Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының ерекшеліктері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
I тарау.Ақшаның шығу тегі, мәні және айналымы ... ... ... ... ... ... ... .
1.1.Ақшаның даму тарихы мен эволюциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Ақшаның металдық және номиналдық теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3. Ақша айналысының сипаттамасы, айналым заңы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ІІ тарау. Қазақстан Республикасының несие жүйесі ... ... ... ... ... ... ... .
2.1 Несие жүйесінің ұғымы және оның құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Несиелік мекемелердің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3 Несиелік жүйенің құру принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
IIІ тарау. Қазақстан Республикасының ақша.несие саясатының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1. Ақша.несие саясатының мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.2. Ақша.несие саясатын реттеудің әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.3. Қазақстан Республикасының ақша.несие саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Курстық жұмыстың өзектілігі – ақша, яғни ақшаның пайда болуы мен айырбастың пайда болуы, ақшаның қазіргі өмірде алатын орны, байлық пен табыстың өзі - ақшамен өлшенетіні, металдық ақшаның қағаз ақшадан артықшылығы, Қазақстандағы қазіргі таңдағы ақша айналымы. Қазақсатан Республикасының несие жүйесі, жалпы несие жүйесінің ұғымы және оның құрылымы, несиелік мекемелердің түрлері, Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының мәнін түсіндіріп, ерекшеліктерін қарау.
Ақша ежелгі заманда пайда болды. Олар тауар өндірісінің дамуындағы бірден-бір шарт және өнім болып табылады. Тауар – бұл сату немесе айырбастау үшін жасалынған еңбек өнімі. Адам еңбегінің өнімі , оны өндірушілердің белгілі қоғамдық қатынастарын тудыра отырып, тауар формасын қабылдайды. Заттардың тауарға айналуы ақшаның пайда болуындағы объективті алғышарттарды құрайды. Бірақ кез-келген зат тауар бола алмайды. Егер (нақты еңбекпен белгіленген) тұтыну құны өз сатып алушысын таппаса немесе қоғам тарапынан мойындалмаса, онда оны дайындауға кеткен уақыттың рәсуа болғаны; мұндай бұйым тауарлық формаға ие емес, өйткені оның қоғамға қажеті шамалы.
1. Закон РК «О национальном банке РК »
2. «Инструктивно-нормативные акты Национального банка Казахстана.» Алматы 1999-2002
3. «Банк құқығы! С.М. Найманбаев Алматы 2004
4. Шеденов Ө.Қ., Байжомартов Ү.С., Жүнісов Б.А., Комягин Б.И. «Жалпы экономикалық теория». Алматы-Ақтөбе-2002. 365 бет, 48-56 б. 432-36 б.
5. Көшенова Б.А. «Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары». Алматы – «Экономика», 2000, 67-75беттер.
6. Г.Марченко. «Национальный банк прогнозирует в ближайшие дни значительные колебания курса тенге» // «Қаржы-қаражат - Финансы Казахстана» журналы, Алматы, 5/2001, 48-51 б.
7. Я. Әубәкіров. «Экономика білімдер негіздері». Оқулық, Алматы, «Санат», 1998. 479 бет, 405-410 б.
8. Д.Х. Сембаев. «Казахстанцы могут гордиться своей национальной валютой» // «Қаржы-қаражат - Финансы Казахстана» журналы, Алматы, 1/2002, 18-24 б.
9. Д. Сансызбаев. «Национальной валюте Казахстана девять лет» // «Қаржы-қаражат – Финансы Казахстана» журналы, Алматы, 6/2002, 45-49 б.
10. «Экономикалық сөздік-анықтамалық». Қарағанды: «Болашақ-Баспа», 1999, 240б., 121 б.
11. К. Маркс , Ф. Энгельс. Таңдамалы шығармалары: Үш томдық – Алматы: «Қазақстан», 1976 – Т2: 544 б., 40-44б.
12. Банковское дело / Под редакцией О.И. Лаврушина. Москва: «Финансы и статистика» - 1998г.
13. И.Т.Балабанов. Финансовый анализ и планирование хозяйствующего субъекта. Москва: 2001г.
14. Г.Т.Калиева. Кредитное дело. Алматы: 2001г.
15. Банковское дело / Под редакцией Г.С.Сейткасымова. Алматы: 1998г.
16. Общая теория денег и кредита / Под редакцией Е.Ф.Жукова. Москва: «Банки и биржи» - 2001г.
17. «Екінші деңгейлі банктермен несиелеу бойынша құжаттарды жүргізу ережесі» Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк Басқармасы бекіткен №276 қаулысы
18. Искакова З.Д. Абдильманова Ш.Р. - Банковская система и ее правовые основы.Караганда 1997
19. МадияроваД.М.Основы современного банковского дела.Алматы 1997
20. Маркова О.М. Коммерческие банки и их операции. ЮНИТИ 1994
21. Мақыш Р.Р. Банк ісі.
22. Рит. Э. Коммерческие банки.Москва 1999
23. Роуз.Л.С. Банковский менеджмент.Москва 1995
24. Роде.З. Банки, биржи, валюта современного капитализма .М: Финансы и статистика 1986
25. Сейткасымов – Деньги, кредит, банки.Алматы 1996
26. Современный маркетинг.В.В.Корнеева И.В. – Финансы и статистика.
27. Усоскин В.М. – Современный коммерческий банк.
28. Уткин Э.А. – Банковский маркетинг.Москва 1995
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
..................................................
I тарау.Ақшаның шығу ... мәні ... даму ... ... ... ... және ... Ақша ... ... ... ... ... ... несие
жүйесі.............................
1. ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ақша-несие ... ... ... Ақша-несие ... ... ... Республикасының ақша-несие
саясаты......................................
Қорытынды..................................................................
............................................
Қолданылған ... ... ... ...... Республикасының ақша-
несие саясатының ерекшеліктері».
Курстық жұмыстың өзектілігі – ақша, яғни ақшаның пайда болуы ... ... ... ... ... ... алатын орны, байлық пен
табыстың өзі - ... ... ... ... ... ... ... қазіргі таңдағы ақша айналымы. Қазақсатан
Республикасының ... ... ... ... жүйесінің ұғымы және оның
құрылымы, несиелік мекемелердің ... ... ... ақша-
несие саясатының мәнін түсіндіріп, ерекшеліктерін қарау.
Ақша ежелгі заманда пайда болды. Олар тауар ... ... шарт және өнім ... ... ... – бұл сату ... үшін ... еңбек өнімі. Адам еңбегінің ... , ... ... ... ... ... отырып, тауар формасын
қабылдайды. Заттардың тауарға айналуы ... ... ... ... құрайды. Бірақ кез-келген зат тауар бола алмайды. Егер (нақты
еңбекпен белгіленген) ... құны өз ... ... ... ... ... ... онда оны дайындауға кеткен уақыттың рәсуа болғаны;
мұндай ... ... ... ие ... ... оның ... ... шамалы.
Ақша дегеніміз – жалпы балама роль атқаратын ерекше тауар.
Курстық ... ...... ... болуы мен
эволюциясын, атқаратын қызметтерін зерттеп, ... ... ... ... ... не ... білу арқылы теңгенің қалай пайда
болғанын қарастырып, ... ... ... мақсатқа сәйкес, мынадай міндеттер атқарылды.
Бірінші тарау бойынша ақшаның ... ... ерте ... ... ... ... ... дамуы, бұрын оның орнына қандай тауар
болғаны туралы толық ... ... ... ... Сонымен қатар осы
тарау теориялық сипатта металдық және номиналдық теорияларын ажыратып, ақша
айналыс заңына толық ... ... ... ... бойынша: несие жүйесінің ұғымын, құрылымын,
несиелік мекемелердің ... және ... ... құру ... Үшініші ... ... ... ... ... ... ... жұмысты жазу барысында мынадай ... ... Б.А ... ... ... ... валюта қатынастары»,
Ғ.С Сейітқасымовтың «Ақша, несие, банктер», ... ... ... ... қоса ...... журналы және тағы да басқа әдебиеттер қолданылды.
I тарау. Ақшаның шығу ... мәні және ... ... даму ... мен эволюциясы, атқаратын қызметтері
Ақша ежелгі заманда пайда болды. Олар тауар өндірісінің дамуындағы
бірден-бір шарт және өнім ... ... ... – бұл сату ... үшін ... ... ... Адам еңбегінің өнімі (зат), оны
өндірушілердің белгілі қоғамдық қатынастарын тудыра отырып, тауар формасын
қабылдайды. Заттардың ... ... ... ... ... ... ... Бірақ кез-келген зат тауар бола алмайды. Егер (нақты
еңбекпен белгіленген) тұтыну құны өз сатып алушысын таппаса ... ... ... онда оны ... ... ... ... болғаны;
мұндай бұйым тауарлық формаға ие емес, өйткені оның қоғамға қажеті шамалы.
Тарих құрылуының ұзақ ... ... ... ... ... ... ... біркелкі шешімін тапқан емес. Экономикалық мектептің бір
өкілдері ерте дүниедегі грек ... ... ... ... ... ...... шарт, адамдар арасындағы саналы келісім нәтижесі
деп қараған. Басқа бағыттағы ... ... ...... ... ... қажетті құрал ретінде қарастырған. Үшінші өкілдері
ақша өзінің табиғаты бойынша алтын мен ... ... ... ... ... түсіндіру үшін, «айырбас құн тауарлардың өзінен
бөлініп шыққан және олармен бірге өз бетінше өмір сүретін тауар, ол – ... құны ... ... құнның даму көрінісіне көз салып,
оның қарапайым терең байқалатын бейнесін, ... ... ... ... дейін
қарау керек. Сонда ғана оның жұмбақтығы да жойылады».[8; 45б.]
Әрбір ... ... ... түрде тұтыну құны ретінде көрінеді.
Оның құны жасырын түрде ... және тек қана ... ... жолымен
табылады. Тауарлар мен ақшалар бір және осы тауар формасының нақты қарама-
қарсы жақтары бола ... ... ... ... ... және ... ауысады.
Тауар айналысының тарихи-эволюциялық даму процесіндегі жалпы құндық
эквивалент немесе ресімделінбеген ақша формасын, әр ... ... ... тауарлы-шаруашылық уклад өз эквивалентін алға тартады. Бір
халықтың өзінде әр түрлі уақыттарда және әр түрлі ... бір ... ... ... болды. Сонымен, бірінші, ірі еңбек ... мал (ірі ... ... құралына айналды. Олардың белгілі
түрлері табиғи-климаттық жағдайларға байланысты нақты сол ... ... ... ... ...... сиыр және қой; ал шөл ... аудандарда – түйе; тундрада – бұғы жалпы құндық ... ... ... ... ... ... ... туралы нақты
дәлелдер әр түрлі қолжазбаларда, қазба жұмыстарының нәтижелерінде табылған
заттарда, поэзияларда кездеседі. ... көне Троя ... ... өгізді құн өлшемі ретінде пайдаланғаны жайлы айтылады. Осы
уақыттарда ... ... ... ... деген атау ... ... ... Латынның сөзі «пекуния» (ақша) «пекус» («мал»)
сөзінен шыққан. «Рупа» ... сөзі ... ақша ... ... ... ... Ежелгі Русьтарда да ақша металл ақшаларға
ауысқаннан ... де ... ... ... ие ... ... Мудрый 1018 жылы
былай деген «біздің жинаған малдарымыз:ерлерден 4 кун, ... ... және ... 18 ... тұрады». Ол кездегі қазынашы «малшы»,
қазына, ... ... орны – «мал ... ... деп ... ... сөзінің шығуы да малмен байланысты, өйткені ескі ... бұл сөз мал басы ... ... ... ... меншік иесінің
байлығын көрсетті.
Солтүстік халықтары ең ... ... ... ... үшін жүнді
пайдаланды. Ежелгі скандинавтар көлемі бойынша әр түрлі тауарлар сатып алу
барысында ... ... ... ... ... және ... ... Солтүстік Сібір халықтарында, ал аң жүндері Солтүстік Америка
халықтарында жалпы құндық эквивалент ... ... Жүн ... ... және ... ... кең ... таралды. Ежелгі
Русьтардың арабтармен, хазарлармен, ... ... ... жүн ең ... құралдарының бірі болды. Ежелгі Русь елінде жүн ақша
жүйесінің бүгіні болып саналады. 1610жылы жаулап алған ... ... 5450 ... ... пен 7000 рубль жүн табылды. [2; 68-беттер.]
Әлемде әр ... ... ... ... Каролин аралдары тобына
кіретін Яв аралында осы күнге ... феи ақша ... ... ... ... ... тас ... келе отырып, диірменнің тасын еске
түсіреді. Мұндай «монеталардың» ... ... ... ал ... ... ... Сауда мәмілесі орындалғаннан кейін сатушы феяға ... ... ... ... ... ... ... патшалығының тұсында ақша ретінде құлдарды пайдаланды.
Сонымен, бір құлдың құны үш ... алты ... он екі ... ... мен жер ... ... эквиваленттің жетілуі жалғасты.
Бөлінушілік, бірігушілік, біркелкілік мінездемелері бар эквиваленттер ... Бұл аз ... ... ...... ... күріш, кофе, құйма
түріндегі тұздар т.б.
Жалпы эквивалент ретінде металдар да пайдалана ... ... ... ... темір, мырыш, қорғасын, мыс, күміс, алтын
түріндегі ақшалар ... Рим ... ... Сиракуз және орта
ғасырдағы ағылшын корольдары мырыш ақшаларды құйды. ... және ... мыс ақша ... ... XVII ... Солтүстік Америкада
(Массачусетс штатында) ұсақ төлемдерге қорғасын дөңгелекшелер қолданылды.
Металл ақшаларының артықшылығы, олар – ... ... және т.б. ... ... кең ... ақша ... жүйесі нақтылана түсті.
Кейін келе металдардың арасында басты роль алтын мен күміске ... ... олар ... ... үшін аса ... ... ие.
Б.э.д. XIII ғасырда салмағы көрсетілген құймалар пайда бола
бастаған. Осындай себепке ... ... ақша ... ... ливр ... ... марка (жарты фунт) салмақ бірліктері атауымен
аталады. ... ... ... бар ... ... ... ... келе
әр түрлі массадағы біркелкі формасы бар металл ақшалар ауыстыра бастады.
Монеталардың пайда болуы – ақшаның құрылуындағы ... ... ... ... дами отырып, тауар болып қала берді, бірақ тауар ... ... ... ... металдық және номиналдық теориясы
Ақшаның металдық теориясы. Бұл ... ... ... ... ... меркантилистер (Томас Мэн) жатады. Оларға
қоғамның байлығын ақшамен ... ... ... ... ... ... деп санау тән болған. Олардың пікірінше қоғамның нағыз ... ... ... яғни бұлар өзінің табиғаты бойынша нағыз ақшалар болып табылады.
Ақшаның металдық теориясы фетишистік сипатта, ... бұл ... ... ... ... ... ... кез-келген бағалы металл
бола алады, ал адамдардың тауар шаруашылығындағы ... ... ақша ... ... ... ... металдық теорияның
өкілі атақты мемлекеттік қызметкер М.М. Сперанский (1771-1839 жж.) ... Ақша ... оның ... ... ... ...
ақшаға тек нағыз бір ғана ақша деп ... ... ... ... бар.
Сперанский ең мықты ақша материалы күміс деп санады. Ақшаның қызметтерін
орындауда металдың ... XIX ... ... ... ... тар ... ... XX ғасырда дүниежүзілік экономиканың
шеңберіне сыймады. Объективті ... ... ... ... жаңа ... мен формалары қалыптасты, олар несиеге ... ... ... ... XIX ... II жартысында алтын-монета
стандартының Германияда 1871-1873 жж. енгізілуімен байланысты болды.
Неміс экономистері ... ақша деп тек қана ... ... емес,
сондай-ақ металға айырбасталатын Орталық банктің банкноталары да аталады
деген. Ол кездері ... ... ... ақша ... ... ... дүниежүзілік соғыстан кейін француз экономистері Ж.Рюэфф
және М.Дебре, ағылшын экономисі Р.Харрд ... ... ... ... ... ... ... 70-жылдардың басында жойылған
Бреттон-Вудс валюталық жүйенің орнына жаңа алтын ... ... ... ... ... экс-президенті Р.Рейган сайлау алдындағы
күрес кезінде алтын стандарты қайта оралауы мүмкін деп ойлады. 1981 ... ол ... ... ... кезінде осы мәселе бойынша арнайы
комиссия құрады, бірақ ол комиссия алтын стандартын енгізу онша ... ... ... ... ... – ол ... сыртқы пішіні, салмақтық құрамы заңмен
бекітілген металдан ... ақша ... ... ... ... таза ... құрамы),
массасын, типін, ремедиумды (заңмен рұқсат етілген номиналды массаның
нақтыдан ауытқуы), эмиссиялау ережесін және т.б. ... бет жағы – ... ... жағы – ... ... – гурт
болып ажыратылады. Егер ... ... құны ... ... ... құнына сәйкес келсе, онда бұл - толық ... ... ... ...... ... ... айналысы тарихында мынадай түсініктемелер бар:
Биметаллизм – жалпыға бірдей эквивалент ролін екі ... одан да ... ... яғни ... ... және ... монеталар пайдаланылады.
Монометаллизм – жалпыға бірдей эквивалент ретінде бір ғана металл түрі
(алтын, ... ... ақша ... ... III-II ... Римде мыс монометаллизмі, Ресейде
1843-1852 жж. аралығында – күміс монометаллизмі болды. ... олай ... да ... монометаллизмі 1897 жылы II Николай патша тұсында
енгізілді.
Түрікше «акче» сөзі – ... ... яғни «ақ» ... күміс
монетаның түсіне қарап шыққан.
Капиталистік тауарлы өндірістің дамуы барысында қағаз ақшалар пайда бола
бастады. Олар айналыстан ... ... ... ... ... ... ұсақ ... қызмет ететін ауыстырылатын монеталар қағаз
ақшалардың әр түрі болып табылады. ... оны ... ... бар
металдан: мыс-никельден, мыс-мырыштан және ... ... ... ... ... ... меркантилистердің металлизмге қарсы іс-әрекеті
болып табылады. Тауар ... мен ... ... байланысты металл
монеталарды вексель, банкнот түріндегі несиелік ... ... ... ... орын ... Ақшалар мен бағалы металдардың
арасындағы ішкі ... ... ... ... номиналистер құн
белгілерінің жүру құқығын негіздеді, ол үшін ... ... ... негізгі ережесі төмендегідей:
- ақша идеалды есеп бірлігі болып саналады және олардың көмегімен
тауарлардың ... құны ... бұл ... ... да ішкі ... ие ... ... ақшаның құндық жаратылысын толық жоққа шығара отырып,
оларды техникалық айырбас ... ... ... ... ... ... ақша – бұл ... ... ... ... ... және ... құралы. Ол ақшаның
құны екі жақты мәнге ие деп санайды:
- қандай да бір заттың пайдалылығын көрсетеді;
- басқа тауарды ... алу ... ... аяғы мен XX ... басында саяси экономияда номинализм
үстемдік ете бастады. Бірақ бұрынғы номинализмнен ... ... ... ... (қазыналық билеттер) жатады.
Номинализмнің мәні неміс экономисі Кнапптың («Государственная ... 1905 ж.) ... ... ... Оның негізгі ережелері
төмендегідей құрылды:
- ақша – құқықтық тәртіптің өнімі, мемлекеттік биліктің ... ақша – ... ... ... ... яғни ол ... төлем
күшімен жасалған төлем белгілері болып табылады;
- ... ... ...... ... номиналдық теориясы жағында белгісіз американ экономисі
П.Самуэльсон да болды. Ол ақшалар өткен уақытта ғана тауармен ... ал ... ... ақшалар шарты белгілерге айналуда деп сендірді.
«Тауар ақшалардың дәуірін қағаз ақшалар дәуірі алмастырды. ... ... ... олардың ішкі табиғатын ашады. Ақша ... ол ... ... ... ... болуы металл айналысының объективті
заңдылықтары мен капитализм тұсындағы тауарлы ... ... ақша ... ... ... ... байланысты.
Бірақ қағаз ақшаның шығу тарихы б.ғ.д. I ғасырға тән, яғни ол кездегі
теріден жасалынған ақшаларға ... Бұл ... ... ақ ... ... ақшалар пайда болды. Ақ бұғылардың барлығы ... ... ... ... Поло ... ағаш ... жасалған ақшаларға кез
болды, ол сол уақытта қағаз қызметін атқаратын. Бұл ақшалардың төрт бұрышты
пластин ... және ... ... ... мен мөрі ... Олардың
сатып алу қабілеті де әр түрлі.
Нағыз қағаз ақшалардың пайда болуын ... ... ... ... байланыстырады.
Металл ақшадан қағаз ақшаға ауысу себептері:
1. Металл ақша айналысы өте қымбат болып ... және ... ... ... ... қымбат металдарды өндіру айналыс
құралдарына деген шаруашылықтың қажеттілігінен әлдеқайда төмен.
2. Монеталардың тозуы және ... ... ... ... пен ... ... жасаушылардың
монеталарды бұзуы.
Осыған байланысты, К.Маркс атап көрсеткендей: ... ... ... ... әр ... ... ұшырады, тіпті жай ғана бір
жапырақ қағазға дейін жұқарды».
Қағаз ақшалар ақшаның ... ... ... құрамынан
біртіндеп бөлінуі нәтижесінде пайда болған құн белгісінің ақырғы формасы.
Қағаз ақша – ... өз ... табу үшін ... ... ... еріксіз номиналға ие ақша белгісі. Тарихта
олар ... мен ... ... ретінде пайда болды.
Қазақстанда 1993 жылы ең ірі купюрада 100 теңге, 1994 жылы 200 ... ... ... шығарылған болатын.
1.3. Ақша айналысының сипаттамасы, айналым заңы
Қайта құру кезеңіне дейін «ақша айналымы» мен «ақша айналысы»
ұғымдары ... ... шек ... Ақша ... деп ... ... ... Ал ақша айналымы ұғымы одан кең мағына
бергендіктен ол ... және ... ... ... ... ... қолма-қол ақша қозғалысы тұрғындардың ақшалай ... ... ... ақша ... ... ... белгілері әр түрлі жағдайда қамтамасыз етіледі. Қолма-қол рубль
тұтыну заттары және қызметтер жиынтығымен қамтамасыз етілсе, қолма-қолсыз
рубль – ... ... ... ... жиынтығымен қамтамасыз
етіледі.
Мұндай жүйе тек қана орталықтандырылған ... ... ... ... ... себебі ол уақытта кәсіпорындар мен халықтың қолында
қанша ақша, қанша тауардың болатыны және олардың ... ... ... болған. КСРО-ның таратылуына, бағаның босатылуына, меншіктің
мемлекет иелігінен ... және т.б. ... ... ... ... емес
болып қалды.
Ақша айналысы мен ақша ... ... шек ... ... ... ... ақша қозғалысы және төлемақыны жүзеге асыру
кезінде қызмет көрсету, сонымен ... ... мен ... ... ... ... ... – ақша айналысы деп
аталады.
Ақша айналысының объективті негізі – ... ... мен ... ... ... Құн формасының өзгеріп отыруы, яғни тауардың
ақшаға және ақшаның жаңа тауар сатып алу үшін ... ... ... яғни ... болуына мүмкіндік жасайды.
Бірақ ақша айналысы тауар айналысын қайталап қоймайды. Бұл ... ... ... ... Тауарлар, оларды сатып алғаннан
кейін, айналыстан шығады және тұтынылады. Ал ақша айналыста әрқашан жүреді.
Айналыста жүре отырып ақша әрі ... ... әрі ... ... ... ... ... сатудан түскен ақша қарызды өтеуге
жұмсалуы мүмкін. Өз кезегінде, қарызды төлеуге түскен ақшалар ... ... ... ... ақша ... ... тауар бағаларының сомасынан әрдайым
артық болады. Ақшаның ... ... тек ... ... шектелмейтіні
түсіндіріледі. Ақша еңбекақы, зейнетақы, стипендия төлеу үшін, бюджетке
төлемдер аудару үшін, банктен ... алу үшін және т.б. ... ... айналысын реттеудің маңызды элементі – қолма-қол ақшаның қолдану
аясын азайту болып келеді. Бұл ... ... ... ... есеп ... қолма-қол ақшаның қолданылуын шектеу, есеп
айырысу чектерін ендіру арқылы ғана шешіледі.
Банк жүйесін ... және ақша ... ... ... ... ... енгізуі, Қазақстандағы қолма-қол ақшамен байланысты
жағдайды түбірімен өзгертті. Осыған байланысты 1992-1993 жж. ... ... ... ... директивті саясаттың орнына
республикамызда қолма-қол ақша айналысын тұрақтандыру және ... ... ... ... ... бұл ... ... дами түсуде: оларда қолма-қолсыз
ақша айналысы өріс алып ... ... ... есеп айырысуларының 25-27%-
зы ғана қолма-қол ақшамен, ал ... чек, ... ... т.б.
көмегімен жүргізіледі.
Өмірлік тәжірибе көрсеткеніндей, ақша ... ақша ... ... Ақша айналымын қолма-қол және қолма-қолсыз деп қатаң
түрде шектеуді ғалымдар онша ... ... ... ... ... ... сондықтан оларды бөлу қажет ... өз ... ... ... ... ... ... Мысалы, кәсіпорынның бөлшек саудасынан түскен түсім банкке түскеннен
соң, оның есеп айырысу шотында қолма-қолсыз ақша қаражаттарына айналады ... ... өз ... ақша ... ... өркендеген мемлекеттерде ақша массасы құрамын анықтау үшін
негізгі ақша агрегаттарының төмендегі жиынтығы пайдаланылады:
● М1 – ... ... ақша ... монеталар, ал кейбір
мемлекеттерде қазыналық билеттер) және банктік ағымдағы шоттардағы қаражат
(депозиттер) ... М2 – оған М1 ... және ... 4 ... дейінгі коммерциялық
банктердегі мерзімді және жинақ салымдары (вклады) кіреді;
● М3 – оған М2 ... және ... ... ... ... ... М4 – оған М3 ... және ірі ... ... ... ... айтқанда, әрбір келесі ақша ... ... ... ... ... біріктіріп, үлкен ақша массасын құрайды. ... ... ... ... төмен.
Ақша массасының нақты құрамы әр мемлекеттің өзіне тән ақша-несие
жүйесімен анықталады. ... ... ақша ... анықтау үшін – 4,
Швейцария мен Германияда – 3, Ұлыбританияда -5, ... – 2 ақша ... ... ақша ... ... ... ... кіреді:
● М0 – айналыстағы қолма-қол ақша;
● М1 - өзіне М0 агрегатын және ... ... мен ... ... заңды тұлғалардың күрделі
қаржыландыру шотының, ұзақ ... ... және ... қорлары
шотының, чектік және аккредитивтік шоттардың, қоғамдық және басқа үкіметтік
емес ұйымдар ... ... және ... пен ... ... ... ... салымдарын біріктіреді;
● М2 - өзіне М1 агрегатын, сонымен бірге жеке және ... ... ... ... М3 - ... М2 агрегатын және мемлекеттік займ облигацияларын
біріктіреді.
Ақша агрегаттарының ... ... ... болмайды. Ол ақша нарығы
құралдарының дамуына байланысты өзгерді.
ІІ тарау. Қазақстан Республикасының несие жүйесі
2.1. Несие жүйесінің ұғымы және оның ... ... ... ... ... роль ... арқылы кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың ақшалай есеп айырысулар
мен ... ... ол ... бос ... қаражаттарды, халықтың
жинақтары мен табыстарын жұмылдырады және ... ... ... ... ... ... көптеген түрлі несиелік, сақтандыру,
делдалдық, инвестициялық, сенім, кеңес беру және ... да ... ... ... ... ... ... несие
жүйесі оған тұрақты және елеулі ықпал етеді. Ол бірнеше дүркін ... ... ... ... ... ... қолдай отырып
ақшалай қаражаттардың бір ... ... ... ... ... ... ролі мен маңызы келесідей бірқатар
көрсеткіштермен сипатталады: ... ... ... ... мен ... ... және айналым капиталын қалыптастыруға
банктегі қарыздардың үлесі, жалпы төлем айналымы және т.б.
АҚШ несиелік қатынастардың даму дәрежесі бойынша, ... және ... емес ... банк ... ... несиелік
мекемелердің көп түрлігі мен көп тараптылығы жағынан, ... ... ... ... ... ... да елдерін артқа қалдырады.
Американдық несие жүйесінің ауқымы туралы кейбір ... ... ... ... Несиелік мекемелер арқылы қолма-қолсыз ақша
жолымен жүзеге асырылатын жылдық төлем ... ... ... ... ... 60-65 трлн ... ... бағаланған.
Несие жүйесінің өз қызметтерін орындауы барысында несиелік
қатынастар туындайды. Уақытша бос ... ... ... ... және ақы төлеу шартында қайта ... ... ... әр ... ... ... экономикалық байланыстар
несиелік қатынастардың мазмұнын анықтайды.
Несие екі формада болады: ... және ... ... несиесі
коммерциялық несиенің бірінші негізін білдіреді. Шаруашылық жүргізуші
субьектілердің бір-біріне зарыз беруі барысында, ... ... ... ... ... ... ... субьект несие беруші тауар
несиесін алғанын куәландыратын вексельді, сондай-ақ салынған мүлік ... ... ... ... ... Бұл тұста несиелік қатынастар
субьектілеріне – шаруашылық жүргізуші субьектісі және банк жатажы. ... ... ... ... ... ... несие
ақшалай формаға қайта ауысады. Сөйтіп, тауар формасы негізінде несиенің
ақшалай, ең бастысы банктік ... ... ... ... несие жүйесінің күрделі, көп буынды құрылымы болады.
Егер де несиелік мекемелердің өз клиентеріне көрсететін ... ... ... , онда ... ... ... үш ... элементін бөліп
қарастыруға болады:
- Орталық банк
- коммерциялық банк;
- мамандырылған несиелік мекемелер: (сақтандыру, ... ... және ... банк – ... ... мемлекеттік банк, сондай-ақ кез
келген елдің ол мемлекеттік, халықтың немесе ұлттық банк деп ... ... ақша ... ... ... ... Орталық банк –
бұл «банктердің банкі». Банктік мекемелерге қатысты Орталық банк тікелей
әрекет ету және реттеу, бақылау мен ... ... ... ... банктер қарыз капиталы нарығының әр ... ... ... көп ... ... ... табылады. Олар
кәсіпкерлік тәжірибесінде белгілі бір көптеген қаржылық ... ... ... кез ... ... несие жүйесінде
әдеттегідей негізгі, базалық буын ролін атқарады.
Мамандындырылған несие мекемелері ( оларды ... деп ... ... ... ... ... ... буын болып
табылады.Парабанктік мекемелер көбінесе белгілі бір клиенттер ... ... ... ... түрлерін көрсетуге бағытталады.
2.2. Несиелік мекемелердің түрлері
Несие ісі – ақшамен сауда-саттық ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің ерекше бір саласы дегенді
білідреді. Оларды әр алуан несиелік ... ... ... ... ... көрсетудегі операциялар ауқымы мен мәні
бойынша негізгісі банктер болып табылады.
Несиелік мекемелер түрлерін, оның ... ... ... бұрын бізге «банк» және «банктік қызмет» ұғымын білу ... ... ... ... деп ... ... кәсіби қызметтерін,
деозиттер қабылдау және қарыз беруді түсінеді. Міне, осындай ... ... ... ... және ... елдердің банктер
туралы заңдарында бекітілген. Қазақстан Республикасы Президентінің
«Қазақстан Республикасындағы банктер және ... ... ... заң ... Жарлығының 1-бабында, банктің ресми мәртебесі ... ... ... ... ... ... министірлігінің банк ретінде заңды
тұлғаны мемлекеттің тіркеуден өткізуімен және ... ... ... ... ҚР ... ... ... болуымен
анықталады. Кез келген заңды тұлға, егер де оның ... ... ... ... деп ... тиіс ... Банк ... өндіріс ретінде өнім
өндіреді, бірақ, оның өнімі материалдық өндірісте өндірілетін өнімнен
мүлде өзгеше.
«Банк» ұғымы Италияның ... ... ... деген сөзінен шыққан.
Қазіргі түсініктегі алғашқы банк Италияда 1407ж. Генуеде пайда болған (
9:13-бетер)
Банктер – атқаратын қызметтерінің ерекшеліктеріне ... екі ... ... ... және ... ... ... дегеніміз –
айналысқа ақша белгілерін шығару құқығы берілген орталық банкте. Кейбір
елдерде оларды ұлттық, халықтық, резервтік деп те ... ... ... Ұлттық банкі деп аталады. Орталық банктің
басты міндеті – ... ақша ... ... ... ақша ... банк ... ... несиелік және есеп айырысу қызметтерін
басқару болып келеді. ... ... банк ... банк ... ал ... ... оның ... коммерциялық банктер –
эмиссиялық еместерге жатады. Олардың ... ақша ... ... ... өз ... ... қызметтеріне қызмет көрсетуге
байланысты несиелік есеп айырысу және қаржылық операциялардың ... ... ... ... мекемелері кез
келген елдің несие жүйесінің ... ... Олар ... ... ... ... ғана ... етеді. Мамандандырылған несие-қаржы
мекемелері ипотекелық және тұтыну, сол ... ауыл ... ... кең ... тарауды.Кейбір арнайы несие институттары Қазақстан
аумағында революцияға дейін Жаңа экономикалық саясат жылдарында және ауыл
шаруашылығын ұйымдастыру тұсында несиелік серіктестіктер өзара несие ... ... ... және т.б. ... болған.Қазір банктік емес
мекемелерге өзара көмек беру кассаларын, ломбардттардықаржы-есеп айырысу
орталықтарын жатқызуға болады.
Өзара жинақ ... ... ... ... ... ... халық салымдарын жұмылдыра отырып, оларды жылжымайтын ... ... мен ... ... ... ала ... инвестициялайды.
Қарыз- жинақ бірлестітері – халықтың қаражатына қаттысты салымдық
операцияларды жүргізумен айналысып, ... ... ... ... ... ... - кәсіподақтардың, ірі кәсіпорындардың, шіркеулердің
ұйымдастыруымен құрылатын кооперативтік типтес жинақ мекемелері. Олар
көбінесе өз ... ұсақ ... ... ... және ... ... қорлары – халық салымдарын жұмылдыра
отырып, ірі капиталды иеленеді және ... ... ... мен
облигацияларын сатып алуға жұмсайды, ұсақ қарыздар береді.
Демек, ... емес ... кез ... ... ... ... құрамдас бөлігі болып табылады. Олар коммерциялық ... ... ... өздеріне алу мақсатында пайда болған.
Банктік емес мекемелерге тәне ... олар ... ... халықтың
қаражатын тарту жолымен жинақтайды.
2.3. Несиелік жүйені құру принциптері
Несиелік ... ... мен ... ... ... ... бір
принциптер жатыр. Экономиканың жаңа жағдайында, оның ... өту ... ... ... ... болады: елдегі
банк ісін ұйымдастыруға мемлекеттік монополия, басқа банктік емес
институттармен үйлестіре ... екі ... банк ... ... ... саясатының бірлігі, несиелік мекемелер ... ... ... ... ... орындарына жақындату, мемлекеттік валюталық
монополия, Орталық банктің автономиясы.
Банк ісіне мемлекеттік монополия ұғымы мемлекеттің банктердің ... ... ... ... ... жүргізу тәртібі мен
ережелерін заң жүзінде бекітуге ерекше ... ... ... банк ... ... ... ... құруға рұқсат
береді және банктер мен ... ... ... ... ... ... беру ... Ұлттық банк жүргізілетін банктік
операциялар шеңберін белгілейді.
Қазақстан ... ... ... (бұдан әрі Ұлттық банк)
Қазақстан Республикасының орталық банкі болып ... және ... банк ... ... ... ... Банктердің банк
функцияларын, ақша несие эмисиясын жүзеге асыруына байланысты орталық
банктер ... ... яғни ... ... ... әкімшілік бақылау мен нақты экономикалық ықпал ету ... ... ... ... ... тиіс ... ... құқығы бар.
Мемлекет, экономикаға жетекшілік жасай ... ... банк ... ... саясатын жүргізеді. Несие жүйесін құрудың маңызды
принципі – несиелік ... ... ... ... мен олардабарлық ақша
опрецияларының шоғырлануы. Бүгінгі таңда Қазақстан аумағында 77 банк ... 783 ... мен ... ... ... ... принципіне ерекше маңыз береді. ... ... ... ... ... ... ... «Қазақстан
Республикасының Президенті мен Министірлер кабинеті өз құзіреті шегінде
валюталық реттеу саласында осы заң ... ... ... ... ... ... ... банкі – Қазасқтан Республикасының
валютасын реттеудің негізгі органы болып табылады» ... ... ... ... ... ... ... банк тек қана
Қазақстан Республикасы Президентіне ғана есеп бере ... ... ... ... саясатының жүргізілуіне толық жауап береді.Өз кезегінде
ақша-несие саясаты экономиканың мемлекеттік реттеудің негізін құрайды.
Президенттің «Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі туралы» заң күші бар
жарлығында ... дкп ... ... ... мемлекеттік ақша-несие
саясатының және заңға сәйкес Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ету ... ... банк:
а) Қазақстан Республикасы Қаржы министірлігіне заем алушының
кепілдендірілген міндеттемесіне келісімді ... ... ... ... осы ... ... ... жәрдемімен ашылған Қазақстанның
халықаралық ұйымдарда мүшелігімен ... ... мен ... ... қатысты өзара келісілген шарттармен Қазақстан Республикасы
Қаржы министірлігіне қосымша несиелер береді.»
ІІІ тарау. Қазақстан ... ... ... ерекшеліктері
3.1 Ақша-несие саясатының мәні
Ақша-несие саясаты ақша айналымы мен ... ... ... ... етудегі орталық банктің жиынтық шаралары
болып есептелінеді. Ресттеудің бұл форасының мақсаты – ... ... және ... ... қол ... ... әдістерінің ерекшеліктері сонда, олардың көмегімен
мемлекет тұтасұсынымға айырықшы ... ... ... Мұндай жағдайдағы
ең белсенді элемент – инвестициялаумен байланысты ... ... ... үшін ... ... қаржылық реттеудің ең белсенді жағы –
көбінесе тұтыну игіліктеріне ықпал жасау. Дәл осы ... ... ... орталық банк және коммерциялық банктер бой көрсетеді.
Ақша- ... ... ... ... банк екі ... ... ұлттық экономиканы толлыққанды валюталық жүйемен қамтамасыз ету . Бұл
жүйе – рынок инфрақұрылымның аса маңызды ... ... ... ... ... ... ... экономикасы дамыған елдерде қабылданған заңдарға сәйкес ... ... ... үкіметтің экономикалық саясатының алға қойған
міндеттерін орындауға бағытталынуы тиіс. ... ... бұл ... ... ... ... мәртебе алуы мүмкін. Көп жағдайларда
ол толық есеп беруге міндетті, кейде шамалы дербестікте болады, ... ... ... ... ... ... ... банкке дербестіктің белгілі бір дәрежесі ... ... ... ... ... ... тәжірибелері көрсетіп
отырғанындай, бұл айрықыша мәртебе орталық банкке мемлекеттің еркіне ... көне ... ... ... ... ... ... үкімет өзінің қаржы проблемасын қосымша ақша массасын шығару
есебінен шешуді ... ... ... ете ... айналым сферасында әрекеттер жасай отырып, ОБ әр
түрлі ... ... ... көпшілігі жанама ықпал ... ... Осы істе ... ... ... ... ... бар. Алайда несие орталығының кейбір ... ... ... ... ... ... ... механизмдер көмегімен эконо жекеменшік
секторға хабар береді, микалық саясатты жүргізу ... ... ... ... ... жағдайда қандай нұсқа өте оңтайлы болып ... ... ... ... қаржылық және несиелік шаралардың қандай
арақатынасын ... ... ... ... обьективті шындық былай - өзара қолдаушылықтағы ғана ... ... екі ... қарама-қайшылықта болатын экономикалық саясат
бірмезгілде бірнеше мақсаттарды жүзеге асыруға ... ... ... ... оңай үйлесе қоймайтын, тіпті кейде қайшылықта ... ... ... ... экономикалық саясатында екі құралды да пайдалану практикасы
жүргізіліп келеді. Реформалау ... ... ... яғни
монетарлық саясаттың рөлі сөзсіз артып келеді. Себебі – мұндай бағдар
болмаса реформаның өзі ... еді. ... ж.ж. ... ... рычагтардың басымдылығы түбегейлі қайта құрылуға старт ... ... ... дәрежеді тек бюджеттік қаржыландыру
есебінен өмір сүруді ... ... ... ... ... әдістері
Несиелік реттеудің екі әдісі бар:
1) Тікелей әдіс – несие беру динамикасын шектеу
2) Жанама әдіс – есеп ... ашық ... ... ... саясаты, ерікті келісімдер.
Несиелік реттеудің тікелей әдістері несие беру ... ... ОБ ... ... Бірсыпыра европалық елдерде ОБ
коммерциялық банктердың өз ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... әдістер бірнеше нұсқаларды қамтиды:
1) Есеп саясаты. ОБ Заң негізінде коммерциялық ... ... ... ... ... өзі белгілеуге құқылы. Былайша
айтқанда «несие бағытын» реттеу жүргізіледі. ... ... ... ... белгілі бір шекарасы болады. Егер
банктердің – тапсырыс берушілердің ... ... ... ... ... ... төмендеп кетуі мүмкін. Бұл –
коммерциялық банктардың қорлары ... ... және ... ... үшін ... ... ... қол жайған
жағдайларда болуы ықтимал. Сонымен бірге мынадай қызықты детальды
атап өтуіміз керек: есептеу ... ... роль ... ... ... ОЬ қажет болып тұрған белсенділік туралы
немесе, ... ... ... ... туралы жекеменшік секторға
хабар береді. Егер жекеменшік сектор оны елемесе, ашық ... ... ... ... ... іске қосылады.
2) Ашық рыноктағы операциялар. ОБ көп жағдайда ашық ... ... ... ... қағаздарды сатып алып және сатуды
жүргізеді. Ондағы мақсат – сол елдің айналымында ... ақша ... ... табылады. Коммерциялық банктердің құнды қағаздарды
сату ... ... ... ... алады. Қорытындысында,
айналымдағы ақша массасы азаяды. Коммерциялық ... ... ... ... ... ... құнын ОБ төлейді, сөйтіп,
халық шаруашылығына қосымша ақша массасын ендіреді.
3) Ең аз ... ...... ... ... активтерінің
резервке алынған бөлігін бенелейді. ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің несиелік ресурстарының көлеміне ОБ-тің ықпал
ету;
Заңға сәйкес, барлық банктер шамамен өз ... 20%-ын ... ... ... Бұл ... ... жинақ формасында орналасқан.
ОБ-де сақталынуға жататын бұл қалжы «резерв нормасы» деп аталынады.
Қазіргі ... ... ... екі ... ... есеп ... ... ең аз қорлар саясаты:
4. Ерікті келісім. Орталық банк кейде коммерциялық банктермен іскерлік
келісім жасауға ұмтылады. Бұл әдіс ... ... тез ... шешуге мүмкіндік береді.
Ақша-несиелік шолуды тұжырымдай отырып, мынадай қорытындыға келуге
болады:
а) несие саясаты өзінің жүзеге асырылу ... ... ... ... ... ... әдістердің экономикаға ықпалы екі-жақтылық сипатта;
бір жағынан олар мемлекеттік экономикалық саясатын жүзеге ... ... ... ... бұл – ... реттеудің
дербес бағыты болып саналады.
3.3. Қазақсқтан Республикасының ақша-несие саясаты
Ақша-несие саясаты «желге қарсы жүзу» ретінде көрінеді, ол ... ... ... ынталандыруға және коньюктура ... ... ... ... ... ... ... саясаттының негізгі мақсаттарының бірі – жуық
кезеңде ұлттық валютаны одан ары тұрақтандыру болады. ... пен ... ... күш ... айырбас бағамының күрт ауытқуын болдырмау және
ішкі баға тұрақтылығын ... ету ... ... ... ... ... ... шамамен алғанда жылына 5-6 пайыз
мөлшеріндегі инфляция қарқынына жету үшін ақша-несие және ... ... ... ішкі ... ... ... ықпал ететін
қаржылық тетіктер дамыйтын болады.
Алдағы үш жыл ішінде Қазақстанның қаржылық секторы, банктер ... ... ... ... ломбард, несиелік серіктестіктер,
делдалдық фермалар, лизингтік және ... ... ... ... ... қорлар секілді мекемелрмен толығатын
болады. Депозиторлардың мүдделерін қорғау мақсатында, депозиттерді міндетті
ұжымдық сақтандыру тетігін жасау және ... ... ... ... ... жұмыс жалғаса бермек.
Еліміздің банктері әлемдік қаржы дағдарысы ... ... ... отыр. Еліміз егеменді несиелік рейтинг алды және оны
ұзақ уақыт бойы позитивті деңгейде қолдап келеді. ... ... ... жүйе мынадай жүйелер – бірінші ... ... ... ... ... екінші деңгей – екінші деңгейдегі
банктер. Ірі өнеркәсіптік кәсіпорындарды мемлекет ... алу ... ... жеке ... ... ... экономикалық байланысты
монополиядан шығару, инвестициялық ... ішкі ... ... ... ... ... арттырды. Мұның сыртында, шеттен алып
пайдалану ... ... ... және ... ... мен ... қарыздарын жабуда қаржылық ... ... ... маңызы көтерілді.
Көптеген нарықтық институттар ішінде ... ... ... ... ... ... кезеңде қалыптасуының теріс салдарын көп
жағынан жеңе білді, ... ... ... ... ... ... ... өлшемі қолайлы инвестициялық ахуалдың және инвестицияның
елге құйылысының кепілдемесі болып ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық тұрақтануында,
оның салалары мен нарықтық инфрақұрылымның жұмыс істеуі арқылы дәстүрлі
және баламалы қаржылық құралдары ... ... ішкі ... ... ... ... қызмет сферасы өте жаңа компьютерлік технологиялардың, ғылыми
талдамалардың көмегімен несиелік және есептеу операцияларының ... Олар ... ... ... ... карта жүйесімен
қолма-қолсыз есептеулер, экспорт-импорт бойынша құжатсыз операциялар,әр
түрлі салым операциялары, ... ... ... ... ... ... кастодиальды қызмет көрсету. Өтпелі экономиканың жағдайында
банк бәсекелестігін дамыту ... ... ... ... ... және ... ... сол банктардың қаржылық орнықтылығы
дәрежесімен экономиканың нақтылы ... ... ... ... ... ... ... жоққа
шығарарлықтай қарама-қайшылықтарының үйлесуі өткір проблемаға айналды:
операцияларадың табыстылығы көтерілді және ол ... ... ... табуға құнығып, жоғары тәуелдікке мән беруді ескермеген банктер сөз
жоқ банкроттарға ұшырайды, лицензияларынан ... ... ... ... ... сауығу кезеңінен өтеді, оңдайлар ... ... ... жөнінде твиннинг жүйесі арқылы шетелдік ... ... 1999 ж. 1 ... 56 банк ... ... ... банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын және
жүзеге асыратын орган болып табылады.
ҚҰБ ақша-несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын,
яғни оның ... ... мен ... шетел валюталарына қатысты
тұрақтылығын қамтамасыз етуді көздейді.
Ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы ақша ... ... ... ... ... жалпы банк жүйесінің қызметін реттеуге
бағытталған шаралар жиынтығы.
Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегі ... ... ... ... Ал ақша-несие саясатының Ұлттық банк тарапынан реттеу
объектісіне экономикадағы қолма-қол және ... ақша ... ... ... жағдайына байланысты ақша-несие саясатының
екі типі болады:
1. Рестрикциялық ақша-несие саясаты;
2. экспанцондық ... ... ... ...... ... ... несиелік
операциялар көлемін шектеуге және қатаң шарт белгілеуге, сондай-ақ сыйақы
мөлшерлемесенің деңгейін арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциондық ақша-несие ...... беру ... ... ақша ... ... ... әлсіздігімен және сыйақы
мөлшерлемесінің төмендеуімен байланысты ... ... ... – бұл ... ... ... ақша
массасының көлемін реттеу мақсатында екінші реттегі нарықта мемлекеттің
бағалы қағаздарын сату және сатып алумен ... ... ... ақша ... ... ... өтіммділігін және
несиелік жұмыстарды реттеудің ыңғайлы әдістерінің бірі болып табылады. Оның
негізгі мәні ақша ... ... ... банктердің несиені эмиссиялауын
шектеуді білдіреді.
Ұлттық банк нарық бағалы қағаздарды сату арқылы оны ... ... ... ... соманы ұстап қалады. Сөйтіп, керісінше,
банктерге несие беруді және ақша шығаруды ынталдыру ... ... ... қағаздарды сатып алады да, тиісті соманы банктердің резервтік шотына
қайта аударады.
Несиелік операциялар. Несиелеу және қаржыландыру операцияларына ... ... ... қызметінің алдағы уақыттарда классикалық қызметіне
жақындауына ... ... ... ... ... ... ... банктерді несиелеу тек қана ... ... ... ... ... Бюджеттің тапшылығын жабу үшін Үкіметке несие
беру бюджет саясаты аумағында, яғни Ұлттық банктің ... ... бас ... мақсатында жүргізілді. Жеңілдікпен ... беру және ... ... үшін ... ... жасауын
қарастыру болған жоқ. Ұлттық банктің несиелерін ... ... ... ... ... сол сияқты ломбардтық несиелеу негізде
жүзеге асырылады.
Валюталық интервенциясы. ... ... ... ... ... ... ... әсер ету мақсатында орталық банктің ... сату және ... алу ... ... ... ... ... банктің валюталық нарықтағы интервенциясы дербес түрде кез
келген банктер және ... ... ... кез ... ... ... ... негізінде жүзеге асырылажы.
Біздің тәжірибемізде валюталық интервенция алтын ... ... ... ... жылы ... ... ... ... ... ... ... сыртқа шығуы мен ішкі келуіне
жасалатын валюталық бақылау мен ... ... ... яғни ... ... ... ... үшін лицензиялауды алып
тастауды көздейтін сияқты шаралар жалғасын табуда. Жалпы алғанда, ... ... үш ... өтеді. 2 кезең бағдарламасын 2005 жылы
бастау көзделеуде. Либерализациялау бағдарламасы толығымен 01.01.2007 жылы
аяқталады деп күтілуді.
Осы жылы ... банк ... ... базасында «Ұлттық банкаралық
төлем карточкалар жүйесін» енгізу жұмыстарын қолға алуды.
Банк ... ... ... банк тәуекелдері басқару жүйесін ендіру
және ағымдағы қадағалау ... оның ... ... ... ... жалғастыруда. Сонымен қатар, жеке тұлғалардың салымдарын
міндетті түрде ұжымдық кепілдендіру ... ... 2004 ... ... ... тек осы ... мүше ... ғана халықтың салымдарын
және жинақтаушы зейнетақы қорларының активтерін тартатындығы туралы айтады.
Ұлттық банк қаржы нарығын реттейтін ... ... ... ... ... қатар, ипотекалық несиелер тәукеліін сақтандыру компаниясын
құру да ... ... ... ... қорыта келгенде, мынадай қорытындыларға
тоқталдық.
Тауардың пайда болысымен, айырбас пайда болып, ақша да ... ... ...... ... ... нәтижесі деген көзқарасын
білдірген. Ал басқа ... ... ... ақша - ... бекіткен төлем
құралы деп қарастырса, үшіншілері – ақша өз табиғаты ... ... ... ... ... бірінші пайда болған айырбас кездейсоқ формада болды. Кездейсоқта
тек екі тауар ... ... көп ... ... ... басқа, кеңейтілген формасы қалыптасты. Содан кейін ... ... яғни ... ... ... ... келеді.
Ерте заманда ақша ролін басқа да көптеген заттар атқарды. Қай елде
қандай тауар бағалы немесе оны ... ... ... көп ... сол ... атқарған, яғни Ежелгі Қазақстанда мал немесе малдың жүні, солтүстік
өңірде – жүн, кей ... – құл, ... ... - ұлу ... уақыт өте келе металдар ақша ролінде қолданыла бастаған. Ең
алғаш металдар оның ... ... ... ... ... ... ... қорыта келгенде, ақша – жалпылама ... ... ... ... тауар айналысы процесіндегі қолма-қол ақшаның қозғалысы
және төлемақыны жүзеге асыру ... ... ... ... бірге
кәсіпорындар мен қаржы-несие мекемелерінің арасындағы ақшалай ... ақша ... деп ... Ақша ... ... ... тауар
айналысы мен тауар өндірісі болып табылады. Ақша ... ... тек ... құралының қызметін ғана емес, сонымен қатар төлем құралын ... ... да ... ... ... Ақша ... ... элементі болып қолма-қол ақшаның қолданылу аясын азайту болып
табылады. Бұл мынадай ... ...... ... ... ... ... қолданылуын шектеп, есеп айырысу
чектерін дамыту.
Қазақстан Республикасының несие жүйесі кең ... – бұл ... ... ... мен ... ... ... Несиелік
жүйенің маңызды элементтері: Орталық банк, коммерциялық банктер ... ... ... ... табылады. Несие жүйесінің құрудың
негізгі принциптері: елдегі банк ісін ұйымдастыруға мемлекеттік ... ... ... ... ... ... саясатының негізгі мақсаттарының бірі – жуық
кезеңде ұлттық валбтаны одан ары тұрақтандыру болады. ... пен ... ... күш ... ... ... күрт ... болдырмау
және ішкі баға тұрақтрылығын ... ету ... ... ... –несие саясаты «желге қарсы жүзу» ретінде көрінеді, ол күйзеліс
жағдайында іскерлік белсенділікті ... және ... ... ... өсуді қысып, қуғындауға бағытталған.
Жалпы тұрғыдан алғанда монетарлық саясаттың міндетті ... ( жеке ... ... ... және ... органдар)
таңдау еркіндігін жүзеге асыра отырып, экономикалық саясат мақсаттарымен
сәйкес келетін әрекеттерді жүргізетін жағдайлар құрудан тұрады.
Қолданылған ... ... ... РК «О ... банке РК »
2. «Инструктивно-нормативные акты Национального банка ... ... ... құқығы! С.М. Найманбаев Алматы 2004
4. Шеденов Ө.Қ., Байжомартов Ү.С., Жүнісов Б.А., ... Б.И. ... ... ... 365 бет, 48-56 б. 432-36 ... Көшенова Б.А. «Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары». Алматы –
«Экономика», 2000, 67-75беттер.
6. Г.Марченко. ... банк ... в ... ... ... курса тенге» // «Қаржы-қаражат - ... ... ... 5/2001, 48-51 б.
7. Я. Әубәкіров. «Экономика білімдер ... ... ... ... 479 бет, 405-410 б.
8. Д.Х. Сембаев. «Казахстанцы могут гордиться своей национальной валютой»
// «Қаржы-қаражат - Финансы Казахстана» журналы, Алматы, 1/2002, 18-24
б.
9. Д. ... ... ... ... девять лет» // «Қаржы-
қаражат – Финансы Казахстана» журналы, Алматы, 6/2002, 45-49 ... ... ... Қарағанды: «Болашақ-Баспа», 1999,
240б., 121 б.
11. К. Маркс , Ф. Энгельс. ... ... Үш ...... 1976 – Т2: 544 б., ... Банковское дело / Под редакцией О.И. Лаврушина. Москва: «Финансы и
статистика» - ... ... ... анализ и планирование ... ... ... ... ... дело. Алматы: 2001г.
15. Банковское дело / Под редакцией Г.С.Сейткасымова. Алматы: 1998г.
16. Общая теория денег и ... / Под ... ... ... и ... - ... «Екінші деңгейлі банктермен несиелеу бойынша құжаттарды ... ... ... ... Банк Басқармасы бекіткен
№276 қаулысы
18. Искакова З.Д. Абдильманова Ш.Р. - ... ... и ее ... ... ... ... банковского дела.Алматы 1997
20. Маркова О.М. Коммерческие банки и их операции. ЮНИТИ 1994
21. Мақыш Р.Р. Банк ісі.
22. Рит. Э. Коммерческие ... ... ... ... менеджмент.Москва 1995
24. Роде.З. Банки, биржи, валюта современного капитализма .М: Финансы и
статистика 1986
25. Сейткасымов – Деньги, ... ... ... Современный маркетинг.В.В.Корнеева И.В. – Финансы и статистика.
27. ... В.М. – ... ... ... Уткин Э.А. – Банковский маркетинг.Москва 1995
Қосымшалар
1)Ынталандыру – экономикадағы ақша айналымын жылдамдату ... ... ... Орын ...... ақшаны несиелік ақшамен ауыстырады
3)Бөлу – оның көмегімен әр түрлі салалар арасында қаржыны қайта бөлу жүзеге
асырылады
-----------------------
Ынталандыру
Орнын ауыстыру
Бөлу
Несиенің ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ЕМЕС НЕСИЕ ИНСТИТУТТАРЫ
НЕСИЕ ИНСТИТУТТАРЫ
Бір мақсатқа
бағытталу
Материалдық қамтамаыз ету
Ақылы
Қайтарылымды
Қауырт мерзімді
НЕСИЕ БЕРУ ПРИНЦИПТЕРІ

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ашық экономикадағы ақша-несие саясатының дамуының кезеңдері28 бет
Ақша - несие саясатының ресурстары30 бет
Ақша – несие саясатының түрлері19 бет
Ақша-несие саясаты – мемлекеттің экономикалық саясатының ерекшеліктері85 бет
Ақша-несие саясаты – мемлекеттің экономикалық саясатының құрамдас бөлігі28 бет
Ақша-несие саясатының механизмі және оның ерекшелігі9 бет
Ақша-несие саясатының мәні32 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Ақша-несие саясатының теориялық аспектіде толық ашу, Ұлттық банктің ақша-несие саясатын және ҚР екінші денгейдегі банктің қазіргі жағдайын талдау, мемлекеттің экономикасын реттеудегі ақша-несие саясатының перспективті бағыттарын көрсету40 бет
Ақша-несие саясатының теориялық негіздері немесе ақша-несие саясатының мәні, түрлері және құралдары37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь