негізіндегі биотехнологияларды қолдану.

Соңғы жылдары әлемде сүт өнімін өңдіру бәсеңдеді. Егер 1997-1999 жылдары барлық сүт түрінің орташа өндіру саны 9млн. тонна болса, 2000-2002 жылдары 8 млн. тонна, сощның ішінде сиыр сүті - 6. 3 және 6млн. Тонна.

2002 жылы әлемде 594 млн. тонна сүт өндірілді., соның ішінде сиыр сүті 501 млн. тонна, бұл 2001 жылға қарағанда 8 млн. тоннаға артты.

Жуық араға жасалған болжам бойынша Европа мен әлемдiк аумақта ет өндiру мен пайдалану жыл сайын (1, 0-1, 5) пайызға өсiп отырады. Алайда, бұл еттiң барлық түрiне және барша елдерге тең дәрежеде қатынасы жоқ. Шошқа мен құс еттерiн өндiру мен пайдаланды өсетiнiң болжайды, сонымен қатар оның сиыр етiмен салыстырғанда өте шапшаң екпiнмен дамитындығы көрсетiледi. Қазақстан Республикасы бойынша статистикалық көрсеткiш мал басының 1999 жылдан бастап өскендiгiн көрсетедi, әсiресе ұсақ мал, шошқа, жылқы мен түйелер.

Ет, сүт және басқа өнiмдерi өндiруден мал шаруашылығы жедел қарқынмен дамыған елдерде үлкен табысқа жетiп отырғанын айта кету керек - АҚШ, Канада және Европаның бірқатар елдерi. Бұл елдердегi ет комплексiнiң тиiмдiлiгi ұлттық нарықтың ет пен оның өнiмдерiне деген қажеттiлiгiн адам басына жаққанда жағары пайдаланылуын, яғни жылына 100 кг және одан да көп болғанына қарамастан толық қанағат тандыруда. Өткен ғасырдың соңына дейiн Қазақстан терең дағдарыста болды. Өндiрiстiң барлық саласындағы жалпы құлдырау барысында ең бiр осал жағдайда қалған ауыл шаруашылығы болды, оның iшiнде әсiресе мал шаруашылығы. Шикiзат қорының қысқаруы, әсiресе оны өндiрiстiк өндеу үшiн сатып алу, нәтижесiнде мал басының азаюы, оның салмағы мен өнiмдiлiгiнiң жоғалуы, сондай-ақ халықтық суранымның төлемдiгiнiң төмендiгi ХХ ғасырдың соңғы онжылдығында ет және ет өнiмдерi көлемiнiң кенет төмендеуiне алып келдi.

Қазақстан Республикасындағы еттi өндеушi барлық өндеу мекемелерi 80-шi жылдардың соңында қуатының тұтастығы 2250 тоннадан астамды бiр кезекті құрады. Оның өзiнде осындай қуаттылықпен олардың көпшiлiгi бiр кезекте 50-100 тонна шамасында болса, екi iрi мекеменде бiр кезекте 200 тонна құрайды: Семей - 389, Алматы - 386. Республиканың барлық мекемелерiмен 1987 жылы өндiрiлгенi: ет - 845, 4 мың тонна, шұжық өнiмдерi - 139, 2 мың тонна, жартылай дайын өнiмдер (полуфабрикаттар) - 68, 2 мың тонна, ет консервiлерi - 288, 1 миллион шартты банка . Сол кезеңдегi жұмыс жүргiзген етөңдеушi мекемелердiң ерекшелiгi сонда, олар тек бекiтiлген графикта малды жеткiзiп тұруға арналған нұсқау мен жоспарлылық.

Осылайша ет өңдеушi мекемелер орналасуы мен маусымдық факторларға қарамастан ең жоғарғы бiрыңғай дәрежеде жұмыс басты болуы. Одан басқа, берiлген жағдайда, осы саладағы көптеген мекемелердiң бiр жағынан шығынсыз жұмыс iстеуiн қаптамасыз еттi. Аталған жылдары, өте қуатты мекемелер (100 тоннаға дейiн бiр кезекте) ең жоғары тиiмдiлiк пен пайда әкелдi, Қарағанды мен Қостанай ет комбинаттары, олардың өндiрiстен түскен кiрiсi 70 және одан да жоғары пайызды құрады.

Елiмiздiң экономикасының нарықтық қатынасқа көшуi министрлiк басқармасының құрылымының өзгеруiн, мекемелердiң құқығының артуын, жаңа жекешелердiң өзiндiк сезiмiнiң өсуiн, мекемелер арасында орнаған байланыстың үзiлуiн ала келдi. Уақыт жүргiзiлген реформалардың оң жақтарымен қатар, терiс жақтарын ашып көрсеттi.

Жаңа жағдайда жекешелендiрiлген мекемелердiң қызметiнiң нәтижесi, реформаның қозғаушы факторы болып жекешенiң болуы емес, оның iскерлiк-iлкiмдiлiк тиiмдiлiгiнде екендiгiн көрсеттi.

Қазiргi кезде елiмiздiң экономикасы алдында отандық мекемелердiң тиiмдiлiгiн арттыру, оның көлемiн ұлғайту, шығарған өнiмнiң бәсекеге түсерiн есепке алып, өндiрiстiң шикiзат қажеттiлiгi толық қанағаттандыру, ал халықты - тағам өнiмдерiмен қанағат ету сияқты өткiр мiндеттер тұр.

Тәуелсiздiк алумен қатар елiмiздiң агроөнеркәсiптiк кешенiнде ұлы бетбұрыстар жүрдi. Жекешелендiрудiң мемлекеттiк емес түрлерi тағам өнiмдерiн шығаруда басты орын алды, оның үлесi 1990 жылы 35 пайызға, 2000 жылы 99 пайызға дейiн өстi. 2003 жылдың басында Қазақстан Республикасында 90 мыңға жуық ауыл шаруашылық құрылымдары, оның iшiнде 80 мың ауыл қожалықтары мен 8 мың өндiрiстiк кооперативтер 1990 жылғы 324 және 1129 шаруашылық субъектiлерiнiң орнына жұмыс iстеп тұрды . [2] .

Соңғы жылдары жағдай инфляцияның өсуiне, жүрiп жатқан процестердi басқару деңгейiнiң төмендеуiне, ауылшаруашылық өнiмдерi мен өндiрiс құралдары нарығының тарылуына, мемлекеттiк инвестициялардың (несиелердiң) қысқаруына несие берушiлердiң жоғары пайызы, төлемнiң өсуi мен халықтың сатып алушылық қабiлетiнiң төмендеуiне байланысты күрделене түсуде. Барлық жерде дерлiк АПК салалары, өндiрiстiк процестердiң механизацияландыру деңгейiнiң төмендеуi, ауылшаруашылық мәнi бар жердi химизациялау мен мелиорациялау дағдарысқа ұшырау байқалуда.

Егiндi жерлер мен мал бастары қысқаруда, ауылшаруашылық мәдени дақылдары мен мал басының өсуi азаю үстiнде. Сонымен қатар реформа жүргiзу барысында қалайсыз жақтар пайда бола бастады. Мысалы салаларының спецификациясы есепке алынбады, соның салдарынан нарықтық моделге баса назар аударылды, ал мемлекеттiк реттеу жүйесi жоққа шығарылды. Елемiздiң аграрлық сферасындағы жүргiзiлген қайта өзгерулерде басты ықпалды. Мақсат АПК экономикасын тиiмдi қалыптастыру болуы, яғни әлемдiк нарық тербелiсiне тән. Алайда, соңғы жылдарғы тәжiрибе көрсеткендей, реформалар не өндiрiстiк, не экономикалық көрсеткiштердiң жақсаруына әкелмедi. Осы саладағы бей-берекет iс-қимыл жеткiлiктi түрде ойластырылмаған, дәлелденбеген және ғылыми түрде берiлмегендәгән көрсетедi. Реформаның тәжiрибе жүзiндегi көрсеткiштерi нарықтық механизмiнiң ролiн асыра бағаланғандығын, ал АПК-ның дамуында мемлекет ролi төмендетiлгенiн көрсетедi, яғни өнiмнiң жалпы түсiмiнiң 55% төмендеуiне әкелдi. Қазақстан 1990-2003 жылдар аралығында малдың едәуір бөлiгiнен айрылды: iрi қара мал - 5, 6 млн., қой мен ешкi (ұсақ қара мал) - 25, 6 млн., құстар - 40, 3 млн. басқа. Осының нәтижесiнде ет өндiру 944 мың тоннаға азайды.

Азықты базаның әлсiреуi, малдәрiгерлiк қызмет деңгейiнiң төмендеуi, тұқым алу жұмыстарының бет алдына жiберiлуi, мемлекет жағынан ақша - несие саясатының дұрыс жүргiзiлмеуi, яғни осының бәрi келiп мал басының кенет азайып, оның өнiмдiлiгiнiң төмендеуiне әкелiп соқты.

Тек 1999 жылы ғана iрi қара мал шаруашылығының барлық категориясы бойынша 71 мың бас, қой мен ешкiден - 350 мың, шошқадан - 92 мың, жылқыдан - 24 мың бас жойылды. Күрке тауықтардың жылдық орташа жұмыртқа әкелуi 26 түстiрге азайды (229 бен 203) . Iрi қара малдың бiр басының орташа салмағы етке жiберiлгенде 68 кг-нан аз (342-пен 280), шошқалар - 13 кг (103 пен 90) азайды. Iрi қара малдан төл алу 100 аналықтан - 2-ге (81-ден 79-ға дейiн), торайлардан 184-ке (1028 бен 844) қысқарды. Азықтық база әрқашанда елiмiздiң мал шаруашылығын дамытуда ең бiр осал тұсы болатын, алайда реформа жүргiзiлген жылдары жағдай одан әрi қиындай түстi. Мысалы 1990 жылы iрi қара мал азығы 13 пайызға дайын болмаса, ал 1999 жылы - 45 пайызға дейiн пайдалануға дайын болмады. Бұл азықтық мәселенiң, әсiресе малды қоректендiрудегi рационның тепе-теңдiгi, қорытылуы бойынша протеиннiң жеткiлiктi болуы, оның тапшылығы өте маңызды (40-50%-ке жуық), өйткенi малшаруашылығы саласының жедел дамуын тенейтiнi, ең бiр осал тұсы болып қала беретiнiн куәландырады.

Ауыл шаруашылығындағы өндiрiстiң төмендеуi мал өнiмдерiнiң өндiрiсi көлемiнiң азаюына әкелдi, ол тағам өнiмдерiнiң негiзгi түрлерiн шағаруды қысқартуға себептiң бiрi болды. 1991-1999 жылдары ет және ет өнiмдерi өндiрiсiнiң құлдырауы 89% құрады. Тұтынушы өнiмдердiң қысқаруының басты себептерi, оның iшiнде еттiң көптеген мемлекеттерде өндiрiстердегi айналым құралдарының үнемi жетiспеушiлiгi, тауарөткiзушi желiлердiң дамымай қалғаны, iшкi нарықтың “шетел” өнiмдерiнiң азылуынан қорғалмауы, аздаған инвестиция жағдайында жабдықтардың моральды және физикалық тозуы болып отыр. Айта кету керек, ТМД мемлекеттерiнiң бiрде-бiрiнде азық-түлiқ қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету мәселесi әлi шешiлген жоқ. Олардың көпшiлi азық-түлiк өндiрудiң құлдырауын аттап өте алмады, АПК-ның деспециализациясы мен дезинтеграциясы жалғасуда, кедергiлер, тауар мен қызмет түрлерiнiң көшiп отыруына тоқтау жасайтын жойылмады, ұлттық өндiрушiлер үшiн iшкi нарықты қорғайтын негiзделген жалпы ережелер құрастылмады. Әлi де өзара экономикалық ынтымақтастыған дамытуға бағытталған мүдделер әлi де iске аспауда. Азық-түлiктiк ресурстарда жекелеген азықтар қатарында “шетелдiк” тауарлар үлесi ерекше орын алады.

1 кесте

2002 жылғы Ауылшаруашылық малдары мен құстарының жаппай санағы

Аймақтар: Аймақтар
Мал басы, мың бас: Мал басы, мың бас
Аймақтар:

Iрi

қара мал

Мал басы, мың бас: Қой
Шошқа
Жылқы
Түйе
Құс
Аймақтар: Акмола
Мал басы, мың бас: 365, 6
201, 7
181, 5
75, 9
0, 1
2444, 1
Аймақтар: Ақтөбе
Мал басы, мың бас: 320, 5
683, 3
76, 8
57, 7
11, 3
669, 8
Аймақтар: Алматы
Мал басы, мың бас: 533, 6
2234, 9
126, 3
161, 7
37
4478, 5
Аймақтар: Атырау
Мал басы, мың бас: 107, 1
376, 8
0, 4
30, 5
21, 6
50, 2
Аймақтар: Шығыс Қазақстан
Мал басы, мың бас: 558, 5
1098, 7
102
111, 2
0, 3
2833, 4
Аймақтар: Жамбыл
Мал басы, мың бас: 179, 1
1154, 9
45, 2
53, 4
3, 3
1072, 1
Аймақтар: Батыс Қазақстан
Мал басы, мың бас: 344, 7
588, 4
32, 3
50, 1
3, 3
442
Аймақтар: Қарағанды
Мал басы, мың бас: 307, 8
661
78, 8
108, 2
0, 8
1812, 1
Аймақтар: Қостанай
Мал басы, мың бас: 434, 4
207, 7
225, 2
61, 8
0
3061, 3
Аймақтар: Қызылорда
Мал басы, мың бас: 164, 6
548, 9
3, 4
47, 7
19, 4
384, 6
Аймақтар: Маңғыстау
Мал басы, мың бас: 6
360
0, 5
28, 5
28, 7
25, 6
Аймақтар: Павлодар
Мал басы, мың бас: 258, 5
203
56, 2
48, 4
0
858, 3
Аймақтар: Солтүстiк Қазақстан
Мал басы, мың бас: 301
133, 8
175, 9
65, 5
0
1673, 6
Аймақтар: Оңтүстiк Қазақстан
Мал басы, мың бас: 412, 2
2025, 5
19, 3
91, 9
11, 3
1324, 6
Аймақтар: Республика бойынша
Мал басы, мың бас: 4293
10479
1123, 8
989, 5
105, 8
21130

2003 жылдың 01. 04. кезеңiнен бастап iрi қара мал, шошқа, ұсақ қара мал, жылқы саны ауыл шаруашылығы тауарларын өндiрушi шаруашылықтарда, барлық облыстарда өстi (1 кесте) .

Сол уақытта көрсетiлген кезеңде құс басы Ақмола (91%), Қарағанды және Атырау (91, 2% дан), Қостанай (96%), Павлодар (97, 9%), және Кызылорда (98%), облыстарында кемiген. Сүт өнiмдiлiгi 3220кг-нан дейiн өстi, күрке тауықтардың жұмыртқалауы 2003 ж. Деңгейiнде (41 дана) қалды (2, 3 кесте) .

2 кесте

2004 жылдың 01. 04. - дегi мал және құс басының санағы

... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Шұжық жасау технологиясы
Өлімнен кейінгі қатаю
Жылқы етін консервілеу технологиясын жетілдіру және рецептурасын құрастыру
Жылқы ұшасын бөлшектеу
Фермент активтілігіне температура әсері
Сойғаннан кейін болатын бұлшықеттердегі өзгерістер
Етті және ет өнімдерін суықпен өңдеу және сақтау
Жылқы етінің химилық құрамы
Өнімнің белгілі бір түрін өндірудің технологиялық схемасы
Еттің тағамдық құндылығы. Еттің биологиялық құндылығы
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz