Өнім сапасын арттырудың экономикалық тиімділігі

I.ТАРАУ. ӨНIМ САПАСЫН КӨТЕРУДIҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ
ӘДIСТЕМЕЛIК НЕГIЗДЕРI

1.1 Өнiм сапасының көрсеткiштерi мен оған әсер ететiн факторлар ... ... ... ..
1.2 Өнiм сапасын көтеру мен экономикалық тиiмдiлiгiнiң мәнi мен
маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3 Өнiмнiң бәсекеге қабiлеттiлiгi, оның маңызы және анықтау
әдiстерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

II.ТАРАУ. «НУР» ЖШС КӘСIПОРНЫНДА ӨНIМ САПАСЫН
БАСҚАРУ ТИIМДIЛIГIН БАҒАЛАУ

2.1 «НУР» ЖШС кәсiпорнының экономикалық жағдайын талдау ... ... ... .
2.2 «НУР» ЖШС кәсiпорнының каржылык жағдайын талдау ... ... ... ... ..
2.3 «НУР» ЖШС кәсiпорнында өнiм сапасын көтерудiң экономикалық
тиiмдiлiгiн бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

III.ТАРАУ. KӘСІПОРЫНДА ӨНIМ САПАСЫН ЖЕТIЛДIРУ
ЖОЛДАРЫ

3.1 Кәсiпорында өнiм сапасын арттыру жолдарының мүмкiншiлiгi ... ... ... .
3.2 «НУР» ЖШС кәсiпорнында өнiм сапасын жақсартудағы негiзгi
бағыттар мен алғышарттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.3 Өнiм сапасын арттыруда шетелдiк үлгiнi қолданудың
маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Соңғы он жылдықта сапа менеджмент аясында ең бiр маңызды идеялардың бiрi болды. Қазақстанда өнiм және қызмет сапасын жоғарылату мәселесiн шешусiз нарықтың қалыптасуы мүмкiн емес. Сапасыз фирманың тұрақтылығына және шығарылған өнiмнiң бәсекеқабiлеттiлiгiне жетуге болмайды. Қазiргi жағдайдағы өнiм сапасы мен бәсекелестiк бүкiл әлемге жан-жақты тән нәрсе, ол ұлттық байлықтың өсуiнiң жаңа көзiне айналуда.
Сапаның жалпы экономикалық белгiлерi адамдардың жағдайы мен сатылған тауардың бәсекеге қабiлеттiлiгiнiң ролiмен түсiндiрiледi. Өз кезегiнде сапа мәселесiн шешу республика нарығының қалыптасуы үшiн және бәсекелестiк күрестi жеңуге шақырады.
Тұтынушылардың әртүрлiлiгi өнiмге, қызметке, персоналдарға талаптар және менеджмент әдiстерi «сапа» түсiнiгiн жаңа мазмұндармен толықтырды. Өнiмдi сапалы әрi арзан етiп шығару әртүрлi ұйым бөлiмшелерiнде сапаны көтеру үшiн жасалынатын iстер сапаны толығымен көтередi.
Кәсiпорында шығарылатын өнiмдердiң сапасы нарықтық жағдайда қызметтiң негiзгi факторы болып табылады. Себебi, нарықтық саралымды кеңейтудi, кәсiпорынды жандандыруды, пайданың артуын қамтамасыз етедi. Халықаралық тәжiрибе көрсеткендей, сапалылықты арттыру қызметi жүйелiк басқару шеңберiнде жүргiзiлуi мақсатқа сай болғаны дұрыс, өйткенi, жобалаудан бастап, жұмысшыларға және кәдеге жаратуға дейiн ол өнiмнiң барлық өмiршеңдiк кезеңiн қамтиды.
1. ҚР Президентi Н.Ә.Назарбаевтiң 2007 жыл 28 ақпандағы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты халыққа Жолдауы.
2. ҚР Үкіметінің Қазақстан Республикасының ұлттық стандарттау және сертификаттау жүйелерін дамытудың 2004-2005 жылдарға арналған бағдарламасы. Қазақстан Республикасының Президенті және Үкіметінің актілер жинағы, 2005, №6 34-60 бет.
3. Нурпейсова М.М. «Качество-ключ к завоеванию рынка» Учебн. пособие // КазЭУ. Алматы. Экономика. 2001 год.
4. 2003-2015 жылдардағы Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық даму стратегиясы. Қазақстан Республикасының.Президенті және Үкіметінің актілер жинағы
5. Ерімбетов И.Р. «Сапаны жақсарту стандарттан басталады» // Егемен Қазақстан 2006, 27 қыркүйек, 2002, №30.
6. Қазақстан Республикасының 2010 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспары. ҚР-ның Президентінің үкімімен 2001 жылдың 4 желтоқсанында расталған, №735, Астана 2001.
7. А.Абдрахманов, член Правления МО "СовАсК"
Ш.С.Тажибаев Институт стандартизации, метрологии и сертификации, «Проблемы и перспективы управления качеством в Республике Казахстан» : Алматы, 2006г.
8. ҚР-ның Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан», «Егемен Қазақстан» 2007, 1 наурыз.
9. «Стандарттау мен сертификаттау туралы» ҚР-ның Заңы // «Егемен Қазақстан» // 1993, 17 ақпан.
10. Нұрпейісова А.С. Кластерлік талдау – микродеңгейде бәсекелік қабілетті басқару базасы // «ҚазЭУ Жаршысы», «Экономика» 2006, №3, 72-76 беттер.
11. Узун А. Өнім даярлау стандарттары мен сертификаттары инновациялық менеджменттің негізі ретінде // Ізденіс 2006 жыл №2, 262-264 бет.
12. Жанаев Д.А. Зарубежный опыт повышения конкурентноспособности промышленной продукции // Транзитная экономика 2006год. № 5
13. Ибрагимов С.Р.Сертификация ИСО 9001- это вполне реально // Бухгалтер и налоги 2006год, №11.
14. Ермекова Ж.К. «Качество, конкурентноспособность продукции и ценообразование // Вестник КазЭУ 2003, №4, с. 8-13.
15. Дулатов Б.Н. ИСО 9000- Всемирный стандарт систем обеспечения качество // Бухгалтер и налоги 2006 год, №11.
16. Ж.Е Басовский . «Управление качеством» Учебник. Москва. 2002г.
17. Азгальдов Г.Г. Теория и практика оценки качества товаров. – М.: Экономика, 1982.
18. Огвоздин В.Ю. Управление качеством: основы теории и практики. учебн. пособие. Москва. 1999 год. 160 стр.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: «Өнім сапасын арттырудың экономикалық
тиімділігі»
Мамандығы 050506 «Экономика»
Алматы
МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
................................................3
I-ТАРАУ. ӨНIМ САПАСЫН КӨТЕРУДIҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ
ӘДIСТЕМЕЛIК ... Өнiм ... ... мен оған әсер ететiн
факторлар..............
1.2 Өнiм сапасын көтеру мен ... ... мәнi ... ... ... ... оның маңызы және анықтау
әдiстерi....................................................................
......................................
II-ТАРАУ. «НУР» ЖШС КӘСIПОРНЫНДА ӨНIМ САПАСЫН
БАСҚАРУ ТИIМДIЛIГIН БАҒАЛАУ
2.1 ... ЖШС ... ... ... талдау.............
2.2 «НУР» ЖШС кәсiпорнының каржылык жағдайын
талдау..................
2.3 «НУР» ЖШС кәсiпорнында өнiм ... ... ... ... ӨНIМ ... ЖЕТIЛДIРУ
ЖОЛДАРЫ
3.1 Кәсiпорында өнiм сапасын арттыру жолдарының
мүмкiншiлiгi.............
3.2 ... ЖШС ... өнiм ... жақсартудағы негiзгi
бағыттар мен
алғышарттар.................................................................
..........
3. Өнiм сапасын арттыруда шетелдiк үлгiнi қолданудың
маңыздылығы.................................................................
...............................
Қорытынды...................................................................
.....................................
Пайдаланылған ... ... он ... сапа ... аясында ең бiр маңызды идеялардың
бiрi болды. ... өнiм және ... ... ... мәселесiн
шешусiз нарықтың қалыптасуы мүмкiн ... ... ... ... ... өнiмнiң бәсекеқабiлеттiлiгiне жетуге болмайды. Қазiргi
жағдайдағы өнiм сапасы мен бәсекелестiк ... ... ... тән ... ... байлықтың өсуiнiң жаңа көзiне айналуда.
Сапаның жалпы экономикалық белгiлерi адамдардың жағдайы мен сатылған
тауардың ... ... ... ... Өз ... ... шешу республика нарығының қалыптасуы үшiн және бәсекелестiк
күрестi жеңуге шақырады.
Тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... әдiстерi «сапа» түсiнiгiн жаңа мазмұндармен толықтырды.
Өнiмдi сапалы әрi арзан етiп ... ... ұйым ... ... үшiн жасалынатын iстер сапаны толығымен көтередi.
Кәсiпорында шығарылатын өнiмдердiң сапасы нарықтық ... ... ... ... ... Себебi, нарықтық саралымды кеңейтудi,
кәсiпорынды жандандыруды, пайданың артуын ... ... ... ... ... арттыру қызметi ... ... ... ... сай ... ... ... жобалаудан
бастап, жұмысшыларға және кәдеге жаратуға дейiн ол ... ... ... ... ... ... 2007 жыл 28 ... «Жаңа әлемдегі
жаңа Қазақстан» атты халыққа ... ... ... экономика мен қоғамдастыққа табысты кірігуінің кілті. ... ... ... ... ... ... кiрудiң
қажеттi шарты ретiнде пайымдай отырып, халықаралық маңыздағы «серпiлiстiк»
жобаларды iске асыру, индустрияны дамыту, ... ... ... ... бәсекеге қабiлеттi бола алатын тауарлар мен ... ... ... бiрi ... ... баса ... ... керек
делiнген[1].
Тек шикiзатқа ғана бағдарланған ел болып қалмау үшiн бiз ... ... ... ... ... мен газ ... химия мен мұнай
химиясын, машина жасаудың жекелеген шағын салаларын, ғылымды ... ... ... ... ... ... туризмдi бұрынғыдан да
iлгерi қарқынмен дамытуға тиiспiз.Қазiргi импорт кезiнде қатаң ... ... мен ... ... нарыққа бейiмделу үрдiсi
жүрiп жатқан ... бiз ... ауыр ... ... ... беремiз, ал бүкiл өркениеттi және дамушы әлем бұған тiкелей қарама-
қарсы ... ... ... ... ... шекарамыздың өн бойында өз
өнiмiмiздi өткiзудiң аса iрi нарықтарының орасан зор әлеуетiне ие ... Таяу ... ... ... ... ... ... өнiмдерiн, оның сапасы халықаралық стандарттарға сай болған және
тиiстi көлiк арналары дамыған жағдайда жуытып қоюға қабiлеттi.
Осындай ... ... ... ... ... ... ретiнде
Қазақстан кәсiпорындарында өндiрiлетiн ... және ... ... ... ... iздеудi қарастырдым. Дипломдық жұмыс
обьектiсi болып «НУР» ЖШС болып табылады.
Мiндеттерi ретiнде:
... ... ... өнiм ... жоғарылатудың
маңыздылығын анықтау;
• Кәсiпорында өндiрiлетiн өнiмдердiң экономикалық тиiмдiлiгiн ... ... өнiм ... бағалау;
• «НУР» ЖШС-не жалпы зкономикалық жағдайына талдау жасап, оның қаржылық
жағдайын бағалау.
• Кәсiпорындарда өнiм сапасын арттырудың жолдарын iздестiру ... ... баға ... ... ... ... табылады.
Бiрiншi тарауда өнiм сапасын ... ... ... әсер ... факторлар мен көрсеткiштерге қысқаша
тоқталып өтемiз.Сондай-ақ өнiмнiң бәсекеқабiлеттiлiгiн көтеру ... және оны ... ... анықталады. Өнiм сапасын көтеру мен оның
экономикалық тиiмдiлiгiнiң мәнi мен маңызына толық сипаттама берiледi.
Екiншi тарауда ... ... ... ... ... аянбай қызмет
етiп келе жатқан «НУР» ЖШС қызметiне жалпы сипаттама берiлiп, қаржы-
экономикалық ... ... ... ... ... өнiмдердiң
сапасына баға берiледi. Мұнда ҚР-ның Мемлекеттiк Стандарттарына сүйене
отырып ... ... ... ... ЖШС –де ... өнiм ... жасалынды.
Үшiншi тарауда жалпы өнiм сапасын ... ... ... қарастырылған. «НУР» ЖШС-де өнiм сапасын арттыруда ұсынылған арнайы
технологияларды қолдану барысында оң ... ... ... ... ... Қазақстанда өнiм сапасын арттыруда шетелдiк үлгi,
тәжiрибелердi қолдану қажеттiлiгi қаралған.
Талдаулар мен зерттеулердiң әдiстемелiк ... ... ... Заңдары,
Президент Жолдаулары, статистика мәлiметтерi, сапаны көтеру тақырыбында ой
қозғаған шетелдiк және отандық ғалым-экономистердiң және ... ... мен ... ... ... ӨНIМ САПАСЫН КӨТЕРУДIҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӘДIСТЕМЕЛIК НЕГIЗДЕРI
1.1 Өнiм ... ... мен оған әсер ... ... ... ... ... өнiмнiң сапасына басқалай
талап қояды. Бұл қазiргi заманда кез-келген кәсiпорынның ... ... ... және ... ... ... жағдайы бәсекеге
жарамдылық деңгейiн көрсетедi.
Өз кезегiнде бәсекеге жарамдылық екi ... ...... және өнiм ... ... Ал ... фактор бiрте-бiрте бiрiншi
орынға шығады. Еңбек өнiмдiлiгi, ... ... ... ... ... тiкелей орын бередi.
Өнiм сапасы кәсiпорын қызметiнiң ең маңызды көрсеткiштер қатарына
жатады. Сапа – бұл өнiм ... ... ... ... ... ... ... нақты қанағаттандыруы болып табылады.
Сапа - өнiм қасиеттерiнiң жиынтығын ... ... ... да ... да ... ... ... сапа тек қатысты болуы мүмкiн.Егер
өнiм сапасына баға беру ... ... онда ... ... қандай да бiр
эталонмен салыстыру қажет. Эталон техникалық жағдаймен немесе бекiтiлген
стандартты ең ... ... ... ... үлгiде болуы мүмкiн. Осы
жерде « сапа деңгейi » (шетел әдебиеттерiнде « қатысты сапа », ... ... деп ... ... ... ... ғалым А. Фейгенбаум өзiнiң «өнiм сапасын бақылау»
деп аталатын кiтабында өнiм сапасы мен ... ... ... ... және ... ... өнiм мен ... техникалық, технологиялық
және эксплуатациялық сипатының жалпы жиынтығын анықтайды және бұйым ... ... ... ... ... ... ... Содан кейiн
автор мынаны айтады сапа жалпы басқару ... ... ... ... ... ... өнiм ... ғылыми-техникалық және тауартанушылық
қана емес, ол ең маңыызды экономикалық категория. ... ... ол ... ... ... ... Егер тұтынушылар нарығы
– жалпы тауар пайдалылығы болса, онда өнiм сапасы– нақты жағдайда өнiмдi
пайдаланудың ... ... ... ... ... ... тұрақтылығымен тығыз байланысты ғана емес,одан бөлiнбейдi,
дегенменде оған тең емес.Сапа қоғамдық ... ... ... бiр ... ... тұтынушылар нарығының қоғамдық пайдалылық
деңгейiн сипаттайды.
Өнiм сапасы – бұл ... ... ... ... болатын өнiмнiң пайдалылығының жиынтық ерекшелiгi. ... тек ... ... ғана емес, сонымен қатар ең маңызды
экономикалық санаты болып табылаты.Экономикалық ... ... ол ... тығыз байланысты.Егер де тұтыну құны бұл ... ... ... ... ол ... сапалылығы – бұл оны пайдаланудағы нақтылы
жағдайда тұтыну құнының деңгейiндегi көрiнуi.Сапа бұл ... ... ... яғни ... ... ... көрiп отырғандай халықаралық стандарт сапаны ... ... ... ғана ... ... жоқ, ол ... ... әдiстемелiк мағынасын белгiледi.
ИСО 9000-2000 халықырылық стандарттары ... сапа ... жеке ... ... ... ... ... сапаның мынындай анықтамаларын кездестiруге болады:
сапа- бұл ... ... және ... көрсету мен
қанағаттандыру;
1 кесте
Сапаның тарихи ... ... ... ... ... ... (б.э.д. 3 ғ.) |Бұйым арасындағы айырмашылық «жақсы-жаман» |
| ... ... ... ... ... 19 ғ) ... ең ... ... тепе-тең белгiнi |
| ... ... ... ... екi ... ...... |
| ... ... ... тепе-теңдiк + ақша), одан |
| ... сапа ... ... ... ... |
| ... ... ... (1931 жыл) ... 2 ... ... объективтiк |
| ... ... ... сипатты |
|Исикава К. (1950 жыл) |Сапа тұтынушылар қажеттiлiгiн ... |
| ... ... Дж.М. (1974 жыл) ...... ... тиiс. |
| ... өнiмiн сату үшiн тұтынушының талабын|
| |бiлу ... және оның ... ... ... |
| ... ... ... 15467 - 79 |Өнiм ... - өнiм ... ... ... ... ИСО ... - ... немесе қызыметтiң сипатының |
|8402- 86 ... ... ... ... ... ... ... халықаралық стандарт сапаны тек
экономикалық категория ретiнде ғана ... ... жоқ, ол ... ... ... мағынасын белгiледi.
ИСО 9000-2000 халықырылық стандарт терменi бойынша сапа ... жеке ... ... деңгейiн көрсетедi[4].
Сонымен қатар сапаның мынындай анықтамаларын кездестiруге болады:
сапа- бұл ... ... және ... ... ... бұл ... тауардың емес тұтынушылардың оралуы;
сапа- бұл ... ... және ... ... және
материалдардың аз мөлшерде жұмсалуы.
Қоғам дамуының әр деңгейiнде сапаға деген талаптар күшейе бастайды.
Қазiргi кезде сапа ... өте кең ... ... және оны ... ... және өнiм ... көтеру сияқты категориялармен
байланыстыруға болады.
Мысалы ... сапа ... ... 4 деңгейiн қарастырады:
Бiрiншi деңгей- «Стандартпен сәйкестiгi». Бұл ... ... ... техникалық жағдай, коммерциялық келiсiм және тағы
басқа бойынша бағалануы.Өнiм сапасын тексеру процедуралары және стандартты
бекiту ... бiлу ... және де ... ... ... бақылау жасау
қажеттiгi айтылады.
Екiншi деңгей- «Пайдалану сәйкестiгi».Өнiм стандартқа сәйкестенiп
қана емес, ол қолдану талаптарын ... ... ... ... ғана ... ... ретiнде қолданылады. Өнiмдi пайдаланудың ... ... келу үшiн, оның ... тек қана ... ... ғана ... ... қызметiмен, зерттеу жәәне ... ... ... өтiм және ... ... да ... ... талдау және халықаралық функционалды басқару әдiстерi Жопонияда ... ... 70 ... ... ... болған көрiнедi.
Үшiншi деңгей- «Нарық талаптарымен сәйкестiгi».Бұл жерде ... ... ... ... болғандығы көрiнедi.
Төртiншi деңгей- «Жасырын тұтынушылықпен сәйкестiгi» Iрi бай елдерде,
мысалы Жопония, Ұлыбритания, АҚШ және тағы ... ... ... ... ... қанағаттандыратын барлық тауарларға толы
болады. ... өтiм ... ... қажеттiлiк ескерiлiп, тауар
артықшылық алады.Тұтынушы ... не ... ... еш ... Тек ... бiр күтпеген тауарды сатып алуға ұсынғанда ғана ол осы ... ... және ... ... ... ... елде қазiр өркендеушi фирмалар
осы деңгейге жету үстiнде.
Сапа- икемдi және ... ... Бұл сапа ... ... ... ... ғалым Ральф Недер сапа «сатып
алушылардың қажеттiлiгiн қанағаттандырады» деп ... 1987 ... ... стандарты «Өнiм мен қызмет сапасы фирманың ... ... ... ... ... ... ... деп түсiндiредi,
сапа- ол әр өндiрiстiк тауардың нарықта ең анықталған деңгейге ... ... ... Д.С. ... Ю.А. ... ... деп қарастырады: «Сапа-
тұтынудың белгiлi жағдайында ... ... ... ... ... ... А.Я. ... В.И. Сиськова, Д.С.
Львова, В.И. Седов, М.П. Рабинович, Г.И. Кузнецовтың еңбектерiнде сапа ... ... ... деңгейi», «өнiмдi тұтыну шарттары
және өнiм параметрлерiнiң ... ... ... сәйкестiгi»
ретiнде қарастырылады
Өнiм сапасы оны ... ... ... ... ... бұл ... ... немесе пайдалануындағы,
бағалауда және оның құрылуындағы обьектмвтi ерекшелiгi.
Өнiмнiң қасиетi жай және күрделi болып бөлiнедi. Жай қасиет- ... ғана ... ... сипаттайды ( мысалы түсi, қаттылығы және
тағы басқа) Күрделi қасиет- бұл өнiмнiң ... ... ... жай ... ... ... (мысалы сыртқы түрi жай
қасиеттердi қосады: формасы, түсi, жоғарылау жағдайы және тағы ... ... ... ... ... ... болып бөлiнедi.
Негiзгi қасиет- өнiмнiң және оның белгiлерiмен ... ... ... үшiн- оны қолданудағы қолайлылық, ұзаққа
төзiмдiлiгi, сыртқы түрiнiң әдемiлiгi).
Жалғаспалы ... ... ... ... және ... жиhаз үшiн- оның салмаағы).
Өнiмдi тұтынуда және пайдалану процесi кезiнде пайда болатын ... ... ... деп ... ... ... ... пайдалылығын анықтайдй. Өнiмнiң тұтынушылық қасиеттерiне
технологиялық және экономикалық қасиет, әлеуметтiк және функционалды белгi,
техникалық сипаттамамен параметрлер, ... ... ... экологиялық, эргономикалық және эстетикалық қасиеттер ... ... ... ... оның ... ... ... негiзiнде
анықталады. Бұл деңгейдi анықтау үшiн мұның ... ... ... бiлу және ... өнiм ... салыстыру қажет.Сапаның
көрсеткiштерiн анықтау оның сандық маңызын өзiн-өзi түсiну болып табылады.
Ол үшiн ... ... ... ... ... мына ... ... әдiс- (құрал-саймандардың, ... ... ... бұл ... және ... ... ... әдiсi
мынадай көрсеткiштермен, атап айтқанда: қауiпсiздiк, патенттiк-құқұқтық,
стандарттау және сәйкестендiрумен анықталуы мүмкiн.
Есептеу әдiсi- өнiмнiң сапасы ... ... ... ... ... ... қолдануға ... әдiс- адам ... ... ... дәм ... ... ... маңыздылықтың дәлдiгi мен растылығы адамдардың
бiлiктiлiгiне, заңдылығына және қабiлеттiлiгiне байланысты.
Әлеуметтiк әдiс- өнiм, оны ... ... ... ... ... талдау және жинау ... ... әдiс- ... тобы ... iске ... ... дәм айырушылар және т.б.
Тәжiрибеде өнiмнiң сапа деңгейiн бағалау үшiн ... ... Онда ... ... және ... ... жеке көрсеткiштер қосылады.
Өнiм сапасының көрсеткiштерi- бұл өнiмдi тұтыну, пайдалану және
құрылу ... бiр ... ... өнiм ... сандық сипаты.
Көрсеткiштердi таңдау өнiмнiң белгiлерiнде, пайдалану жағдайындағы
және т.б. ... ... әр түрi оның ... ... ... ... номенклатурасы негiзiнде сипатталады. Өнiм
сапасының ... әр ... ... ... ... да
анықталады, мысалы, жылдамдық км/сағ; бояудың төзiмдiлiгi- балл және ... ... ... да ... ... ... көптеген түрлерi бар:
Жалпылама көрсеткiштер өнiм сапасы деңгейiн сала бойынша немесе
кәсiпорын бойынша толық сипаттайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... заттардың мазмұны, өнiм
мөлшерi, әлемдiк стандартқа сәйкестiгi және т.б.
Бiрлiк ... өте ... және ... ... ... оларды 2 үлкен топқа бөлуге болады: бiрiншi
еңбек заттарының бiрлiк көрсеткiштерi; екiншi ... ... ... ... ... ... еңбек затының ерекшелiгiне
байланысты ерекше болып келедi. Мысалы, темiркендi шикiзат ... ... оның ... және ... қоспалары сияқты және
т.б. көрсеткiштердi ... ... ... ... олардың алуан
түрлiлiгiне қарамастан келесiдей топтарға бөлуге болады: технологиялық,
пайдалану ... ... ... ... бұлардың әрқайсысы еңбек құралдарының ... ... ... ... ... және жөндеуде еңбек
өндiрiсiн жоғарғы дәрежеде конструкторлық технологиялық ... ... шешу ... сипатталады. Мысалы машина жасау
өнiмдерi құрылысының технологиясы өте көп ... және ... ... ... ... ... көрсеткiштер:
бұйымның жинағы, еңбек сиымдылығы, материал сиымдылығы, ... ... ... ... деңгейiнiң көрсеткiштерi, бұйымның
бiрiңғай және стандартты көрсеткiштерi жатады.
Пайдаланушылық ... ... ... ... ... ну
процесiн сипаттайды.Олардың iшiнде ең маңыздылары:өндiрiстiк, күштiлiк,
сенiмдiлiк, жылдамдық ... және т.б. ... ... көрсеткiштер негiзгi 4 топқа бөлiнедi: Гигиеналық
(температура, қысым көтерiлу, ... т.б.), ... ... және ... ... ... ... және патенттiк
қорғау жағынан сипаттайды және бәсекелестiк бейiмдiлiктi анықтау факторына
қатысты болып ... ... ... ... ... техникалық шешiмiнiң қолда болуы өз елiндегi өндiрушiмен ... ... ... ... мен ... ... есепке
алууын қажет етедi.
Эстетикалық көрсеткiштер ақпараттар беру, ... ... ... ... ... ... түрi ... өнiмнiң
сыртқы түрiнiң түпнұсқалылығы, келiстiлiгi, бүтiндiлiгi, ... ... ... ... ... бұл ... өндiру және iске қосу
барысында қоршаған ортаға ... ... ... ... ... ... қоспалардың сақталуы, зиянды бөлшектердiң сыртқа шығуы,
газдар, өнiмдi тасымалдау және қосу ... ... ... ... заттар.
Стандарттау және унификациялау көрсеткiштерi – бұл өнiмнiң
стандартты, ... және ... ... ... ... өнiмдермен
салыстырғанда унификация деңгейiнiң молшылығын сипаттайды. Өнiмнiң барлық
бөлшектерi стандартты, жүйеге келтiрiлген, үлгiлi және нақтылы, ... ... ... ... ... және бiрiңғай бұйымдар
коэффициентi жоғары ... ... ... ... ... ... ... бұл өнiмдi пайдалану аймағында белгiлi
атағы шыққан және тағайындалған өнiмдi ... ... ... ... ... бұл ... болмау, сақтау, жөндеуге
жарамдылық, сондай-ақ өнiмдi ұзақ ... ... ... ... ... үмiткерлiк сипаты үшiн барлық төртеуi сияқты
пайдалануға болады. Кейбiр өнiмдер де ... ... үшiн ... ... ... мүмкiн.
Қауiпсiздiк көрсеткiштер- өнiмбi сатып алуда және пайдалану
барысында, сақтауда, жөндеуде, құрастыруда және ... ... ... ... алушы мен ... ... ... сипатталады.
Экономикалық көрсеткiштер- өнiмдi экономикалық жағынан (өзiндiк
құн, сату бағасы, ... ... ... ... сипаттайды.
Жоғарыда көрсетiлген көрсеткiштер жиынтығы өнiм ... ... өнiм ... ... жағынан талапқа сай,
өз қызметiн ... ... ... ... өтейтiн болуы тиiс.
Сапа көрсеткiштерi сондай-ақ қасиеттердiң ұсынылуына байланысты
абсолюттi және қатысты көрсеткiштер болып бөлiнедi.
Абсолюттi көрсеткiштер ... ... ... ... ... сапа ... мәнiн көрсетедi.
Қатысты көрсеткiштер- бұл абсолюттiк көрсеткiштердiң базалық
көрсеткiштерге қатысын сипаттайды.
Қатысты сапа көрсеткiштерi мына формуламен ... 1)
q = Pi / Piб i = ... 2 ... n- өнiм ... ... 1 ... өнiм ... жоғарылатудағы көрсеткiштер үшiн
қолданылады.
Халықаралық стандарт сапаны экономикалық категория ретiнде ғана
қалыптастырып ... жоқ, ... оның ... ... ... ... көтсеткiштерiн әр түрлi жағынан бiр қалыпты ... ... және ... стандарттаушы және реттеушi деп екiге бөлдi. (2
кесте)
2 кесте
Тауар сапасының ... ... Сапа ... ... ... |
| ... | ... |
| ... | ... |
| ... | ... |
| ... | ... |
| ... | ... ... сапасы көрсеткiшi тура және жанама көрсеткiш болып бөлiнедi.
Тура көрсеткiштер өнiм ... және ... ... ... ... ... массалық үлесi). Жанама көрсеткiштер- бұл негiзгi
қасиеттермен байланысты өнiм сапасын жанама түрде ... ал ... оның ... сұрыпын жанама сипаттайды.
Өнiм сапасы оған әсер ететiн факторларға ... ... ... қасиеттерiнiң деңгейiне байланысты.
Факторларға шикiзат, материалдар, станок, машина, құрал-жабдықтар,
аспаптар, белгiлеу құралдары жатады. Сонымен қатар адам ... ... ... ... сапасына әсер ететiн барлық факторлар обьективтi ... ... ... ... тобы көп ... және өнiмнiң шығуы және қолдану
өндiрiсiнде, еңбек ұйымының әдiсiмен және ... ... ... ... ... ... қатарына:
• бұйым құрылымы;
• өндiрiстiк базаның техникалық деңгейi;
• жаңа өнiмдердi ұйымдастырудағы дайындық;
• өндiрiстiң механикалануы және ... ... ... және технологиялық құралдары;
• қолдану базасының техникалық деңгейi.
Сонымен қатар iшкi факторларға мынадай факторлар ... ... ... ... ... факторлар- өнiм сапасына ерекше әсер етедi. Сондықтан
жаңа ... мен ... ... жаңа ... өте сапалы
шикiзаттарды бәсекеге ... ... ... ... ... ... өндiрiстi және ... ... өнiм ... ... және өндiрiстiк тәртiптi
жоғарылатумен, өндiрiстiк мәдениеттi қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жүйесiн қолданумен
байланысты.
Әлеуметтiк-психологиялық факторлар едәуiр көлемдегi ұжымдағы
әлеуметтiк-психологиялық ... ... ... ... ... ... ... жұмысқа деген ынталылығын бағалау,
жұмысшылардың жұмысқа ... ... адал ... ... әсер етедi. Бұлардың бәрi бәсекеге қабiлеттi өнiмнiң шығуы
үшiн маңызды. Кейде ... ... ... ... ... ... қандай факторлар маңызды екенiн түсiну
қиынға соғады.
Экономикалық факторлар- өнiмдi ... ... ... ... ... шығарудағы және өткiзудегi шығындармен,
жоғарғы сапалы өндiрiсте персоналдарды экономикалық ынталандыру ... ... ... ... ... адамның өндiрiстiк қызметiмен
байланысты факторлар жатады. Олар адамдардың өндiрiстiк ... ... ... ... мыналар жатады:
- профессионалдық шеберлiк;
- жалпы бiлiм беру деңгейi;
- адамның психологиялық ойы;
- еңбек қызығушылығы.
Тәжiрибе көрсеткендей, жұмысшының ... ... ... ... ... ... ол ... өнiм шығарады. Ал
жұмысшылардың жеке ... ... ... ... және ... ... ... өнiмдi шығаруда ынталылығымен қызығушылығы
болса, онда ... ... ... ... ... сапасы оның өмiрлiк кезеңiнiң барлық кезеңдерiнде
қажеттiлiктi анықтаудан ... оны ... ... ... және ... ... және ... сақтау және транспорттау;
пайдалану немесе ... ... ... керек. Содан кейiн осы
келтiрiлген барлық ... ... ... ... ... ... ... техникалық және экономикалық қағидалар
қаралады, өнiмнiң жобалық және тәжiрибелiк ... ... ... жұмыстар стадиясында өндiрiсте өнiмдердi шығару дайындалады.
Зерттеу стадиясының ... рөлi ... ... онда нарықты
таңдау және iздеу функциясы, өнiм сапасы талаптарын бекiту, тауардың
қажеттiлiгiн ... ... ... берiлген нарық сигментiнде
тұтынушыларға толықтай сипаттама беру жұмыстары ... Бұл ... ... ... ... және сапа жөнiнде сатып ... ... ... ... үшiн ... нарықтық экономика жағдайында сапа ... ... ... ... ... ... беруi тиiс:
• тұтынушылардың талаптарын қанағаттандыру;
• қолдану және белгiлеу аясында анықталған қажеттiлiктерге толық
жауап беру;
• стандартпен ... ... ... ... ... қабiлеттi баға бойынша тұтынушыға ұсыну;
• өндiрушiге пайда әкелу.
Бұл мәселелердi шешуде кәсiпорында өндiрiстiң техникалық деңгейiне
әкiмшiлiк және адамгершiлiк ... ... ... өнiмдердiң
шығуын қысқарту және т.б. жағдайларды қарастыру ... ... ... ... қамтамасыз етумен тығыз
байланысты. Сапа жұмысы шығарылған ... ... ... келедi
(технологиялық үрдiстiң сапасын ... және т.б.) Өнiм ... ... ... және ... ... Осы кезеңде жылдық өнiм
және ... ... ... ... ... мен тәжiрибеде сапаны басқарудың 5 ... ... «Не ... және ... ... база ... ... Ұйымдық жауапкершiлiктi бөлу және өндiруге дайындығын тексеру;
• Өнiмдi дайындау процесiн қалыптастыру;
... ... және ... ... қамтамасыз ету;
• Сапа туралы ұзақ мерзiмдi жоспарды өңдеу.
Осы келтiрiлген кезеңдер кәсiпорынның барлық басқару органдары және
бөлiмдерiнiң iс-әрекетiнсiз қалыптасуы ... ... ... ... ... ... басқару жүйесiн қамтамасыз етедi.
Сапаны басқару үшiн өнiм сапасына тиiмдi әсер ететiн ... ... ... ... ... «Сапаны басқару» терминi сапа
талаптарын орындауға бағытталған сапа менеджментiнiң бөлiгi. ... ... ... ... ... ... ... басқару
процесiнде көрiнедi[14] (1 сурет ).
Өнiм сапасын қамтамасыз ету жүйесi өнiмнiң өмiрлiк кезеңiнiң ... ... және өнiм ... ... ... ... ... керек.
Өнiмнiң өмiрлiк кезеңi- тауарды пайдалану және модификациялаудағы ... ... ... ... ... және ... ... 11 стадиядан тұрады:
• Маркетинг. Нарықты бiлу және iздеу;
• Өнiмдi өңдеу және жобалау;
• Материалдық-техникалық;
• Технологиялық процестi өңдеу және ... ... ... ... және ... ... және сақтау;
• Өткiзу және бөлу;
• Монтаждаужәне пайдалану;
• Қызмет ... ... ... ... кейiнгi утилизациялау.
1 сурет - Сапаны қамтамасыз ету
Сапа iлгiшi- өнiм ... ... ... әсер ... өзара тәуелдi түрiнiң схемалық үлгiсi.(1 сызба)
1 сызба - Өнiмнiң өмiрлiк циклiнiң кезеңдерi
ИСО 9004 стандартында сапа ... ... ... ... ... жасауы керек, ондағы мәселелердi ескеру қажет. Содан кейiн
кәсiпорында сапа туралы жұмыстарды орындауда өнiм ... ... ... қажеттiлiгi туындайды.
Сол сияқты сапа өндiрiстiң ... ... ... ... ... ... мүмкiн.(2 сурет)
Пирамиданың негiзi болып өнiм сапасы табылады. Онда ... ... ... ... ... фирманы функционалдаумен
тығыз байланысты. Бұл басқару және жетiлдiру сапасы ... ... ... сапасынан (стратегияны өңдеу, саясатты қалыптастыру,
мақсатты жоспарлау жүййесi және т.б.) сапа ... ... ... ... ... ... TQM («Total Qualitу Management»)
(жалпылама) сапа менеджментi, тек сапаны ... ету, яғни ... ... деңгейiн талдау, еңбек жағдайын жоспарлау және
бақылау жүйесiн талдау қарастырылады.
|Сапа |
| ... ... ... ... сапасы ... ... ... ... ... ... ... сапасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
2 ... - Сапа ... Өнiм сапасын көтеру мен экономикалық тиiмдiлiгiнiң мәнi ... он ... сапа ... ... ең бiр ... идеялардың
бiрi болды. Тұтынушылардың әртүрлiлiгi, өнiмге, қызметке, персоналдарға
талаптар және ... ... сапа ... жаңа мазмұнмен
толықтырылады. Арзан әрi тез өнiмдi өндiрiсте және ... ... ... пайда болды: сапалы етiп өнiм шығару, ең тиiмдi әдiс оны тез ... етiп ... ... бәрi ... ... ... сапаны
толықтай кеңейту үшiн жасалынады.
Сапаны көтеру тұрақты даму өндiрiсiнде ... ... және ... ... сапасы, сапа менеджментi және өндiрiстiк
жағдайды кеңейту бойынша ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың iшкi
және сыртқы талаптарына ... ... ... ... ... ... ... түрде көтеру фирманың сапа ... ... ... жоғарылату өнiмдi дайындау сапасын және техникалық деңгейiн
көтерудiң ... ... сапа ... ... ... ... ... көтеруде көрiнедi. Сапаны тұрақты ... ... iшкә және ... ... ... ... ... көтеру болып табылады, сапаны тұрақты түрде көтеру фирманың сапа
жөнiндегi саясатының бөлiгi ... ... ... ... ... мәселесiн шешпей тұтынушылық
тауар әлемдiк нарықта ғана емес, сондай-ақ iшкi ... да ... бола ... ... ... ... ... кейiн тұрады, республикада ... ... ... ( ... ... өту ... сапа үшiн
атқарылар жұмыстар төмендедi. Сол себептен Қазақстанда тұтынушылық тауар
сапасын ... ... шешу ... ... заңнамалық базаның және
тауар сапасы жүйесiнiң құрылуын талап ... ... ... ... ... ... кәсiпорындар өнiмдерiнiң
бәсекеқабiлеттiлiгiн жоғарылатады. Оның ... ... ... ... ... және әлi де ... сапасыз шетелдiк
өнiмдердiң саны көбейiп жатыр. Сондықтан өнiм ... ... ... ең басты бағытының бiрi болып отыр.[13] Сол үшiн, яғни ... ... ... келесi негiзгi бағыттарды ұсынамыз:
- сапа тұтынушы талабына сәйкес екi ... ... ... ... ... өз ... сапа деңгейiн анықтау керек, халықтың
қауiпсiздiгi үшiн, бәсекенi қамтамасыз ету үшiн, ... ... ... және ... ... ... қажет;
- сапа жәй ғана бақыланып ... ... ол ... бiрнеше
түрi бойынша барлық өндiрiсте қамтамасыз етiлу керек. Өндiрiстiк процесте
қамтамасыз ... ... ... және ... ... жарнамалағаны
үшiн үшiн әкiмшiлiк және қылмыстық жаза қолданылу керек;
- тауар ... ... және оны тез ... жоғарылату
жолдарын iздестiру .
Өнiм сапасын ... ... ... және ... ... ... ең ... бағыты болып табылады[15].
Өнiм сапасын жоғарылатудағы экономикалық тиiмдiлiк келесiдей
формуламен ... сату ... / ... ... ол сату ... қысқару кезiнде де жоғары болуы
мүмкiн, ол тек ... ... егер өнiм ... өте тез ... ... сату және шығару көлемiнiң қарқыны төмен болады. Тәжiрибеде мұндай
әдiстеме өндiрiсте өнiм ... ... ... ... ... ... экономикалық тиiмдiлiктi ... ... ... ... ... өнiм ... ... үшiн қосымша ағымдағы
мерзiмдi шығындар талап етiледi;
- Өнiм ... ... ... ... өнiмдi дайындаушыдан
емес, оны тұтынушыдан көрiнедi;
- Кәсiпорын өнiм сапасын көтеру кезiнде өнiмдi шығаруды және ... сату ... ... ... ... ... ... бұның бәрi кәсiпорынға қосымша пайда түскенде көрiнедi. Ол
мына формуламен анықталады.
П=П+Пу±(Сд–Сбр)
(9)
Мұндағы: П- өнiм ... ... ... ... ... ... кәсiпорынның өндiрiс көлемiн және өнiмдi өткiзу көлемiн
кеңейтуден түскен қосымша ... сату ... ... түскен қосымша түсiм.
Сд- өнiм сапасын көтерумен байланысты ... ... ... ... ... ... байланысты шығынның
төмендеу көлемi.
Көлемдi есептеудiң әдiсi П мына ... ... ... Цст- жаңа және ескi сату ... Сн- өнiм ... көтеруге дейiнгi және кейiнгi өнiм
шығару көлемi
Өнiм сапасын
көтерудегi жылдық экономикалық тиiмдiлiк (Э) былай
анықталады:
Э=П-ЕнК
(11)
Мұндағы: Е- ақша ... ... ... ... өнiм ... ... үшiн ... қажеттi
қосымша ақша қаражаты.
Ақша ... ... ... үшiн (К) өнiм ... үшiн ақша ... (Е) ... абсолюттi коэффициентiн
анықтау керек және оны нормативтi көлеммен (Ен) немесе ... ... (Rа) ... ... Е>Ен ... Е >Rа ... онда мұндай жағдайда кәсiпорында өнiм
сапасы тиiмдi және керiсiнше.
Өнiм сапасына әсер ететiн факторлар негiзiнде өнiм ... ... ... ... ... ... жолдарын анықтау қиын емес.
Олар келесiдей:
• Өндiрiстiң техникалық деңгейiн көтеру;
... ... ... көтеру;
• өндiрiстi және еңбектi ұйымдастыруды жетiлдiру, оның iшiнде
өндiрiстi ... ... ... ... шикiзат, материал комплект детальдардың сапа
сына бақылау жүргiзу;
• ОТК жұмысының тиiмдiлiгiн ... ... ... ... ... ... емес, ол сапасыз өнiмнiң шықпасы үшiн өндiрiсте
алдын-ала жасалынуы қажет,
• кәсiпорында метрологиялық қызметтiң техникалық деңгейiн көтеру;
• персоналдарды өз ... ... ... отындағаны үшiн
материалды және моральдық ынталандыру;
• маркетинг қызметiн құру;
• өнiмдi дайындауда барынша сапалы жаңа материалды енгiзу;
• өнiмдi өндiруде және сатуда ... ... ... өнiм ... және ... ... ... бiлу;
• жарнамалау, тарату;
• тиiмдi сату бағасын бекiту және т.б.
Бұлардың әрқайсысы өнiм сапасының жоғарылауына алып ... ... сапа ... ... шеше ... Сол үшiн осы ... кешендi әдiстеменi қолдану ... ... яғни әр ... iрi және ... ИСО 9000 ... сәйкес келетiн өнiм
сапасын басқару жүйесi енгiзiлуi және дамытылуы керек.
Қазақстан экономикасын қайта қалыптастырудағы ең бiр ... бiрi- ... ... ... ... ету ... Әлемдiк тәжiрибе көрсеткендей, осы механизмнiң маңызды элементi ИСО
9000 сериялы ... ... ... ... сапа ... ... ... болып табылады.
Қазақстан экономикасына инвестиция тарту және оның көлемiн ұлғайту
мақсатында ҚР ... 2001 жылы 590-шы ... ... ... ... сапа ... ... болатын. Бағдарламаның
негiзгi мақсаты Қазақстан Республикасының ... сапа ... және ... жұмыстар мен қызмет көрсетулердiң сапасын арттыру
болып табылады.
Республикалық «Сапа» бағдарламасының негiзгi ... ... ... ... ... талаптарына сай және
тұтынушылардың сұранысын қанағаттандыратын, iшкi және ... ... және ... ... ... өндiру үшiн жағдай
жасау;
* шет ... ... ... кедергiлердi жою жолымен отандықдық
тауар өндiрушiлердiң экспорттық әлеуетiн арттыруға ... ... және осы ... ... ... ... Республикасының
ықпалдасуы проблемасын шешу;
* өнiмнiң сапасын ... ... ... және ... ... жасау;
* сапа саласындағы нормативтiк құқықтық базаны жетiлдiру;
* отандық өнiмдердiң бәсекеге қабiлеттiлiгiн арттыруға ... ... ... ... енгiзу;
* сапаны арттыру саласында iс-шаралар ... және ... ... ... сапа ... ... және енгiзiлуi- бұл
кәсiпорынның экономикалық тұрақтылығы және ... ... ... және ... ... ... ... мамандардың айтуынша, сапа жүйесiне сәйкес келетiн сертификат
кәсiпорынға көп пайда мен ... алып ... ... ... ... енгiзудiң қорытындысында еңбек сапасы, орындаушылық қабiлет,басқару
процесi жоғарылайды және әртүрлi жоғалтулар қысқарады, ... ... ... ... ... ... ... жағдайы
нығаяды, өндiрiстiк мәдениет жоғары деңгеймен қамтамасыз ... 1 ... ... ... ... ... ... ұйымына кiру мүмкiндiгiн
анықтайтын және нарықтағы бәсекеқабiлеттiлiгiн ... ... ... ... ... ҚР-да кәсiпорындардың сапа жүйесi және оны
шығаратын ... ... ... 1999 жылы қабылданған стандарттау және
сертификаттау туралы заңның ... ... ... ... ұйым 1979 жылы сапаны ... ... ... ету ... ... комитет құрған болатын. 1985 жылы
бұл ұйым ... ... ... 5 ... ... дайындады. Ал 1986 жылы Британдық стандарттарға сүйене отырып ИСО
-9000 сериялы стандартын дайындап шықты. Бұлардың қатарына:
• ISO-9001- ... ... ... ... және қызмет көрсету;
• ISO-9002- нақты өндiрiс;
• ISO-9003- өнiмдi бақылау және тексеру,
• ISO-9004- сапаны және сапа ... ... ... бұл ... ... 151 мемлекетiнде енгiзiлген.
Бiздiң мемлекетте осы ИСО -9000 стандарттардың ... ... СТ ИСО ... ... ... ... ... 2 ]
3. Өнiмнiң бәсекеге қабiлеттiлiгi, оның маңызы және
анықтау әдiстерi
Егемендi ел болып, тәуелсiздiгiмiздi алып ... ... ... ел ... ... өзгерiстерге душар болды.
Әсiресе елiмiздiң экономикалық ... ... ... ... әрi ауқымды өзгерiстер көрiнiп, еркiн бәсеке, бәсекеге қабiлеттiлiк
деген ұғымдар ене бастады. Ал өз ... ... ... әртүрлi шаруашылық жүргiзушi субьектiлердiң жұмыс ... ... өнiм ... бәсекеқабiлеттiлiк ұйымдарын одан әрi өрбiте түстi.
Қазiргi кезде көптеген кәсiпорындар үшiн кәсiпорынның бәсекеге
қабiлеттiлiгiн арттыру ең ... ... ... ... ... бiр мәселеге көбiрек назар аударады. Ол сату ... ... ... табыс табуты көздейтiн өндiрушiлердiң экономикалық
стратегияларының ... ... ... ... ... сәйкес
кәсiпорындар әрi шығарылатын ... ... ... ... әрi
нарықта бар өнiмдерден сапалық көрсеткiштерi жағынан ерекшеленетiн
өнiмдерiн ... ... ... ... және ... ... ұмтылуы қажет.
Бәсекеге қабiлеттiлiк ұғымы көпжақты болып, кәсiпорын iс-әрекетiнiң
тауар секiлдi құрамдас бөлiктерiн ... оның ... ... табылады және өндiрiс технологиясын қамтиды.
Кәсiпорынның бәсекеге қабiлеттiлiгi- қатысты өлшем, өйткенi ол ... мен ... ... ... ... ... нәтижелерiнде
көрiнуi мүмкiн.
Кәсiпорынның бәсекеге қабiлеттiлiгi- бұл ... ... ... ... Ол бәсекелестiк
күрес жағдайында өзiнiң алып ... ... ... сақтап қалуға немесе
кеңейтуге жеткiлiктi әлеуетi.
Бәсекеге қабiлеттiлiгiнiң 2 жағы бар. Бұлардың бiреуi, оның элементi
және құраушы бөлiктерi ... ... ... ... ... ... және нақты жағдайдағы тауар сату мiндеттерiнiң ... ... ... бар ... ... алушы мүмкiндiгi және өзiндiк талғамы
бойынша нарықта бәсекелесушi кәсiпорындардың iшiнен ... ... жеке ... бәсекеге қабiлеттiлiгiнiң деңгейiне негiзiнен мынандай
басты факторлар әсер етедi:
• өндiрiстiк технологияны жетiлдiру дәрежесi мен ... жаңа өнер ... мен ... ... қазiргi заманға сай автоматтандырылған өндiрiс құралдарын енгiзу.
Нарықтық қатынастар ... өнiм ... ... ең маңызды көрсеткiшi болып ... ... ... кәсiпорынға тура жоғалтуларды, ... ... ... ... ... мен шикiзаттарға деген шығындарды
алып келедi.
Өнiмнiң бәсекеге қабiлеттiлiгi- ... ... ... ... ... және оны ... алу мен атқару деңгейi бойынша
өнiмнiң баламалы өнiмдерден айырмашылығы сипаттамаларының жиынтығы. Ал сапа-
бәсекенiң ең ... ... оның ... ... болып табылады.
Сондықтан экономикалық әдебиеттерде тауардың бәсекеге қабiлеттiлiгi және
оның экономикалық, техникалық ... ... ... ... өте көп ... ... ... қабiлеттiлiгi нарықтың
ерекше шарттарын қанағаттандыруға жол берумен, тұтынушылық (сапалы ... ... ... ... ... ... ... өте тез
және жеңiл сатылады. Шын мәнiнде тауар ... ... ... ... ... ... анықталған тобы арасында
дәмi және артықшылылығы ... ... ... ... ... ... түсiнiк әрқашанда нақты. Нарық жағдайында тұтынушының
қанағаттануы ... ... ... ... ... сатып алу мен
сату актiсiнде көрiнедi. Мұндай ерекшелiктiң үйлесуi, өндiрушi ... ... ... негiзiнде тауарлар және ... ... ... ... ... ... толық
сәйкестiгiн бәсекенiң жарамдылығы деп атайды.
Өнiмнiң бәсекеге ... ... ... ... ... тұтыну кешенiнiнiң сипаттамасын анықтайды. Бәсекеге
жарамды өнiм ... ... әрi тез ... Әрбiр сатып алушы өзiнiң жеке
мұқтажын ең жоғары қанағаттандыратын тауарды ғана алады. Жалпы алғанда,
сатып ... ... ... ... мұқтажына толық сәйкес
келетiн тауарды ... ... ... ... алушының тауарға деген
қанағаттанушылық деңгейiнде ... ... пiкiр ... ол тағы да ... ... болу ... ... тауарға бәсекенiң жарамдылығын, оның сапалық және құндық
сипаттамасының жиынтығы деп түсiнуге болады. Ол сатып ... ... ... ... ... және ... ... үшiн
тиiмдiлiгi ұқсас тауар бәсекелестер ерекшеленедi.
Бәсекелестiкте ... 2 ... ... ... ... «Кәсiпорынның бәсекеге қабiлеттiлiгi»
2. ... ... ... бәсекеге қабiлеттiлiгi- бұл кәсiпорынның қаржылық,
өндiрiстiк және еңбек мүмкiндiктерiн тиiмдi пайдалану ... ... ... ... шығару мүмкiншiлiгi.
Тауардың бәсекеге қабiлеттiлiгi- бұл тұтынушылар үшiн ... ... ... ... қанағаттандыруды қамтамасыз ететiн
тауардың сапалы және ... ... ... ... ... ... тәжiрибесi тауар
ерекшелiктерiнiң жиынтығы, тұтыну бағасы бойынша және нақты қажеттiлiктi
қанағаттандыру ... ... ... ... ... ... ... қабiлеттiлiгi бәсекеге қабiлеттiлiк көрсеткiшi
арқылы мөлшерлi болуы мүмкiн.
Осы маңызды көрсеткiштi ... ... ... ... ең көп таралуына байланысты тоқталып өтейiк:
Бiрiншi әдiс. Техникаға бәсекенiң жарамдылығын анықтайтын ... ... ... ... болып табылады. Ол мынадай формуламен анықталады:
Бт=Бс+Шт
(3 )
Мұндағы: Б –тұтыну ...... ... – бұл ... ... ... ... нормативтiк мерзiм iшiндегi қызметi).
Тұтынушылар үшiн барлық шығындар 2 негiзгi категорияға бөлiнедi.
Бiрiншiден, бұл ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... ... сату бағасы. Орнатуға, монтаждауға кеткен
шығындар және т.б. ... ... ... бұл ... ... ... процесi кезiнде қалыптасады, сонымен бiрге ... ... ... ... күшi ... ... және ... көрсету кезiнде iске асырылады.
Заңды тұлғалар үшiн ауыспалы шығындар көлемiн (Ип ) мына формуламен
анықтаймыз:
Ип = ( ЗП+И рем +И мр + А ... ЗП- ... ... персоналдардың әлеуметтiк қажеттiлiкке
аударымдар мен жылдық еңбекақысы
Ирем – ағымдағы ... және ... ... ... шығындар.
Имр – отынға, энергияға, жанармай, майланатын және
басқа да ... ... ... шығын.
А – амортизацияның жылдық мөлшерi.
И пр – басқа да ... ...... ... ... ... мөлшерi бойынша ауыспалы шығындардың сомасы артады
және тұтыну бағасында олардың ... ... Осы ... ... ... тиiмдi бағасы қалыптасады. ... ... ... ... ... жету ... өнiмнiң
экономикалық ресурсы деп аталады. Осы әдiсте ... ... ... ... ... ... ... барлығы жанама
түрде ескерiледi (тұтыну және сату бағасында).
Екiншi әдiс. ... ... ... анықтағанда бұл әдiс
екi өлшемдi ескеруi мүмкiн: өнiмнiң өзiндiк құны, тауарды сату және оның
сапалық ... ... ... ... ... болатын тауар оны
өндiруге, сатуға кеткен шығындар ең төмен, ал сапа ... ... ... ... ... ... ... сапасының бiрдей деңгейiнде
қайсы тауардың өзiндiк құны төмен ... сол ... ... ... ... ... ... жоғарылаған болса, бұл жағдайда
кәсiпорын шығарған өнiм ... ... ғана ... оны ... ... ... ... да ескеру қажет.
Үшiншi әдiс. Бұл әдiс техникалық деңгейiн және сату бағасын есепке ... ... ... ... ... Бұл ... сәйкес
басында салыстырмалы сапаның сандық көрсеткiштерiнiң деңгейi және базалық
үлгiлер (тауар) мына формуламен анықталады:
КК = ККэ ККт ... КК- ... ... ... ... эстетико-эргономикалық деңгейiнiң кешендi
көрсеткiшi;
ККт- техникалық деңгейдiң ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабiлеттiлiк көрсеткiште тауардың және үлгiнiң
салыстырмалылығы анықталады:
Пкi = КПi / Цi Пкб = КПб / ... ... Пкi, Пкб – ... және ... ... ... КПб- тауар-эталон және сапа деңгейiнiң
кешендi көрсеткiшiнiң салыстырмалы үлгiсi;
Цi, Цб- ... және ... сату ... Пкi > Пкб ... онда ... тауардың бәсекеқабiлеттiлiгi
жоғары болады, егер Пкi < Пкб болса, онда ... ... ... егер де Пкi = Пкб яғни тең ... онда ... ... ... Бұл
әдiстiң бiр кемшiлiгi салыстырылатын тауардың тұтыну бағасын емес, ... ... яғни ... пайдалану кезiнде қаншалықты сапалы екенiн
ескермейдi.
Төртiншi әдiс. Бұл әдiсте бәсекеге ... ... ... ... ... ... салыстыру негiзде анықталады.
Сонымен, ... ... тек ... ... осындай ең жоғары
деңгейде қызықтыратындарды таңдайды. Содан кейiн ... ... ... ... есептеледi, соның негiзiнде әр салыстырылған
өнiм бойынша жинақталған параметрлер индексi (Imn) анықталады.
Imn n i=1Ii ... ... Ii = i ... ... ... индексi.
а-i параметрлердiң салмағы.
Өнiмнiң бәсекелестiк қабiлетiн арттыру механизмi iс-әрекеттiң жиынтық
көрiнiс ретiнде оларды жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... бойынша 4 топқа бөлiп қарастырады.
Бiрiншi топ- өнiм ... ... ... ... ... ... жетiлдiру.
Екiншi топ- өнiмнiң бағасын қалыптастыру ... ... ... жетiлдiру.
Үшiншi топ- өнiмнiң тартымдылығын арттыру немесе ... ... ... топ- ... ... қабiлетiн қамтамасыз ету немесе
өндiрiстi мемлекеттiк қолдау. Осы топтағы тетiктердi iске асырудың көптеген
бағыт-бағдары мен жолдарын ашып ... ... (3 ... ... тәжiрибеде бәсекелестiк негiзде ел экономикасын көтеруге зор
мән берiледi. Қазiргi экономикалық ... ... ... ... ... ... ұлғайтуды көздейдi. Бұл елдiң iшкi
ресурстарын ұтымды пайдалануға, экономикасын көтеруге мүмкiндiк бередi ... ауыл ... ... ... ... ашуға
мүмкiндiк туады, ауылда пайдаланылатын техникаға, ... ... ... ... кәсiпкершiлiктiң бәсекелiк деңгейiн көтеру
үлкен мақсатты, үлкен ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру тетiктерi
|Өнiм сапасын |Баға сапасын |Өнiмнiң ... ... ... ... ... ... сапа |- ... баға |арттыру |қолдау: ... ... |- ... ... |- БСҰ кiру |
|- өнiмнiң ... |мәнi ... ... ... |- ... ... |өндiрушiлердi |
|қасиетiн жақсарту;|құнын төмендету |жарнамалау ... ... ... |- ... ... |
|ғылыми-техникалық |iздестiру; ... ... |- ... ... ... |- бағаны ... және ... ... ... ... ... |экономикалық ... ... ... ... ... |
|- ... |анықтау; |- ... ... ... нарықтың бәсеке|келбетiмен |- ... |
|- ең ... ... ... ... ... ... |қасиеттерiн ... ... ... бағасын |арттыру; ... |
| ... |- ... |- ... |
| | ... ... дамыту. |
| | ... мен | |
| | ... | |
| | ... | ... ... ... ... ... ... беру және оларды |
|шешу жолдарын анықтау. |
3 ... ... ... ... арттыру жолдары
Мысалы, қазiр ауылда ... ... ... ... дей
алмаймыз. Өсiрген астығымыз бен өндiрген ет-сүтiмiздiң сапасы басқа
елдердiң ... ... түсе ала ма? Оның ... құны ... ... ... мен мал ... ның асылдануы қандай
деңгейде деген сұрақ берiле қалса, жауабымыз жуан ... ... ... ... ... бұл ... кiре ... шетелдiк тауарлармен бәсеке
жарысында шаң қауып қаламыз. Сондықтан Елбасының Жолдауындағы бәсекелестiк
деңгейiмiздi ... ... ... ... дер кезiнде айтылған, елдiң
экономикасын көтеруге бағытталған ... ... деп ... ... ауыл ... ең ... төмен, ол- елдiң экономикасын,
халықтың тұрмысын, әлеуметтiк жағдайын жақсартатын ... ... ... ... ... ... ... жаңа технологияны
пайдалану көздейдi. Олар ... ... ... ... ... өнiм сапасы жоғарылайтыны, жалпы өндiрiс тиiмдiлiгi артатыны
белгiлi.
Бүкiл әлем ... берi ... ... ... ... ... ... ұмтылып келе жатыр. Сапа халықаралық
бизнестiң тiлiне айналуда, осыған ... ауыл ... ... ... сай үйлестiру мен жүйелендiру жөнiнде ауқымды
жұмыстар жүргiзiлуде.Бұл өте ... ... ... ... ... ... ... тең әрiптес болуға ұмтылып, Бүкiләлемдiк сауда
ұйымына кiру ... ... ... жасауда.
Кез-келген кластердiң негiзiн бәсекеге қабiлеттi ... ... ... ... қант қызылшасын және басқаларын өндiру құрайды.
Өзiндiк құны ... ... ... өнiм ... нақты егiншiлiк аймағы
жағдайына сай озық ... ... мен ... ... ... және экспортқа бағытталған өңдеушi салаларды
дамыту мен жетiлдiру ... ... ... ... ... даму ... ... кең мүмкiндiктер туғызады. Сонымен
қатар, Республикамыздың Дүниежүзiлiк сауда ұйымына (ДСҰ) кiруi ... ... мен ... ... ... ... ... экономиканың шикiзаттық бағыттарымен шартталып отырған- дығы
мұнай, газ, түстi және қара ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның экспорттық секторының
ұлттық экономиканың модернизациясына елеулi ықпалы ... ... ... ... ... ... ... басымдығы iшкi
және сыртқы нарықтардағы өнiмдердiң бәсеке қабiлеттiлiгiн төмендетiп отыр.
Өнеркәсiптiң өңдеушi ... ... ... ... деңгейi
ДСҰ-на кiруде бiрқатар қиыншылықтар туғызуы ықтимал. ... ... ... дайын өнiм мен жоғары технологиялық өнiмдердiң әлемдiк нарыққа
шығуда өңдеушi салаларды да ... ... ... ... бұру
қажеттiлiгi өзектi мәселеге айналып отыр[16].
Iшкi нарықтағы өндiрiстiк әлеуеттiң ... ... ... ... ... ... көтеру, негiзгi қорларды
жаңартуға, өндiрiске жаңа және жоғары ... ... өнiм ... ... дейiн көтере отырып, ДСҰ-на кiру ... ... ... ... ... iшкi және ... нарықтағы бәсекеге
қабiлеттiлiгiн көтеруге бағытталған болуы тиiс.
Мемлекетiмiзде инновациялық және ... ... ... баяу ... дамуы әлемдiк нарықтың шикiзаттың көзi болып ... ... Ал ... ... ... ... дамыған
мемлекеттерге тәуелдi еткiзiп, прогрестiң соңғы сатыларында жүруге
итермелейдi. ... ... мен ... қандайда бiр тауар
түрi бойынша сыртқы нарыққа тәуелдiлiгi түбiнде мемлекеттiң халықаралық
бәсекедегi ... ... ... сатып алудан түскен қосымша құн ... ... ... ... ... мен ... ... келгенде, экономикалық тұрғыда дамыған мемлекеттер қатарына
жоғары технологиялы өнiмдер нарығында бәсекеге түсе алатын елдердi ... ... Ал ... ұлттық инновациялық жүйе бәсекеге ... ... құру мен ... ... механизмi. Дұрыс өңделген
инновациялық саясат индустриялды-инновациялық дамудың жетекшi тiзгiнi
ретiнде ... ... ... ... ... мен бәсекеге қабiлеттi
ұлттық экономиканың негiзгi құралы бола алады.
II-ТАРАУ. «НУР» ЖШС ... ӨНIМ ... ... ТИIМДIЛIГIН
БАҒАЛАУ
2.1 «НУР» ЖШС кәсiпорнының экономикалық жағдайын талдау
«НУР» ЖШС (бұрынғы ... «USTA» ... ЖШС) ... жерi ... қаласы, Райымбек даңғылы 211 үй.
«НУР» ЖШС кәсiпорнының негiзгi ... ... ... ... ... Қазақстан және Қырғызстан нарығына «USTA» және «НУР» деп
аталатын маркалы химиялық ... ... және ... ... Атырау қалаларындағы филиалдары арқылы, ... ... ... ... ЖШС кәсiпорнының жалпы алаңы 7000 кв. м. және өзiнiң ... ... мен ... ... ... бар. 2002 жылы ... ЖШС кәсiпорны
құрылыс нарығына «USTA» деп аталатын саудалық маркасы бойынша ... ... ... көлемi және ұсынылған өнiм ассортиментi әр ай сайын
өсiп отырады және өте iрi құрылыс компанияларына келетiн ұсыныс өте ... ... ... ... желi ... ... «НУР» ЖШС өз
өнiмдерiн Бiшкек ... ... ... 2002 ... ... ... ... қосатын сұйық қоспалар және құрылыс
ерiтiндiлерiн ... ... ... ... ... ... ... республиканың құрылыс нарығына өте жақсы
танымал ... НУР ... ... ... ... өте жоғары әрi
тұрақьы түрде болады.
«НУР» ЖШС ... тек ... ғана емес Орта ... ... сай ... ... кәсiпорын. Бұл кәсiпорын ... және ... ... сай, ... технологиядағы құрылысқа қажеттi
материалдарын шығару өндiрiсiнде, сонымен қатар химиялық өндiрiсте үлкен
серпiндi дамып ... ... ... ... Орта Азия ... ... шығарады. Өйткенi, кәсiпорын толығымен Орта Азия ... және ... ... Италиядан әкелiнiп қондырылған «CELKO» қондырғысымен
жұмыстар атқарылады, әр процестiң ... ... ... ... ЖШС ... ... ... «Қазэкспоаудит» ЖАҚ-ның
сәйкестiк сертификаты берiлген. Ал шикiзаттар Польша, Италия, Литва т.б.
Еуропа ... ... ... ... құрастырылады. «НУР» ЖШС
кәсiпорнының Астана, Атырау, ... ... ... және ... ... да ... өнiмдерi жiберiледi.
«НУР» ЖШС кәсiпорнының кадрлық құрамына келер болсақ, мұнда жалпы
жұмыскерлердiң саны 42, ал оның ... ... саны 30 ... ... 8 ... ... ... әкiмшiлiк-шаруашылық бөлiмiнде 2 адам, қаржылық
бөлiмде 2 ... ... ... ... статистикалық
мiндеттердi орындаумен 2 адам айналысады.
Жұмысшылар тобына ... ... ... технологиялық жабдықтың
монтажын жүзеге асыратын құрылыс механизмдерi мен жүк ... ... ... қызметкерлер жатады.
«НУР» ЖШС кәсiпорнында жұмысшылардың еңбекақы жағдайына келер ... ... мен ... ... ақы ... үшiн ... және ... нысаны қолданылады. Еңбекақы төлеудiң кесiмдi
жүйесiнде жұмысшының еңбегiне ... ... оның ... ... ... ... ақы ... кесiмдi жүйесiнде кесiмдi бағалама ... ... ... ... ... ... ... үшiн сыйлықақы төленеді.
| Басқару құрылымы |
| ... тобы | ... ... ... |
|қызметкерлерi ... ... мен жүк ... ... ... айналысатын ... ... ... ... ... ... жұмыстары бөлiмiнiң |
|қызметкерлерi ... ... ... ... мiндеттердi |
|орындау ... ... |
1. ... - ... ЖШС-ның кадрлар құрылымы
Сыйлықақы бригаданың құрамына кiретiн барлық жұмысшыға,
сондай-ақ жұмыс ... де ... ... мөлшерi еңбек
ұжымының шартына немесе нормативтiк уақытты қысқартудың әрбiр процентiне
наряд ... ... ... ақы ... ... келiсiмге сәйкес
белгiленедi.
Ал еңбекақының мерзiмдi нормасы- еңбекке ақы төлеудiң нысаны,
мұнда еңбекақының сомасы iс ... ... ... үшiн ... ... ... бойынша есептеледi. Еңбекке кесiмдi ақы ... ... ... ... ақы төлеу кезiнде өнiмнiң ... ... ... ... мен техника қауiпсiздiгiнiң
талаптарын бұзуға, шикiзатты, материалдар мен ... ... ... ... ... ЖШС ... маркетинг бөлiмi оның өндiрiс, басқару
және ... ... жету ... ... ... Кәсiпорында маркетингтiк
қызметтердiң ең негiзгi құралдары ... ... және баға ... ... ... ... ... табылады.
Маркетинг қызметiнiң негiзгi мәселесi маркетингтiк ... ... және ... ... ... Бұл ... ... жеке
адамның сұранымдарын, талғамдарын, сатып алушылардың таңдауларын ... ... ... ... есепке ала отырып, тауарды сатудың
тиiмдi құрылымын қолдау.
«НУР» ЖШС-ның тауарлық ... өте көп. ... ... ... ... өнiмдердiң 25 %-ын, кафельдiк қоспа 25 %-ын,
гидроизолияциялық ... 20 %-ын, ... ... 10 ... ... ... материалдары 10%-ын, едендiк төселiмдер 10 %-ды
құрайды.
Кәсiпорында баға белгiлеу саясаты ... ... ... ... ала ... ... ... бағаларға
бағытталған. Кәсiпорынның сыртқы нарыққа табысты шығуы ... ... ... ... ... маркетинг бөлiмiнiң тағы бiр қызметi материалдың
тұтынушыға жеткiзу және үлестiруi ... ... ... ... үлестiрiлуi
көбiнесе дистрибьюторлар арқылы жүзеге асырылады.
«НУР» ЖШС-де өткiзудi ынталандыру жұмысында жеңiлдiк беру жүйесi
қалыптасқан, ол өткiзiлген тауар көлемiне ... және ... ... 6
% дан 10 %-ға ... ... ... құрамы және дамыған құралы ... ... ... ... саясатында жарнамалық қызметтiң рөлi ... ... ... ... тұтынушыларды қызықтырып, тауар
өткiзу көлемiн ... ... ... көбiнесе теледидар, газет,
журналдар арқылы таратылады.
«НУР» ЖШС –де өнiм өткiзудiң елеулi үлесi (65,3 %) ... ал 22,8 % ... ... және т.б. ... ... тиедi, республикадағы өткiзу құрылымында қалған дүкендер 11,9
%-ға дейiн барады.
2. «НУР» ЖШС кәсіпорнының қаржылық ... ... ... жағдайында кәспорынның ... ... ... өте зор. Бұл ... тәуелсіздікке ие болуымен,
сондай-ақ олардың меншік иелері, жұмысшылар, ... ... ... де ... контрагенттер алдында ... ... ... үшін ... ... те ... ... қаржы жағдайы әлсіз және өмір сүру ... ... ... ... ... ... экономика жағдайындағы
кәсііпорынның сенімді болуын, тұрақтылығы және ... ... ... ... ... осы ... белгілі бір кезеңдегі
қаржылық тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін үздіксіз ... ... ... міндеттемелерін уақтылы өтеуі үшін ... ... ... ... көрсетiлген кестедегi көрсеткiштерге талдау жасап көрейiк.
1. Кәсiпорында ең үлкен үлес салмақты өнiмдер мен өнiмдi өткiзуден
түскен табыс ... оның ... өнiм ... деңгейiмен, оның сапасы- мен
және басқа да факторлармен анықталады. Бұл көрсеткiш кәсiпорында 2005
жылы 96920587 мың ... ал 2006 жылы 23881922 мың ... ... 2006 жылы ... мың ... ауытқу байқалады.
2. Кәсiпорындағы екiншi көрсеткiш ол- өткiзiлген өнiмнiң өзiндiк құны
2005 жылы 83911112 мың ... ... ал 2006 жылы бұл 26,1 ... яғни 21886373 мың ... көрсетедi.
3 кесте
«НУР» ЖШС кәсіпорынының техника- экономикалық
көрсеткіштерін талдау
| ... ... 2005 |2006 жыл ... |
| |л. |жыл | | |
| | | | | (+;-) | |
| | | | | |( ... өнімнен |мың тг.| | | | ... ... | ... |23881922 |-73038665 |24,6 |
|Өткізілген өнімнің |мың тг.| | | | ... құны | ... ... ... |26,1 ... ... |мың тг.| | | | |
| | ... |1995549 ... |15,3 ... шығындары |мың тг.| | | | |
| | ... |8056124 ... |73,2 ... қызметтен |мың тг.| | | | ... ... | |2015203 ... ... |-3есе |
|Негізгі емес қызмет- |мың тг.| | | | ... ... ... | |17719 |174501 |156782 ... |
|Салық салынғанға |мың тг.| | | | ... ... ... | |2032922 ... ... ... табыс |мың тг.| | | | |
| | ... | | | ... ... 1 тг. | | | | | ... ... |тт. |0,97 |1,25 |0,28 |128 |
| | | | | | ... ... |( |1,49 | | | |
| | | | | | ... ... |( |1,46 | | | ... тиімділігі |( | 0,47 | | | |
| | | | | | ... саны ... |43 |42 |-1 |97,6 ... ... саны ... | 31 | 30 | -1 | 96,7 |
|1 ... ... |мың тг.| | | | ... | ... ... |-1685349,9 |25,2 |
|1 жұмысшының еңбек |мың тг.| | | | ... | ... ... |-2330406,4 |25,4 |
|Жұмыскердің еңбекақы |мың. | | | | ... |тг. |12962,1 |16401,1 |3439 |126,5 ... ... |мың. | | | | ... қоры |тг. |8182,1 |9907,8 |1712,7 |121 |
|1 ... ... | | | | | ... ... |тг.. |25120,3 |32541,8 |7421,6 |129 |
|1 ... ... | | | | | ... ... |тг. |21994,9 |27521,6 |5526,7 |125 ... қорлардың |мың. |2995422 |3233075 |237653 | 108 ... ... құны |тг. | | | | ... нормасы |( | 4,9 | 25,1 | 20,2 | 5,2 |
| | | | | |есе ... ... |мың. | | | | ... жылдық құны |тг. | ... | | ... ... |тг. | 32,3 | 7,38 | -24,9 | 22,8 ... ... |тг. | 0,03 | 0,13 | 0,1 | 111 ... ... |тг. | 96626,5 |107769,1 |11142,6 | |
| | | | | ... |
| | | | | | ... ... |мың. |147246 |809018 |661772 |5,5 ... |тг. | | | | |
3. ... ... ... ... Ол өнiмдi өткiзудiң қаржылық
нәтижесiн бiлдiредi және негiзгi ... ... ... ... ... пен ... ... өзiндiк құны арасындағы ... ... ... ... әсер ... ... ... өндiрiстiк
өзiндiк құн, сондықтан оның төмендеуi оның көлемiне көп әсерiн тигiзедi.
Бұл көрсеткiш бiздiң кәсiпорында 2005 жылы 13009475 мың ... ... жылы 1995549 мың ... ... ... яғни ... ... табыстың кемуi есебiнен болып отыр.
4. Кәсiпорындағы келесi көрсеткiш- кезең ... ... ... ... ... ... Кезең шығындары жалпы
табыстан негiзгi қызметтен түскен табысты шегергенге тең. Бұл көрсеткiш
кәсiпорында 2005 жылы 10994272 мың ... ... 2015203) ... 2006 жылы ... шығындары төмендеген, яғни (1995549- (-6060575)
8056124 мың ... ... ... қызметтен түскен табыс жалпы табыс пен ... ... ... ... табылады. Негiзгi қызметтен түскен табыс-
бұл сальдоланған қаржылық нәтиженi ... ... ... ... көп және ... өнiмнiң өндiрiстiк өзiндiк құнына
кiрмейтiн ... ... ... кезең шығындары қаншалықты аз
болса, негiзгi қызметтен ... ... ... ... болады. Бұл
көрсеткiш кәсiпорында 2005 жылы 2015203 ... ... ал 2006 жылы ... ... ... ... -6060575 мың ... көрсетедi.
6. Негiзгi емес қызметтен ... ... – бұл ... ... ... ... сомасы. Бұл көрсеткiш кәсiпорында 2005
жылы 17719 мың теңгенi құраған, 2006 жылы ... яғни 174501 ... ... ... ... салғанға дейiнгi жиынтық табысы негiзгi
және негiзгi емес қызметтен ... ... ... тең. Бұл
көрсеткiш кәсiпорында 2005 жылы 2032922 мың теңгенi ... ... ал 2006 жылы ... яғни -7918996 мың ... ... ... ендiгi көрсеткiшiмiз – таза табыс. «Таза табыс»
ұғымы жалпы табыс және материалдық ... ... ... болып саналады. Бұл көрсеткiш кәсiпорында 2005 ... мың ... ... ал 2006 жылы таза табыс болмаған.
9. Сатылған өнiмнiң 1 теңгеге шаққандағы шығыны ... ... ... құны мен ... ... қосындысының
сатудан түскен табысқа қатынасын ... Бұл ... ... жылы 0,97 теңгенi , ал 2006 жылы 1,25 ... ... яғни ... ... ... Өнiм ... кәсiпорын қызметi тиiмдiлiгiнiң ең басты
экономикалық көрсеткiшi ... ... Өнiм ... ... ... ... ... да едәуiр ықпал етедi, өйткенi ... ... ... ... ... сата ... Кәсiпорында өнiм
тиiмдiлiгi таза табыстың өнiмнiң өзiндiк құнымен кезең шығындарының
қосындысының қатынасына тең. Бұл ... ... ... 2005 жылы
1,49 % -ды (1423045,4 /83911112+ +10994272) ... ал 2006 жылы ... ... ... ... Кәсiпорындағы келесi көрсеткiш- сату ... ... 2005 жылы 1,46 %-ды ... 96920587) көрсетедi, ал 2006
жылы бұл ... те таза ... ... ... жоқ ... Сату тиiмдiлiгi таза табыстың өткiзiлген өнiмнен түскен ... ... ... ... жеткiлiктi жоғары қарқынды ... ... ... ету мүмкiншiлiгi тек дамудың ... ... ... ... ... жан-жақты интенсивтендiру – оның
тиiмдiлiгiн арттырудың ... ... ... ... ... ... негiзгi қорлардың орташа жылдық құны мен айналым қорларының
орташа ... ... ... ... тең. Бұл ... 2005 жылы 0,47 % -ды ... ал 2006 жылы таза табысқа
байланысты бұл көрсеткiш болмаған.
13. Кәсiпорында 2005 жылы барлық жұмыскерлер саны 43 ... ал ... 42 адам ... яғни 1 ... ... ... ... жұмысшылар саны 2005 жылы 31 адам
болған, ал 2006 жылы 1 адамға ... яғни 30 ... ... Өндiрiс тиiмдiлiгiнiң ең басты көрсеткiшi еңбек өнiмдiлiгi
болып табылады, ол ... ... ... ... ... ... арақатынасымен немесе еңбек сиымдылығымен, өнiм бiрлiгiне ... ... ... ... ... 1 ... ... өткiзiлген өнiмнен түскен табыстың жұмыскерлер санының
қатынасына тең. Бұл көрсеткiш 2005 жылы ... мың ... ... ... ... ал 2006 жылы кемiдi, (23881922 / 42) яғни 568617,2 ... ... ... 1 ... ... ... өткiзiлген өнiмнен
түскен табыстың жұмысшылар санына қатынасын көрсетедi. Бұл ... жылы ... ... мың теңгенi (96920587 / 31) құрайды,
ал 2006 жылы бұл ... ... яғни ... ... ... ... 796064,1 мың теңгенi (23881922 / 30 ) көрсетед.
17. Кәсiпорында 1 жұмыскердiң еңбекақы қоры ... ... ... қорын жұмыскердiң санына көбейтiп, оның мыңға қатынасына
тең. Бұл көрсеткiш кәсiпорында 2005 жылы 12962,1 мың ... ал ... бұл 3439 мың ... ... яғни 16401,1 мың ... ... ... жұмыскерлердiң орташа айлық еңбекақы қоры 2005 жылы
8182,1 мың теңгенi, ал 2006 жылы 9907,8 мың теңгенi көрсетедi, яғни ... ... Бiр ... ... ... ... қоры кәсiпорында
жұмыскерлердiң еңбекақы қорының жұмыскерлер санының қатынасына және оның
он екi ай мен мыңға ... ... тең. Бұл ... ... 25120,3 ... (12962,1 / 43 /12 * 1000) құраған, ал 2006 жылы
32541,8 теңгенi ( 16401,1 /42 / 12* 1000) ... яғни 129 %-ға ... ... 1 ... орташа айлық еңбекақысы 2005 жылы
21994,9 теңге, ал 2006 жылы 17521,6 теңгенi көрсетедi, яғни 125 ... ... ... ... бұл- ... ... орташа
жылдық құны . Негiзгi қор бұл- еңбек құралдары. Олар кәсiпорында ... ... ... ... процеске әлденеше рет қатысады, сонның
өзiнде ... ... ... ... бiрақ жұмыс барысында тозу арқылы
бұрынғы бағасын кемiтедi. Бұл көрсеткiш 2005 жылы 2995422 мың ... ... жылы 3233075 мың ... ... яғни 2006 жылы 108 %-ға ... Амортизация нормасы негiзгi қорлардың ... ... ... ... есептеледi. Ол экономикалық тұрғыдан негiзделiп, негiзгi
қорлардың өз уақытында орнын толтырып туруы ... Бұл ... 2005 жылы 4,9 %-ды ... ал 2006 жылы 25,1 пайызды
көрсетедi, яғни 2006 жылы амортизация нормасы 5,2 ... ... ... тұр.
23. Кәсiпорындағы келесi көрсеткiш айналым қорларының ... ... ... қордың заттық мазмұны- еңбек заттары. Оның ... ... сол- ... қор ... ... бiр рет қана ... сол жолы түгелдей пайдаланылып кетедi және өзiнiң бүкiл құнын пайда
болған жаңа өнiмге қосады. Бұл ... 2005 жылы ... ал 2006 ... мың ... ... ... ... қорларды тиiмдi пайдалануды сипаттайтын
басты ... қор ... ... ... Қор ... ... ... табыстың негiзгi қорлардың орташа жылдық
құнының қатынасына тең. Қор қайтарымдылығы ... ... ... пайдалануды жақсартатынын көрсетедi. Бұл көрсеткiш кәсiпорында
2005 жылы 32,3 теңгенi, ал 2006 жылы 7,38 ... ... яғни 22,8 ... Қор ... керi ... – қор сиымдылығы, яғни бұл
негiзгi қордың өткiзiлген өнiмнен түскен табыстың ... тең. ... ... ... ... ... пайдаланудың қорытындылау
көрсеткiшiне әсерiн анықтауға мүмкiндiк бередi. Бұл ... ... жылы 0,03 ... ( 2995422 / ... ... ал 2006 жылы ... есе өстi, яғни 0,13 теңгенi (3233175 / 23881922) құрап отыр.
26. Кәсiпорындағы келесi ... қор ... Қор ... қордың орташа жылдық құнының жұмысшылардың санына қатынасын
көрсетедi. Бұл көрсеткiш 2006 жылы 96626,5 мың ... (2995422 / ... ал 2006 жылы 11 %-ға өстi, яғни 107769,1 ... ( 3233075 ... көрсетедi.
27. Амортизация сомасы 2005 жылы 147246 мың теңгенi көрсетедi. ал
2006 жылы 809018 мың ... ... яғни 661772 мың ... ... ... ЖШС ... ... тұрақтылығын талдау
|Көрсеткiштер ... ... ... коэффициентi (Ктс) |Меншiктi капитал/ жиынтық капитал |
|Тәуелдiлiк коэффициентi (Кт) ... ... / ... ... |
|Қаржыландыру коэффицментi ( Кф) |Меншiктi капитал/ Тартылған капитал |
|Инвестицияларды өтеу ... ... ... Ұзақ ... ... ... / ... ... ... коэффициентi (Ки) |Меншiктi капитал / негiзгi ... ... ... ... ... / с.т.т |
5 ... ЖШС ... ... жылдардағы
қаржылық тұрақтылығы
|Көрсеткiштер | 2005 жыл | 2006 жыл ... ... (Ктс) | |-0,28 ... ... ( Кт) | |1,28 ... ... ( Кф) | |0,21 ... өтеу ... | |-0,28 ... | | ... ... (Ки) | |-1,34 ... ... |0,01 | ... 5 кестеде көрсетiлген «НУР» ЖШС кәсiпорнының қаржылық
тұрақтылығына талдау жасаймыз.
Нарық ... ... ... қызметi және оның дамуы
көбiне өзiн-өзi қаржыландырумен, яғни меншiктi капиталдың ... ... Тек ол ... жетпегенде ғана шеттен тартылады. Меншiктi
капиталдың көлемiн анықтаумен қатар капиталдың жалпы ... оның ... да анны ... Бұл ...... ... оның ... ғана- бұл коэффициентке қарап кәсiпорын сырттан тартылған қаржыдан
қаншалықты тәуелсiз екендiгiн және өз ... ... ... ... ... ... ... меншiктi капиталдың
жиынтық капиталға қатынасын ... Бұл ... 2006 жылы ... -0,28-дi (-4333248 / 15414032) көрсетедi.
Батыс экономистерi тәуелсiздiк коэффициентiнiң неғұрлым жоғары
деңгейде ... ... деп ... Себебi бұл қаржы көздерiнiң ... СА ... ... ... ... керi ... бұл- ... Тәуелдiлiк коэффициентi тартылған капиталдың ... ... ... Бұл үлес ... ... сайын, кәсiпорынның
сыртқы қаржыландыру көздерiнен тәуелдiлiгi жоғарылайды. Бұл коэффициент
кәсiпорында 2006 жылы 1,28 ( 1974281 / 15414032 ) ... яғни бұл үлес ... ... ... ... деп айтуға болады.
3. Кәсiпорынның қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... қатынасын көрсететiн қаржыландыру
коэффициентi болып табылады. Бұл ... ... ... ... банктер мен инвесторлар ... ... ... Бұл коэффициент кәсiпорын қызметiнiң қандай бөлiгi өз
қаражатымен, ал ... ... ... ... ... Бұл үлес < 1 болатын жағдай (кәсiпорын мүлкiнiң көп ... ... ... ... ... өте қауiптi жағдайға
жеткендiгiн және несие алуды қиындатқанын көрсетедi. Бұл үлес кәсiпорында
2006 жылы 0,21 ( -4333248 / 19747281 ) ... яғни ... ... ... ... деп ... ... Инвестицияларды өтеу коэффициентi жиынтық капиталдағы меншiктi
капитал мен ұзақ мерзiмдi ... ... ... ... ... капитал мен ұзақ мерзiмдiк ... ... ... ... ... Бұл үлес ... ( -4333248 / 15414032 ) көрсетедi.
5. Кәсiпорынның инвестициялық коэффициентi меншiктi ... ... ... да активтер сатып алуға ... Бұл ... ... ... ... ... көрсетедi.
Бұл коэффициент -1,34 ( -4333248 / 3233075 ) көрсетедi.
6. Тиiмдiлiк коэффициентi кәсiпорын қызметi тиiмдiлiгiнiң ең ... ... ... ... ... ... сатудан
түскен түсiмге таза табыстың қатынасын ... Бұл үлес ... ... 0,01 ( 1423045,4 / 96920587 ) құрайды, ал 2006 жылы таза ... ... ... ... көрсетiлмеген.
2.3 « НУР» ЖШС кәсiпорнында өнiм сапасын жоғарылатудың
экономикалық тиiмдiлiгi
«НУР» ЖШС ... ... ... құжаттарға
сайсертификатталған. 2005 жылы кәсiпорын өндiрген өнiм түрлерi 41-ге жуық
атаумен, ал 2006 жылы 46-ға жуық ... ... ... ... шығаратын өнiмдер немiс технологиясы мен Еуропалық технология
бойынша шығарылады. ... өте ... ... ... ... әрi ... да өте тиiмдi.
«НУР» ЖШС өнiмдерiнiң топтық номенклатурасы ... ... ... ... ... және бұйымдары (асбестцемент,
фибрбетон, бетон полимер, текстолит және т.б.);
• Конструкциялық полимерлi материалдар ... ... ... ... және ... ... ... Гидроизоляциялық материалдар;
• Еден жапқыш материалдар;
• Жөндегiш материалдар;
• Кафель жабыстырғыш желiмдер,
• Тазалағыш қышқыл заттар.
Ендi кәсiпорын шығаратын өнiмдердiң сапасын ... ... ... материалдары және бұйымдарын алайық.Оларға:
асбестцемент, фибрбетон, ... ... ... және ... ... ... композит) негiзгi материалдан матрицадан
және осы негiздiң берiктiгiн жоғарылататын компоненттен талшықтардан немесе
қатты бөлшектерден тұрады. Композитте кемiнде екi әр ... ... ... ... ... әр ... ... айрықша жаңа ... ... ... ... ... (берiктiктiң тығыздыққа қатынасы) өте
жоғары болады.
Асбестцемент деп цемент,асбест және су қосындысын ... ... ... ... ... ... өте жiңiшке-диаметрi
4000 нм1 талшықтары цемент тасының бойына бiркелкi таратылып,оның созу және
ию ... ... ... ... жасау үшiн шикiзаттар ретiнде хризотил асбест
және гипстен басқа қоспасы жоқ таза ... ... ... мөлшерi 10....20%,ал цемент 80-90%болады.Асбест цемент
өндiру үшiн асбестiң 3-4 сорттары пайдаланылады.
Қасиетi:Асбест минералды ... ... ... ... оның ... ... цемент тасының берiктiгiнен ... ... ... ... ... ... ... МПА:берiктiгi бойынша арматуралық жоғары маркалы ... ... ... ... мөлшерiне (дозасына)байланысты
соңғының берiктiгi цемент тасының ... ... 3....3 ... 2-3 ... ... (6 кесте).
6 кесте
Асбестцемент пен цемент тасының берiктiк шектерi мен
Созылғыштығы
| Материал ... ... | ... |
| ... |шегi МПа | |шегi |
| | | | |10 -4 |
| | ... ... | ... ... ... ... ... | | |4,5 | ... |1,7.....2 ... ... ... | | | | ... ... ... ... төзiмдi, оңай кесiледi,
жонылады, тегiстеледi. Олар көптеген минералды сулар зардабына ... ... жылу және ... ағымын кедергiлейтiн қасиеттерi бар.
Конструкциялық полимерлi материалдарға полимербетон, фуран, ... және ... ... яғни ... әдiсiмен
алынатын полимерлер көп қолданылады.Осының iшiн ... ... ... және ... ... ... негiзiнде алынатын материал.Полимербетонның DIN 18185-6
стандарты ... оның ... ... ... Полимербетон эпоксидтi шайырлар
негiзiнде алынады.Бiрақ эпоксидтi шайырлар қымбат және ... ... ... ... ... құрама
байланыстырғышқа соңғының мөлшерi 35....50%
Химиялық-минералдық көрсеткiштерi: Фуранды шайыр, ... ... ... ... ... ... сiлтiлi тау жыныстарынын iзбес тастан,
доломиттен т.б. ... ... ... ... ... т.б. негiзгi
минералдары кварц және дала штаттары тау жыныстарын қолдану тиiмдi.
Артықшылықтары: Олар жеңiл, электрхимиялық коррозияға ... ... ... өзгертпейдi, жылу өткiзгiштiгi төмен, оңай орнатылады және
қорғаныш жабындыны қажет етпейдi.
Кемшiлiктерi: Жылуға төзiмдiлiгi төмен және ... ... ... ... сұйықтарды 60-100 о С жоғары
температурада тасу үшiн қолдануға ... ... ... ... ... ... материалдар да
шығарылады.Оларға: YAPOL, RHEOFINISH майы, TASKI R 70 құрылыс жұмыстарынан
кейiнгi ... SILKONAL ... ... ... майы ... ASTM C -494 ... ... келедi.
7 кесте
YAPOL майының органолептикалық көрсеткiшi бойынша сапасы
| ... | ... |
| Исi ... исi ... |
| Түсi ... сұйық, сары түстi |
| Консистенциясы ... ... май ... ... ... ... ... материалдар – асбест ... ... ... ... ... ... бiрнеше түрi шығарылады. YAPFLEKS 305 ASTARA, MASTERSEAL
501, 525, 420, 180, LIKIT MEMBRAM PCI – PECIMOR 2S ... ... PCI- RECIMOR 2S ... ... сараптайық.
Материалдың қолданылуы:
Немiстiң DIN 18195 стандартының талаптарына сәйкес ... ... ... DIN 18195-5 ... бойынша үй шатырын,ылғалды бөлменi
гидроизоляциялау үшiн қажет.
Немiстiң DIN 4030 стандарты ... ... ... ... ... ... сақтау үшiн;
PCI – PECIMOR 2 S материалы 2 маркалы ГИ – Г және ГИ – К ал ...... ... ... қамтамасыз ететiндей болып өңдiрiледi.
«НУР» ЖШС кәсiпорнында еденге төселiнетiн полимерлi материалдар
шығарылады.Олардың USTA FLOOR ... NP 1 деп ... түрi ... USTA FLOOR -дың DIN 18156- M ... ... ... кесте
PCI – PECIMOR 2S физика-механикалық көрсеткiшi
бойынша сапасы
| ... | ГИ-Г | ГИ-К ... ... 5 см су ... ... | 30 | 20 ... сөткеден кем емес | | ... ... 24 ... , ... %- тен| 8 | 10 ... ... | | ... 50мм ... ... үзетiн | 350 | 300 ... ... , н кем ... | | |
9 ... 2S ... ... ... сапасы
|Көрсеткiштер ... |
| ... ... ... полимерленген |
|сұйық компанент ... ... ... ... ... ... құрғақ қоспа |
| Қоспаның жазықтығы ... 1 ... |
| ... | 2 ... |
| ... DIN 4102 стандарты | В 2 ... отқа ... | ... ... ... ... | ... ... |аса ... ... ... ... компанент ... ... ... |
| ... қорабы | 32кг ... |
| ... ... |Құрғақ және ылғалды жерлерде сақтау,|
| ... ... |
| ... ... | ... 6 ай ... FLOOR – ... ... ... ... жылу
сақтау және дыбыс өткiзбейтiн қасиетi бар, ... ... ... ... ... ... ... еденге
төсеу үшiн өте қажет.Оларға: линолеум,керамикалық пеш,жапқыштар және т.б.
жатқызады.
Еденге төселiнетiн полимерлi материалдардың ... ... және ... ... ... еден төсеу жұмыстарын 5-7
рет жылдамдатады;
• Ұқыпты пайдаланға 20-25 жыл бойы тозбайды;
• Жылу сақтайды, дыбыс өткiзбейдi.
10 кесте
USTA FLOOR DIN 18156-M ... ... ... сай болу ... ... | Сорт | |
| ... | |
| | ... | ... ... | Сұр | ... ... | 2-10мм | 2-5 мм ... ... суға 25кг ... суға 30кг |
| ... ... ... ... | 3 ... | 5 ... ... ... ... ... ... +20Сқа |
| | ... ... ... ... кейiн | 15 ... |
| | ... ... жабылуы | 2-4 ... ... |
| ... ... |
«НУР» ЖШС кәсiпорыны ... ... ... ... ... ... USTA ФИНИШ, USTA SLAV, эпоксидтi екi
компоненттi монтаждық ... ... S 55 ... ... ... ... нығайтылған дайын қоспасы DIN 18156- М
стандартына сәйкес ... да ... ... ... ... және ... қолданылатын ұсақ дисперсиялы ерiтiндi болып
табылады.
Қолданылуы:
... және шет ... ... ... Үйдiң төбесiн және қабырға сылау үшiн;
• Күйiктас және фаянсты жабыстырудың алдында сылау үшiн керек.
Ерекшелiктерi:
- Тек сумен ғана ... ... ... ... ... ... ... Шөкпейдi;
- Жылтыраудан кейiн бетi тегiстеледi;
- Суға,суыққа және табиғаттың қолайсыз жағдайына төзiмдi;
- Тез ... және ... ... DIN 18156-M ... ... оның ... сипаттаймыз.
11 кесте
YAPKZET қоспасының техникалық қасиетi
|Көрсеткiштер |Yapkzet 5 |Yapkzet 20 ... ... ... |5 C тан 25-қа | |
| ... | ... ... | |
| ... | ... ... ... |5 минут | ... ... ... | | ... ... пайдалану |30 минут | ... | | ... | | ... ... |5мм | ... ... |1мм | ... | | ... ... ... DIN 18156 ... сәйкес келедi. Бұл
керамикалық және кафельдiк төсенiштерге арналған суға төзiмдi қоспа.Жоғары
тұрақтылық қасиетке ие ... және ... ... жабыстыру
үшiн қажет.
Fleksfuka қоспасын қолдану аймағы:
• Әкiмшiлiк мекемелерде;
• Өңдiрiстiк және сауда алаңдарында;
... ... Жүзу ... ... бар ... ескi ... ... жаңа плитканы жабыстыру үшiн керек.
Flekscaның қасиеттерi:
- Дайындалуы жеңiл , әрi ... ... ... ... ... Суға ,суықта төзiмдi.
Fleksfuда қоспасын құрылымы бойынша сапасын анықтаймыз.
12 кесте
Fleksfuда материалының құрылымы
|Көрсеткiштер ... |
| ... ... ... және ... ... |
| ... толықтырғыш |
| ... | 1,4 г\ см3 ... ... |t ... +25С-қа дейiн ... | ... ... | ... ... ... | 3 ... ... ... ... | ... ... ... | ... жүруге тиым салынуы | 24 ... ... |50% ... |
13 ... ... ... ... ... | | | | ... |3мм |4мм |5мм |6мм |
| ... ... ... ... |
| 10х10 | 700 | 950 | 1200 | 1400 |
| 10х20 | 550 | 750 | 950 | 1100 |
| 15х15 | 500 | 650 | 850 | 1000 |
| 15х20 | 450 | 600 | 750 | 900 |
| 20х20 | 400 | 650 | 700 | 800 |
| 20х25 | 350 | 500 | 650 | 700 |
| 20х30 | 350 | 500 | 650 | 700 |
| 30х30 | 250 | 350 | 450 | 500 ... жабыстыру үшiн қолдылатын желiмдрге: 130 USTA ... 140 - USTA ... ... degussa EPOFUGA ... USTA
PLASTOOFIX жұмсақтағыш тақташалар желiмi.
Әмбебап кафель желiмiнiң ... ... және ... ... DIN 18156-М ... бойынша анықталады.Бұл күйiктас жоғары
қасиетке ие дайын қоспа. Фаянс, күйiктас және ... ... ... ... және ... өте ... ... Iшкi және ... ... жабыстыру үшiн;
• Фаянсты, күйiктастарды жабыстыру үшiн қолданылады.
Қасиеттерi:
• Iшкi және сыртқы жұмыстарға қолдалынады;
... ... ... ... және көлденеңiнен биiктiкте қолдануда қауiпсiз;
• Суға және суыққа төзiмдi.
Әмбебап кафель желiмiн DIN 18156-М ... ... сай ... ... ... ... талаптар қойылады.
Күшейтiлген кафель желiмi DIN 18156 стандарты бойынша ... ... ... ... үшiн пайдаланыстан дайын
ерiтiндi. USTA 140 желiмi өте жоғары бекiтiлген сипатқа ие ... ... ... ... органептикалық көрсеткiшi бойынша
сапасын сараптау
|Көрсеткiштер ... |
| Исi | Хош иiстi |
| Түсi | ... |
| ... ... ... қою, ... |
| |жоқ ... |
15 ... ... ... ... қасиетi
|Көрсеткiштер ... ... ... ... ... және ... |
| ... минералдық толықтырғышты |
| ... ... ... ... | +5С-тан ... ... ... ... +80С-қа дейiн |
|Ерiтiндiнi дайындауда ұстау ... | 5 ... ... ерiтiндiмен жұмыс iстеу | 4 сағат ... | ... ... ... ... | 24 ... |
|тыим салыну уақыты | ... ... ... ... және алаңдарда;
• Мәрмәр, гранит және үлкен көлемдi қыш тақташалар үшiн тиiмдi.
• Кiрпiш тастарға, пештердi, әшекейдi жабыстыру үшiн;
Қасиеттерi:
- Қолданылу және ... өте ... ... ... ... Көлденең және тiгiнен қолдануға ыңғайлы;
- Iшкi және сыртқы ... үшiн ... ... ... желiмiнiң органолептикалық көрсеткiшi
бойынша сапасын сараптау
| ... | ... |
| Исi |Ащы ... иiсi ... |
| Түсi | Сұр |
| ... ... жетiлiксiз, аздап |
| ... ... ... |бар |
17 ... кафель желiмiнiң техникалық көрсеткiшi
бойынша сапасы
|Көрсеткiштер ... ... ... ... ... және ... |
| ... толықтырғышты |
| ... ... ... ... |+5С-тан +25С-ға дейiн ... ... ... ... ... ... дайындауда ұстау уақыты | 10 минут ... ... ... ... | 5 ... ... | ... кейiн үстiнен жүруге | ... ... ... | ... R 70 ... – бұл ... ... кейiн, яғни
әртүрлi әктiң, цемент және т.б. басқа заттардың қалдықтарын сүртуге
арналған.
Негiзгi қасиеттерi:
а) Фосфор қышқылы негiзiндегi ... ... ... Тез әсер ... ... ... ... өнiмдi хлорланған немесе басқа ерiтiндiмен араластыруға болмайды.
Тазартқышты қолданудың алдында сол ... ... алу ... ... R 70 тазартқышы мына талаптарға сәйкес келуi керек
| Көрсеткiш | ... | ... ... |
| | ... |
| Түрi ... сұйық | Американдық |
| | ... |
| | |АSTM C-944 ТИП А и F ... | 200 С | ... РН | 2,0 | ... |500мг 10л суға | ... ... ... | 2кг 10л суға | ... ... | | ... ӨНІМ САПАСЫН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Кәсіпорында өнім сапасын арттыру жолдарының ... ... өту ... ... тиімділігі мен сапасын
арттыру мәселесі неғұрлым көкейкесті бола ... ... мүше ... ... ... ... ... және ел
ішіндегі бәсекелестік климатын күшейтуде маңызды роль атқаратыны ... ... ... ... олардың өнімдерінің сапасын
стандарттау және басқару тұрғысында үйлестіру өте жауапты ... ... ... мен ... бұл өнім істеп шығару мен оның
сапасы бойынша әлемдік ... ... бір жолы және ... ... ... ... ... даярланудың ең тиімді әдісі болып
табылады.Қазақстанда өнімдер мен қызметтерді ... ... және ... ... ... түрде жүзеге асырылуын
Индустрия және ... ... ... отырады. Бұл министрлік 2003-
2006 жылдары жергілікті ... ... ... ... ... ... мен сертификаттау экономиканың, өнеркәсіптің,
ғылымның, сауданың барлық ... ... ... ... яғни ... ... дамуының негізі болып табылады.
«Қазақстан Республикасының Индустриялдық-иновациялық даму стратегиясын»
жұзеге асыру барысындағы экономиканың ... ... ... кіру
мәселелері осы кезге дейін қалыптасқан ұлттық өлшем бірлігін қамтамасыз ету
жүйесін өзгертуді талап етеді. Осы ... ... ... ... ... сәйкес келтіру қажет. Бұл мәселе
заңнамалық актілерді, нормативті ... ... ... ... ... ... эталондық базасын дамыту жолымен
жүзеге асырылады.[3]
Қазіргі уақытта, осы айтылған іс-шараларды Қазақстан Республикасының
Индустрия және Сауда министрлігі ... ... ... ... жөніндегі комитеті, республика аймағында қолданбалы
жұмыстарды іске асыратын ... ... ... республикалық
мемлекеттік кәсіпорын және құрамында маман метрологтар жұмыс істейтін
кәсіпорындар мен мекемелер ... ... ... ... ... ішінде заттар мен материялдардың құрамы, стандарттық үлгілердің
уақыты мен ... ... ... және ... ... ... ... қызметтер бар.
Аталған қызметтер мәліметі бойынша, қазіргі кезде жұмыс істеп тұрған
12832 кәсіпорынның тек қана 116-сы ғана ... ... ... ... сапа ... сертификатталған. Ендігі
бар болғаны 94 кәсіпорын сапа жүйесін енгізуге ... ... ... және ... ... ... 13000 -нан
астам халықаралық стандарттарға ... ... Оның тек 288 -і, яғни 2,2 ... ғана ... кәсіпорындар талабына сай келеді. Машина жасаумен
айналысатын 1400 кәсіпорынның тек қана 14-і ... ... ... сапа ... сертификатталған. Бұл жағдай машина жасау ... ... ... бере алмайтындығын көрсетеді. ... ... ... ... қазіргі кезде 40 кәсіпорын сапа
жүйесімен сертификатталған болып, бұл салада жағдай біршама дұрыс.
Елімізде 2006 жылы ... ... ... ... ... ... ... 2006-2006 жылдарға арналған бағдарламасы
қабыоданған болатын. ... ... ... ... ... рынокқа шығуына жағдай жасау үшін ... ... ... ... сапаны басқару, мемлекеттік
қадағалау мен бақылау ... ... ... ... ... ... ... халықаралық тәжірибесіне Қазақстан
Республикасының өтуін қамтамасыз ету, ... ... ... ұйымына
жағдай жасау болып табылады.
Осы бағдарламаға сәйкес ... ... ... ... сапа ... ... ... тікелей байланысты болады.
Республикада қазіргі уақытта ИСО стандартына сәйкес сапа ... ... 116 ... ғана сертификаттады, олардың ішінде нақты
секторда тек әрбір салада 3-4 тен ғана болады.
Сапа менеджменті жүйелерін енгізуге ... ... ... ... бірі сапа ... ... әлсіз
насихаттау мен ғылыми-әдістемелік базаның болмауы еді. Таяу ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
үшін кәсіпорындарда сапа ... ... және ... ... енгізу мен сертификаттау жөніндегі жұмыстарға мемлекеттік қолдау
қажет.
Қазіргі уақытта жалғастырылуы қажет өнеркәсіптің басым салаларындағы
кәсіпорындарда 9000 және 14000 ... ИСО ... ... ... ... ... ... жөнінде қолданбалы ғылыми
зерттеулер жүргізіледі.
Отандық кәсіпорындарды бәсекеге қабілетті өнім ... ... ... ... ... ... ... және
«Қазақстанның ең үздік тауарлары» Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... үшін өнімнің, шикізаттың және материалдардың
әлеуетті қауіпті түрлеріне сертификаттық ... ... ... ... ... ... құру және жетілдіру қажет.
Бұдан басқа, ... ... ... ... және
халықаралық сарапшылар тізімдерінде тіркелген мамандар жоқ. Халықаралық
және өңірлік ... ... ... және ... біліктілігін
арттыруды жүргізу қажет.[4]
Осылайша, қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде саудада
техникалық кедергілер мен санитарлық және фито-санитарлық шаралар жөніндегі
Дүниежүзілік сауда ұйымы ... ... және ТМД ... ... ... ... ... жөніндегі келісімдерге сәйкес
келтірілмеген.
Төменде проблеманың күшті және әлсіз жақтары берілген.
Күшті жақтары:
• техникалық реттеу жүйесіне өту жөніндегі ... ... ... ... ... сапа менеджменті мен қоршаған ортаны
қорғау жүйелерін енгізу жөніндегі жұмыстарды насихаттамен қолдау
жөнінде жұмыстар жүргізі;
... ... ... ... ... жаңа нарықтық экономика мен халықаралық тәжәрибеге жауап
беретін, өнімге, оның өндірілу ... ... ... көрсетулерге қойылатын ... және ... ... мен ... ... көзқарасты енгізу:
- мемлекеттік стандарттар қорын ұлғайту, ... ... ... ... ... ... ... стандарттарды халықаралық стандарттармен үйлестірудің
төмен проценті;
... ... ... ... саясатты құруға кері әсер
ететін мемлекеттік органдардың жекешелендірілгендігі;
• Халықаралық тізілімде тіркелген сарапшылардың болмауы;
• Өнімнің жекелеген түрлерінің сапасын бақылау үшін ... қоры ... ... ... болмауы.
Күтілетін қауіптер:
- Әлемдік жаhандандыру процесінің шегінен тыс қалу қатері;
- Ғылым мен техниканың ... ... ... ... ... мен нормативтік тқұжаттардың болмауы;
- Республикалық, мемлекетаралық және халықаралық деңгейлерде
ақпаратпен және ... ... ... ... ... ... негізгі іс-шаралары халықаралық стандарттар салаларына
енгізуге бағытталған, ол ... ... ... ... ... ... ... Республикасы экономикасының басым салалары үшін дамыған
шет елдердің халықаралық өңірлік және ұлттық ... ... ... шығарылатын отандық өнім мен обьектілерге арналған
қолданыстағы нормативтік құжаттарды үйлестіруді ... ... ... ... ... оны жасаушылар нормативтік және
технологиялық құжаттармен, әдістемелермен және өлшеу, бақылау ... ... ... ... ... мен дәлдігінің қамтамасыз ... ... тағы бір ... ... болып табылады.Сол маман
мептрологтар өлшем құралдарының нормативтік-техникалық ... ... ... ... ... ... олардың қалыптары мен қолданылуын қадағалауды жүзеге асырады.
Бұл мақсатты орындау үшін толық мүмкіндіктер бар. Біріншіден, Алматы ... ... база ... ... Орта Азия ... ... мен жоғары дәлдіктегі тексеру құралдары тек сонда ғана бар.
Еуропа және басқа да ... ... ... ... бойына жүрген
жолын Қазақстан сертификациясы төрт жылдан астам ... ... ... негіз құрылып, білікті мамандар даярланды. ... ... ... ... ... ... мен ойыншықтардан
бастап, күрделі радиоэлектронды аспаптарды сертификаттан ... ... ... ... ... ... ... қаласы мен облысының 8,1 мың ... ... ... ... шығарады, оның 984 кәсіпорнында
сертификаттау жұмыстарын сол мамандар атқарған.
Сыртқы экономикалық байланыстсрдың ... ... ... ... түрі мен санын күрт өсіріп жіберді. Әкелінілетін өнімнің басым
көпшілігі тікелей байланыс жолымен емес, ... ... ... ... делдалдар арқылы келеді. Осыған байланысты шетел фирмаларында
өндірісті сертификаттау жұмыстары ... ... ... ... агенттік пен бірлесе отырып жылу қазандықтарын ... ... ... ... ... ... ... Осындай
жұмыстар «Юско Интернешнл» (тұрмыстық техника Жопония, «Аджиказ», ЖТАҚ
«Куметт ЛТД» ... ... «Каз ... және т.б. ... ... ... ... қазір сертификаттаудан өткізіліп жатқан өнімдердің көбі жақын
және алыс шетелдік ... ... жылы ... ... ... ... ... Жыл бойында әкелінілетін өнімдерге 11 мыңдай
сертификаттар берілген.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ИСО-
9000; ИСО-14000 сериялары бойынша сертификаттаоған болып, 500 мыңнан астам
компаниялар ИСО сапа басқару жүйесімен жұмыс ... ... ... ... сапа ... өту және
халықаралық стандартты енгізу үшін кәсіпорындардың ... ... ... айналысып, өз өнімінің сапасын жоғарылатумен ... ... ... ... ... қол жеткізуі
керек.
Қазақстанда қазіргі кезде бұл салада ... ... ... ... ... да ... Мысалы, Петропавл қаласындағы
электроизоляциялық материалдар істеп шығару ... (ТОО ... ... 80% ... ... ... ... себебі, кәсіпорын өнімдерінің
жоғары сапалылығы мен тиімді бағары олардың қуатты бәсекелестік қабілетін
қамтамасыз етуінен туындап отыр. Бұл ... ... ... ... жұмыстарды жеделдету арқылы қазіргі заман
талаптарына ... ... ... ... ... шығаруды
көздеп отыр. Осы арқылы ТМД ... ... ... ... ... 8,7-9,2 %, ал ... 15-20 % ... ету
көзделген. Бұл бір кәсіпорын үшін өте жоғары көрсеткіш.
Петропавл ... ауыр ... ... ... ... Қазақстанда
бірінші болып халықаралық ИСО-9001 сапа сертификатын алған. Қазір осы
негізде мұнай бұрғылау ... ... ... ... жол ... үшін қазіргі заманғы құрал-жабдықтар мен техникалық
инструменттер даярлап береді. Завод өнімдеріне Англия, Жопония және басқа
да ... ... ... жыл ... көбейіп келеді.[5]
Пікірімізше, БСҰ-ға мүше болып кіретін кезге дейін, қазақстандық
кәсіпорындар өз ... мен ... ... ... ... деңгейде төмендегідей мәселелерді шешу қажет.
Біріншіден, өндіріске озық үлгідегі жаңа технологияларды және ... ... ... ... озық ... мемлекетте кәсiпкерлiк пен
жаңашылдықтың үлгiсiн жасайды және олардың беделiн ... Бұл ... ... ... ... алып келетiн ғылыми орталықтар,
технополюстер және ... құру ... ... басқаруда инновациялық менеджмент әдiстерiн
қолдану.
Үшiншiден, ... ... ... холдингтер)
халықаралық стандарттарға өту мәселелерi жөнiндегi мамандандырылған қызмет
құру.
Төртiншiден, өндiрiс ... ... ... ... мен ... ... даярлау.
2. «НУР» ЖШС кәсіпорнында өнім сапасын жақсартудағы негізгі
бағыттар мен алғышарттар
Қазіргі кезде өнім сапасын ... ... ЖШС ... ... бірі ... ... Бұл ... және жақын арада сөзсіз
әртүрлі себептерге өндіргіш күштердің ... ... ... ... ... ... ... байланысты одан да ары
қарай өсуі ықтимал. ... ЖШС ... ... ... негізгі
тапсырмасы өндірілетін өнім сапасы мен көрсетілетін қызмет ... және ... ... ... ... ... көз жеткізуге
болады.
«НУР» ЖШС кәсіпорнында өнім шығаруға әсер ... ... ... ... болады:
1. Сыртқы факторлар - өнеркәсіптің нақты ... ... ... ... Ішкі факторлар – кәсіпорында құрылыс ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді
жоспарлардың дамуына сәйкес бұл факторларды бақылау және ... ... ЖШС ... ... ... бірі – Қазақстанда
еуропалық сапаға сай шығарылған өнімдерін отандық тұтынушыларға ыңғайлы,
басқа шетелдік фирмаларға ... ... ... ... ... ... шығарылатын өнім сапасына бақылау жасауды ... ... ... ... материалдық құрылыс химия өндіріс аумағында
әлемдегі ең лидер ретінде көрінеді. 20-дан астам ғылыми-зерттеу орталықтары
бүкіл әлем бойынша ... ... ... және ... жаңа ... енгізуді қамтамасыз етеді.
«НУР» ЖШС кәсіпорны өз тұтынушыларына толық қызмет көрсетуді ұсынады:
... ... ... озық ... ... ... ... проблемаларды шешуді қамтамасыз етеді;
• Компания тауарды өз ... ... ... және ... ... ... Жоғары білікті мамандар жаңа құрылыс материалдарының табысты
қолданылуы үшін әр ... ... оқу ... және ... ... ... бойынша диллерлер өз уақытында көптеген аймақтық
орталықтарды қажетті тауарлармен қамтамасыз етіп, белсенді ... ... ... бірі ... ... ... өнімі өндірісін қамтамасыз ететін ғылыми-техникалық алғышарт жасау
болып табылады. Соған байланысты қазіргі кезде ... ЖШС ... ... бағыттар бойынша құрылыс ғылымын ... ... ... ... ... физикалық-механикалық қасиеттерін және жергілікті шикізат
ресурстарын пайдалану;
- ... ... ... ... ... ... мен ... өндірісінің жаңа технологияларын және
материалдар мен бұйымдарының жоғары ... ... пен ... ... ... ... кірпіш және қабырғалық
материалдарды дайындаудың автоматтандырылған ... ... және ... ... ... болаттардың тиімді түрлері мен кескіндерін және т.б.
енгізу.
- Құрылыс ... мен ... ... ... ... ... озық әдістерін, технологиялық процестерді
әзірлеу;
- Құрылысты және ... ... ... бөлімшелерін басқарудың
тиімді ұйымдық нысандары мен әдістерін жасау, ... ... ... ... ... ... және ... кешенді ғылыми-техникалық
бағдарламалар шеңберінде жүргізу қажет.
«НУР» ЖШС кәсіпорнында өнім сапасын жоғарылату мен құрылыс тиімділігін
арттыру ақпаратпен дер ... ... ... етусіз және
әлемдік ақпараттық жүйеге кірусіз мүмкін емес.Кәсіпорында ғылыми-техникалық
прогрестің негізі оны ... ... ... ол ... ... мен ... құрылыс өндірісін кешенді
механткаландырылған процеске айналдыруды ... ... ... ... мен басқа да металл емес, материалдардың
тиімді түрлерін пайдалануды кеңейту қажет.
Болашақта «НУР» ЖШС ... ... ... шешу ... ... деңгейін кәтеру, оның пайдаланушылық қасиеттерін
жақсарту, жолай өнімдерді, қайталама шикізаттарды, шлактар мен ... ... ... ... да ... толығырақ
пайдалану. Сонымен бірге терезе және есік әйнектерінің, құрылыста алюминий
құрастырмалары мен бұйымдарын қолданудың ... ... ... ... ... ... ... көтерудің маңызды екі бағыты
бірін-бірі өзара толықтыратын тенденциялардың үйлесуі болып ...... одан ірі ... ... ... және
қиыстыру. Екіншісі – ірі көлемді құрастырмалар мен озық ... ... ... ... мен ... ... ... ұйымдастыру технологиясын жетілдіру.
«НУР» ЖШС кәсіпорнында ақпараттың мынадай ... ... ... – нарықтық жағдайларда саланы дамытудың стратегиясын
қалыптастыратын болжамдық, ... және ... ... шетел өндірісшілері туралы мәліметтер әлемдік
деңгейде жасалған контрактілер, ... ... ... ... және ... ... есептілік – құрылыс кешені қызметінің ырғағы,
саланың және ... ... ... т.б. ... ... Жаппай – бұқаралық ақпарат құралдары арқылы құрылыс кешені
қызметін ... және ... ... ... ақпарат.
• Өндірістік – саланың ағымдағы қызметі, өндірістік және
инвестицмялық ... ... ... ... және биржалық
бағалар, бәсекелестіктің мән-жайы, саланы дамытудың
ғылыми-техникалық бағдарламалардың ... және ... ... кешенінің жұмыс істеуін тиімді ақпараттық қолдауды
ұйымдастыруды саланың ... ... ... компьютор
талаптарымен жарақтандырып, оларды одан ары салалық және ... ... ... ... ... ... Өнiм сапасын арттыруда шетелдiк үлгiнi қолданудың маңыздылығы
Сапаны жоғарылату әдiстерiн iздестiрудiң ... өте ... ... олар ... ... ... соғыстан кейiн нақты күшiне
ене бастады, еуропалық мамандардың ... ... ... ... ... өте ... прогрессивтi әдiстерге ие болды.Қазiргi сапа
менеджментi iрi шетелдiк корпарацияларда орындалған және сапаны ... ... ... ғалымдардың
еңбектерiнде,мысалы,Ф.Б.Кросби,Э.Деминга,А.П.Чебышева,А.Фейгенбаума,К.Исиков
а,Дж.Джурана сондай-ақ ресейлiк оқымыстылардың П.Л.Венецков,А.М.Длина ... ... ... ... және сапа ... негiзi
Тейлордың жүйесi болып табылады,ол 1905 жылы ... мен ... ... ... ... бiр талап бойынша қалыптасты.
Тейлор жүйесiнiң ерекшелiгi болып соңғы өнiм сапасының ... сапа ... ... және ... ... ... қалып және колибр сияқты өлшеушi құралдарды енгiзген.
Ал Тейлор қағидаларының ... ... ... ... бөлiнiсiмен айқындалады және сапаны басқару тек бақылау
функциясында ғана ... ... одан ... ... ... картасы және статистикалық
бақылау кестесiндедамыған.Бiруақытта беделдi американдық оқымыстылар,мысалы
Э.Деминг, Дж.Джуран ... ... ... ... ең ... бiрi ... сапаны қамтамасыз ету
мәселесiне ерекше назар аударған және сапа мәселесiн ... өте ... ие ... жылы ... ... ... сапаны басқарудың
жалпылама қағидасын ұсынды – TQC (Total Quality ... ... ... ... басқарушылық қызмет алып ... ... ... ... ... ... жұмысшыны және оның жанұясын күту,фирма беделiн көтеру
болып табылады.
Сапа туралы американдық тәжiрибенiң ерекшелiгi төмендегiдей:
• Математикалық статистика әдiстерiн қолдануда ... өнiм ... ... ... ... және сапа ... бойынша өндiрiстi жоспарлау процесiне
назар аудару,жоспардың орындалуына ... ... ... ... ... ... жетiлдiру.
Өнiм сапасын басқару жүйесiн құру және ... ... ... ... ... бақылау жүйесiнде негiзгi
3 жүйе құрылған: «итергiш»(АҚШ және басқа да елдер), ... ... ... елдер.
Көптеген еуропалык елдерде жоғары білікті жұмысшылардың көмегімен
жоғары сапалы ... қол ... ... ... ... ... айтуға болады.Германиядағы сапаны ... ... ... ... ... ... және «стандарттар бекiтiлiп,адамдар сол
бойынша жүру керек» деп жинақталды.Мұндай қатынас халықтық санасында сапаны
бақылауда тез ... ... жылы ... дәуiрлiк ығысу
өттi.Стандарттар туралы халықаралық ұйым (ИСО).
Сертификация және сапаны бақылаудың 9000 ... ... жүйе өте ... ... ретiнде сапаны қамтамасыз ету
жүйесiн жүргiзушi субъектiлер арасында танылды және барлық әлемге тез ... ... 9000 ... ... өнiм сапасында әлемдегi
ең қажеттi белгiнiң болуына қарамастан, жеке ... оның ... ... ... Көптеген фирмалар сапа мәселесiн соңына
дейiн ... ... ... ... ... ... бұл ... Парижда әр кез сайын әртүрлi елдерден
2000 қатысушылар жиналатын, жыл ... ... ... ... ... ... ... енгiзу туралы жұмыстар қазiр Латын
Америкасы және Оңтүстiк Шығыс Азия елдерiн де өткiзiледi. Бұл ... ... ... ... ... мен ... бiрiгуiмен
және әртүрлi елдердегi филиалдардың ауыстыруымен басталған және ... ... ... құрылуына,оқу жүйесiнiң идеологиясының
құрылуына сүйенiп жұмыс жасайды.Осы елдерде МС-9000 жүйесi өте тез ... ... ... ... ... ... дегенменде бұл
елдерде әлi де болса өнiм сапасы ең жоғары ... деп ... ... осы ... ... ... бiрнеше
салаларда (мысалы, пластмасса өндiрiсiнде)өнiм өндiрудiң жоғары деңгейiне
жеткен.
| ... ... ... ... ... ... ... беретiн,қызмет,тауарды бағалаушы |
|негiзгi функциялар мен сипаттамалар |
| 4 |5 |6 ... ... сапа ... сапа ... ... | | ... ; | | ... ... | | ... ... | | ... ... | | ... | | |
| |7 |8 |
| ... сапа ... ... |
| |9 | |
| ... ... | |
| ... | |
| | | |
| 12 |10 |11 ... әр ... ... сапасы |өндiрiс сапасы ... ... әр ... ... адам ... ... бейнелейді |
4 ... - ... ... ... ... ... деңгейі
Бұл жүйе «канбан» деп аталады және тапсырыстардың арасындағы өзара
байланыс ... ... ... ... ... ... ... фирманың өндiрiстiк -өтiм қызметiн басқаруда маркетингтiк
әдiстемеге жауапты және ... ... ... ... ... мәселесiн Жапондар жай ғана бағалап қоймайды.Сапаны
қамтамасыз ету- бұл өндiрiсте ... ... ... ... пункттерi
бойынша жүргiзiледi[28]:
• Өндiрiсте тек жоғары сапалы шикiзаттар мен материалдарды пайдалану;
• Өндiрiстiк жоғары ... ... ... ... ... ... ... технологияны және өндiрiстiң нағыз техникалық әдiстерiн
орындау.
Жапонияда МС 9000 сериалы стандартын алу үшiн осы 3 пунк ... мен есеп ... ... ... төмендегi 7 құрал бойынша сапаны бақылаудың күрделi
америкалық жүйесiнде экономика-математикалық әдiсiне көштi және осы ... Әр ... ... ... ... ... диаграммасының мазмұны және белгiлерi және жоғары
сапалы тауардың дайындалуында негiзгi мәселелердiң ашылуы.
3. Диаграмманың құрылу әдiстерiнiң ... мен ... ... ... ... ... белгiлерi;
7. Жұмыс орнына бақылау және өндiрiстiк процестегi технология
жөнiнде схеманың құрылу.
Сапаны ... ... ... ... барлық
технология бойына сапаны жүйелiк және дұрыс бағалауды үйретедi.
Содан басқа өндiрiсте менеджерлер сапаны ... ... ... ... . Диаграмма ұқсастығы;
2. . Диаграмма қарым-қатынасы;
3. . Шешiмдердiң ескiруi;
4. . Кепнер және Тригоя әдiстерi туралы матрица;
5. . Мәлiметтер талдау ... . ... ... процесiнiң схемасы;
7. . Диаграмма бағыты.
Жопонияда сапаның рөлi психологиялық ... ... ... ұжымында қалыпты психологиялық климат құруға ұмтылады.
Жопонияда сапа жүйесiнiң ... ең ... ... үш ... ... жалақының ерекше жүйесi, мемлекеттiк тұрақты қолданудың
фирмалық құрылымы және өзiнiң қатысушыларына ... ... ... ... ... ... ... және т.б. ).
Жапонияда сапа жөнiндегi жұмыстардың қазiргi заманғы жағдайына
асықпай жеткен ( 5сурет ). Сапа ... даму ... ... 1 ... | 2 ... | 3 ... | 4 ... |
| 1950 жыл | | | |
| |1960 жыл | | |
| | |1970 жыл | |
| | | |1980 жыл |
5 ... - ... сапа деңгейiндегi даму динамикасы
Жапония екiншi дүние жүзiлiк соғыстан кейiн ғана өз өнiмдерiнiң
бәсеке қабiлеттiлiгiне баға арқылы ... ... және өз ... ең ... ... ... түсiнген. Сондықтан сапаны
жетiлдiру деңгейiнде 9,99 оның ұлттық ... ... ... ... ... ... , «сарапшылық операция туралы» «сапаны
мемлекеттiк бақылау туралы» және т.б заңдар қызмет етедi және «ең ... ... ... ... мен өте ... өнiмдерге ең төменгi салық
енгiзiлген.
Шетелдердiң тәжiрибелерiн үйренуде мыналарды айтуға ... ... үшiн ... ... мәселесi ең негiзгi басымдықтардың бiрi
болуы керек;
• Республикадан ең бiрiншiден тұтынушылық тауарлардың сапасына бақылауды
күшейту;
• Шикiзаттар мен ... ... ... олардың сапасын тексеру
керек;
• Техналогиялық үрдiстердiң сапасын және ГОСТ талаптарын бақылауға ... ... ... ... ... бiрiккен жүйесiнiң мемлекеттiк басқару
деңгейiне құрылуын және ... ... ... ... ... жапандық әдiстеменiң ерекшелiгi:
• Барлық бөлiмшелер бойынша еңбек қорытындыларын және ... ... ... өнiм ... ... сапа ... ... бағыты;
• ақаулардың шығуын болдырмау бағыты;
• жоғары ағындық қағидалар бойынша ... ... ... ... ... және талдау жасау;
• культиваторлық қағида: «Сенiң ... –ол ... ... ... жұмысшылардың және қызметшiлердiң шығармашылық ... ... ... ... сапаны басқару жүйесiнiң 3 негiзгi жорамалын
қарастырады:
1 ... ... және ... ең ... технологиясы.
2 Әр кәсiпорында инженерлiк-технологиялық жоғары бiлiктi жұмысшылардың
жетiспеушiлiгi;
3 Нақты операциялардың сақталуынсыз жақсы қорытындыларға қол жеткiзуге
болады.
Сапа ... ... «бес ... деп ... бағдарлама жүйесiн
жетiлдiру қысқа ережелер кеңiнен қолданылады:
- ақаулардың шығуына жағдай жасамау;
- келесi стадияларға ақаулы өнiмдердi жiбермеу;
- ... ... ... ... ... ... режимдердi өзгертпеу;
- Қателердi қайталамау.
50-60 жылдары ұлттық және ... ... сапа ... ... туралы Америкалық қоғам (СБАҚ).Сапа ... ұғым (СЕҰ) және т.б. ... ... басқару әдiстерiн және
сапаны қамтамасыз ету насихатталды,осы жылдары негiзгi екпiн техникалық
жағынан қарастырылды.Тек 80 ... ғана сапа ... ... ... ... фирма iшiлiк жүйесiнiң ... ... ... шешу ... ... құрылымның құрылуын талап
еттi.Осы құрылым ... ... ... ... ... ... стадиялары кiредi.
Осы кезеңдер туралы АҚШ-та Э.Демингтiң 2 ... ... ... және ... ... ... шығу» деп аталады.
Сапаны бақылау жүйесi АҚШ-та ХХ ғасырдың басында пайда болды және
квалиметрия ... ... мен ... ... «әдiстерiне
сүйендi».Бұл жүйе 1962 жылы «Дефект-нуль» болып ауыстырылды.Алайда,бұл
толықтай ... ... ... ... ... мiндеттемелерiне
немқұрайды қарады.Сондықтан Америкалық компаниялар тез қысқа мерзiмдi ... және ... ... ... ... ... ... пайда болған Жапондық компаниялардан ... 1980 жылы ... «ID Power» ... ... ... тауарлар (автомобилдер) америкалық өнiмдермен
салыстырғанда өте үлкен ... ие ... жылы АҚШ сапа ... ... ... және ... көрсету саласында дайындық
жұмыстарын жүргiздi.Содан кейiн 1990 және 1993 жылдары бiрнеше ... ... ... үшiн ... мақтауларға ие болады.1996
жылы көптеген ... ... ... ... ... өте ... сұранысқа ие болды.
Егерде Жапония мен АҚШ елдерiнде көптеген жылдар аралығында ... ... ... сұрақтары туралы белсендi саясат
жүргiзiлдi және сапаны ұзақ мерзiмдi жоспарлаудың негiзi ... 80 ... ИСО 9000 ... ... негiзiнде сапа жүйесi
енгiзiлдi,90-жылдары EN 29 000 сериалы стандарты шықты.
Сапа мәселесiн ... ... ... ... ... ... және бағалаумен байланысты ... ... ... ... ... ... талаптарының ұқсастығы,сертификация процедурасы мен
ережелерi;
• аймақтық инфра ... және ... ... ... ... сапа ... және ... сертификаттау
жөнiндегi сапа бойынша мамандарды тiркеу жұмыстарының жүргiзiлуi.
Сапа ... ... (АҚШ және ... және ... ... ... ... кестеде көрсетiлген.
Шетелдерде өте әйгiлi болған жаңа тұжырымдама пайда болды.Бұл TQM
(Total Qality ... QS 9000 (Quality System ... ... UCO 9000 ... ... ... келген жоқ және сапаны
басқару жүйесiнiң болашақтығы дамуын ... ... ... ғана ... ... ... қамтиды.
19 кесте
Сапа әдiстерiн салыстыру
|Батыстық әдiстеме (АҚШ және |Шығыстық әдiстеме (Жапония) |
|Еуропа) | ... ... ... ... ақаудың төменгi деңгейiнде |
|деңгейiнде анықталады. ... ... ... ... ерудi |
|мақсат-түсiм,сапа-кездейсоқ |баяулатпайды. ... | ... ... ... сатып |Сапа сұрақтары жөнiнде сатып |
|алушылар келiсiмен алу ... ... ... ... |
|Сапа жөнiнде жалпы ойлау |Сапаның қатаң саясаты ... (Total Quality ...... ... сапаларындағы сапаны
басқару әдiстерi мен барлық жағынан ... және ... ... ... ... ... сапаны басқару әдiстерi қолданылады.TQM тұжырымдамасы
UCO 9000 сериясына қарағанда сапаны ... өте кең ... және ... ... ... ... шақырады.
Қазiргi жағдайда сапа мәселесiн шешiмi ... ... яғни ... жұмысқа және басшылардың персоналдарға
қатынасын анықтайды.Жүйенiң бiрде-бiр ерекшелiгi ... ... ... ... ... және ... ... жоғарлатуда
персоналдың тұрақты қатысуы болып табылады.TQM негiзгi идеологиясы «сапаны
тұрақты жоғарлатуды» бiлдiредi.
TQM өзiне ... ... жаңа ... ... ... ... жасау;
• шикiзаттар мен материалдарды бақылау;
• тәжiрбиелi үлгiнiң сапасын ... ... ... ... ... бақылау,бағалау;
• дайын өнiмдердi бақылау;
• арнайы процестердi талдау (сапаны арнайы зерттеу);
• өнiм ... ... ... ... ... ... жоғарлату,сапаны қамтамасыз ету ... ... ... ... адамдық факторлар жолының құрылуын басқару;
• сапаны функционалды басқару жұмысы («crossfunction- management»);
сапаны
TQM жүйесi фирмада басқарудың 4 ... ... ... ... ... жиынтығында ... ... ... басқару салалары
| Сапа | ... | ... | ... |
|Сапаны басқару |Процестi басқару |Персоналды ... ... ... түсiнiгiн |Процестердiң |Басқару командасы |Сапаны бағдарлау |
|анықтау ... | ... ... ... ... ... жалпылама |Орындалуды |
| ... ... ... |
| ... | ... ... ... ... |Ресустарды |
|тұтынушылармен ... шешу ... мен ... ... | ... | ... ... |Процестердi |Байланыс звеносы ... ... |
| ... | ... ... ... ... және |идентификация |«дәл уақыт» |
| ... ... | ... бойынша |
| | | ... ... әдiсi ... ... |Биiктiлiктi көтеру| ... ... ... мен ... ... ... ... қағидаларын енгiзедi.
Шетелдерде көптеген кәсiпорындар өздерiнiң сапа жүйесiн көтеруде UCO
14000 сериялы халықаралық стандартының талаптарына сәйкестендiредi.
21 ... және ... да ... сала аралық және сала
деңгейiнде қолданылуы
|Сала аралық жүйелер ... ... ... ... ... философияны |
| ... ... TQM ... ... ... ... ... ... 9000 : 2000 ... ... бағытталған процедуралар мен |
|сериялы ... ... ... ... ... өзара iс- әрекет ететiн |
|стандарты ... ... ... ... 1400 ... | ... ... қорғау жөнiндегi стандарт |
|халықаралық |жүйесi. ... | ... 18001 | ... менеджментi және персоналдар |
| ... ... 8000 | ... ... ... ... балалар |
| ... ... ... ... ... жүйелер ... 9000 ... ... сапа ... ... |
|TL 9000 ... ... сапа ... |
| ... ... ... ... сапа ... |
|AS 9000 ... ... сапа ... ... 9100 | ... ... ... ... және ... ... (нан |
| ... қауiпсiздiк жүйесi). ... ... ... ... ... ... атындағы ссыйлық ... ... ... ... ... ... ... Еуропалық сыйлық (EFQM) ... ... ... ... ... ... ... |
|Қазақстан |Сапа жөнiндегi Қазақстан ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... бағалау |
| ... UCO 9004 : 2000 ... ... |
| ... ... ... QS 9000 ... ... ... стандартын алуға
болады.1988 жылы АҚШ –тың «Крайслер», «Форд», ... ... ... өзiнiң жабдықтаушыларының талаптарын QS 9000 сериясы бойынша
орындауды бастады. Қазiргi жағдайда өзiне ... QS 9000 ... ... «сапаны талап ету жүйесi», QSA «сапа жүйесiн бағалау»,
сондай-ақ SPC «Процестердi статистикалық басқару», MSA ... ... APQP ... ... ... жоспарлау», EMEA «Өнiм түрлерiн
талдау» жүйелерi жетiлдiрiлдi.
Ең негiзгi құжаттама QS 9000 ... ... ... осы осы сапа жүйесiнiң талаптарымен 3 негiзгi топ анықталады:
1. UCO 9000сериялы стандартында негiзделген талаптар;
2. UCO 9000 сериялы ... ... ... Тұтынушылардың спецификалық талаптары.
Салалық талаптарда өндiрiсте жабдықтаушылардың материалдаржәне қызмет
көрсету сапасына жауапкершiлiктерi қаралады.
Спецификалық талап етуге ... сапа ... ... ... ынталандыру, сертификация жөнiндегi органдардың
құқықтары мен мiндеттемелерi, QS 9000 ... ... ... ... ... тексеру жатады.
90-жылдардың ортасында Еуропалық Одақта сапа мәселесi жөнiнде жаңа
саясат ... ... ... Еуропалық саясаттың элементi».Осының
шарттары болып бiртұтас ... ... өсуi ... ... ... ... жапондық және америкалық тауардың артықшылығы жағынан
көрiнедi.
Еуропалық саясат жалпы ... ... ... ... жаңа ... ... үшiн ... қамтамасыз етудiң жалпы
тек жоғары сапалы тауарға ғана көңiл ... ... ... ... Е Ж ... ... көрiнедi:
• сапа жөнiндегi жалпы мақсаттарды жетiлдiруде бiртұтас ... ... ... ... ... сапаны тұрақты түрде жоғарылату үшiн жағдайларды қамтамасыз ету;
• мемлекеттiк және өндiрiстiк жеке секторында сапаны жоғарылату;
• сапаны көтеруде әлемдiк ... ... ... ... өзгерту;
• кәсiпорынның инновациялық қызметiнде және ғылыми –техникалық дамуын
қолдауда өнеркәсiптiк потенциялды ... ... ... сапа ... ... ... органдардың билiктегi ролiн
анықтады.
Сапа жөнiнде саясатты өткiзу мақсатында сапа ... (EQP ... Program) ... негiзгi мақсаты- тауар және қызмет көрсету сапасын
жақсарту қорытындысында бәсекеқабiлеттiктi жоғарлатуға ... ... ... ... мен ... ... нығайтуда талпынуда.
Бiртұтас нарықтың құрылу мақсатында және техникалық барьердiң
жойылуында ЕЖ 17 ... ... ұйым ... «Сапа жүйесi
сертификациясы мен бағалау жөнiндегi желi» (EQNET). Бұл ашық түрдегi ұйым
сапа сертификаты жөнiнде ... ... ... ... EQNET ... ... бiртұтас формасын бiлдiредi.
Сапа жүйесiн сертификаттау жөнiндегi мәселелердi шешуде ... ... ... (IQNET ) ... Бұған сертификация бойынша
әлемнiң 30 елiнiң органдары кiредi. IQNET өзiнiң клиенттерiне халықаралық
құжат ұсынады.Әлемнiң нарыққа тең ... ... ... ... ... тәуелсiз халықаралық ұйым ( IIOC).Сапа жүйесi және ... ... 7 iрi ... ... ... iшiнде
«Бюро Веритас», «Дет Норске Веритас», МПа «Регистрлойда», «Тюф-Серт» және
т.б.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық ... ... ... біз ... ... бәсекелік
қабілеті мен өндіріс тиімділігіне үлкен әсер ететініне көз жеткіздік. Сапа
- әр ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл түсінік өнімнің құрамын және сипаттамаларын
білдіреді.
Өнім сапасын арттыру ... ... ... ... ... ... ... жөн. Тауардың сапасын
көтеру стратегиясы элементтерінің бірі болып сериясы 9000 ИСО ... ... ... ... сапаны басқару жүйесі табылады.
Өнімнің сапасын ... ... ... ... ... ... ... болып олардың сертификациялануы табылады.
Мұнда жаңа отандық тексеру және ... ... ... ... ... жұмыстарын жандандыру қажеттілігі
туындайды.
Дипломдық жұмысты орындау барысында біз өнімнің сапасына ішкі ... ... ... топтары әсер ететіндігін ... ... ішкі ... ... өндірілетін өнім көлеміне тікелей әсер
етеді, сондықтан сапа көрсеткіштері келесі негізгі ... сай ... ... ... ... ... септесуі;
- қазіргі заман ғылымы мен ... ... және ... ... ... ... негізгі бағыттарын
ескеруі;
- тұрақты болуы;
- өнімнің жарамдылығын көрсететін барлық ерекшеліктерін сипаттауы;
- ... ... ... бір ... ... ... ... көзқарас - сапаның тұтынушының
талаптарын қанағаттандыратын ... ... ... ... ... ... ... екендігін түсіндіреді.
Дипломдық жұмыстың орындалуы барысында статистикалық, ақпараттық және
т.б.мәліметтерді, шетелдік және ... ... ... ... ... ... ... басқару мен сапаны көтерудің теориялық
мәніне толық сипаттамлар жасалып,тәжірибелік тұрғыдан бірнеше зерттеулер
жүргізіліп, бірқатар ... ... ... бұл ... мен
талдауларда: кәсіпорынның қаржылық-экономикалық жағдайын анықтау, кәсіпорын
өндіретін өнімінің жергілікті бәсекелес кәсіпорын өнімдерімен салыстырылып
маркетингтік талдаулар (анкеталық сұраулар жүргізу, ... баға ... ... ... өнімнің беделін, сапасын, жағымдылық қасиеттерін,
бәсекелік қабілетін және т.б.анықтау; кәсіпорынның ұйымдасу түрі мен ... ... ... және ... өнім ... ... (ҚР МемСТ-
на сәйкестігін) сонымен қатар ҚР-ның Президентімен және Үкіметімен
ұйымдастырылып ... ... ... ... танысу қарастырылды.
БСҰ-на мүше болу қарсаңында жүргізіліп жатқан жұмыстар мен олардың
нәтижелері де назардан тыс ... жоқ. ... ... ... ... ... ... әр сала кәсіпорындарының тізбектелген жүйесін құру мен осы
шараларды ұйымдастыруға ... ... ... үшін қай ... ... қолдауды қажет ететіндігі анықталып, ұсыныстар жасалды.
Кәсіпорында өндірілетін өнімнің сапасын арттыруда басты рөлге ие
болатын ... ... ... және ... ұйымдастыру
жұмыстары мен өндіріске қазіргі заман талабына сай ... ... ... ... ... Әсіресе ауыл шаруашылығы
өндірісінде жоғары білікті мамандардың жетіспейтіндігі, мұндағы ... қала ... ... 3 есеге дейін төмендігі,
сондықтан білікті мамандар түгілі университет қабырғасынан жаңа түлеп ұшқан
жас ... ауыл ... аса ... ... ... шығынға ұшыратпай, экономикалық ... ... ... ауыл ... ... техника, құрал-
жабдықтарының 70 пайызға ... ... ... өнім ... ... күн ... ... ал жоғары сапалы өнім өндіруге заман талабына
сай жаңа құрал-жабдық қана емес сәйкес материалдар мен ... ... шарт ... ... белгілі. Осы мәселені басшылыққа ала ... ... ... ... ... ... ... және маркетингтік жүйені тиімді ұйымдастыру арқылы қол жеткізуге
болатындығын, яғни ауыл шаруашылық кәсіпорындарына белгілі мөлшерде ... ... ... ... ... ірі ... қоғамдар, концерндер құрып, бағалы қағаздар шығару) арқылы
қазіргі ... ... ... ... жаңа ... ... жеткізіп, білікті мамандарды қызықтыру (тарту) арқылы бұл саланың
экономикалық деңгейін толық бәсекелестік күреске ... ... ... ... ... ... орындау барысында Қазақстандық қана
емес, сонымен қатар әлемдік статистикалық ... ... ... ... ... ... ... кең көлемде зерттеліп, талданды
деген ойдамыз. Өйткені өнімнің сапалылық көрсеткіштеріне теориялық тұрғыдан
анағұрлым тереңірек ... ... ... ... маркетингтік
талдаулар, Қазақстан Республикасының басқа да стандарттарына, зерттелетін
сала бойынша сәйкес қызметпен айналысатын Алматы ... ... ... ... ... жұмыстың орындалуының негізгі
сүрегі болды.
Пайдаланылған әдебиет тізімі
1. ҚР Президентi Н.Ә.Назарбаевтiң 2007 жыл 28 ақпандағы ... ... ... атты халыққа Жолдауы.
2. ҚР Үкіметінің Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... жылдарға арналған
бағдарламасы. Қазақстан Республикасының Президенті және ... ... 2005, №6 34-60 ... ... М.М. «Качество-ключ к завоеванию рынка» Учебн. пособие //
КазЭУ. Алматы. Экономика. 2001 год.
4. ... ... ... ... ... даму ... Қазақстан Республикасының.Президенті
және Үкіметінің актілер жинағы
5. Ерімбетов И.Р. «Сапаны жақсарту стандарттан басталады» // ... 2006, 27 ... 2002, ... ... ... 2010 жылға дейінгі стратегиялық даму
жоспары. ҚР-ның Президентінің ... 2001 ... 4 ... №735, ... ... ... член Правления МО "СовАсК" 
Ш.С.Тажибаев Институт стандартизации, ... и ... и ... ... ... в Республике Казахстан» :
Алматы, 2006г.
8. ҚР-ның Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа
Қазақстан», «Егемен ... 2007, 1 ... ... мен сертификаттау туралы» ҚР-ның Заңы // ... // 1993, 17 ... ... А.С. ... ... – микродеңгейде бәсекелік қабілетті
басқару базасы // «ҚазЭУ Жаршысы», «Экономика» 2006, №3, 72-76 беттер.
11. Узун А. Өнім ... ... мен ... ... ... ... // Ізденіс 2006 жыл №2, 262-264 бет.
12. Жанаев Д.А. Зарубежный опыт ... ... ... // ... экономика 2006год. № 5
13. Ибрагимов С.Р.Сертификация ИСО 9001- это вполне реально // Бухгалтер и
налоги 2006год, №11.
14. ... Ж.К. ... ... ... ... // Вестник КазЭУ 2003, №4, с. 8-13.
15. ... Б.Н. ИСО 9000- ... ... систем обеспечения качество
// Бухгалтер и налоги 2006 год, №11.
16. Ж.Е Басовский . «Управление ... ... ... ... Азгальдов Г.Г. Теория и практика оценки качества товаров. – ... ... ... В.Ю. ... качеством: основы теории и практики. учебн.
пособие. Москва. 1999 год. 160 стр.
19. ... Ж, ... А, ... Б, ... А. ... ... ... Минин Б.А. Уровень качества. Социально- экономические ... ... и ... ... Изд-во стандартов, 2002.
21. Ряполов А.Ф. Сертификация. Методология и практика.- М.: Изд-во
стандартов, 1987.
22. ... С. ... ... ... ... ... Р.С. Терминология рыночной экономики и бизнеса. Алматы: Гылым,
1994
24. Турсумбаев Б.М., Петренко И.Я., ... С.Б. ... ... ... ... ... кн. ... 2001
25. Трубилин А. Конкурентоспособность – главный фактор эффектив-ности
производства // АПК: экономика, управление, 2002.
26. ... А.И. ... ... ... ... ... ... и конкурентоспособность. М: Знание, 2003.
27. Сергеев И.В. Экономика ... ... 2-е, ... и доп. ... и статистика, 2000.
28. Герчикова И.Н. Маркетинг и международное коммерческое дело. ... ... ... Е., Барашков С. Конкурентоспособность и качество продукции: ... ... // ... 2003, ... ... Н.К., ... А.Н. и др. Государство и бизнес. Менеджмент
государственного сектора. Книга 1-4. Учебник. ... ... ... "О вступлении Казахстана в ВТО" С.Туржанов - директор ... ... ... ... ... ... ... // №29,
2002, 23 июль.
32. «Взгляд Президента» // «Казахстанская правда» // №13, 2006, 31 марта.
33. ... ... /А.Н. ... Ю.Ю. ... СА. ... др.: Под ред. А.Н. ... — М.: ... и биржи, ЮНИТИ, 1996
34. Юданов А.Ю. Конкуренция: теория и практика: Учебное пособие; 2-е
изд.,с испр. и доп. — М.: ... ... и ... ... ... ... ... качества", Учебное пособие/ М.Г. Круглов, С.К.
Сергеев, В.А. Такташов и др.: ИПК ... ... ... ... Президента РК Правительству и акимам».// Астана. 31 января.
КАЗИНФОРМ.
37. Ильенкова С.Д., Гохберг Л.М., ... С.Ю. и др. ... ... М.; Изд. "Банки и биржи", ЮНИТИ, 1997 г.
38. Статистические методы повышения качества. Под.ред. Хитоси Кумэ. – ... и ... 1990 ... ... Интернет ... ... ... ... ... Пайдаланудан кейiнгi утилизация
11. Сатудан кейiнгi қызмет
10. Техникалық көмек пен қызмет көрсету
9. ... және ... ... мен ... ... ... ... мен өңдеу
5. Өнiм өндiру
8. Өнiмдi сату және бөлу
6. ... мен ... ... және сақтау

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сапа менеджмент жүйесіне қойылатын талаптар4 бет
Картоп өнімділігін және өнім сапасын арттыру бағытында қажетті тыңайтқыштарды қолдану тиімділігі7 бет
Қонақ үй қызметінің тиімділігін арттыру, қонақ үйдің қызмет көрсету сапасын арттыру жолдары70 бет
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы80 бет
Өнім сапасын арттырудың шетелдік тәжірбиесі6 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«Өнім сапасын арттырудың шетелдік тәжірибесі»10 бет
Ашық экономиканы жандандырудағы халықаралық сауда айналымын арттырудың басты маңыздылығы8 бет
Ашық экономиканы жандандырудағы халықаралық сауда айналымын арттырудың басты маңыздылығы. Қазақстан экономикасын дамытудың тиімді механизмі34 бет
Оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудың ғылыми-теориялық негіздері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь