Қарыз алушының несие қабілеттілігін бағалау

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1. ТАРАУ. НЕСИЕНІҢ НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ АЛАТЫН ОРНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1.1.Несиенің мәні және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2.Несие құжаттамасы және несие беру процедурасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3 Коммерциялық банктердің несие саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2. ТАРАУ. ҚАРЫЗ АЛУШЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН ТАЛДАУ...

2.1. Заңды тұлғаның несиелік қабілетін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Жеке тұлғаның төлем қабілетін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3. Несиелік қабілетті және тәуекелді бағалаудағы шетел тәжірбиесі ... ... ... ...

3. ТАРАУ. «АТФ Банк» АҚ.ның несие операциялары ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Курстық жұмысымның тақрыбы – «Қарыз алушының несие қабілеттілігін бағалау». Бұл тақырыпты таңдаған мақсатым –несиенің дамуы еліміздің экономикалық-қаржылық жағдайының дамуына айтарлықтай маңызы зор.
Курстық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасында несиелік операциялардың ұйымдастыру жағдайын қарастыру, қарыз алушылардың несие қабілеттілігін талдау, сонымен қатар еліміздегі несиелік операциялардың жүргізілу тәртібі мен даму мәселелерін қарастыру болып табылады.
Бірінші тараудың тақырыбы - Несиенің мәні мен түрлері, яғни бұл тарауда – несиенің мәні мен түрлерін, несие құжаттамасы және несие беру процедурасын, коммерциялық банктердің несиелік саясаты ашып көрсетілген. Коммерциялық банктердің несие саясаты нарықтық қатынастар жағдайында несие беру тәжірбиесін жетілдіру, банк ссудаларының қайтарылуын қамтамасыз ету, банктердің тәуекел шығындарын жоюы мақсатында жасалады.
1. Закон РК «О национальном банке РК »
2. «Инструктивно-нормативные акты Национального банка Казахстана.» Алматы 1999-2002
3. «Банк құқығы! С.М. Найманбаев Алматы 2004 125-беттер
4. С.Б. Мақаш, А.Ә.Ільяс « Банк ісі » Алматы 2004 93-беттер
5. Хамитов А.Х « Банк ісі» Алматы 2005 63-беттер
6. Хамитов А.Х « Банктік менеджмент» Алматы 2005 96-беттер
7. А.М.Тавасиев, В.П. Вичков, В.А.Москвин «Банковское дело ».Базовые операций для клиентов. Москва. «Финансы и статистика », 2005 145-беттер
8. Е.П. Жарновская «Банковское дело » Москва, 2006 88-беттер
9. « Банковское дело » под ред. О.И. Лаврушин, И:Д. Мошокова, Н.И. Валенцева, 1998 14-беттер
10. Антонов,Пессель–Денежные обращение,кредиты, банки.Москва 1997
11. Абрамова,Александрова – Финансы, денежные обращение и кредит.Москва 1999
12. 3.Борискин – Деньги, кредит, банки.Алматы 1996
13. 4.Долан Э.Д. – Деньги, денежно – кредитная политика.Москва 1998
14. 5.Жуков – Общая теория денег и кредита.Москва 1998
15. 6.Искакова З.Д. – Банк ісі. Алматы 2006
16. 7.Искакова З.Д. Абдильманова Ш.Р. - Банковская система и ее правовые основы.Караганда 1997
17. 8.МадияроваД.М.Основы современного банковского дела.Алматы 1997
18. 9.Маркова О.М. Коммерческие банки и их операции. ЮНИТИ 1994
19. 10.Мақыш Р.Р. Банк ісі.
20. 11.Рит. Э. Коммерческие банки.Москва 1999
21. 12.Роуз.Л.С. Банковский менеджмент.Москва 1995
22. 13.Роде.З. Банки, биржи, валюта современного капитализма .М: Финансы и статистика 1986
23. 14.Сейткасымов – Деньги, кредит, банки.Алматы 1996
24. 15.Современный маркетинг.В.В.Корнеева И.В. – Финансы и статистика.
25. 16.Усоскин В.М. – Современный коммерческий банк.
26. 17.Уткин Э.А. – Банковский маркетинг.Москва 1995
27. 18.Аль-Пари №10,2005ж № 2,2006
28. 19.Банки Казахстана № 11,2005
29. 20.Қаржы – қаражат № 9,2005
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
............................................................................
..........................................
1- ТАРАУ. НЕСИЕНІҢ ... ... ... мәні және ... ... және ... ... Коммерциялық банктердің несие
саясаты........................................................
2- ТАРАУ. ҚАРЫЗ АЛУШЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН ТАЛДАУ...
2.1. ... ... ... ... Жеке ... ... ... Несиелік қабілетті және тәуекелді бағалаудағы шетел
тәжірбиесі...............
3- ТАРАУ. «АТФ Банк» АҚ-ның несие операциялары...........
Қорытынды
............................................................................
..................................
Қолданылған ... ... ... – «Қарыз алушының несие қабілеттілігін
бағалау». Бұл ... ... ... ... ... ... ... дамуына айтарлықтай маңызы зор.
Курстық жұмыстың мақсаты – Қазақстан ... ... ... жағдайын қарастыру, қарыз ... ... ... ... ... еліміздегі несиелік операциялардың
жүргізілу тәртібі мен даму ... ... ... табылады.
Бірінші тараудың тақырыбы - Несиенің мәні мен ... яғни ...... мәні мен ... ... құжаттамасы және несие беру
процедурасын, коммерциялық банктердің ... ... ашып ... ... ... саясаты нарықтық қатынастар жағдайында несие
беру тәжірбиесін жетілдіру, банк ссудаларының ... ... ... ... ... жоюы ... жасалады.
Несиенің мәні оның қозғалысының заңдылықтарымен тағы толығырақ
ашылады. Төмендегідей түрде несиенің қозғалысын көрсетуге ...... ... ... ... ... ...
ресурстардың босауы уақытша алынған құнның қайтарылуы - несие формасында
орналастырылған қаражаттарды қарызгердің ... ... ... қарыз алушының несиелік қабілетін анықтау
әдістерінде де негізделеді. Айта кету ... ... ... ... – бұл коммерциялық банк балансының өтімділігін қолдау әдісі ... ... ... мерзімде сауданың қайтарылмай қалуға
себепкер болатын көптеген тәуекел ... іс ... ... ... ... банк ... берілуі алдын – ала ықпал ететін
факторларды оқып – үйрену арқылы несиелік қабілетті оқып ... ... ... несиелік қабілеті – бұл қарыз алушының өзінің қарыздық
міндеттемелері бойынша толық және уақтылы есеп айырысу қабілеті.
Екінші тарауда – ... ... ... қабілетін бағалау, жеке
тұлғаның төлем қабілетін бағалау ж әне ... ... және ... ... тәжірбиесінің көрсеткіші қарастырылған.
Үшінші тарауда – АТФ Банк» АҚ-ның ... ... ... ... жазу ... ... және шет ... экономист-
ғалымдардың несие жүйесіне байланысты жазған еңбектері пайдаланылды. Олар:
Искакова, ... ... ... ... ... ... “Аль-
Пари” атты мерзімді баспалар және интернет сайттары курстық жұмысымның
қайнар көздері ... ... ... НЕСИЕНІҢ НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ АЛАТЫН ОРНЫ
1.1.Несиенің мәні және оның ... ... ... ... ... шығару – адамзаттың данышпандық
табысы.
Себебі несиені пайдалану ... ... ... және ... өтеу ... қысқарады.Қарыз алушы кәсіпорынның несие алу
арқылы өз ... ... ал жеке ... өз ісін ... не
болмаса қажетті заттарды болашақта емес қазір алуға мүмкіндігі туады.
Несие қатынастары алғашқы қауымдық құрлыстың мүліктік ... ... бір ... бай ... және кедей отбасы болып бөлініп,
біреуінде артық қалған өнімнен оны ... ... ... ... ... өтеуге алуынан пайда болды.Бұл кейінірек,өсімқорлық несие ... ... тән ... ... ... ... ... шіркеу иелері мен үлкен діни
ордалар, ал қарыздар – ұсақ өнім ... құл ... ... ... мен ... ... ... тұтыну мұқтажын өтеуге
ғана алса, ал билеуші топтар ... ... ... ... мәні оның ... заңдылықтарымен тағы толығырақ
ашылады. Төмендегідей түрде несиенің қозғалысын көрсетуге ...... ... ... ... ... пайдалану –
ресурстардың босауы уақытша алынған құнның қайтарылуы - несие ... ... ... ... ... - оның ... ... кезең. Қарызгер
өзінің ресурстары анағұрлым тиімді ... ... ... ... ... несие беруші ретінде аяқтаушы кезеңнің талаптарына сәйкес
несие ... - ... ... ... оның тиімді пайдаланылуы. Қарыз
алушының несиені алуы қарызға ... ... ... бір ... ... ... ... берілу объектісі ретінде
оның тұтыну құны өткізіледі. Ресурстардың босауы қарыз алушының шаруашылық
процессінде құнның ... ... ... ... сипатталады.
Сондықтан, несие қозғалысының бұл кезеңі оның шеңбер айналымының ... ... ... үшін материалдық алғы шарт болып табылады.
Несие экономикалық категория ретінде формаларға ие. Несиенің формасы –
бұл несиелік қатынастар құрылымының, олардың ... ... ... ... және ішкі ... ... ... сақталатын көрінісін
білдіреді.
Несиенің екі формасы бар: тауарлы және ақшалай. ... ... ... ...... ал ақша ... несиені - банктік деп
атайды. Несиенің қалған түрлері осы екі форманың ... ... ... – бұл ... ... ... ... қарызға берген
тауарын білдіреді.
Коммерциялық несие – бұл вексель айналысының пайда болуына ... ... ... қатынастардың алғашқы формасы. Несиенің бұл
формасының басты мақсаты – тауарлардың өту ... ... ... ... табу. (3: 8-беттер)
Мұнда қарыз алушы да және оны ... ... ... м ен
бизнеспен айналысатындар бола алады. Коммерциялық несие көбіне тауарды
сатып алушыда ... ... ... қалуы барысында туындайды. Мұндай
жағдайда айналыс құралы ретінде қарыз алушының көрсетілген ... ... ... ... қарыздық міндеттеме – вексель
қолданылады.
Коммерциялық несиенің банктік несиеден айырмашылығы мынадай:
• Қарыз беруші ... ... ... ... яғни тауар немесе
қызметті сатумен айналысатын кез-келген заңды тұлға бола алады;
• Коммерциялық неси тек қана ... ... ... ... капиталы өнеркәсіптік немесе сауда капиталымен байланысты;
• Коммерциялық несиенің орташа құны сол кезеңдегі банктік ... ... ... болады;
• Қарыз беруші мен қарыз алушы арасындағы несиелік мәміленің заңды түрде
рәсімделуі барысында, бұл ... үшін ... ақы ... ... ... ... – бұл банктік мекемелерден қарыз ... ... ... ... білдіреді.
Банктік несие – бұл ... ... ... ... ... ... ... Банктік несие бойынша несиелік
қатынастың құралына несиелік шарт немесе ... ... ... ... несие беруші: банк және арнайы қаржылық мекеме ... ал ... ... кәсіпкерлікпен және бизнеспен ... ... ... ... бар кез-келген заңды ұйым болып табылады.
Мұндағы қарыз берушінің басты мақсаты – бұл ... ... ... ... ... ... және ... несиеден туындайды.
Коммерциялық банктер өздерінің клиенттеріне әртүрлі несиелер береді.
Олар мынадай ... ... ... Қарыз алушылар категорияларына қарай:
1. Қаржылық институттарға берілетін несиелер:
- мақсатты қорларға;
- банктерге;
- ... ... ... емес ... ... несиелер:
- өнеркәсіп салаларына;
- ауыл шаруашылығына;
- саудаға;
- дайындау ұйымдарына;
- жабдықтау-сату ұйымдарына;
- кооперативтерге;
- жеке ... ... ... ... ... Мерзіміне қарай:
- қысқа мерзімді (1 жылға дейін);
- орта ... (1 ... 3-5 ... ... ұзақ ... (5 жылдан жоғары).
III. Тағайындалу және пайдалану сипатына қарай:
- негізгі қорларға жұмсалатын;
- айналым қаражатына жұмсалатын.
IV. Қамтамасыз ету дәрежесіне қарай:
Қамтамасыз ... ... ... кепілдікпен.
Сақтандырылған.
Қамтамасыз етілмеген:
- сенім (бланктік) несиесі.
V. Қайтарылу дәрежесіне қарай:
1) Стандартты несие – қайтарылу уақыты жетпеген, ... ... ... жоқ несиелер;
2) Күмәнді несиелер - қайтарылу уақыты ... ... және банк үшін ... ... несиелер. Соңғы қабылданған
активтердің жіктеу ережесіне сәйкес, күмәнді несиелер ішінара ... ... ... ... ... ... күмәнді, 4-санатты күмәнді, 5-
санатты күмәнді.
3) Үмітсіз несиелер – қайтару уақыты кешіктірілген, ... ... ... ... ... (7: 25-беттер)
VI. Валютамен берілуіне қарай:
- ұлттық валютамен;
- шетел валютасымен.
VII. Берілу шартына қарай:
1. Тұтыну ... – бұл жеке ... ... тауарларын сатып алу ... ... ... ... ... ... Ипотекалық несие – бұл қозғалмайтын мүліктерді (тұрғын үйді, өндіріс
ғимараттарын, жерді және ... ... ала ... ұзақ ... несие.
3. Овердравт несиесі – клиенттің шотынан қаражатты ... ... ... ... ... ... ... формасы.
4. Овенайт несиесі - өнімділікті қолдау мақсатында бір ... ... ... түрі.
5. Онкольдық несие – кредитордың алғашқы талабы бойынша ... ... ... ... ... – банктердің бір-біріне беретін несиесі.
7. Ломбардтық несие – тез іске асатын бағалы заттарды ... ... ... ... берілетін несие.
8. Лизингтік несие – құрал-жабдықтарды ... ... ... ... Рамбурстық несие – шикізаттарды ішке алып кіру және жартылай фабрикат
пен дайын өнімдерді ... ... ... ... ... ... ... – банктің сеніміне кірген, ... ... ... ... ... ... ... – жабдықтаушының қаржыландыру уақыты мен ... ... ... уақыт бойынша алшақтықты жабуға арналған несие.
VIII. Несиелеу обьектісіне қарай:
- меншікті айналым қаражаттарын толықтыруға;
- материалды қорлар ... мен ... ... ... экономикалық қызметке байланысты тауарларды экспорттау мен
импорттауға;
- азаматтардың жеке қызметтері үшін шикізаттар, құралдар және басқа
да мүліктер ... ... ... және ... ... ... және демалыс үйлерінің кірістері мен шығыстары арасындағы
маусымдық үзілістерге;
- күрделі жұмсалымдарды қаржыландыруға;
- тез өтелетін тиімділіг жоғары ... ... ... ... ... несие атты түрі бар. Ол мерзімді
белгілеу, процент төлеу және кейін қайтару келісімімен ... және ... ... ... ... ... қатынастар аясындағы
қарыз капиталының қозғалысын айтады.
1.2 Несие құжаттамасы және несие беру процедурасы
Қарыз алушы ссуда алу үшін негізгі жазбаша ... ... ... онда ... ... бағыты, оның соммасы, қайтару мерзімдері,
сондай-ақ несие берілетін шараның қысқаша ... ... ... үш дана етіп толтырылады:бірінші және ... ... үшін ... ... ... ... ... данасы несие қызметкерінің
ісінде қалады. Ссудалық есеп шоты банкте, негізінен банктің есеп шоты
ашылған ... ... ... ... банк ... көрсететін болған
жағдайда.соңғы банк - несие берушінің сұратқан бүкіл ... ... ... алушы төмендегідей құжаттар пакетін тапсырған жағдайда несие
беру жүзеге асырлады:
1.Несие берілетін шараның техникалық – экономикалық ... ... ... ... және оның ... ... ... несие есебінен өндірілетін өнімдердің (қызметтердің) тізімдемесі,
оның экспорттық мүмкіндіктері, ішкі және ... ... ... ұқсас
өнімдермен салыстырмалы сипаттамасы;
-экспортқа шығарылады деп болжанған өнімдердің өткізу ... ... ... ... ... ... мен оған ... бәсекелестік,нарыққа
шығу стратегиясы, өнімдерді экспортқа шығару туралы (контрактілер, шарттар)
шетелдік фирмалармен келісімдердің болуы;
-қарыз алушының өнімдер экспортына меншік құқығын ... ... ... қайтаруға бағытталған түсімдер;
-өнімдерді экспортқа шығаратын лицензиясының болуы;
-жобаны жүзеге асыру мерзімдері ... салу және ... ... ... және ... ... ... оны
пайдалануға беру және жобалық құнына ... ... ... ... ... мен ... ... түсімдерді қоса
алғандағы өзін-өзі ақтау есептері;
- қажет болған жағдайда ... ... ... ... ... ... (9: 14-беттер)
2.Барлық қосымшалармен контрактылардың,шарттардың,келісімдердің
көшірмелері (сыртқы сауда ... – орыс ... ... ... ... мен ... туралы есеп, кірістер
туралы декларациялар және белгілі бір кезеңдегі ... ... ... мен ... ... қабілетін анықтау үшін өзге де мәлеметтер.
4.Қажетті деңгейде рәсімделген,ссуда беруге тапсырыс.
5.Қарыз алушы туралы ... ... ... қозғалысы туралы мәлімет.
7.Шұғыл міндеттемелер.
8.Несие шарты.
9.Қамтамасыз ету туралы ақпарат, сондай-ақ бизнес-жоспар.
Банкпен несие қатнасын орнатқан, жақсы беделге ие ... ... алу үшін ... тиіс ... ... банк қысқартуы мүмкін.
Қажеттілік болған жағдайда банк қарыз алушының қаржылық- шаруашылық қызметі
туралы аудиторлық ... ... ... ... ... және ... есеп шоттары ашылған банктердің атауын,
олардың ссудалық қоржынындағы қарыздардың ... ... ... ... ... банк ... ... үлгілер
бойынша несиені уақтында ... ... ету ... ... ... кепілдік беру хатын, қарсы
кепілдікті, кепілдік берушілікті талап етуі мүмкін.
Банктің несие ... ... беру ... ... ... және ... байланысты бүкіл жұмысты басқарады, несие берумен
байланысты өзге де қызметтердің ... ... және ... ... мәлеметтердің жеделдігі мен сенімділігіне жауап береді.
Несие беру кезінде несие бөлімі мамандарының ... ... ... ... алу үшін ... ... ... қарау, тапсырылған техникалық - экономикалық негіздеу
есептерінің шынайылығын анықтау мен ... ... ... ... ... ... ссуданы қайтармауға әкелуі мүмкін факторларды зерттеу
кіреді.
Несие бөлімінің ... заң ... ... ... ... ... ... мәртебиесі мен өкілеттерін айқындау үшін
клиенттердің заңдық істерін зерттейді. Контрактілер мұқият ... ... ... ... ... мерзімдері, төлем валюталары, төлем
(есеп айрысу) ... ... ... баға ... және ол ... заң талаптарының сақталған,сақталмағандығы анықталады. Сол арқылы
қарызды кепілге берушінің немесе мүлкі арқылы кепілдік берушінің ... ... ... заң ... несие алу өтініштерін қарау, несие
келісімдерін кепілдік шартын жасау қойылған мүлікті өткізу кезінді ... ... бір ... ... беру мүмкін болмаған жағдайларда, бұл
туралы жаэбаша түрде дәлелдіқортынды беріледі және ол банк ... ... ... ...... комитетіне беріледі.
Несие бөлімнің және банктің басқа қызметтерінің қортындысы несие ... ... ... үшін ... ... ... ... комиссиясына немесе
банк басқармасына. Несие комиссиясы немесе банк ... ... ... ... оң ... шығарған кезде, заң қызметкерлері
кепілдік туралы шартты, ал ... ...... ... банк жетекшісі қол
қоятын несие келісімін(шартты) дайындайды.
Клиенттерге ... беру ... ... шарты)мақсатты
бағыттаушылығына қатысты ашылатын жеке ... есеп ... ... ... ... орай ... өткізуден түскен түсімдер мен ақша
қаражаттарының бүкіл басқа ... банк ... ... ағымдағы есеп
шотына жаэады.
Ссуда негізінен тауар-материалдық құндылықтар мен көрсетілген
қызметтерге ... ... ... есеп ... ... жоқ болған кезде,
аккредивтер ашуға және несие шартында айқындалған қарыз алушының өзге де
қажеттіліктеріне ... ... ... ... ... банк ... ... тауар - материалдық құндылықтар мен ... ... ақы ... ... ... ... беру несие шартында айқындалған
біржолғы, күнделікті және өзге де ... ... ... ... ... контрактілер мен шарттар бойынша есептерді (счеттарды)
төлеуге беріледі.
Несие шартында қаралған несиені беру және ... ... ... ... ... ... ... оны беруге үкім дайындайды.
Ссуданы беру кезінде банкке ... рет ... ... қарыз алушы
өзін куәләндіруі ... ... ... ... алушының Жарғысында оның
шаруашылық шарттарын жасауға басшылық жасау ... ... ... ... тәртібі түрінде беріледі. Дегенмен, қажет
болған жағдайда, банк ... ... ... есеп айрысу үшін, сондай-
ақ тұтыну несиелерін беру кезінде ссудалар қол ақшамен берілуі мүмкін.
Несие берудің ... ... банк ... ... ... әр ... үлгілерінен (типтерінен) беру мүмкіндігіне рұқсат
етіледі. Мұндай жағдайлар кезінде ... ... ... есеп ... содан кейін өткізілген тауарлар мен ... ... ... ... ... ... есеп ... Тауар-материалдық құндылықтардың айналым жасаушылығын
баяулатуға жол ... және ... ... ... ... жинақтайтын сауда, дайындау, жабдықтау және өткізу ұйымдарына
несие осындай тәртіпте берілуі мүмкін.
Тұтас алғанда клиенттің иелігіне түсетін несиенің ... ... ... ... ... еске сала ... несиенің мөлшері
несие келісіммен белгіленген. Осы келісімде белгіленген сома, ... ... ... ең ... сома ... ... Аталмыш сома негізі бойынша
несие беру лимиті болып табылады. Оны: несие бағыты, бақылау ... деп ... ... ... ... беру ... бағыты) лимитін отандық және
шетелдік банк тәжірбиесінен туындайтын ... ... ... ... ... ... ... (от назначения) төленбеген қарыз лимитіне,
берілетін лимит ... ... ... ... ... ... ... лимиттейді, ал екінші (қалдықты емес) жолы берілетін ссуданың көлемін
(ссудалық есеп шоттың дебеті бойынша) белгіленеді.
Қолдану ... ... ... және жыл ішіндегі (тоқсан
ішіндегі, ай ... ... ... ... ...... сол арқылы белгілі бір кезең шетінен шығу құқығына ие лимиттер
(мысалы жылдың немесе тоқсанның ... ... ... түрі ... ... кезең шегінде (жыл ішінде ссуданы пайдалану құқығы, клиент
жоспарлы ... ... ... ... ... сомадан жоғары болуы мүмкін)
ссуданы пайдалану ... ... ... берілетін несие көлемінің өзгеру дәрежесі бойынша азая
түсетін (өзгермелі) және өсе ... ... ... ... ... ... ... кестесін белгілеуге мүмкіндік береді.
Несие пайдалану (жұмсау) мүмкіндіктері бойынша тұрақты лимит, қосымша
лимит, оның мөлшерін арттыру құқығына ие ... ... ... ара жіктері
ажыратылады. Тұрақты лимит ссуданы алудың жоғары құқығын белгілейді, оның
банктің айрықша өкімінсіз ... ... емес ... ... ... ... қосымша ссудалар алу қосымша лимитпен белгіленеді.
Тұтастай алғанда бірқатар жағдайларда несие беру ... ... ... оны ... үшін ... мүмкіндік береді. Әрине, мұндай
мүмкіндіктер мүлде ... емес (ірі ... үшін ... бір ... ... нормативтер шектеу болып қызмет етуі мүикін). Әрбір
жекелеген жағдайда ссуданы ... ... ... банктің
ережелерімен реттеледі және несие келісімде белгіленеді.
Несие шартынан туындайтын, беруге жататын несие мөлшерін анықтау- бұл
мәселенің заңды жағы ... ... ... ... ... ... ... болады.Сонымен бірге клиенттің белгілі ... ... ... ... ... қайтарудың нақты мүмкіндіктермен, банктің нақты
мүмкіндіктерімен,банктің нақты есептеулерімен сәйкес келмеуі мүмкін.
Несие ... ... ... оның ... ... ... ... айырмашылық көлемінде;
- несиені қамтамасыз етуге түсетін тауар- материалдық құндылықтардың
нақты жиынына және оның өтімдік дәрежесәне;
- қаржылыр деңгейіне;
- ... ... бір ... банкте болуына қатысты болады.
1.3Коммерциялық банктердің несие саясаты
Коммерциялық банктердің несие саясаты нарықтық қатынастар ... беру ... ... банк ссудаларының қайтарылуын қамтамасыз
ету, банктердің тәуекел ... жоюы ... ... банктер несие саясатының жалпы қағидаларын (меморандум)
әзірлеп – ... оның ... ... және ... ... ... ... Банктер тәуекелге жол бермеуге, сапалы ... ... ... ... ... ... беру және ... оны басқаруға жауап беретін
стандарттар мен ... ... ... ... саясаты несие
қатынастарын дамытуға арналған несие ... мен ... ... ... мен ... ... ... дұрыс әрекетін атап
көрсетеді. Банктің айқын несие саясаты несие тәуекелдерін дұрыс басқаруда
негізгі бағыт сілтеуші ... ... ... ішкі ... ... ... кезінде белсенді болуға
тиісті, өйткені несие операциялары банктердің ... ... ... ... ... ... несие стратегиясын клиенттердің құрамы
ретінде, сол сияқты оларға ... ... ... ... ... ұйымдастыру көзделеді. Банктің несие
саясатының ... ... ... ... бір ... ... ... рұқсат етілетін тәуекел дәрежесін, несие ... ... ... ... ... ... мыналар өз ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы, ссудалардың ... ... ... банк ... ... ... ... несиені қажетсінушілігі, банкті басқарудың сапасы және т.б.
Несие саясатын айқындау кезінде директорлар ... мен ... ... қызметкерлерінің алдында жол беруге болатын тәуекел деңгейі мен
банктің кірістілігін анықтау қажеттілігі туындайды.Кез-келген ... ... ... өзі ... ... ... (аймақтың) несиеге
деген қажеттілігін қанағаттандыруы аса ... ... ... банк өз ... ... өзі ... ... несие саясатының негізгі элементтері
саналатындары: қызмет жасау ... ... ... мен ... (клиенттерді)
таңдау, қолайлы түрде қамтамасыз ету мен несие төлеу ... ... ... және ... ... ... ... өтімдігі
несие берудің ең жоғары шектен асып кетуі, есеп ... ... ... ... берудегі банк міндеттемесі,ссуда қоржынының көлемі.
Коммерциялық банктер несие саясаты банк ... ... ... ашатын мынадай жағдайлар арқылы қалыптасады:
1.Несие қоржынын қалыптасудағы банктің мақсаты ... ... ... ... сапасы);
2.Несие комитетінің (қызметкерлерінің)несиенің ең жоғары сомасы мен
түрлерін ... ... ... және ... беру,тексеру, бағалау
және клиенттердің несиеге тапсырыстары бойынша ... ... ... ... үшін қажетті құжаттардың жиыны (қаржылық есеп,
шарттар,кепілдіктер,міндеттемелер және т.б.);
5.Қабылдау ережесі, бағалау және ... ... ... ... ставкалар саясатын сипаттау, ставкалар мен комиссияларды
белгілеу,несиелерді қайтару жағдайлары;
7.Несиелер сапасының стандарттарын, ... ... ең ... ... ... және ... (5: ... ТАРАУ. ҚАРЫЗ АЛУШЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН ТАЛДАУ
2.1. Заңды тұлғаның несиелік қабілетін бағалау
Қазіргі несиелеу жүйесі қарыз алушының ... ... ... де ... Айта кету ... ... алушының несиелік
қабілеті – бұл коммерциялық банк балансының өтімділігін қолдау әдісі болып
табылады.
Несиелеу процесі белгіленген ... ... ... ... ... көптеген тәуекел факторлардың іс әрекетімен ... ... ... банк ссудасының берілуі алдын – ала ықпал ететін
факторларды оқып – үйрену арқылы несиелік ... оқып ... ... ... ... ... – бұл ... алушының өзінің қарыздық
міндеттемелері бойынша толық және уақтылы есеп ... ... ... ... ... оның ... қабілетінен бір
айырмашылығы – онда өткен кезеңдегі немесе қандай да бір ... ... ... яғни ... ... уақыттардағы қарызды өтеу
қабілетін ... ... ... ... ... ... ... клиенттің несиелік қабілетін бағалау барысында
иек артатын ең бір формальды көрсеткіш болып ... ... ... ... ... қарыз болып, ал баласы өтімді және меншікті
капиталдың мөлшері ... ... онда ... ... уақыттағы
төлемдердің бір рет кешіктірілуі, клиенттің несиелік қабілетсіздігі туралы
қорытынды үшін негіз болып ... ... ... бар ... ... бюджетке ұзақ төлемсіздіктің болуын жібермейді.
Клиентің несиелік қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз алушыға
беретін нақты ... ... ... ... дәрежесін
көрсетеді.
Қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын объективті бағалау және несиелік
операцияларға байланысты мүмкін ... ... ... алу ... ресурстарды тиімді басқаруға және пайда табуға мүмкіндік береді.
Әлемдік және отандық банктік тәжірбие қарыз ... ... ... критерийлерін бөліп қарайды: қарыз ... ... ... алу ... ... қызметі барысында
қарызды өтеу үшін қажетті қаражатты табу қабілеті ( қаржылық мүмкіндігі ... ... ... ... несиелік мәміле жасалатын жағдай,
бақылау ( ... ... ... ... ... банк ... ... ұйымдарына ссуданың сипатының дәл келуі ).
Қарыз алушының мінездемесі деп оның заңды тұлға ретіндегі беделі және
менеджерлерінің беделі, ... ... ... және ... ... ... саясатына сай келуі түсіндіріледі.
Қарыз алушының заңды тұлға ретінде беледі оның сол аяда ұзақ уақыт
қызмет етуінен, ... ... ... салалық көрсеткіштерге
сай келуінен, оның несиелік тарихынан, оның ... ... ... алушылары, несие берушілері ) іскерлік ... ... ... ... ... ... ... (
білімі, жұмыс тәжірбиесі ) моральдық сапасына, жеке ... және ... оның ... ... мен банк ... ... – қатынастар
нәтиежесіне байланысты негізделеді.
Қаражатты қарызға алу қабілеті қарыз алушының несиеге ... ... ... – шартқа қол қоюға немесе келіссөздер жүргізуге құқының
болуын, яғни ... ... ... ... ... ... болуын білдіреді.
Қарыз алушының несиелік қабілетінің ең негізгі критерийлерінің бірі –
оның қарыз өтеу үшін ағымдағы қызметінің жүргізілуі ... ... ... ... ... ... капиталы оның несиелік қабілетінің біршама маңызды
критерийі болып саналады. Оны ... ... екі ... ... Оның ... яғни Орталық банктің тарапынан ... ( ... ... ) ең төменгі мөлшеріне
қойылатын талабы және қаржы левераж коэффициенті ... ... ... меншікті капиталдың жұмсау
дәрежесі, яғни ол банк пен қарыз алушының арасында тәуекелдің
бөлінуін ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушының несиелік тәукеліне
ықпал ететін факторларды қадағалап отыруға мүмкіндік туады.(6:
149-беттер)
Несиенің қамтамасыз етілуі – ... ... ... құны ... келісім – шартта көрсетілетін қарызды өтеуде екінші ... ( ... ...... – хат, ... ... ... болуы. Мұндағы қосымша ... ... ... басына қаржылық
міндеттемелерін уақтылы орындауына кепілдік береді. Кепілдік сапасы,
кепіл – хат ... ... ... ... ... ... аса маңызды.
Несиелік операциялар жасалатын жағдайларға елдегі, ... ... ... ... экономикалық жағдай, саяси фокторлар
жатады. Бұл жағдай ... ... ... дәрежесін анықтайды.
Соңғы критерий – бақылау, бұл мынадай ... ... ... ... етуі және ... ... жүзге асырыуы үшін заңды және
несиелік шаралардың жүзеге асырылуы үшін заңды және нормативтік негіз ... ... ... ... ( ... ... заңды ) қарыз алушының
қызметінің нәтиежесіне қалай әсер ... ... ... көрсетілген
қарыз алушы және ссуда туралы мәліметтер, банктің ... сол ... ... ... ... банктік қадағалау ұйымдарының
стандарттарына қаншалықты сәйкес келеді?
Аталып өткен, банк ... ... ... бағалау критерийлері
несиелік қабілетті бағалау тәсілдерінің мазмұнын анықтайды. Ондай тәсілдер
қатарына жататындар:
• Іскерлік тәуекелді бағалау;
• Менеджментті ... ... ... ... ... бағалау;
• Қаржылық коэффициенттерді бағалау;
• Ақша тасқынын талдау;
• Қарыз алушы туралы ақпарат жинақтау;
• Орналасқан жеріне бару арқылы, ... ... ... ... ... банктік тәжірибеде қарыз алушының несиелік қабілетін
бағалаудағы басты факторға оның қаржылық ... ... Ол ... ... ... көрсеткіш ретінде қызмет ете отырып, меншікті және
заемдық қаражаттарды орналастыру және пайдалану ... ... ... пайданы алу, бөлу, және тиімді пайдаланумен сипатталады.
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау оның ... ... ... ... ... ... ... жағдайы оның мынадай төлем
қабілетінен байланысты:
1) Шаруашылық шарттарына сәйкес төлем талаптарын уақтылы қанағаттандыру;
2) Несиені қайтару;
3) Жұмыскер мен ... ... ... ... төлемдерді және салықтарды төлеу.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы жақсы болса, ол барлық міндеттемелері
бойынша есеп ... ... ... ... ... ... ... шектеулі және кең
көлемде жасалады. Қарыз ... ... ... ... үшін ... ... қабілет – тілігін, шаруашылық – қаржылық қызметін жан –
жақты бағалауға ... ... ... жүйесін ұсынатын көптеген
әдістемелер қолданылады. ҚР – да ҚР ... ... ... ... ... ҚР ... банк ... 27 қыркүйек
1994 ж. мәжілісінде №26 қаулы бойынша ... « ... ... ... ... ... байланысты әдістемелік нұсқауы », сондай –
ақ АҚШ – та және басқада ... ... ... де ... қаржы – экономикалық жағдайын талдау үшін негізгі көздер
ретінде қаржы ... ... ... ... ... есеп
формалары қызмет етеді: « кәсіпорын балансы » ( №1 форма ); « ... және ... ... туралы есебі » ( №2 форма ); Кәсіпорын
балансына қосымша бет ( №3 форма ); ... – ақ ҚР ... ... « Кәсіпорынның қаржылық қызметінің негізгі көрсеткіштері туралы
есебі » ( №1 – Ф – ... ... ... ) және Кәсіпорынның
(ұйымның, мекеменің ) өнімінің (жұмыстар, қызметтер ) кеткен ... №5 – з – ... - ... жылдық формалары ).
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалауда ... ... ... ( 1 – ... ... ... ... қабілетін бағалау көрсеткіштері
| |Көрсеткіштер ... ... ... |
| ... өтімділік |Ағымдағы активтер / ағымдағы |
| ... ... |
| ... ... |Ағымдағы активтер – запастар / |
| ... ... ... |
| ... ... ... / кәсіпорын активтері |
| ... ... ... ... ... ... / ... |
| | ... ... ... |
| ... ... мен басқа |Пайда / негізгі құралдар + ... ... тыс ... |тыс ... |
| ... | |
| ... капитал ... / ... ... |
| ... | |
| ... мерзімді міндеттеме |Пайда / ұзақ мерзімді несие жіне |
| ... ... |
| ... ... ... ... ... / меншікті |
| | ... |
| ... ... өтеу ... ... ( ... және |
| |коэффициенті ...... ) / |
| | ... ... ... |
| ... қызмет ету ... / ... ... ... |
| ... | |
| |Қор ... ... ...... / активтер |
Осы көрсеткіштердің ішіне аса ... ... бұл ... ... ... деп кәсіпорынның барлық төлем түрлері бойынша өз
міндеттемесін ... алу ... ... ... ... қарыз және
өтімді қаражаттар ( ақшалай қаражаттар, алашақ қарыз, запастар ) көлеміне
байланысты болып ... ... ... ... ... ... айналу мүмкіндігіне байланысты топтастырылған ... ... ... ... қарай топтастырылған міндеттемелермен
салыстыру арқылы анықталады.
Баланс активінің баптары ... ... ... ... ... бөлінеді:
1. ақшалай қаражаттар ( есеп айрысу шотындағы және банктегі басқада
шоттардағы ... ... ... басқа да ақшалай қаражаттар;
арнайы ... ... ... ... ... қаражаттар қалдықтары );
2. жеңіл іске асатын талаптар ( өтлейтін мерзімі ... ... және ... ... берешектермен есеп айрысулар;
өзінің жүйесіндегі кәсіпорындардан ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысулар; банк ... ... ... ... берілген ссудалар бойынша жұмысшылары
және қызметкерлерімен есеп айырысу ). ... іске ... ... ... төленбеген жөнелтілген тауарлар мен тапсырылған
жұмыстар жатпайды.
Берешектермен есеп айырысу құрамында үш айға ... ... ... ... « ... жүйесіндегі кәсіпорындармен оларға қаржылай көмек
ретінде берілген қаражаттар бойынша есеп айырысу » бабында жақын арадағы үш
ай ... ... ... ... алынады.
3. жеңіл іске асатын тауар – материалдық құндылықтар ( ... ... ... ... ... ... ... қорлар; аяталмаған
өндіріс; алдағы уақыт шығыстары; дайын өнім; ... да ... ... ... ... байланысты өтімділік
коэффициентінің біршама оңтайлы мәні 1, 2 мен 1, 5 ... ... ... 1 –ден төмен болуы жарамайды. Өтімділік
коэффициенті ... ... ... өтеу үшін ... ... шаруашылық
айналымнан ақшалай қаражаттарды босатуын сипаттайды. ... ... мәні ... ... ... ... ... тұрақты келеді.
Бірақ та алашақ қарыздың сипатын ескеру қажет. Алашақтар туралы есеп
аталған шоттардың қарыз алушының жағдайына әсер ... баға ... ... – ақ жүргізілген несиелік саясаттың нәтиежелігін бағалауға мүмкіндік
береді.
Өтімділік коэффициентінің талдау барысында ... ... ... қажет:
• қызметінің көлемі ( қаншалықты өндіріс және өнімді сату ... ... ... тауарлық – материалдық құндылықтар қоры көп болады );
• өнеркәсіп және өндіріс саласы ( өнімге ... және оны ... ... ... ... ... циклінің ұзақтығы ( аяқталмаған өндіріс көлемі );
• материалдар запасын жаңарту үшін қажетті уақыт ( ... ... ... жұмыстың маусымдылығы .
Өтімді қаражаттардың мөлшерінің төмендеуіне ... ... ... ағымдағы қызмет зияндары;
• өткен жылдары және төтенше оқиғалардың нәтижесінде болған ... ... ... бағасының төмендетілуі;
• күрделі қаржы жұмсалымдарға иммобилизациялануы.
Өтімді қаражаттардың артық болғаны қажет емес. Егер де ол ... ... ... ... ... ... Өтімді қаражаттардың артық
болуы себептері: ... ... ... ... – ақ ... ... объектілердің ауыстырылмауының нәтижесінде
амортизацияның жинақталып қалуы.
2.2.Жеке тұлғаның төлем ... ... ... екінші деңгейдегі банктердің жеке тұлғаларға ... ... және ... ... ... ... мынадай түрлері қолданылуда:
- автомобилдік несие;
- ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарлар сатып алуға ... ... ... үйді жөндеу жұмыстарына берілетін несие;
- кейінгі қалдырмайтын қажеттіліктерге ( оқу, емделу, демалу және т. ... ... ... ... ... бойынша жаңа және жүрілген автомобильдерді банк
несиесі көмегімен алуға ... ... ... тауарларға мыналар жатады:
• жиhаз;
• сантехника;
• аудио – видео және тұрмыстық техникалар;
• компьютер және оргтехника;
... да ... ... (8: ... ҚР – дағы ... банк – ... ... несиесін беру
шартын 2 – кестеден көруге болады.
« Казкоммерцбанк » АҚ – ның тұтыну несиесінің ... ... ... ... ... түрлері |
| ... | |
| | ... ... ... ... |
| | | ... сатып алу|
| | | ... |
| | ... ... ( | |
| | | ... ) | |
| ... ... құнының|Автомобильді |10000 АҚШ долларға|
| |мөлшері |80% ... ... ... ... ... |
| | | |- на ... ... |
| | | | |500000 АҚШ |
| | | | ... дейін |
| | | | ... ... |
| | | | |ету заты – |
| | | | ... ... |
| | | | ... ) |
| ... ... ... –|3 ... ... |20% |
| ... |20% ... ... | |
| | | ... ... ... |
| | | |20%; | |
| | | |3 ... 5 ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... ... ... |
| | | ... 30%; | |
| | | |5 ... 10 ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... ... сатып| |
| | | ... 50%; | |
| | | |3 ... ... | |
| | | ... ТМД | |
| | | ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... - 30%; | |
| | | |3 ... 5 ... | |
| | | ... ... ТМД | |
| | | ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... – 50% | |
| ... ... ... ... дейін |2 жылға дейін |
| ... ... 5 ... | | |
| | ... | | |
| | |ТМД ... | | |
| | ... гі үшін | | |
| | |3 ... ... | | |
| ... |АҚШ ... ... ... ... |АҚШ ... ... |валютасы |теңге ... ... |
| ... үшін ... 1,5% (АҚШ |Айына: 1,5% ( АҚШ |Айына: 1,5% (АҚШ |
| ... ... да ) ... ) және |долларында ) және |
| | ... 1,7% |1,7% ( ... ) |1,7% ... ) |
| | ... ) | | |
| ... ... ... ... ... ... ... тауар|
| |ету түрі |автомобиль ... ... ... үй |
| | | ... ... 10| |
| | | ... ТМД – кі 5 | |
| | | ... аспаса, сол | |
| | | ... | ... АҚ – ның 2007 ж. ... ... ... ... банктен тұтыну несиесін алуға қажетті құжаттар тізімі
мынадай:
1. Қарыз ... ... Жеке ... ( ... )
3. СТТН ( ... )
4. соңғы 12 айға бөлініп көрсетілетін жалақы және ... ... ... берілетін анықтама.
5. Жұмыс стажы туралы жұмыс орнынан анықтама.
6. Жанұя құрамы туралы анықтама ( №3 форма )
7. ... ... ... ... ( неке туралы куәлік, жұбайыңыздың
жеке куәлігі ).
8. ... ... ... ... бір ... отырған несие – ипотекалық ... ... ... ... ... беру ... ... Несие мөлшері: жылжымайтын мүліктің бағалау құнының 85% дейін.
• Бастапқы ... ... ... бағалау құнынан 15% дейін.
• Несие үшін төлем: айына: 1,3% ( АҚШ доллары ), 1,7% ( теңгеде )
• Несие ... АҚШ ... ... теңгеде ( егер 1 жылдан аспаса ).
• Несие мерзімі: 10 жылға дейін.
• Қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның төлем қабілеттілігін анықтау техникасы әр ... әр ... Яғни ... ... барлығына бірдей ортақ әдістеме жоқ.
Сондықтан да « ЦентрКредитбанк » АҚ – ның ... ... ... алушының төлем қабілетін анықтау үшін мынадай көрсеткіштер
қолданылады ( 22- ... ... ... жеке ... төлем қабілетін бағалау көрсеткіштері
| |Көрсеткіштердің ... ... ... |
| ... ... ... ... |Несиенің мөлшері / несиенің мерзімі |
| |мөлшері ( НҚАТ ) | |
| ... ... ... ... мөлшері * сыйақы |
| ... ... ... ( СМАТ ... / 12 |
| ... ... және ... |НҚАТ + СМАТ |
| ... ... ... | |
| ... ... ( ... ) | |
| ... ... ( ТТ ) ... ...... және басқада |
| | ... |
| ... ... ... ( ННҚ ) ... / ТТ ( мәні ... 35 – 45% - |
| | |дан ... болмауы тиіс) ... ... М. Б ... ... 360000 ... сомасында тұтыну
несиесін 36 айға, 18% жылдық сыйақы мөлшерлемесінде ... отыр ... ... таза ... – 18000 теңге және кепілге жылжымайтын мүлік қояды.
Жоғарыдағы кестедегі көрсеткіштер көмегімен қарыз ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушымыз төлем қабілетті, яғни оған несие беруге
болады. Ендігі қадам ... ... ... бағалауға арналады. Айталық,
кепіл заты ретінде 2 бөлмелі пәтер ұсынылады. Оның нарықтық (салыстырмалы)
құны 1500000 теңге тұрады.
Банк ... ... ... ... осы ... ... құны
анықталады. Отандық банк тәжірибесінде кепіл құны пәтердің бағалау құнының
70 %-нан аспауға тиіс. Ол үшін ... ... ... ... тозу ... = Пәтердің нарықтық құны* 3% (тозу
коэффициенті) =1500000*0,03=45000 теңге.
2. Алдағы ... ... ... ... ... = ... нарықтық
құны *15% (төмендеу коэффициенті) =1500000 *0,15=2250000 теңге.
3. Пәтердің бағалау құны = Пәтердің ... құны - ... ... - Пәтердің бағасының төмендеу тәуекелі = ... ... ... ... құны = Пәтердің бағалау құны * 60% = 1230000*0,6 = ... Бұл ... ... несиенің кепілімен қамтамасыз етілу
дәрежесін сипаттайды.
2. 3. ... ... және ... ... шетел тәжірбиесі
Шет елде клиенттердің несиелік қабілеті туралы ақпараттар жинауға
ақпараттар жинауға ... және олар ... ... ... ... немесе агенттіктер жұмыс жасайды. Бұл тәуелсіз ұйымдар банктерге
келісім – шарт ... ... ... ... фирма « Дан энд Брэд
форд » 3 млн. жуық АҚШ – тың , ... ... ... ... ... ... ... және аймақтық анықтамаларда жариялайды.
Несиелер бойынша банктердің зиянға ... ... ... ... факторларға жасалған талдау, батыстың банкирлеріне мынадай қорытынды
жасауға мүмкіндік береді. Дүние жүзілік банктің ... ... ... ... зиян ... ... себебіне, 67% - ішкі
факторлар, ал 33% - ы сыртқы факторлар үлесі келеді. ( 3 – ... ... ... ... зиян ... ... ... факторлар |67% ... ... |33% ... ... |22% ... |12% ... | ... | ... ... |21% ... |11% ... оқып | ... ... | ... барысында | ... етуі | ... ... | | | ... | | | ... ала ... |18% |Жұмыссыздық / |6% ... кеш | ... ... | ... ... және | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... |5% ... / Алдау |4% ... ... | | ... | | | ... ... ... зиян шегуіне себеп болатын сыртқы факторлар
қатарында бірінші орында ... ... ... ... ... кез келген қарыз алушысы мұндай факторларды басынан кешу мүмкін.
Сондықтан да қарыз ... ... ... ... ... ... ... түрде оның қаржылық жағдайын толық анықтап білуге
тиіс. Банкроттықтың басты себептеріне ... ... ... ... жүйесінің болмауы, нарық жағдайларындағы өзгеістер
мен бәсекеге төселе алмауы, өз мүмкіндіктерінің шамадан тыс ... ... ... ... ... ... жылдам кеңеюі,
акционерлік капиталдың жетіспеушілігі және ... ... ... ... алушының сәтсіздікке ұшырауын куәландыратын белгілерге: шоттағы
айналым қаражаттарының қысқаруы, ... ... ... ... төлемдердің уақытын созуын өтінуі ( ... рет ... ... ... ... ... қатарына жатқызылады ) және
басқаларды жатқызуға болады.
Несиелерді қамтамасыз ету құнына, барлық несиелік ... ... ... ... тәуекел кластарына жіктейді:
• Ең төменгі тәуекелі бар несиелер ( жіктеуге жатпайтын несиелер );
• Ең жоғары тәуекелі бар несиелер ;
• Шектеулі ... бар ... ... ... шығу барысында берілген несиелер ( стандартты емес несиелер
).
Әр тәуекел кластарына өтелмеген ... ... ... ... ... белгіленеді.
Несиелік тәуекелді ең басты тәсіліне – потенциалды қарыз ... ... ... ... қаржылық жағдайын талдауда және оның алған
қарызды банкке уақтылы ... ... ... ... ... ... банктердің тәжірбиесінде қарыз алушының несиелік қабілетін
жете бағалау несиелік тәуекелді төмендетудегі басты шара болып табылады.
Қарыз алушыға ... ... ... ағылшынның клирингтік
банктерінде кеңінен пайдаланып ... ... ... PARSER немесе
CAMPARI әдістерін жатқызуға болады.
PARSER:
P – Person – потенциалды қарыз алушы туралы ақпарат, оның беделі;
A – Amount – ... ... ... ......... қайтару мүмкіндігі;
S – Security – қамтамасыз ету құралы;
E – Expediency – несиенің мақсаттылығы;
R – Remuneration – ... беру ... үшін ... ... ......... алушының беделі;
A – Ability – қарыз алушының бизнесін бағалау;
M – Means – ссудаға деген қажеттілігін талдау;
P – Purpous – ... ... – Amount – ... сомасының негізделуі;
R – Repayment – несиені қайтару мүмкіндігі;
I – Insurance – несиелік ... ... ... банктер тәжірбиесінде потенциалды қарыз алушыларды дұрыс
таңдай білуде « алты си ... » ... ... ( ... алушының сипаты );
• Capacity ( қаржылық мүмкіндігі );
• Cash ( ақшалай қаражаттар );
• Collateral ( қамтамасыз етуі );
• Conditions ( ... ... ... ... Control ( бақылау ).
Қарыз алушының сипаты бұл оның беделін, жауапкершілік дәрежесін,
қарызды ... ... және ... ... ... қаржылық жағдайы оның несиені қайтару қабілетін
сипаттайды. Ол оның кірістері мен ... және ... ... ... ... нақты талдау көмегімен анықталады.
Ақшалай қаражаты. Жалпы қарыз алушының алған несиені ... ... ... Нақты ақшалар тасқыны;
2. Активтерді сату;
3. Қаржыларды тарту;
Көрсетілген ... кез ... ... ... ... қаражаттың
қалдық сомасын қамтамасыз ете алады. Бірақта ... ... ... көзі ... ... ... ... маңызды санайды, себебі
активтерді сату қарыз алушының балансын нашарлатып жіберу ... ... ал ... қаражат тарту банктің кредитор ретіндегі позициясын
бәсеңдетеді.
Нақты ақшалардың ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіш болып табылады.
Нақты ақшалар тасқыны мынадай түрде анықталады:
Нақты ақшалартасқыны = Таза пайда + Амортизация + Кредиторлық қарыз ... ... ... қоры және ... ... формуланың артықшылығы – оның көмегімен несиелік қызметкер қарыз
алушының жұмыс жасайтын нарығының жағдайын анықтай ... ... ... – ақ банк ... ... ... яғни,
оның жеткіліктігіне, сапасының және қарыздың қайтарылмау жағдайында оның
өтімділік дәрежесіне мән ... ... ... ... ... ... ... банк
жалпы шарт ретінде елдегі іскерлік жағдай және оның банк ... ... ... ... ... тигізер ықпалын сипаттайтын экономикалық
конъюктуралық жағдай, бәсекелестерінің болуы, ... баға және т. ... ... алушының несиелік қабілетін бағалаудағы соңғы факторға
бақылау жатады. Мұнда ... ... ... ... ... жағдайлардың қарыз алушы қызметіне қаншалықты әсері болады деген
сияақты сұрақтарға жауап іздейді.
Әлемдік банктік ... ... ... ... ... қолданылады:
1. Активтер сапасындағы коэффициенттер:
а) К1 = Несие бойынша зияндар / Несиелердің ... ... ... ... К2 = ... бойынша зияндар / Несиелердің жалпы сомасы
Екі коэффициент те ( К1 және К2 ) банктердегі активтердің ... үшін ... К1 ... ... деңгейі Солтүстік
Американың банктері үшін 0,5 – 1,0%, ал К2- кі 0,7 – 1,5%. ... ... басы мен ... ... ... ... дағдарысқа байланысты ипотекалық несиелер бойынша көптеп
шығындануы ... К1 – дің мәні 1% -ке жуық ... Ал ... ... ... К1 шамамен 0,45 – 0,6% - ті құрайды.
Таза пайыздық табыс – Несие бойынша зиян
Тәуекелге, шағылған маржа(RAM)=
Активтер
Таза ... ... ... ... ... пайыздық табыс + Басқа да табыстар
Жалпы пайыздық ... ... ... ... / ... жалпы сомасы
3. Бір қарыз алушыға келетін несие / ... ... ... ... ... ... бір қарыз алушыға келетін
несиенің сомасы банктің меншікті капиталының 25% - нан аспауы ... ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты қарыз алушыларға берілетін несиелер /
Банктің меншікті капиталы.
Банк пен тығыз байланысты қарыз ... ... ... акционерлерін және банкпен тікелей байланыста болып, ... ... ... пайдаланатын басқадай қарыз алушылар жатады.
Несиелерді сапасына қарай топтау және талдаудың маңызы бар. ... деп сол ... ... ... ... ... айтылады. Несие
сапасының көрсеткішінің деңгейі ... ... ... ... ( несие сапасы қаншалықты жоғары болса, соғұрлым оның
қайтарылуы күмәнсіз, және ... ) ... ... Бұл ... несиелік
тәуекелдің көрсеткіштерінен несие сапасының немесе ... ... ... айырмашылығы – бұл банктің берген несиелері
бойынша анықталатын нақты шамасында. Несиелік сапасының категорияларына
байланысты ... ... ... және ... әр ... ( соның
ішінде тұтыну, ипотекалық жіне басқа ) бойынша ... ... ... ... біле отырып, банк несиелік операциялар бойынша зияндарды
төмендетуге бағытталатын шаралар қатарын жүзеге асыруға мүмкіндікке ... ... ... ... негізгі әдістеріне мыналар
жатады:
• Несиелік портфельді диверсификациялау;
• Қарыз алушының төлем қабілетін алдын ала ... ... ... ... ... ... ... Несиелік портфельдің оңтайлығы ( банк үшін ) құрылымын талдау ... ... ... ... және ... мақсатты пайдалануын талап
ету.
Несиелердің қайтарылмауынан зиян шегу – кез келген банк ... ... ... ... ... жою ... ... бірақ ең төменгі
мөлшерге жеткізуге болады. Американдық коммерциялық банктерде ... ... болу ... ... ... сол ... пайда болуын болжайтын толық жүйе жұмыс жасайды. Бұл жүйеге сәйкес,
күмәнді несиелердің ... ... әсер ... ... ... ... емес ... келтіріледі. Бірінші факторларға несиелік процеспен
байланысты , яғни несиелік өтінішке, несиелік құжаттарға және т. ... ... ... ... ... жатады. Екінші факторларға
қолайсыз экономикалық жағдай және төтенше оқиғалар жатады.
Американдық банктік тәжірибе ... ... ... ... 25 ... ... алушының тарихына байланысты белгілер:
• Таяу арадағы қарыз алушының қаржылай тұрақсыздығы
• Қарыз алушы туралы ақпараттардағы алшақтық және ... - ... ... ... мен басқармасына қатысты белгілер:
• Қарыз алушының серіктестерінің тұрақсыздығы
• Бсашыларының моральдық сапасының төмендігі
... ... ... ... мүшелері арасындағы
билік үшін күрестің болуы
• Басшылардың жиі ауысуы
• Басшылардың салмақсыздық мінезі
... ... ... ... ... ... ... қысым жасауға ынталы болуы.
Қарыз алушының өндірістік қызметін көрсететін « белгілер »:
• Қарыз алушының жабдықтаушылары мен сатып алушылар ... ... ... ... өз алашақтарына жасайтын бақылауының әлсіздігі
• Қарыз алушы саласының, сол уақыттырда ... ... ... ... ... ... яғни ... және пассив баптарының толық
берілмеуі
Несиелеуді ұйымдастыруға қатысты белгілер:
• Қарыз алушының несиені сұраудағы нақты ... ... ... ... ... ... анық бағдарламаның болмауы
• Несиені өтеудегі резервтік көздерінің болмауы
• Несие берілетін ... ... ... ... материалдық қамтамасыз
етілмеуі
• Қарыз алушының несиелік өтінішінің негізсіздігі
• Қарыз алушы несиенің акционерлік капиталын кепілге бере ... ... ... ең ... ... емес, айналыс аумағына бағытталуы
• Несиенің қайтару мерзімі жеткілікті негізделмеуі (10: 142-беттер)
Белгіленген ... ... ... Қарыз алушының шаруашылық қызметі туралы есеп беру ... ... ... шартының қайта қаралуы несиенің қайтарылу схемасындағы
өзгерістер ссуданың мерзімінің ... созу ... ... ... ... алушының шаруашылық – қаржылай көрсеткіштерінің жоспардағыдан
немесе күтілетін көрсеткіштерден ауытқуы
Бұл аталған « белгілер » банкті ... ... ... ... ... алуға немесе олардың пайда ... ... ... ... Егер де банк ... ... ... білсе, онда
несиелердің өтілуіне бағытталатын әрекет ету бағдарламасын ... ... ... ... әлі де ... өз ... бойынша жауап
беру қабілетін жоғалтпаған жағдайда банк ... ...... туралы сұрақтарды қарастырады.
Жаңа шарт несиені қайтару кестесіне бағытталып, банк пен қарыз алушы
арасындағы басты мақсат – ... ... жою ... ... іс - ... қарайды. Сонымен ... ... ... ... ... ... және жою жұмысы әр түрлі
кезеңді қамтиды:
Бірінші кезеңде банк және ... ... ... ... ... ... Олар жаңаша келісім жасай отырып, өарыз ... ... ... кешіктірілуіне мүмкіндік беріледі.
Егер қосымша жасалған келісім нәтиеже бермесе, яғни ... ... ... ... және ... өтілуіне көз жеткізу мүмкін
болмаса, онда банк келесі кезеңге – қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... сату – бұл ... ... ету
туралы келісім – шартына байланысты банктің ол мүлікті нақты ... ... ... ... ... ... аукцион және басқа
да жолдармен сату ссуданы қайтарудың ең ... ... ... ... бұл жерде көптеген кедергілердің болуы мүмкін. Өйткені қамтамасыз ету
мүлкінің сату бағасы нарық жағдайына сғйкес ауытқуы мүмкін.
Бұл жерде оны ... ... ... ... ... ... Егер қамтамасыз ету құралы, проблемалық несиені қайтаруға
толық мүмкіндік ... ... ...... сот арқылы іздеу жұмысы
жалғасады. Сот, қарыз ... ... ... ... ... ... ету туралы шешім шығарады. Сот сондай – ақ, ... ... ... ... ... мен ... арқылы несиені қайтаруға болатынына
көмектеседі.
Сот шешімінің орындалуын банк әр түрлі ... ... ... ... Бұл ... ... ... жасаудың төртінші кезеңі болып
табылады. Сонымен, ... ... ... ... ... тәркілеу туралы шот шешімінің орындалу ... ... ... ... ... беттегі аукциондары арқылы сату.
3. Борышқордың үшінші бір тұлғадағы қаражаттарына арест жасау.
4. Банкке тұрақсыз борышқордың мүлкін басқарушы тұлға ... ... ... ... ... банк жұмысының нәтижесі
борышқордың банкроттығы ... ... Бұл ... кезең. Банкроттық – бұл
күмәнді несиелерге қолданылатын соңғы шешім құралы.
3- ТАРАУ. «АТФ Банк» АҚ-ның несие операциялары
АҚ «АТФБанк» ... ... ... Оның ... ... ақша ... ... несие жүйесіне келіп токталатын болсақ оның бірнеше түрлері
бар.
1-ден. «Неотложные нужды» несиесі. Несие барлық қажеттілікке ... 18 және 65 жас ... жеке ... ... Несиенің
берілу мерзімі 15 жылға және несиені үш түрлі валюта түрінде ала ... ... ... алатын болса жылдық ставкасы 18 ... ... ... евро 14,5 ... ... Бұл ... түрінде алатын болса клиент
жалақы мерзімі етілмейді.
Ал жалақы мерзімін талап ететін кезде ... ... ... ... теңге 16 пайыз, США-ЕВРО 14,5 пайыз.
Минималдық займ -150000 теңге немесе басқа валюталық эквивалент ... займ -70 ... ... алу ... керекті құжаттар:
1. Удостоверение 2 копиясы
2. РНН жаңа түрдегі, 2копияси
3. СИК 2 копиясы
4. Үй ... 2 ... ... ... ... банк ... және банк ... үшін
пайыз түрінде ақша ұстап қалады.
Банк комиссиясы үшін -15%.
Сақтандыру үшін -0,35%.
2-ден. «Экспресс Ипотека» несиесі.
Бұл несие ... ... ... ... ... 18 және 65 жас
аралығындағы азаматтарға беріледі.
Ипотекалық займ ... -30 ... ... ... 14 ... түрінде
беріледі.
Минималдық займ -150000 теңге, максималдық займ -85 пайыз.
Первоначальный взнос 15 ... Егер ... ... жоқ ... ... ... недвижимость салуға болады. Ол нарықтық жағдайға ... ... 20 ... ... ... НЕд.ті сақатандырған кезде
0,35 пайыз ... ... ... ... 0,8 ... займнан ұстайды.
Несиені алу кезіндегі керекті құжаттар:
5. Удостоверение 2 копиясы
6. РНН жаңа түрдегі, ... СИК 2 ... Үй ... 2 ... ... ... аларда банк сақтандыру және банк комиссиясы үшін
пайыз түрінде ақша ұстап қалады.
Банк ... үшін -15 ... ... 0,35 ... залогқа салуарқылы берілетін несие түрі.
Несие барлық жағдайда да ... ... ... ... ... ... ... және қолма-қолсыз ақша түрінде
беріледі.
Валюталық несие: теңге, доллар, евро түрінде ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру механизімінің қажеттілігі туып отыр. Ол ... ... ... жағдайда банктің тұрғын үйді
несиелендіруді дамыту болып ... ... ... ... ... ... және дасыған мемлекеттің тұрғын үйді сату
негізінде белсенді дамып жатыр.
2000 жылдан бері тұрғын үй саласында банктік несиенің басты ... үй ... ... тізімінде тұрған азаматтардың жеңілдетілген
түрде несиелендіру жатады.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасында 2005 жылы ... ... ... ... деңгейі 11,7 мың жанұя, жеке тұлғалардың
жалпы саны 11,7мың.
Қазақстанда 2000-2003 жылдары тұрғындардың қаржысына,сонымен қатар
несиенің арқасында 4,6 шаршы метр үй, ... 72,7% үй ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2005-2007
жылдары 3 млн м кв тұрғын үй құрлысын дамытуға, ал 2007 жылы 5 млн м ... үй ... ... бел буған. Бұл дегеніміз-195 мың жанұя ... ... ... 2 ... ипотекалық тұрғын үй несиесі
құрылған. Банкті қайта қаржыландыру мақсатында 2000 жылы ... ... (ҚИК) ... Толық ҚИК –ң банктердің ұзақ мерзімді
ресурстарын, банктің қаржылық проблемалары мен тұрғын үйді несиелендіру
және бағалы қағаздарды ... сату ... ... ... ... ... ... Ипотекалық Кәсіпорынның 5,6 млрд
тенге, 3410 заңды тұлға ... ... Бұл ... ... ... 19% алып ... 2004 ... I жартжылдығында банктен 10 ... ... ... ... ... қоры – 6,4 млрд ... ... қоры – 6,4 млрд ... ... несиенің
арқасында 2005-2007 жылдары 49 мың ... ... ... ... ... ... тек ... қвалютада (тенге) беріледі. Несиенің
бағасы 3000-30000 АҚШ долларға жетуі керек. ... ... ... 3
жылдан 10 жылға шейін жетуі мүмкін.Берілген несиенің мерзімі 3 жылдан ... ... ... ... ... алынатын тұрғын үйдің нарықтық
бағадағы 70-85% ... ... ... ... пайыздық ставкасы 12-
14% болу керек.
Қорытынды
Курстық ... ... ... ... ... ... несие қабілеттілігін бағалай отырып, еліміздің нарықтық
жүйесіндегі маңыздылығына ерекше мән берілді.
ҚР-ы ТМД ... ... ... ... келе ... ... ... Несиенің дамуы ЖІӨ - ге ... ... ... ... ... жедел қарқынмен дамуда, бұл дегеніміз халықтың
жағдайынын жақсартылғанын көрсетеді.
Қазіргі кезде коммерциялық банктердің қызметі сапалы және ... ... ... ... ... барысында банкке қызмет
процесінде төлемдерді ... ... ... ... әсер ... ... аса назар аудару қажет:
• нарық конъюнктурасындағы жағымсыз өзгерістерге сезімтал келетін
қандай да бір ... ... ... қызметі
концентрациясының жоғары дәрежесі;
• қаржылық қиындық көріп жүрген клиенттерге қатысты қамтамасыз
етілмеген және үмітсіз несиелердің және ... да ... ... ... үлес ... ... ... емес, аз зерттелінген, жаңа, әрі дәстүрлі емес
нарық ... банк ... ... ... қағаздар портфелін қалыптастыру, несие беру сияқты
банктің саясаты мен ... жиі ... ... ірі, жаңа ғана ... ... ... ... үлес
салмағы;
• қысқа уақыт ішінде жаңа банктік қызметтердің өте көп ... ... ... өтуі қиын ... құны тез жоғалатын құндылықтарды
кепілдеме ... ... бір айта ... жәйт ... ... ... ... несиені дұрыс бағалау үшін қажетті техникалық білімі және
нарықпен танысуы жеткіліксіз ... ... ... кәсіпорындарға
ссудалар бермеуі тиіс.
Аталып өткен, банк клиентінің ... ... ... ... ... бағалау тәсілдерінің мазмұнын анықтайды. Ондай тәсілдер
қатарына жататындар:
... ... ... Менеджментті бағалау;
• Қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын бағалау;
• Қаржылық коэффициенттерді бағалау;
• Ақша ... ... ... ... ... ... ... Орналасқан жеріне бару арқылы, қарыз алушының жұмысын қадағалап отыру.
Отандық банктік тәжірибеде ... ... ... қабілетін
бағалаудағы басты факторға оның қаржылық жағдайы жатады. Ол қарыз алушының
қызметін көрсететін көрсеткіш ... ... ете ... ... ... ... ... және пайдалану құрылымдарымен, сондай –
ақ пайданы алу, бөлу, және тиімді пайдаланумен сипатталады.
Қарыз алушының несиелік қабілетін ... оның ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы оның мынадай төлем
қабілетінен байланысты:
5) Шаруашылық шарттарына сәйкес төлем талаптарын уақтылы қанағаттандыру;
6) Несиені ... ... мен ... ... ... ... төлемдерді және салықтарды төлеу.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы жақсы болса, ол барлық міндеттемелері
бойынша есеп айрыса алады.
Жоғары ... ... ... қорытынды жасауға болады: қаржылық-
несиелік мекемелердің қызметі тиімді ... үшін ... ... ... саясатының дұрыс, тиімді, сауатты жүргізілуін қадағалау,
тәуекелді ... ... ... болу ықтималдарын талдау, олардың
әрекетінен келетін зиян мөлшерін болжау жөнінде өз ... ... ... жасауы қажет.
Пайдаланған әдебиттер тізімі
1. Закон РК «О национальном банке РК »
2. «Инструктивно-нормативные акты Национального банка ... ... ... құқығы! С.М. Найманбаев Алматы 2004 125-беттер
4. С.Б. Мақаш, А.Ә.Ільяс « Банк ісі » Алматы 2004 ... ... А.Х « Банк ісі» ... 2005 ... Хамитов А.Х « Банктік менеджмент» Алматы 2005 96-беттер
7. А.М.Тавасиев, В.П. Вичков, ... ... дело ... для ... Москва. «Финансы и статистика », 2005 ... Е.П. ... ... дело » ... 2006 ... « ... дело » под ред. О.И. ... И:Д. ... ... 1998 ... Антонов,Пессель–Денежные обращение,кредиты, банки.Москва 1997
11. Абрамова,Александрова – Финансы, денежные обращение и кредит.Москва
1999
12. 3.Борискин – Деньги, ... ... ... ... Э.Д. – Деньги, денежно – кредитная политика.Москва 1998
14. ...... ... ... и ... ... 6.Искакова З.Д. – Банк ісі. Алматы 2006
16. 7.Искакова З.Д. Абдильманова Ш.Р. - Банковская система и ее ... ... ... ... ... ... ... 9.Маркова О.М. Коммерческие банки и их операции. ЮНИТИ 1994
19. 10.Мақыш Р.Р. Банк ісі.
20. 11.Рит. Э. ... ... ... ... Банковский менеджмент.Москва 1995
22. 13.Роде.З. Банки, биржи, валюта современного ... .М: ... ... ... ...... кредит, банки.Алматы 1996
24. 15.Современный маркетинг.В.В.Корнеева И.В. – Финансы и ... ... В.М. – ... ... ... ... Э.А. – ... маркетинг.Москва 1995
27. 18.Аль-Пари №10,2005ж № 2,2006
28. 19.Банки Казахстана № 11,2005
29. 20.Қаржы – ... № 9,2005

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қарыз алушының несие қабілеттілігін бағалау туралы50 бет
Қарыз алушының несие қабілеттілігін бағалаудың экономикалық негізі36 бет
«Коммерциялық банктердің несиелік тәуекелін бағалау және төмендету жолдары»67 бет
Қарыз алушының несиелік қабілеті73 бет
Казкоммерцбанк АҚ-дағы қарыз алушының несиелік қабілетін талдау31 бет
Коммерциялық банктерде қарыз алушы клиенттің несиелік қабілетін талдау тәжірбиесі («Қазақстан халық банкі» ақ-ның мәліметтеріне сүйене отырып)75 бет
Несие тәуекелділігін басқару жүйесіндегі қарыз алушының несие қабілеттілігін талдау29 бет
Қазақстан Республикасының қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау27 бет
Қарыз алушы кәсіпорынның несиелік қабілеттіліктерін бағалау8 бет
Қарыз алушының несиелік қабілеті және оның несиелік тәуекелді азайтудағы маңызы62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь