Қазақстан Республикасының ауылшаруа-шылық өндірісі

Кіріспе 3

І.ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АУЫЛШАРУА.ШЫЛЫҚ ӨНДІРІСІ 5
1.1. Қазақстандағы ауылшаруашылық өндірісінің дамуы 5
1.2. Қазақстан Республикасындағы ауылшаруашылық өндірісінің құрылымы 7

ІІ.ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АУЫЛШАРУА.ШЫЛЫҚ ӨНДІРІСІН ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУ ШАРАЛАРЫ 16
2.1. Қазақстан Республикасындағы ауылшаруашылық өндірісін
жекешелендіруді дамытудың негізгі ережелері 16
2.2. Шаруа қожалықтарын қалыптастыру және дамыту проблемалары 20

ІІІ.ТАРАУ. ІІ.ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ
АУЫЛШАРУАШЫЛЫҚ ӨНДІРІСІН ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІҢ
ТӘРТІПТЕРІ 27
3.1. Қазақстан Республикасындағы ауылшаруашылық өндірісін мемлекеттік реттеу. 27
3.2. Қазақстандағы ауылшаруашылық өндірісіндегі кластерлер 29

Қорытынды 33
Пайдаланылған әдебиеттер 35
Қосымша 36
Әміршіл-әкімшіл экономикадан нарықтық қатынастарға көшуді жүзеге асырған алғашқы жылдардың тәжірибесі мен практикасы көрсеткендей, өндірістік қатынастарды, оның ішінде ең алдымен меншікті шын мәнінде терең жаңғыртпай, ешқандай нәтижеге жету мүмкін емес.
Шексіз мемлекеттік монополия бұрын-соңды болып көрмеген мемлекеттік меншіктің жоғары үлесін тудырып, азаматтардың меншіктегі үлес салмағын, бейнелеп айтсақ, үңірейтіп қойды. Бұрынғы КСРО-ның негізгі қоры 2,8 трлн. рубль болса, оның 2,5 трлн. рублі, яғни 89,3%-і мемлекеттік меншікті құрады. Егер оған мәні жағынан мемлекеттендірілген ұжымшарлардың 189 млрд. рубль негізгі қорын қоссақ, онда бұл көрсеткіш 96%-ке дейін көтеріледі.
1. Қазақ ССР-нің экономикасын тұрақтандыру және нарыққа көшу бағдарламасы, Алматы, 1991.
2. Н.Назарбаев "Қазақстан Егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы". Алматы, 1992.
3. Н. Назарбаев. Қазақстан 2030. Барлық Қазақстандықтардың өсіп - өркендеуі, Қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы. Алматы 1997.
4. Қазақстан Республикасының "Жер туралы" заңы. Егемен Қазақстан 22 маусым 1999ж.
5. Қазақстан Республикасында мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің ұлттық бағдарламасы. "Егемен Қазақстан" 1993. 10.03.
6. Қазақстанда жекешелендіруге қатысты құжаттар мен материалдар. Алматы. «Атамұра-Қазақстан» -1994ж. І, ІІ, ІІІ-томдар.
7. М.Т. Оспанов., Р.Р.Аутов., Х.Ертазин. Агробизнес теориясы мен тәжірибесі. Алматы «Білім».-1997ж.
8. Т. Қожаниязов, Ж. Қожаниязова. Нарықтық қатынастарға көшу жағдайында қандай болғаны жөн? (ауыл ажары) "Ақ жол", 2001, 6 ақпан.
9. Қазақстан агроөнеркәсіп кешенің мемлекеттік ауылшаруашылық және басқа кәсіпорындары мен ұйымдарының ұйымдастыру жөндегі ұсыныс-кеңес. "Егемен Қазақстан" 2003, № 1, 9, 24, 26 қараша, 1 желтоқсан.
10. Чаянов А.В. Крестьянское хозяйство: избранные труды. — М.: Экономика, 1999, с. 62.
11. Тулепбаев Б.А. Преобразования сельского хозяства в Средней Азии и Казахстане. М., Наука, 2005, с. 99.
12. «Народное хозяйство Казахстана», 2002, N6 - 7, с. 4.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе 3
І-ТАРАУ. Қазақстан РеспубликасынЫҢ ауылшаруа-шылық өндірісі 5
1.1. Қазақстандағы ... ... ... 5
1.2. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы ауылшаруа-шылық өндірісін
жекешелендіру ШАРАЛАРЫ 16
2.1. Қазақстан Республикасындағы ауылшаруашылық өндірісін
жекешелендіруді дамытудың негізгі ... ... ... ... қалыптастыру және дамыту проблемалары 20
ІІІ-ТАРАУ. ІІ-ТАРАУ. Қазақстан ... ... ... ... ... Республикасындағы ауылшаруашылық өндірісін мемлекеттік
реттеу. 27
3.2. Қазақстандағы ауылшаруашылық өндірісіндегі ... ... ... әдебиеттер 35
Қосымша 36
Кіріспе
Әміршіл-әкімшіл экономикадан ... ... ... ... ... жылдардың тәжірибесі мен практикасы ... ... оның ... ең ... ... шын мәнінде терең
жаңғыртпай, ешқандай нәтижеге жету мүмкін емес.
Шексіз мемлекеттік монополия бұрын-соңды болып көрмеген мемлекеттік
меншіктің ... ... ... ... ... үлес салмағын,
бейнелеп айтсақ, үңірейтіп қойды. ... ... ... қоры 2,8 ... болса, оның 2,5 трлн. рублі, яғни 89,3%-і мемлекеттік меншікті
құрады. Егер оған мәні ... ... ... 189 ... ... қорын қоссақ, онда бұл көрсеткіш 96%-ке дейін көтеріледі.
Азаматтарға барлық ... ... ... 2,8%-і ғана ... 7 9 ... (әр ... 280 рубльден) тиесілі болды. Мұндай жағдайда, екі жерден
өз бетінше ... ... үш ... ... ... ... ... кедей меншік иелерімен нарықтық қатынастарға көшу ... ... ... ... ... ... өндірушінің
оны жалға алуға да ниеті болмады. Өйткені, ол бәрібір қожайын бола алмайтын
еді. Жоспарлау, басқару, ... ... де, ... есептің
моделдерімен де өндірүшіні, егер өндіріс қорлары оның меншігінде ... ... ... зорлай алмайсың. Міне, сондықтан да ... ... ... кезеңдерінде барлық экопомикалық реформалар табысқа
жете алмады және ... ... ... ... ... айта ... әсер ете алмады.
Бұл проблемалар экономиканың аграрлық секторы үшін өте маңызды. Олай
дейтініміз, ауыл ... және ... ... ... кешені
салаларының жай-күйінен нарықтық бағдарламалардың табысқа жетуі байқалады.
Бұл қағиданың нақтылығы сондай, ол қосымша құжатты ... ... ... ... ... ішінде ауылшаруашылығын дамыту
арқылы халықты азық-түлікпен қамтамасыз етуді жақсарту ... ... ... барынша байыпты арнаға түсіруге мүмкіндік беріп, этностық
проблемаларды шешуде толқуларды басып, мұнай, газ және ... орны ... ... сыртқа шығаруды қысқартып, инфляцияны ... және ақша ... ... ... ... ... эволюция меншікке құқық пен
жерде шаруашылық жүргізу құқығын бір-бірінен бөліп тастау ... ... ... берді. Міне, дәл осындай себептен аграрлық өндірістің
кеңшар-ұжымшар моделі көпшіліктен қолдау ... ... ... ... дами алмады.
Ал Қазақстанның бүгініне келер болсақ, еліміздегі соңғы 15 жылдықтағы
елеулі оң ... ең ... ... ... жекешелендіру
реформаларының, соның ішіндегі ауылшаруашылығы өндірістерін жекешелендіру
барысына, дамуына және маңызына кеңірек тоқталу бұл курстық жұмыстың ... ... ... Республикасындағы ауылшаруашылық өндірісін
жекешелендірудің негізі
1.1. Қазақстандағы ауылшаруашылық өндірісінің дамуы
Ауыл шаруашылығы өндірістерінде аграрлы қатынастар экономикалық ... ... ең ... әрі ... мәселе болып табылады.
Аграрлы деген ұғым латын сөзі ... - жер ... ... ... ... және қолданумен байланысты әлеуметтік-экономикалық
қатынастарды аграрлы қатынастар дейміз.
Бұл қатынастардың ерекшелігінің өзі сонда, ... ... ... табиғи факторлардың өзара іс-әрекетімен, ... ... ... өнеркәсіп ролінің өсуімен анықталады. Сондай-ақ жерді ... ... ... де өте тығыз байланысты.
Бүкіл халықтық референдумда 1995-ші жылы 30-шы тамызда қабылданған
Қазақстан Республикасы Конституциясында ... ... «Жер және ... су ... ... мен ... дүниесі, басқа да табиғи
ресурстар мемлекет ... ... Жер, ... ... ... шарттар мен шектерде жеке меншікте де болуы ... (6 бап, ... ... ... ... жылы 25-ші ... ... Қазақстан
Республикасының «Жер туралы» заңын жатқызамыз. Онда ... ... ... қолданудың детальдары дәйектілікпен ашылған. Алдыменен кез-келген
шаруашылық субъектілерін (ұжымдық немесе жекелеген) қызықтыратын нәрсе ... ... ... ерекшеліктері. Сондықтан осы ерекшеліктерді
барынша ашуымыз керек.
Ауыл шаруашылығы өндірісі өнеркәсіп өндірісінен біршама ерекшелігі бар.
Біріншіден, мұнда басты ... ... жер ... табылады. Ауыл
шаруашылығына жарамды жер көлемі өте шектеулі. Одан басқа жерлерді: тундра,
орман, тау, құм, су ... қала және ... ... қосыны,
өнеркөсіп пен транспорт объектілері алады.
Екіншіден, ауыл шаруашылығына жарамды жерлер-табиғи және экономикалық
(жасанды) кұнарлылығы бойынша бөлінеді.
Үшіншіден, кәдімгі ... ... ... ірі құрылыстар,
жабдықтардан жердің айырмашылығы сол, ол ... ... ... ... болып табылады. Егер оған қамқорлықпен дұрыстап қараса жақсаруы
әбден ... ауыл ... ... ... ... сапасы ғана
әсер етіп қоймайды, сондай-ақ табиғи факторлар – ауа-райы, күннің ұзақтығы,
жауын-шашын мөлшері және ... ... да ... ... ауыл шаруашылығы өндірісі циклында сезондық айырмашылық
болады. Ауыл шаурашылық өндірісіндегі: сезондылық мәшине мен ... кері ... ... Ауыл ... ... тек кана жерде
жұмыс істеген кезеңде ғана қолданылады: сонда ... 20 ... ... 5-10
күндей, астық жинайтын комбайындар - 10-20 күндей, трактор ... - ... ғана ... Сондықтан өнеркәсіпке қарағанда, негізгі
өндірістік мерзім айналымы әлде қайда жай ... ... ... ... жаңа ауыл шаруашылығы мәшинелерін алуға қажетті амортизациялық ... ... ... ... ... және ... қорының құрылуын
талап етеді. Егін болмаған жылдары ауыл ... ... ... ... ал ... субсидия үшін қол жаюына тура келеді.
Алтыншыдан, аграрлық қатынастардың тарихы басқа жерді ... ол ... ... істеу немесе арендалық төлем) қолданған үшін ақы төлеудің
ерекше экономикалық маңыздылығын барлығын куәландырады.
Жерді қолданғаны үшін ... ... ... мазмұны болып табылады,
ал оның экономикалық қайнар көзі – ... және ... ... ... осы екі түрі де жерге деген меншіктің ... ... ... ... ... ... ... 34-ші баптың 3-ші
пункті «Жеке меншік құқығын өткізуде» жер ... иесі сол ... ... - жер ... ... ... шарты негізде беруге
құқылы.
Мемлекет меншігіндегі жерді уақытша пайдалануға беру 38-ші баптың 4-ші
пунктіне сай ... ... ... ... ... берілуі «жер
учаскісінің арендалық шарты ... ... ... ... ... ... төлем (8 бап, 4 п.), жер ... ... ... ... ... ... ол жер ... сумен қамтамасыз етілуі
және орналасуы, сапасына байланысты анықталады».
1.2. Қазақстан Республикасындағы ауылшаруашылық өндірісінің құрылымы
Бір қарағанда қарапайым көрінетін ауыл шаруашылығы өндірісі — өте ... ... және көп ... қажет ететін жүйе, ол ... ... ... Ауыл ... ... ... ... жұмысшылардың белсенді күш-жігеріне қарамастан ... ... ... ... ... ауыр ... басынан кешіреді.
Мысалы, әзірге адамның бақылауына аз көнетін табиғи фактор, оның ішінде ауа
райының жағдайын ... ... ... жауу және ... ... ... ... ұмтылысына айтар-лықтай зиян әкеледі немесе
тіпті жоққа шығарып тынады.
Нарықтық экономика ауыл өндірушілерінің табысын маусымдық ауытқулар мен
ауа райы ... ... ... ... бір ... ... бизнесмендердің тұтас бір тобы пайда ... Олар ... ... ... өз ... алады. Алайда, мұның
өзі жеткіліксіз, сондықтан да көптеген мемлекеттерде ауыл шаруашылығы
өнімдерін сатып алу және ... ... ... ... ... ... ... өндірістің тағы бір ерекшелігі дұрыс пайдаланған ... ... ... құнарлана түсетін, өндірістің айырбастауға
келмейтін ең басты мәңгілік қоры — ... ... орны ... ... ... ... ... пен капиталды бірдей жұмсағанның
өзінде де өндіріс пен ... ... ... туғызады. Осыдан
барып жер рентасы және табысты реттеу, сондай-ақ ... ауыл ... ... ... туады.
Өндірістің ерекше саласы ретінде ауылшаруашылығының ерекше белгісі онда
өндірілген өнім (тұқым, жем, ... ... ... тыңайтқыш және
басқалар) онан әрі өнімді көбейту үшін қолданылатындығы болып ... ... мен тірі ... ... ... бұл жағдай оның өндіріс технологиясының да ... ... және ... ... ... ... жүреді. Бұлай
болатын себебі техниканың, технологияның және ... ... ... ... ... ... өндірісте
экономикалық процесс өнім ... ... мен ... ... табиғи-биологиялық факторлармен тығыз байланысты. Көп жағдайда
ауыл шауашылығындағы бірқатар табиғи про-цестерді қысқарту өте ... ... ... ... ауыл ... ... пісіп-жетілу мерзімі
немесе саулық малдың күйлеу мерзімін айтсақ та жеткілікті.
Табиғи-биологиялық фактор ... ... ... ... ең ... факторы болып саналады. Мал мен өсімдіктер
дамуының табиғи ... ... ... ... экономикалық
ресурстардың тшмділігінің төменділігіне әкеліп ... ... ... ... жүйесі аталмыш факторға қарай ыңғайланады. Осы
жерден келіп, әміршіл-әкімшіл экономика кезеңінде өсімі төмен мал өсіру мен
нашар ... ... ... ірі мал шаруашылығы кешендеріне, қарапайым
агротехникалық, талаптарды сақтамаған жағдайда жерді ... ... ... ауыл ... ... мен ... жоғалтуға
алып келді.
Ең жетілдірілген техника, озық ... және ... ... өзі де өнім өндіруді ... бір ... ... ... мал мен ... ... ... ауыл шаруашылығының осындай биологиялық факторын жеңе алмайды.
Ауыл шаруашылығының маусымдық қасиеті оның табиғи ... ... ... өзі ... ... мен жұмыс кезеңінің тура келмеуін
тудырып, жыл бойы ... күші мен ... ... ... ... қолбайлау жасап, табыстың түсуін де ала-құла ... ... аз ғана ... ... ... техниканы пайдаланудың
қажеттілігі, сондай-ақ өндірістің қуат көздерін көп ... ... ... ... үлесін қажет етеді. Өндіріс ... ... ... ... ... ... деңгейі сонымен бірге ... ақы ... де өсіп ... ... жоғары үлесі шаруалар мен олардың өндірістік
стратегиясына да әсер ... ... ... ауылдағы іскерге
нарықтық конъюнктура тиімсіз болған жағдайдың ... де ... ... ... ... тұрақты шығындар өндіріс көлеміне ... ... ... маусымдық мәнде болуы барлық өндірістік циклдың өн
бойында шығарылатын шығынның орнын толтырудың өте ... көзі ... ... ... ... ... ... итермелейді. Көптеген ауыл
шаруашылық салаларында бұл циклдың ұзақ уақытқа созылуы ұсыныс ... ... ... ... ... ... ... бермейді.
Осының өзі ауыл шаруашылығы өндірісі мен аграрлық рыноктің тағы бір маңызды
ерекшелігі болып табылады.
Алайда, бұл факторлар — ауыл ... ... ... су ... көрініп тұрған басындай ғана. Мұнымен қатар мұзтаудың
су астында ... ... ... тағы ... ... қиындықтар бар.
Мұның қатарында „шаруа — ... — жер" ... ... әлеуметтіқ
экономикалық және психологиялық қарым-қатынастар аясындағы қиыншылықтар ... ... ... ... ... ... құрылысшының еңбегін
ұйымдастыру, есебін жүргізу, бақылау және әділетті еңбек ақысын төлеу ... ... Ал, тек қана ... ... ... барлық өмірі ауыл
шаруашылығын жүргізу жағдайына ... ауыл ... ... басқаша.
Ауыл шаруашылығы жұмыстарының қарбалас кезеңдерінде ... ... ... ... және ... күндерсіз, ауа райының қолайлы
сәттерін қалт жібермей, қымбат уақытты ... ... үшін ... ... ... Оның есесіне кейбір кезеңдерде, әсіресе қысқы уақытта
шаруа ... ... ... ... бос ... ... ... шаруа норма
немесе жоспар үшін емес, түпкі нәтиже үшін жұмыс істейді. Сондықтан да ауыл
шаруашылығы еңбеккерінің ... ... ... дән немесе түп
үшін жауапкершілік жүгі қаланған. Егістікті өңдеу ... ол ... ... ... ал егін жинау кезінде өнімнің ысырап ... жол ... Ауыл ... өндірісінің тиімділік көзі дәл
осында жатыр деп батыл айтуымызға болады.
Сөз жоқ, шаруаның еңбегі өте ауыр, бірақ ол ... ... ... адамды өзіне тартып, қуаныш сыйлай ... ... мен ... ауыл ... бір ... — ол ... бар жан-тәнін сала отырып, тұқым себуден бастап өнім ... ... ... ... ... аяқ ... ... онжылдықтарда ауылшаруашылығында қалыптасқан өндірістік
қарым-қатынастар шаруа еңбегінің осы тұстарын есепке алмай, ғасырлар бойы
келе ... ... мен ... ... тынды. Ұжымшарларда немесе
кеңшарларда шаруалар бүгін бір егістік басында жұмыс ... ... ... өңдеуте жегілетін болды. ... оның ... ... да ... ... ... қортындысында ол өз еңбегінің түпкі нәтижесін көре
алмай, бірте-бірте жер мен өндіріс құралдарына деген ... ... ... ... сезімін жоғалта бастады. Онан соң тек ... ... үшін ... ... еңбекақы үшін ғана жұмыс істеуге бойын
үйретіп алды.
Оның үстіне әр шаруашылықта ... ... ... да
шаруаның жақсы жұмыс істеуіне мұрындық бола алмады. Мысалы, іскер ... ... ... ... ... ал оның қасындағы жалқау шаруа өз
жұмысын жүрдім-бардым ... ... ... әлгі ... ... ауыл шаруашылығын жүргізу жағдайына бағындырылған ... ... ... ... ... ... қарбалас кезеңдерінде шаруа уақытпен
санаспай, демалыссыз, демалыс және мерекелік күндерсіз, ауа ... ... қалт ... қымбат уақытты тиімді пайдала-ну үшін жан-тәнін
салып жұмыс істейді. Оның есесіне ... ... ... қысқы уақытта
шаруа адамы апталап, тіпті айлап бос болады. Жалпы ... ... ... ... үшін ... ... нәтиже үшін жұмыс істейді. Сондықтан да ауыл
шаруашылығы еңбеккерінің психологиясында, ... ... дән ... ... жауапкершілік жүгі қаланған. Егістікті өңдеу ... ол ... ... ... ал егін ... кезінде өнімнің ысырап болуына
барынша жол ... Ауыл ... ... ... көзі ... ... деп ... айтуымызға болады.
Аграрлық өндірістің жоғарыда айтылған ерекшеліктері, оның қоршаған
ортамен ... ... ауа райы мен жер ... ... ... ... еңбегінің ерекше мәнде болуы өз бойында іскер-қожайын,
басқарушы-менеджер және жұмысшы-орында-ушы ... үш ... ... жұмысшының жұмыс істеуін талап етеді. Ауылшаруашылық ... ... ... ... ... пен тиімділік дәл
соларға арқа сүйейді. Шаруалық отбасылық ... ... ... үшін ең ... өндірістік шаруашылық бірлігі болып
табылады. Өйткені ... ауыл ... ... мен ... ... қарастырылған. Отбасы өндірістік ұжым ретінде өз бойына
өндірістік қызметтің іскерліқ басқару және орындаушылық ... ... ... ... еңбек ұжымы пайдалана алатындай ... ... ... жәые ... көлемін) сол кезеңдегі
өндірістің ... және ... ... ... да бір ... ... өндіріс және өндіріс ресурстарының
көбейюі ... ... ... ... ... жоғарыдағы ерекшеліктері негізінен алғанда әлеуметтік-
саяси жүйесіне қарамастан, барлық ... мен ... ... ... мәнде болады. КСРО тарағаннан кейін бұрынғы ... ... ... ... жас мем-лекеттерде бұдан басқа өз кезінде
тоталитарлық жүйе туғызып кеткен субъективтік қиыншылықтар да кездеседі.
Агроөнеркәсіп өндіріске тұтастай, әсіресе ауыл ... ... ... ... жүргізілген сансыз тәжірибелер, көшпенді халықты
отырықшылыққа ... ... ... ... ... ... табиғат
жағдайлары ерекшеліктері ескерілместен кез келген ... ... ... ... ... ... дейін түпкілікті ойластырылмаған
тың және тыңайған жерлерді ... ... ... ... көшіру болсын, ауыл шаруашылығын басқаруды сан мәрте қайта құру
болсын, міне ... бәрі ... зиян ... ... ... ... көкөніс шаруашылығы министірлігі құрылды, одаи кейін ауыл ... ... ... ... ... ... ... және
комитеттермен бірігіп, Мемлекеттік аргарлық өнеркәсіп комитеті болып қайта
құрылды. Осы ... туы ... ел ... жартысына
жуығы және өндірістік саланың үштен екі ұйымы жұмыс істеді. Көп уақыт өтпей-
ақ бұл алып ... екі ... жуық қана өмір ... ... ... бірлестіктер жойылғаннан кейін таратылды.
Егер бұл жағдайға тұрақты түрде болып ... ... ... ... ... жағдайдың қандай күйде ... ... ... Көп ... басшылық, жұмыстарға мамандар емес, ең ... және ... ... ... ... ... Олар өнім
өндіруді білгеннен көрі, шаруалардан нан тартып алуды әлдеқайда ... ... ... ішкі ... құлдырауының табиғатын түсіну қиын
болмайды. Әсіресе, үй ... ... ... ... зиян ... Жеке
шаруашылық үшін бір жарым ондық (десятка) жерден аспайтын ... ... бір сиыр және он ... ... үй ... мал ... ... Міне, осындай шектеулер шаруа психологиясындағы меншіктік сезімге
соңғы соққы болып тиді.
Кеңестік кезеңнен ... ... ... ... елдерде, оның ішінде
Қазақстанда агроөнеркәсіптік өндіріс дамуының, ауылшаруашылық өндірісітің
қалыптасуы мен онын, жұмыс істеуіндегі ... ... ... ... себептері, негізінен алғанда, міне осындай. Алдыңғы талдау
көрсеткеніндей, нарықтық қатынастарға өту және ... ... ... ... ... ... ... соншалықты
жеңіл болмайды. Дегенмен, басқа жол жоқ. Қазіргі экономикалық дағдарыстан
өтіп, барлық елдер мен халықтар ... ... ... қатынастардың кең
даңғыл жолына ... ... мсн ... ... ... ... ... ең алдымен агроөнеркәсіптік өндірістегі бизнесті
игерудің негізінде түсе аламыз.
Бәрімізге ... ... жүйе үшін ... ... және ... ... ... барлық қоғамдық ұйымдар мен
азаматтардың тоталитарлық мемлекеттегі басқарушы ... ... ... және ... бұқаралық ақпарат құралдарына монополия орнатуы
сияқты қасиеттер тән ... ... ... ... ... ... құрылымдары болсын-бәрінің жұмыс істеуін қамтамасыз
ететін негізгі мемлекеттік-құқықтық және саяси институттар ел ... де, ... ... ... қажеттіліктерін де өтей
алмады.
Бұл қатарда ұлттық саясатқа ерекше орын бөлу керек. Ұлттық проблемалар
көп ... бойы ... ... ой елегінен өткізіліп келсе де, соңғы
кездері ... ... ... ... ... ... ... дейін жаңартылмаған ғылыми, ... ... ... ... жинақталған ұлттық мәселені шешу тәжірибесін қайта
қарауды ... ... СОКП ... ... ... тәрбиенің деңгейін арттыру қажеттілігі ғана ... ... ... ... ... ... нығайтуға
шақыратын ұрандар айтылды. Алайда, бұл ... мен ... ... ... оны ... ... ... алынбады. Міне, осының бәрі
этносаралық қарама-қайшылықтың күшеюінің ... ... және ... ... құру жағдайында жариялы-лықтың жарық шамына түсті. „Біз
халықтар мен ұлыстар дамуының ... ... ... алмай, біртұтас
кеңес халқын қалыптастыруға ұмтылдық. Әрине, қоғамды ... ... ... ... ... ... этностық келіспеушілік
минимумға жеткізілген елдерде ғана ... ... ... ... ... жаңа ... ... болды.
ІІ-ТАРАУ. Қазақстан Республикасындағы ауылшаруашылық өндірісін
жекешелендірудің тәртіптері
2.1. Қазақстан Республикасындағы ауылшаруашылық өндірісін
жекешелендіруді ... ... ... Бұл ... ... ... ... иелігінен алу мен
жекешелендірудің ... (II ... ... ... ... ... ... реттейтін басқа да зан.
актілеріне сәйкес, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... мен толықтыруларды ескере отырып
әзірленді. Ол мемлекеттік ауыл шаруащылық ... ... және ... кәсіпорындарын қайта құрудың жолдары мен ерекшеліктерін белгілейді.
2. Агрөнеркәсіп кешенінің (бұдан әрі – АӨК) кәсіпорындарын ... ... ... ... ... ... арқылы орталықтандырылған-
жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға көшу үшін ... ... ... ... ... ... бағытталған.
3. Ауыл шаруашылығы кәсіпорындары мен олардың құрылымдық ... және ... ... ... ... өнеркәсіп орындарына
беруге болмайды.
4. АӨК кәсіпорындарын қайта құру Қазақстан ... ... ... ... ... және оның жергілікті жерлердегі
органдарының (бұдан әрі – Комитет) ... ... ... ... ... және жекешелен-дірілуге тиісті ... ... ... және ... ... келісілген тізбелерін жа-сауынан басталады.
Бұл орайда үнемі шығынмен жұмыс істейтін ауыл шаруашылық ... бес жыл бойы ... ... ... ... ... ... зан, жүзінде бекітілген жалақынын, ең аз мөлшерін төлеуге
мүмкіндігі жоқ кәсіпорындар) ... ... ... ... ... қосылады.
Мемлекеттік ауыл шаруашылық кәсіпорындары объектілерінің тізбесін жасау
кезінде Комитет әкімшілік-аумақтық ... ... ... ... ... ... ... және оның жұмыс істеуін
қамтамасыз етуге байланысты ... ... ... ... ... одан әрі ... ... жоқ болған жағдайда
мемлекеттік ауыл шаруашылық кәсіпорны жекешелендіру тізбесінен шығарылып
тасталады. Жасалған тізбені Комитет ... ... ... кейін
тізбе күшіне еніп, орындалуы міндетті құжат болып табылады.
5. АӨҚ кәсіпорындарын ... ... алу мен ... ... ... ... ... мемлекеттік комитеті
мен оның аумақтық органдары ... ... ... әрі – ... ... Комиссияның құрамына жергілікті әкімшілік-аумақтық бөліністердің,
кәсіпорын әкімшілігінің, еңбек ұжымының, Комитеттің, ... ... ... және өзге де ... ... ... кіреді.
Комиссияның төрағасы болып меншік иесінің өкілі тағайындалады.
Комиссия объектіні жекешелендіруге әзірлеу барысында ... ... құру ... ... ... оларда мыналар қамтылады:
жекешелендіруді өткізу мерзімдері. Мерзімдерді белгілеу ... ... ... ... мен циклділігін ескеру және оларды
өсімдік шаруашылығы салаларында көктемгі егіс жұмыс-тары басталғанға дейін,
бір ... төл ... ... мал ... ... төл енесінен
айырылатын кезде табынның қалып-тасуына дейін жыл бойы төл ... ... ... ... ... ... белгілеу қажет;
жекешелендірілетін мүліктің құнын және сатылатын бағасын белгілеу;
жекешелендірілетін мүлікті одан әрі ... ... мен ... ... ... мен ... ... қосымша жеңілдіктер беру, соның ішінде
жекешелендірілетін ... бір ... ... беру ... ... одан әрі пайдалану мүмкіндіктері;
—жекешелендірілетін мемлекеттік кәсіпорынның еңбек ұжымындағы түсіндіру
жұмысының ... ... иесі ... бекіткеннен кейін комиссия оны жүзеге
асыруға кіріседі.
6. Агроөнеркәсіп кешенінің кәсіпорындарын ... құру ... ... оның одан әрі ... ... үшін, сондай-ақ мүліктің
сақталуы үшін қолданылып отырған заңға сәйкес жауапты болады.
Мемлекеттік ауыл шаруашылық ... ... мен ... ... шаруашылықтарды) мемлекет иелігінен алу мен ... ... ... ... мен ... да ... ауыл шаруашылық кәсіпорындарының
мүлкін жекешелендіру Комитеттің инициативасы бойынша еңбек ... ... ... және жер ... ... анықтай
отырып, оны соларға сату жолымен жүзеге асырылады. Мүліктік үлестердін,
иелеріне мүліктің ... ... ... 10 ... мөлшерінде бастапқы
жарна төленгеннен кейін меніііік иесінің құқығы туралы куәлік ... ... ... ... иесі ... ... бөлігінің құнын
белгілі бір жылдар ішінде, бірақ 10 жылдан аспайтын мерзімде дер кезінде
төлейтіні туралы ... ... ... міндеттеме жазады.
Мүліктік және жер үлестері қолданылып жүрген заңдарға ... ... Үлес ... жер ... мен ... ... ерікті түрде біріктіру
жолымен шағын кәсіпорындар, ауыл ... ... ... қожалықтарын және олардың заңды ұйым құқығы бар жеке ... ... ... ... Ауыл ... ... ... (бөлімдер, бригадалар, фермалар, цехтар) негізінде
шағын кәсіпорын-дар, өндірістік кооперативтер, шаруа қожалықтарын құру
кезінде, ... ... ... ... ... мүліктік үлестерге бөлу
кезінде "оның мүлкі бағаланатын әдістеме бойынша бағалануға т.иіс. ... ... ол ... ... ... ... мүліктік және
жер үлестерінің иелеріне сол үлестерге ... ... ... ... алу ... бұрын сол бөлімшеде жұмыс істеген қызметкерлерге
артықшылықтар ... ... ... бір бөлімшені, егер онда жұмыс
істейтіндердің жеке үлестері жетіспейтін болса, үлесті ... ... ... ... ... Осы мақсаттарда мүліктік үлес ... ... ... және екі жақты уағдаластық жағдайындағы бағамен
үлесті ... ... ... ... ... мүліктік үлестер заттай бөлінген жағдайда өндіріс құрал-
жабдықтары (түрлері бойынша) ... ... ... ... ... ... ... мамандан-дырылуы, өндірістің
жекелеген учаскелерін сақтаудың орынды екенін және басқа жағдайларды ескере
отырып қызметкерлер арасында бөлінеді. Үлесті ... ... ... ... ... ... ... ұжымының мүшелері
белгілейді.
Қалыптасқан өндірістік ... ... ... инфрақұры-лымды
ұтымды пайдалану, кейбір шаруашылық міндеттерін бірлесіп орындау үшін шағын
кәсіпорындар, ауыл шаруашылық кооперативтері, шаруа ... ... ... ... ... біріге алады.
3. Ірі мал шаруашылық кешендерінің, құс фабрикаларының, ... ... оқу ... мен техникумдардың оқу-тәжірибе
шаруашылықтарының, тәжірибе, ... ... асыл ... ... мен асыл ... мал ... ... ғылыми-зерттеу институттарының мемлекеттік меншігін
жекешелендіру оларды ашық үлгідегі акционерлік ... етіп ... ... ... асырылады.
4. Мемлекеттік ауыл шаруашылық кәсіпорындарын жекешелендіру кезінде
олардың балансындағы халыққа білім беру, ... ... және ... ... ... ... және әкімшілік-аумақтық
бөліністердің меншігіне беріледі. Оларды ... шарт ... ... иесі
мен шаруашылық жүргізуші жаңа субъектілердің есебінен қамтамасыз етіледі.
2.2. Шаруа қожалықтарын қалыптастыру және дамыту
проблемалары
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) ... ... ... алғанда ауыл шаруашылығы еңбегімен айналысатын әлеуметтік топ
ретінде ерекше-ленді. В.С. ... ... ... ... ... ... қарсаңында (1909-1913 ж.) Ресейдегі барлық астықтың 88%-
ін, тауарлы астықтың 7 8,4%-ін шаруа ... ... ... ... ... ... қожалықтары» терминінің аясында
өзінің табиғаты жағынан айтарлықтай ерекшеленетін шаруашылық құры-лымдары
қарастырылады.
Дамыған елдерде еркін селолық ... ... ... ... ... ... Фермерлік шаруашылықтардың көп ғасырлық тарихы
бар. Олар ... жеке ... ... ... ... ... ... тауарлы шаруашылық ретінде қатаң бәсекелестік ... XX ... ... ... ... ... ... 90%-
ін өздерінің өмір сүруі үшін өз еңбектерімен күн ... таза ... ... шаруашылықтар құрады. Отбасылық еңбектік ... ... ... рет ... орыс ... А.В. ... ... өзінде шаруа қожалықтары мақсатының классикалық анықтамасын
берді: „...өзінің қарауындағы өндіріс құрал-жабдықтары мен ... ... ... ... пайдалану жолымен шаруашылық жүргізуші отбасының
өмір сүруіне қаржы табу».
Түркістан және ... ... ... жылдары жер-су реформасының
нәтижесінде жерге жеке меншік ... ... ... ... ... жер қоры ... меншігі деп жарияланды. Жерді пайдалаыу құқы
оны өз еңбегімен өңдеген жағдайда кез келген шаруаға берілді. Жер ... ... ... 1926 ... ... ... мәліметтері
бойынша Қазақстанның ауылдары мен село-ларында 1,2 млн. шаруашылық, ... ... ... Қазақтардың шаруашылықтары үлгісі бойынша
былай бөлінді:фіал бағушылар — 2 86590 (38,2%), мал бағу-егіншілік ... бағу — 244807 (32,6%), ... — 180238 (24%), ... 10655 (1,4%), ... және ... — 6333 (0,8%), ... мен
қызметшілердің шаруашылықтары — 11011 (1,5%). 1928 жылы Қазақстандағы
барлық егістіктің 97,1%-і өзіндік ... 2,4%-і ... ... және 0,5%-і — ... және ... ... ... мәселесі бойынша пікірталас кезінде (1920-
1930 ж.) отбасылық-еңбектік мектепті жақтаушылар (А.В. ... ... Н.Д. ... және ... Л.Н. ... В.С. ... ... концепциясына қарсы тұрды. Соңғылары шаруа шаруашылықтарын
„кулак — орташа ...... ... ... үш ... ... құрал-жабдықтары өздерінікі және жұмысшы күші басқалардікі); өз
бетінше жұмыс істейтіндер (өндіріс ... да, ... күші ... және тәуелділер (жұмыс күші өздерінікі, ал өндіріс құралдары
басқалардікі) деп бөлді. Бәрімізге белгілі, ... осы ... ... ауыл мен ... ... іс ... кері ықпалын тигізді.
Кулактарды жою және жаппай ұжымдостыру нәтижесінде Қазақстанда 1937 ... ... ... 96,5%-і ... ... оларға
егістік көлемінің 90,8%-і қарады.
Соған қарамастан ауыл ... ... ... отбасылық және
өздік тәсілдері өзінің өміршеңдігін тек ТМД ... ғана ... ... ... ... жүзінде дәлелдеді. ТМД елдерінде шаруа қожалықтарының
жаңа бой көрсетуі ауыл ... ірі ... ... ... ... үшырап, шаруашылық жүргізудің жаңа тәсілдерін
іздестіру ... ... ... И.Н.* ... әдісі бойынша
мердігерлік және арендалық тәсілмен жұмыс істейтін ... ұсақ ... және ... ... ... ... ... шаруашылық
жүргізудің ұсақ тәсілдерінің басымдылығы мен тиімділігін жан-жақты дәлелдеп
берді. Бірте-бірте, заңдық және нормативтік актілердің пайда болу ... жаңа ... ... ... ... бастады.
Шаруа қожалықтары дегеніміз — ауыл шаруашылығын бірлесіп жүргізетін
тұлғалардың ... және ... ... ... ... ... өз бетінше тәсілі ретінде Қазақстан ... ... ... және ... ауыл ... ... ... ауыл
шаруашылығының тең құқықты өндірістік бірлігі болып табылады. Шаруа
қожалықтарының ... — ауыл ... ... ... және ... қызметін көрсету негізінде отбасының игілігін қамтамасыз ету. Шаруа
қожалықтарын ұйымдастырудың және қызметінің экономикалық, ... ... ... ... ... ... қожалықтары туралы»
заңы (1990 ж.) мен агроөнеркәсіптік кешен мәселелері ... ... ... және нормативтік құжаттармен анықталады».
Шаруа қожалықтары өз қызметінің бағытын, өндірістің құрылымы ... ... ... ... өз ... ... ... қызметті
бірігіп жасау жөнінде ... ... ... ... ... Шаруа қожалықтарын ұйымдастыру ... ... мен ... ... ... жағдайын
есепке алу керек.
Оның қызметінің негізгі принциптері мыналар ... ... ... ... ... шешкен адамдардың (отбасы мүшелері,
туысқандар, сондай-ақ жалдамалы жұмысшылар) ерікті түрде ... ... ... да ... және ... ... иелену мен
пайдаланудың толық құқы. Жерді пайдаланудың нақты ... ... ... ... анықтайды. Бұл жағдайда ол өзіне берілген жерді мақсатына сәйкес
тиімді ... оның ... ... жерді қорғау жөніндегі
шаралар кешенін жүзеге асыруға және ... ... ... ... ... ... қызметінің нәтижесінде
экологиялық жағдайды нашарлатпауға және ... жер ... мен ... ... бүзбауга міндетті.
Шаруа қожалықтары тракторларды, жүк автомашиналарын, басқа ауыл
шаруашылық техникасын, құрылыс ... ... ... және ... ... ... коопе-ративтік кәсіпорындар
мен ұйымдардан, көтерме сауда және ... ... ... ... ... ... ... алады, уақытша пайдалануға алады, арендаға алады).
3. ... ... ... мен ... еркін таңдау және
қызметін ... өз ... ... ... ... ... ... бағыттарын шаруалардың өз мүдделеріне сәйкес өз ... ... ... таңдауда және шаруа қожалықтарының көлемін
белгілеуде белгілі ғалым-аграршы А.В. ... мына ... есте ... ... ... ... ... отбасы әрбір жұмыс күні
жұмсалған күш жоғары ... өнім ... ... және ... ... өз ... құра ... керек». Өнімді өткізуден
түскен табыстың көлемі отбасының тұтыну ... және ... ... ... қамтамасыз етуі тиіс.
Мемлекеттік, кооперативтік және басқа кәсіпорындармен, ... және ... ... өзара қарым-қатынас келісім-шарттық
негізде жүргізіледі.
Өндірілген өнімге және алынған табысқа меншіктің толйіқ құқы, оларды ... ... ... ... ... ... және ... шаруашылығының және басқалай өнімді дайындаушы және өңдеуші ұйымдарға
келісім-шарт бойынша, сондай-ақ дүкендерге немесе рынокте сатуына ... Ол ... ... шығындарын алынатын табыс есебінен жабады. Қаржылық
операциялар жүргізу және ақша көздерін сақтау үшін ... ... ... ... ... осы ... ... тікелей аудару
арқылы да нақты ақша түрінде де еркін пайдалана алады. Шаруа қожалықтарының
маңызды ерекшелігі — ... ... ... ... және ол отбасы
мүшелерінің таза табысына (жеке бюджет) кіреді. ... ... оның ... мен ... ... ... ... азаматтардың жеке табыстары табыс туралы ... ... ... Республикасының заңымен салық алынуға жатқызылады.
6. Өз міндеттемелері ... ... ... ... үшін толық
жауапкершілік. Шаруа қожалықтары өзінің міндеттері бойынша мүлкімен жауап
береді. Мемлекет ... ... ... ... ал ... ... ... бойынша жауапқа тартылмайды.
Шаруа қожалықтарының ұйымдық тәсілдері иеленуші ... ... ... үлгілерде болуы ықтимал:
Жеке азаматтар жеке қызмет тәртібімен жүргізетін шаруа қожалығы;
Бір отбасылық шаруа қожалықтары. Мұнда ... ... ... бір ... ғана ... етеді;
Көп отбасылық шаруа қожалықтары. Мұнда туысқандық байланыстары бар бірнеше
отбасының мүшелері еңбек етеді;
Шағын ауыл ... ... ... ... және ... ... тәсілі) құрылатын бір пікірлес қызметшілердің
тікелей шаруа қожалықтары.
Қазақстан Республикасы ... және ... ... ... ... нәтижелері (1993 ж.) бойынша, солтүстік облыстарда бір
отбасылык, (45%) және екі отбасылық (43,6%) шаруа ... ... ... ... қожадықтарының үлес салмағы көп емес (12%). ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы
өнімінің түпкі немесе аралық бір ... ... ... ... иеленуші мен оның отбасы мүшелерінің ерікті, ... өз ... ... ... ... ... ... және алынган табысқа жеке меншіктегі және өмір бақи мұрагерлікке
берілетін ... ... жер ... ... ферма көрінеді. Шз
бетінше жұмыс істеуінің деңгейіне, материалдық-техникалық және несиелік-
қаржылық ... ... ... ... ... қожалықтары мынадай
болады:
— мердігерлік, аренда және ... ... өнім ... ... қызметті жүзеге асыратын кеңшар және ұжымшардың ішкі
шаруашылық бөлімшесі құқындағы шаруа қожалығы. Бұл жағдайда ... ... пен ... ... ... ... ... шаруа қожалығы кеңшардың ... ... бола тұра ... ... ... жұмыс істеп, өндірісті өз бетінше жүзеге
асырады және өнім ... ... ... ... қожалықтың кеңшар дирекциясымен, басқа ішкі шаруашылық бөлімшесімен
өзара қарым-қатынасы өзара тиімді келісім-шарт негізінде жүзеге ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі
ақтау және өзін-өзі қаржыландыру принципінде жүргізетін еркін ... ... ... ... Республикасындағы ауылшаруашылық өндірісінің нарықтық
эконо-микадағы алатын орны
3.1. Қазақстандағы ауылшаруашылық өндірісіндегі кластерлер
Өңдеуші өнеркөсіп салалары айтарлықтай ... ... ... ... байланысы жеткілікті түрде жолға қойыл-
мағандықтан, Қазақстанда ауылшаруашылық ... ... ... ... ... тигізетін әсері азын-аулақ қана дәрежеде.
Осындай жағдайда кластерлерді әзірлеуге катысушылар — тік және ... ... ... да, ... және инно-вациялық
факторларды да естен шығармай кластерлерді құру және ... ... ... жан-жақты, әте мұқият ескерулері қажет. ... ... ... ... ... ... тура ... бүгінде Қазақстанда өндірілетін басты өнімдердің бәрі де ... ... ал олар ... ... шикі мұнайды құбырлар
арқылы сыртқа шығаруға, өндірілген ... қара және ... ... ... ... ... ферроқорытпа, қара металдың жалпақ илектері,
тазартылған және тазартылмаған мыс, ... ... ... және ... өнім ... шетелдерге жөнелтуге ғана ынталы.
Осындай жағдайда құрылатын кластерлердің құрамында ... ... ... ... ... үкіметтік кұрылымдары мен ғылыми күштер де
болуға тиіс және олар ... ... ... ... өз ... ықпалда болулары керек. Бұл жерде Даму Банкі, Инвестициялық
және Инновациялық ... ... Даму ... деп аталатындардың
катысуымен ғана шектелуге ... Мұны ... ... ... таяу ... ... өзі ... болады.
Қазақстан таяу болашақта кластерлер үшін құрылыс алаңына айналады ... бар. ... ... ... ... салаларында —
агроөнеркәсіптік, ағаш өңдеу, отын-энергетикалық, металлургиялық, ... ... ... ... ... ... кешендерде құрылуы
және дамуы мүмкін. Ал енді бұл аталған кешендердің ішіндегі ең ... ... ... ... ... ... ... агроенеркәсіп кешені ұлтгық агроөнеркәсіп кешенінің ақырғы
дайын өнімдеріне жататындар: азық-түлік өнімдері, киім, темекі бұйымдары.
Қазақстанның агроөнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... сүт өңдеу жөніндегі, ет өндеу жөніндегі кластерлер.
Агроөнеркәсіп кешенінің ... ... ... ... ... ... ... және жүнді өңдейтін кластерлер өркендеуі
мүмкін. Сондай-ақ, агроөнеркәсіп кешені шеңберінде тігін ... және тері мен ... ... ... ... құрудың мумкіндігін
қарастыруға болады.
Қазіргі кезде республикада дәнді дақылдарды өңдеу ... ... (үн ... ... бар. Ұн ... жөніндегі қуаттарды
пайдалану коэффициенті — 38,7 пайыз. Негізгі қорлардың тозу деңгейі 26,1
пайыз.
Астықты тереңірек өндеудің, жаңа ... ... және ... кондитерлік өнеркәсіп және басқа салалар үшін жартылай ... ... ... өнімдері және т.б) игерудің қажеттігі зор. ... ауыл ... ... ... ... ... пайдалану деңгейін кетеру мақсатында және сондай-ақ ұзақ мерзімге
сақталатын астықтан жасалатын өнімдердің әртүрлі ассортиментімен халықты
қамтамасыз ету үшін ... ... ... Кластердің инновациялық
кұрылымын дамыту маңызды міндет болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... республиканың тауарлы астық
өндіретін облыстарына, атап айтқанда, Солтүстік Қазақстан ... ... ... ірі ... жақын орналасқан елді мекендерде
де дамуы мүмкін, оларда астық ... ... ... ... (дән
негізіндегі құрғақ тағамдар, ұннан жасалған және ... ... ... ... ... және т.б.) өндіру жөніндегі
кәсіпорындар орналасуы саналы түрде шартты нәрсе.
3.2. ... ... ... ... ... жағдайда Қазақстанда ТМД-ның басқа елдеріндегі сияқты нарықтық
экономиканың экономикалық процестеріне мемлекеттік араласу болмауы ... ... ... ... ... Соған қарамастан, дамыған елдердің
тәжірибесі көрсетіп ... ... ... ... қажетті буыны болып табылады.
Мемлекеттің ауылшаруашылық өндірісі жүйесіне ... ... ... мен ... ... негізгі параметрлері тіпті дамыған
нарық жағдайында да ... ... ... ... ... ... ... шаралары экономикалық ... ... ... ... ... және ... ... олар әртекті болып келеді және қоғамдық ... әр ... ... дамудың әр түрлі ке-зеңдерінде бұл шаралар ауысып
отыруы мүмкін, бірақ олардың мәні ... ... ... Көп ... ... ... ... дамыған елдердің күнделікті қызметіне
кірігіп кетті және қазіргі жағдайда ... ... ... ... ... қүрайды. Сонымен қатар кейбір шаралар қалыптасқан
саяси және әлеуметтік конъюнктураның әсеріне ушырады.
Мемлекеттік реттеу ... ... тобы ... ... ... реттеушісі болған на-рықтық тегеріштің барлық жағдайда бірдей қуатты
қару емес екендігін мойындауға негізделеді. Кез ... ... ... ... нарыққа бағынбайтын және мемлекеттік араласуды қажет
ететін кең көлемдегі проблемалар ... ... ... несиелік, салықтық және инвестициялық саясат
сферасындағы дәстурлі мемлекеттік макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... ... алғанда шешімнің
нарықтық тегеріштері ... ... ... ... ... да ... ... шаруашылығында бұл — ең алдымен сыртқы тиімділік проблемасы немесе
экстерналий. Оның мәні мынада: нарықтық жүйеге қатысушылардың ... ... ... ... ... мүдделерін қозғайтын сыртқы тиімділіктер
туады. Қоршаған ... ... ... іс-қимылға түсетін аграрлык,
өндірісте экстерна-лийдің жағымды да, ... да ... ... ... жеке учаскеден көшеге шығып өскен ... ... ... ... ... және ... экстерналий де жақсы белгілі, бұл — қоршаған ортаны
тыңайтқышпен, ... ... ... ... ... зиянкестері, басқа бір жерлерде туындаған және өзін заңы бой-
ынша таратылатын өсімдіктер мен малдың аурулары.
Таза нарықтық тегеріш, оның ... мен ... ... ... ... уландыру тікелей өндірушілердің шығындарына, осы нақты
өнімді тұтынушылардьщ шығындарына әсер етпегендіктен ешқандай ... ... ... ... бұл ... дәрменсіз және барлық мүндай құбылыстар
ерікті бәсекелестіктің логикасымен толық жарасады.
Жағымсыз экстерналийді реттеуге сыртқы, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... барып
мойындалды. Соның нәтижесінде, біріншіден, бекітуші немесе шектеуші мәндегі
таза әкімшілік, заңдық шаралар қабылданды, екіншіден, ерекше ... ... ... шаралар дуниеге келді.
Нарықтың экономикалық теориясы дәстүрлі қарастыратын басқа проблема —
қоғамдық тауарларды қаржыландыру, яғни ... ... ... ұтатын және
бірге тұтынатын тауарларды қаржыландыру. ... ... ... ақшалай
сұраныс жекелеген тұлғалар мен фирмалардың тарапынан жоқ ... бұл ... жеке ... ... алмайды және шығарғысы да келмейді деген сөз.
Аграрлық секторда бұл — жаппай ауыл ... ... ... ... ... ... ... — ауыл
шаруашылығы шикізаттары мен ... ... ... ... ... істер мен инспекция-ларды ұстауға жұмсалатын шығындар.
Еркін нарықтық тегеріш тұрғысынан алғанда, кез келген тауар, егер ол
сүранысқа ие болса, өмір ... құқы бар. ...... ... ... ... ... төрешісі. Егер бір себеп-термен (көп
жағдайда ... ... ... ... ... жалған болуына
байланысты) сапасы нашар және зиянды ... тез өтіп ... онда ... ... ... да ... келмейді. Алайда, тамақтану проблемалары,
соның негізінде ұлттың денсаулығы мен қауіпсіздігі мемлекеттік ... ... тура ... ... да ... ... қалыптары
мен параметрлерін жасау, экспертиз жүргізу, бақылаушылық қызметтерді ұстау
— міне ... ... ... ... ... тауарға
жатқызуға болады.
Мемлекеттің келесі маңызды міндеті — ... ... ... ... ... қолдау. Сыртқы тиімділікті реттеу мен қоғамдық
тауарды ... яғни ... ... ... жағдайында
мемлекет орындайтын функцияларға қарағанда бұл ... ... ... жағдайындағы экономикалық теорияға негізделеді.
Қорытынды
Қазақстанда ауыл шаруашылығын жекешелендіру өте ауыр нәтижелерге душар
етті. Ә дегенде бет алынған бағыт өзгертілер емес, ... ... ... ... ... ... өз ... ғана сеніп, ауылға
қаржылай көмек беруге ... ... ... ... деген мәлімдемелері
айғақ болғандай.
Дегенмен игілікті аграрлық саясат – ... ... ... ... ... ... ... жөн.
Қазақстан аграрлық секторын жекешелендіріп, оны ... ... ... бір бөлігі – ауыл шаруашылығы өндірісінің
ұйымдастырылған формаларын ірілендіру.
Қазақстанның ұланғайыр егіншілік және мал жайылымдарынан ... ... ... ұйымдастыруды жүзеге асыру жолында ең
тиімді деген тәсілдерді ашып бере алады
Қазірде жұртшылықтың басты назары Қазақстан жағдайында жер ... ... ... ... ... ... сату жөніндегі шешімді қоғамдық пікірді жан-жақты ес-кермей
қабылдау жөн еместігін Қазақстан Республикасының үкіметі басты ... ... ... ... Көп ... жер ... ... объектісі бола
тұра, арендалық қарым-қатынастар негізінде пайдаланылады.
Қазақстандық реформашылар қазіргі заманғы капиталистік қоғамға әр ... ... ... жүйе тән ... ... ... ... содан
болар, жекеменшіктің үстемдігіне дереу жеткілері келеді. Сондай-ақ ... ... ... ... ескерілмейді.
Қоғамдық дамудың осынау кезеңінде жекеменшік жағдайындағы талпыныстар
әрдайым тиімді бола бермегені ... бұл ... ... ... ... ... ... қайшылықтардың ушығуына итермеледі.
Қорыта айтарым, Қазақстандағы ұланғайыр мүмкіншіліктері-ресурстары бар
жерде мемлекеттік меншіктен жекеменшікке айналдыру — өте ... ... бұл ... сор ... ел бағы. Бұл саладағы ең негізгі проблема — ... ... ... ірі ... лайықталған, осы заманға
менеджментке негізделген шаруашылықтар ұйымдастыру арқылы ... жету ... ... ... ... ... тұрақтандыру және нарыққа көшу бағдарламасы,
Алматы, 1991.
Н.Назарбаев "Қазақстан Егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының
стратегиясы". Алматы, 1992.
Н. Назарбаев. Қазақстан 2030. ... ... өсіп - ... және әл-ауқатының артуы. Алматы 1997.
Қазақстан Республикасының "Жер туралы" заңы. Егемен Қазақстан 22 ... ... ... иелігінен алу мен жекешелендірудің
ұлттық бағдарламасы. "Егемен Қазақстан" 1993. 10.03.
Қазақстанда жекешелендіруге ... ... мен ... Алматы.
«Атамұра-Қазақстан» -1994ж. І, ІІ, ІІІ-томдар.
М.Т. Оспанов., Р.Р.Аутов., Х.Ертазин. Агробизнес теориясы мен тәжірибесі.
Алматы «Білім».-1997ж.
8. Т. ... Ж. ... ... ... көшу ... болғаны жөн? (ауыл ажары) "Ақ жол", 2001, 6 ... ... ... мемлекеттік ауылшаруашылық және басқа
кәсіпорындары мен ұйымдарының ұйымдастыру жөндегі ұсыныс-кеңес. "Егемен
Қазақстан" 2003, № 1, 9, 24, 26 ... 1 ... А.В. ... ... ... труды. — М.: Экономика, 1999,
с. 62.
Тулепбаев Б.А. ... ... ... в ... Азии ... М., ... 2005, с. ... хозяйство Казахстана», 2002, N6 - 7, с. 4.
Қосымша-1
Мал шаруашылығы бағытындағы шаруа қожалықтарының топтастырылуы (1993
жылдың 1 қаңтары ... ... ... ... ... ... ... | |
| ... | |
| | | |
| | |5 ... |10 ... |10 центнерден |
| | ... ет ... сүт ... жүн |
| | ... |% ... |
|
шаруа-шылық-тар саны |% |шаруа-шылық-тар |% ... |% ... |% | ... ... ... ... Қостанай Павлодар Солтүстік
Қазақстан Торғай Аймақтар бойынша барлығы |
1402
119
12
85

240
24
480 |
15
33
8
25

50
10
25 |
3073
102
48
72

120
36
378 |
33
29
32
21

25
15
19 |
4180
153
66
133 
285
288
36
961 ... ... ... | |

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Су шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде негізгі құралдардың есебі мен ішкі аудитін ұйымдастыру және оның жетілдіру жолдарын67 бет
Ішкішаруашылық жерге орналастырудың теориялық, жалпы әдістемелік негіздері31 бет
Адамның дене мүшелері5 бет
Аналар темекiге қарсы3 бет
Астық түйір массасының жабысуы5 бет
Аудандық психологиялық центрдің психологының жұмысы9 бет
Аудит пәні, мақсаттары мен міндеттері9 бет
Білім негізі – бастауыш мектеп46 бет
Бақытжан Майтанов. Қазіргі қазақ поэзиясы және постмодернизм7 бет
В.фон гумбольдтың және ф.де соссюрдің лингвистикалық еңбектерінің маңызы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь