Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері

I.Кіріспе
II.Негізгі бөлім
Зиянкестер туралы түсінік
Өсімдік зиянкестері
Өсімдік аурулары
Айқышгүлді дақылдарының зиянкестері.
Айқышгүлді қандалалар,күресу шарасы.
III.Қорытынды
IV.Пайдаланған әдебиеттер
Өсімдік зиянкестері – мәдени және жабайы өсімдіктерді зақымдайтын не мүлде құртып жіберетін жәндіктер. А. ш. өсімдіктерінің негізгі зиянкестеріне омыртқалы жануарлардан – сүтқоректілер, әсіресе кемірушілер (саршұнақ, қарақас,тышқан, қосаяқ, аламан тышқаны, т.б.); омыртқасыздардан – бауыр аяқты былқылдақ денелілердің кейбір түрлері,бунақденелілер, өрмекші тәрізділер, көп аяқтылар, жұмыр құрттар, құстар(қарға, қараторғай), кенелер, моллюскілер жатады. Ең көп зиян келтіретіндері – бунақденелілер, олардың түр құрамы көп, өсімтал және жылдам өсіп жетіледі. Өсімдікқоректі жәндіктер мен кенелер қоректі талғап алу дәрежесіне қарай полифагтар (әр түрлі тұқымдасқа жататын өсімдіктермен қоректенушілер), олифагтар (бір тұқымдасқа жататындармен қоректенушілер), монофагтар (бір ғана өсімдік түрімен қоректенушілер, жалаңқоректілер) болып бөлінеді. А. ш. дақылдарына, жайылым мен шабындыққа үлкен зиян келтіретін көпқоректілер: тікқанаттылардан – шегірткелер, бұзаубастар; қаттықанаттылардан – шыртылдақтар, қара денелілер, жапырақ жемірлері; қабыршаққанаттылардан – күздік көбелек, мақта түн көбелектері,шалғын көбелегі, т.б.
1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы,
2. Қ.Қайым,Б.Муханов,Р.Сәтімбекұлы,М.Шаймарданқызы, "Жануартану"(1998), 114 б.
3. Өсiмдiктердiң қорғауы бойынша анықтама, Сагитов А.О., Исмухамбетов Ж.Д., А., 2004.
4. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Экология және табиғат қорғау. А.Қ.Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет.
5. Агибаев А.Ж, Тулеева А.К «Ауылшаруашылық дақылдарын зиянкестері мен аурулардан қорғау» Алматы 2014,50-55 бет
6. Можаев Н.И., ӘріновҚ.К.,т.б. Өсімдік шаруашылығы.-Ақмола,1993.
7. Қ. Әріпов, А.Нағымтаев, М.Ысқақов,Н.Серікпаев,И. Жұмағұлов. Агрономия негіздері.-Астана.2007.
        
        Қазақстан   Республикасы  Білім және Ғылым  Министрлігі
Семей Қаласы Шәкәрім атындағы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... АГ-413
Тексерген: Мұхамеджанова Орынгүл
Семей 2015ж
Жоспар:
I.Кіріспе
II.Негізгі бөлім
Зиянкестер туралы түсінік
Өсімдік зиянкестері
Өсімдік аурулары
Айқышгүлді дақылдарының зиянкестері.
Айқышгүлді қандалалар,күресу шарасы.
III.Қорытынды
IV.Пайдаланған әдебиеттер
Өсімдік зиянкестері - ... және ... ... зақымдайтын не мүлде құртып жіберетін жәндіктер. А. ш. өсімдіктерінің негізгі зиянкестеріне омыртқалы жануарлардан - ... ... ... (саршұнақ, қарақас,тышқан, қосаяқ, аламан тышқаны, т.б.); омыртқасыздардан - бауыр аяқты былқылдақ денелілердің ... ... ... тәрізділер, көп аяқтылар, жұмыр құрттар, құстар(қарға, қараторғай), кенелер, моллюскілер жатады. Ең көп зиян ... - ... ... түр ... көп, ... және ... өсіп ... Өсімдікқоректі жәндіктер мен кенелер қоректі талғап алу дәрежесіне қарай полифагтар (әр түрлі тұқымдасқа жататын өсімдіктермен қоректенушілер), олифагтар (бір тұқымдасқа ... ... ... (бір ғана ... ... қоректенушілер, жалаңқоректілер) болып бөлінеді. А. ш. дақылдарына, жайылым мен шабындыққа ... зиян ... ... тікқанаттылардан - шегірткелер, бұзаубастар; қаттықанаттылардан - шыртылдақтар, қара ... ... ... ... - күздік көбелек, мақта түн көбелектері,шалғын көбелегі, т.б. Шектеулі қоректілердің де астық тұқымдас өсімдіктермен қоректенетін көптеген түрлері ... ... швед ... т.б.) кездеседі. Бұршақ тұқымдас өсімдіктерге аса зиян ... - ... ... асбұршақ биті. Көкөніс дақылдарын қырыққабат ақ көбелегі,қырыққабат қоңыр көбелегі, қырыққабат ... т.б. ... ... ... аса ... ... ... зақымдайтын - астық сұр көбелегі, асбұршақ дән қоңызы, ... ... - алма ... ... ... зақымдауының негізгі екі түрі ерекшеленеді:
1) ауыз мүшелі кемірушілер; 2) ауыз мүшелерін шаншып сорғыштар.Бірінші түрлері - жапырақтарды, сабақтарды, ... ... ... ... ағаш қабығын, тамырын, діңін кеміріп жейді;Екіншілері - қоректену алдында өсімдікке сілекей бездерінен бөлініп шығатын ферменттерін енгізеді, соның ... ... ... ... құрт-құмырсқа.
Өсімдік зиянкестері а.ш. өсімдіктерінің белгілі бір мүшесіне ... ... ... ... - ... сабақ,жапырақ, бүршік, гүл, жеміс, т.б. зиянкестері деп ажыратылады. Олардың таралуы және ... ... бір ... ... ... түрлерінің шоғырланып қалыптасуы - қоршаған ортаның өзгеру жағдайымен, зиянкестер түрлерінің сол ортаға бейімділігімен ... ... ... орта ... ... ... ылғалдылығы, жауын-шашыны, жыртқыштары, тоғышарлары) көптеген зиянкестердің көбеюіне әкеліп ... Оның ... үшін ... ... ... ... ұйымдастырушылық, агротехникалық,биологиялық және химиялық шараларды дер кезінде қолдану керек. Өсімдік зиянкестерінен арылу үшін агротехникалық ... егіс ... ... ... ... арамшөптерді отау, т.б.), биологикалық (Өсімдік зиянкестерінің паразиттерін, табиғи ... ... ... ... өсіп-өнуіне тосқауыл қою, олардың жұмыртқаларын құрту), химиялық (улы химикаттарды пайдалану), биофизикалық және биохимиялық шаралар қолданылады. Өсімдік зиянкестерінен қорғанудың ... және ... ... ... өсімдік қорғау ғылыми-зерттеу институты мен респ. тиісті мекемелер айналысады.
Капуста ақ көбелегі(Pіerіs brassіcae) - капустаның және ... ... ... ... Ақ ... тұқымдасына жатады. Қазақстанда кең таралған. Қанаты жайылғандағы ұзындығы 55 - 60 мм, қанатының үстіңгі жағы ақ, ... жағы ... ... ... алдыңғы қанаттарының жоғарғы бұрышында орақ тәріздес қара ... және екі қара ... бар. ... 2 - 4 ... беріп көбейеді. Қуыршақтары қыстайды, сәуір - мамырда ... ... ... ... (15 - 200) ... ... астыңғы бетіне салады. Капуста ақ көбелегі 1-ұрпақтың жұмыртқаларын арамшөптердің жапырағына салады, ал келесі ұрпақтарын ... екпе ... ... ... ... жапырақтарына салады. Жұмыртқадан жаңа шыққан жұлдызқұрттар (ұзындығы 40 - 45 мм) ... ... ... ... ... кейінірек өсімдік бойымен өрмелеп жан-жаққа таралып, дараланып қоректенеді. Қырыққабат ... ... ... ... ... дуалға немесе үйдің қабырғасына өрмелеп шығады. Осы жерде оның сыртқы жамылғысы түсіп, қуыршаққа айналады. Қуыршақтан шыққан көбелектің кішкене ... ... ... Ол ... қатайып, жазылғанша бірнеше сағат бір жерде отырады.Зақымданған өсімдіктің өсуі төмендеп, алатын өнім ... ... егіс ... ... қалдықтарынан тазарту, арамшөптерді құрту, биологиялық және химиялық күрес шараларын қолдану.
Қырыққабат ... - гүл ... ... жататын жәндік . Қырыққабат пен Қырыққабат тұқымдасы ... ... ... ... ... шыбыны (Delіa brassіcae) және жазғы қырыққабат шыбыны (Delіa scaralіs) деп аталатын түрлері белгілі. Қазақстанда шыбынның екі түрі де кең ... ... ... шыбыны ашық сұр түсті, ұзындығы 6 - 6,5 мм, ... 1 - 4 ... ... ... сәуір - мыр]] айларында ұшып шығады. Жұмыртқаларын өсімдіктің тамыр мойнына немесе ... ... ... ... ... әр ... 13 - 15-тен топтап салады. Жұмыртқадан шыққан ... ... ... ... немесе тамырына, сабағының тамырға жақын бөлігіне еніп қоректеніп, өсімдікті зақымдайды. ... ... ... ... ... ірілеу, ұзындығы 7,5 - 8 мм, жылына бір ұрпақ беріп өсіп-өнеді. ... ұшып ... ... - шілде айларында басталады. Жұмыртқаларын қырыққабат сабағына жақын топырақ арасына топтап ... ... ... ... мен ... (тамыр қалдықтарын) зақымдайды. Зиянкестің екі түрінің де қуыршақтары топырақ ішінде қыстайды. қырыққабат ... ... ... өсуі ... ... ... шіріп кетеді. қырыққабат шыбыны, әсіресе, көшеттерге өте қауіпті.
Күресу шаралары: ауыл шаруашылығы ... ... ... шараларды дұрыс қолдану, егістікті инсектицидтермен өңдеу.
Қырыққабат бітесі(Brevicoryne brassicae) - теңқанаттылар отрядына жататын жәндік. Партеногенез жолымен дамитын қанатсыз ... ... 1,9 - 2,3 мм, ... жұмыртқа тәріздес көк жасыл сұр түсті. Қанатты аналығының ұзындығы 2,15 мм, басы мен кеудесі қоңыр, құрсағы сарғыш көк. Орамжапырақтар тұқымдасы ... ... ... көп ... ... ... ... жұмыртқасы ғана қыстап шығады, ал Кавказдың субтропиктік аудандарында, Орта Азияның кейбір жерлерінде аналығы мен дернәсілі қыстайды. ... ... ... ... одан ... аналық қырыққабат бітесі жетеді. Бұлар орамжапырақты арамшөптерде, тұқымдық қырыққабаттарда ... ... ... ... ұрпақ - аналық және қанатты аталық Қырыққабат бітесі жетіледі. Ол екеуі ... ... ... Қырыққабат бітесі қырыққабат өзегіне не арамшөптерге 2 - 4 жұмыртқа салады. Қырыққабат бітесі ... ... ... қоректенеді, оның жапырақтарын бүрістіріп, өсуін тоқтады.
Күрес шаралары: топырақты терең жыртып, арамшөптерді құрту. Түрлі инсектицидтер ... - ... ... бір ... Ауыз ... шаншып-соратын тұмсыққа айналған. 40 мыңнан аса түрі бар. Қазақстанда 32 тұқымдасы, 370 туысы, 1,5 ... түрі ... ... ... су ... ... төсек қандалалары, т.б.
Бұлардың ауыз мүшесі шаншып-соруға бейімделген, бунақталған ... ... ... ... ... ... алдыңғы жұп қанатының қалыңдығы біркелкі емес: жиегі-көн тәрізді, қалың ... ... ... ... ал ... жағы - жұқа , ... және мөлдір болып келеді. Қанатүстінің қалыңдығы біркелкі болмағандықтан, отряд ... деп ... Бұл ... ... ... ... - біркелкі қалыңдықта, ал кейбіреулерінде - қысқарған немесе ... жоқ ... ... ... ... тауқандала астық тұқымдастарға орасан зор зиян келтіреді. Тауқандалалар тауда 2 мың метрге жуық биіктікте қыстап, ... - ... ... ... үшін ... ... түсіп, жұмыртқа салады. Дернәсілдер жетілгенге дейін ересек тауқандалалар бидай егістігіне барып, масақтағы толысқан дәнді сорып, астық түсіміне ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Бүрге(Aphanіptera) - буынаяқтылар типіне жататын, масылдық тіршілік ететін ұсақ жәндіктер отряды. Олардың дүние жүзінде2500 ... ал ... ... түрі бар. ... бор кезеңінен белгілі. Бүргенің түсі сары аладан қоңыр-қызғылт түстерге құбылып тұрады. Денесі екі бүйірінен қысыңқы, бас, көкірек және қарын ... ... ... екі көзі ... ... көру органы мүлдем жоқ), соруға бейімделген аузы болады. Бас-көкірек бөлімінде 3 жұп ... бар, ... жұп аяғы ... ... Қарын бөлімі 7 -- 8 сақинадан тұрады. ... ... ... ... ... ... ... жұмыртқа салады. Жұмыртқадан ақ құрт тәрізді дернәсілдер пайда болады, оның сыртында сирек ұзын түгі ... ... бар. ... ... органик. қалдықтармен қоректенеді. Б-лер 3 жылдай тіршілік етеді.
Бақшалық біте. Оны шіркей деп те атайды. Ол өсімдіктің сөлімен қоректенетін зиянкес. Және де ... ... ... ... мен ... ... Бақшалық бітенің қас жауы - қанқыз. Сыртқы түсі ашық ... улы ... ... оны ... Осы ... бақша бітесінің көзін жояды.
Өсімдік бітесі бар жерде құмырсқа да ұя ... Олар ... . ... ... ... дәріні жылына кемінде үш рет сепкен жөн. Бірінші рет - ... ... ... өсіп келе ... Екінші рет - екі аптадан соң. Үшінші рет - ... ... ... Өнім ... ... 3 - 4 апта ... әлгі химикат өсімдіктерге себілмеуге тиісті. Бітеге қарсы түрлі химикаттар қолданылады, оны ... ... ... ... ақыл-кеңесімен ғана сатып алған дұрыс.
Өрмек торлы . Орыс тіліндегі атауы - . ... ... мен ... өзінің өрмекші торымен көмкеріп тастайды. Өсімдікке егеуші түссе, жапырағы мен сабағы кеміріліп, бүрісіп, осы бүріскен жапырақтардың ішінде оның ... ... ... ... ... ... қараяды, жемісі жұмсарады. Ортасындағы дәні сұйыққа толып, бұзылады.
Егеуші жер бетінде барлық жерге жұмыртқалай береді. Жұмыртқалары ... ... 70 ... ... ... ... ... бір құрттың өзі бірнеше жемісті жейді. Орташа есеппен алғанда бір егеуші құртының жейтін жемісі - 4 ... Осы ... ... бір ... 80 ... ... еске ... бұл бақша зиянкесінің біреуінен қаншама кесепаттың төніп тұрғанын оңай аңғаруға болады.
Егеушіге қарсы химиялық дәрілерді ... ... ... тұру ... ... себу ... ... әлі гүлдемей тұрғанда жасалады. Енді жеміс ағаштары гүлдеп болған кезде, себуді тағы да қайталайды. ... ... және ... ... Құрт ... жемістер ерте үзіледі. Оларды дереу жинап алып, аулаққа апарып өртейді. Бақшада қалса, қайтадан құрттар көбейеді.
Пияз және сарымсақ ... ... ... ... ... аула ... де ... бар. Оны бірден байқау қиын. Негізінен пиязшықты өсімдіктердің ең ... ... - ұлу, одан ... - пияз ... мен пияз ... ... (пияз, сарымсақ) көкөністер өсірген жерде қырықаяқ та кездеседі. Ол зиянкес емес, керісінше, ауру жапырақ пен тамырларды шірітіп, топыраққа пайда келтірушілер. Тек ... ... ... ... ... ... ... оларға зиянын да тигізеді. Өте қауіпті емес.
Пиязшықты өсімдік зиянкестеріне қарсы темекі үгіндісі мен әк қоспасы күшті құрал. Тең мөлшерде ... ... пияз бен ... және өзге де пиязшықты гүлдердің түбіне апарып себеді.
Түнгі көбелек. Құрттары өте белсенді. Күндіз кездестіру ... ... ... ... ... ... кеш ... бастаған жөн. Түнгі көбелектің құрттары бәрін де талғамай жей беретіндіктен, өте ... ... ... ... ... ... көбелегі, олардың құрттары тым көбейіп кетсе, бақшаның сау ... ... Осы ... ... дәрі себіледі немесе кәдімгі жусан қолданылады.
Жұлдызқұрт. Оңай ажыратасың. Жиырылып, созылып, адымдап ... бара ... ... ... ... ... ... желекке қауіпті. Оған арнайы дәрілер пайдаланылады. Құстар да ... қас ... Сол ... ... ұсақ ... көп үркітпеген дұрыс.
Бұл зиянкесті болдырмау үшін күзде әйтпесе көктемде жиналған жапырақтарды, ... ... ... ... қажет. Өртейді, алысқа апарып тастайды. Бақша бұрышында өткен жылдан жапырақ үйіндісі қалып қойса, жұлдыздықұрттың ұя салғаны. Сақ болыңыз.
Дрозофила ... Жаз ... ... ... ... ... ұсақ ... Ұрық шашады. Өсімдік нәрімен қоректенуші. Шірік басқан алманың саңырауқұлақтарын басқа сау жемістерге таратып, ағашын ... ... оған ... ... шаралары жүргізіледі. Дәрі себіледі. Ағаш діндері мен ... ... ... ... ... ... ... ағаш басында қалған кепкін жемістердің де көзін жойған жөн. Оның ішінде дрозофила шыбындарының ... ... ... шетінде жиналған арамшөптерге үйір.
Бау-бақша өсімдіктерінің аурулары
Боз шірік (сұр зең). Өсімдіктер көбінесе жаздың екінші ... ... ... ... ... зақымданған талшықтары қоңырқай тартады, күреңітеді, сосын жұмсарып шіриді. Сыртында сұрғылт түсті ... ... ... болады. Көп ұзамай өсімдік тұтастай ауруға ұшырайды, қурап, құриды.
Күрес ... ... ... отырғызылады, ауаның жақсы желдетуіне жол ашылады. Зақымданған бөліктерді қиып, алып тастайды, өртейді, дәрі себеді.
Өсімдік таттары. Таушымылдықты ... екі түрі ... ... ... және ... ... - ... ал көктемгі спорлар - кәдімгі қарағайда паразиттік тіршілік етеді. Өсімдіктер зақымданғанда өзінде сәл дүмпиген төмпешіктер әйтпесе спорлар қоныстанған ... ... ... реңі ... көктемде көбінесе қызғылт-сары, жазда - ашық ... ... ... ... ... - күңгірт қызыл немесе қара түсті. Таттанғанда өсімдіктер солғын тартады, жапырақтары бүріседі, сабағының, ... гүлі мен ... түрі ... ... зақымданған өркендер мен сабақтарды кесіп, жояды, түскен жапырақтарын да жинап алады. Жыртылатын тереңдікте топырағын қазып, қопсытады, жыртады. Дәрілер ... ... ... ... ... ... ... қабатындағы саңырауқұлақтар мен бактериялар әкелетін ауру. Тамыр жүйесі қоңырқай тартады, жұмсарады, шіриді. Зақымданған тамырлардың сыртында ... ... ... ... ... мең ... қабат пайда болады. Өсімдік мүлдем солып қалады. Саңырауқұлақтар мен ... ... ... ... ... өсімдікте шеру дақтары пайда болады, өсе келе бір-бірімен ұштасып кетеді.
Күрес ... ... ... ... ... ... ... отырып, дәрі себеді, вегетация кезінде өсімдіктерді таза ұстайды, отырғызылатын материалдарды мұқият іріктеп алады.
Мозайка - вирустық ... Оған ... ... қошқыл-жасыл және ашық-жасыл дақтар орын алады. Жапырақтар кейде бырысып, ширатылып та қалады.
Күрес шаралары: ауруға шалдықпаған ... ... ... ... ... ... бақылайды, ауруға шалдыққанын кесіп, жояды, арамшөптен тазартады.
Қазір ... ... ... ... ... ... ... Жеміс ағаштары, гүлдер, картоп отырғызылып, жерді өңдеу, көкөніс өсірілетін алаңқайлар тазартылып, ... ... Осы ... бау-бақша зиянкестеріне қарсы да күрес шараларын ұйымдастыру басты шарт. Жұмыстарыңыз жемісін төксін, бау-бақша, ... ... ... ... ... ... ... ауруы, пероноспороз), бактериялармен (талшықтық, кілегей бактериоз), вирустармен (мозаикалар), фитоплазмалармен (столбур) зақымданады. Аурулар жемістерді, сабақтарды, жапырақтарды, тамырларды, тұқымды зақымдап үлкен шығын ... өнім ... ... Ауру ... ... ... жапырақтардың ассимиляциялық қабілеті төмендейді, өсімдіктердің өсуін тежейді және мүшелерін өзгеріске ұшыратады, кейде өсімдіктер өліп қалады.
Өсімдіктердің ... ... ... жеткіліксіз болса, ауаның температурасы жоғарылап, сонымен қатар аңызақ жел соқса, жапырақтарға сабақтың өткізгіш ... ... ... су ... ... Жаңа ... көшеттер де бастапқы кезде күн ашық, ыстық болса солып, толық тамырланғаннан кейін солуы тоқталады. Өсімдіктердің солуының келесі бір себептері топырақта ... ... ... мен ... ... мен бактериялар қоздыратын аурулардың (вертициллезді және фузариозды солу ... ... ... ... ... ... тіршілік ететін сымқұрттар мен зауза қоңызының дернәсілдері өсімдіктердің тамырларымен қоректеніп, негізгі тамырларды зақымдауынан олар біртіндеп ... ... мен ... ... ... ... ... мен сабақтың түтікшелерін торлап, кейде улы заттар - токсиндер шығарады. Осының салдарынан өткізгіш түтікшелер бітеліп, жапырақтарға ... ... ... ... бөлініп шыққан токсиндер ұлпаларды улайды. Бұлардың салдарынан өсімдіктер тез арада солады. Ауру қоздырғыштары жерге түскен жапырақ арасында қыстап ... ... ... ... таралу немесе тасымалдану ерекшеліктеріне байланысты негізінен 3 топқа бөлінеді: тұқым немесе көшет арқылы, ауа ... және ... ... ... ... ... өсімдік қалдықтарында сақталатындар. Вирустар мен бактериялар қоздыратын ауруларды таратуда олардың зиянкестерінің атқаратын рөлі зор. Ауру қоздырғыштары ауа толқыны, жаңбыр ... ... ... ... ... ... бір құрылықтан екіншісіне таралуы мүмкін. Ауа райы жағдайларына байланысты аурудың дамуы және таралу ерекшеліктері, одан ... ... ... ... ... солуын тежеу үшін көкөніс және басқа да суды көп ... ... ... уақытында суғарып отыру қажет.
Күресу шаралары: ауыспалы егістікті сақтау, өсімдік қалдықтарынан ... ... тек сау ... алу, ... ... ... төзімді сорттарды өсіру, өсіп даму кезеңінде аурудың алғашқы белгілері байқалғанда фунгицидтерді пайдалану қажет.
Айқышгүлді ... ... ,мал ... шалқанда,шомырда шалғамда фитофакткрдың көптеген түрлері байқалады.Бұл дақылдарды зақымдауға осалдау болады.Фитофактардың келтіретін шығындарынан қорғасаса,белсенді шаралар қолданбаса,олардан түсім алу мүмкін емес.
Капустаның ақ ... Pieris ... ... ... Pieridae ... пен басқа крестгүлді дақылдарды зақымдайды.Көбелегі қанатын жайғанда 50-60мм дейін жетеді,қанаттары ақ,алдыңғы қанаттары жоғарғы бұрыштары қара,артқы ... - ішкі ... ... қара ... ... ... аналықтарынла алдыңғы қанаттарының үстіңгі бетінде екі дөңгелек дақтар болады.Жоғарғы жастағы жұлдызқұрттың ... ... ... үсті ... ... ... ... қапталған;денесінің үстінде көлденң қатардарға топтасқан қара дақтармен нүктелерден тұрады,екі жағы мен артында үш көлденең сары жолақтары ... ақ ... ... ... ... ... қабырғаларында немесе арамшөптерде қыстайды.Ол субстратқа жібек белдікшесімен бекітіледі.Сәуірдің аяғында - мамырдың басында көбелектердің ұшуы ... ... - сары ... ... ... жұмыртқаларын қырыққабат жапырақшаларының төменгі жағына 15-200данадан салады.8-12күннен сқң жұлдызқұрттар ... ... ... ... ... ... қабатына тиіспей,төменгң жұмсағын жейді,ересек жастағы жұлдызқұрттар жапырақтарды жуан тарамысын ғана қалдырып тегіс жеп қояды.Құрттар 15-30күн бойы ... ... ... ... 10-20күннен кейін жаңа ұрпақ көбелектері пайда болады.Жаз бойы қырыққабат ақ көбелегінің 2-4ұрпағы дамиды.
Күресу шаралары: Арамшөптермен күресу жүргізу қажет,кішігірім ... ... ... жинау керек.Жұмыртқа салу кезінде үш рет трихограммалар жібереді.жапырақ дегелек кезеніңде әрқайсысы 5өсімдік құрайтын 20 сынама тексеріледі.5% астап өсімдіктерде жұмыртқа табылған ... ... ... ... ... кем дегенде 5-10% егіс танабында бір ... ... ... келсе ,не .болмаса жапырақ үсті 25%зақымданғанда инсектицидтерді қолдану қажетілігі туындайды.Қырыққабат ақ көбелегінің әрбір ұрпағының кіші ... ... ... ... өңдеуді ЭЗШ саны асқанда регламенті бойынша жүргізіледі.
Шомырдың ақ көбелегі Pieris rapaeL. (Lepidoptera отряды, Pieriidae тұқымдасы).Крест ... ... ... қатты зақымдайды. Көбелегі каустаның көбелегіне ұқсас, бірақ одан кішірек - ... ... ... ... .Көбелектің қанаттары сарғыш,аналық көбелектің алдыңғы қанатының үстіңгі жағында екі қара дақ бар,ал атлық ... - бір ғана дақ ... ... ... қара дақ орын алған.Шомырдың ақ көбелегінің ересек ... ... ... ... ... ... бойлай сары жолағы бар,денесін қалың қысқа түк басқан.
Шомырдың ақ көбелегі қуыршақ кезінде өсімдік қалдықтарында,арамшөптерде, ағаш ... ... ... ... ақ ... қарағанда ертерек пайда болады.Аналықтары ақшыл-сары бөтелке тәрізді жұмыртқаларын крестгүлді өсімдіктердің жапырақтарына бір ... ... ... арамшөптерде дамиды,одан кейін қуыршақтанады.8-15куннен соң жаңа ұрпақ көбелекткрі пайда болады.Бір жыл ішінде 3-4 ұрпаққа дейін дамиды.
Күресу шарасы: ЭЗШ саны 3-5жұлдызқұрт/өсімдік ... ... ... ... 25%-ды ... ақ ... қарсы қолданылатын шаралар ұсынылады.
Капуста қоныр көбелегі - Barathra ... L. ... ... Noctudae ... көп ... ... ,пиязды,темекіні зақымдай алады,бірақ көбінесе капустаны артық көреді.Көбелек қанатының жайғанда 40-50мм ... ... ... қара ... жағына қарай екі толқынды көлденең жолақтары бар;қанатының ортасында екі қара ... ... орын ... ... ... ... бүршік тәрізді,ал ішкісі қара дөңгелеңген болып келеді.Ересек жұлдызқұртың ұзындығы 35-45мм,екі жағында сұрғылт-жасыл,сарғыш-қоныр,кейде қара ... жуан ... - сары ... және ... үш ... ... жолақтары болады.
Қуыршақ топырақта 5-10см тереңдікте қыстайды.Көбелектердің ұшып шығу сәуір мамыр айларынан бастап тамыздың соңына дейін байқалады;көбелектер ымырт ... ... ... ... 12-ге ... ... белсенді түрде ұшады.Аталықтары жапырақтың төменгі жағына бір ұяда 10-40данаға дейін сұр жартылай шар ... ... ... ... ... болады.Жұлдызқұрттар бастапқыда бірге өмір сүріп,үшінші жастан бастап жапырақтың астыңғы жағындағы жұмсақпен қоректенеді,олар өсімдікке өрмелеп шығып,жапырақтарға қисық формадағы тесіктер жасайды.Ересек ... ... ... өз ... қалдыратын терең жолдар тесіп шығады.жұлдызқұрттар 25-50күнде дамиды да, ... ... ... кезеңі12-30күнге созылады және шілденің аяғында - тамыздың басында екінші ұрпақ көбелектерін кездестіруге болады.1-2ұрпақ дамиды.
Күресу шаралары:Қыстап ... ... жою үшін ... ... жырту қажет.ЭЗШ саны 1-3жұлдызқұрт өсімдікте 5%егіс танабында табылса немесе ... көп ... ... зиянкеске қарсы жою шаралары қажет.Өңдеуді сәйкес препараттармен жүзеге асырады.
Капуста күйесі - Plutella ... Curt.( ... ... ... ... және гүлді капустаны,мал азықтық шалқанды ,шомырды,рапсты,қышаны зақымдайды.
Көбелек қанатын жайғанда 14-17мм жетеді.Алдыңғы кіші сұоғылт - ... ... ... қанаттарының ішкі жағында ақ толқынды жолағы бар;артқы қанаттары сұр ұзын шашақты.Ересек жұлдызқұрттар жасыл түсті,ұзындығы 9-12мм,олардың ... аяқ ... ... ... келген және сирек ұзынша қылшықтар басқан.
Капуста күйесі қуыршақ кезінде ақ ұзынша жұмсақ пілләда түрлі ... мен ... ... ... ... аяғында - мамырдың басында ұшып шығады.Көбелектер сопақша ақшыл сары жұмыртқаларын ... ... ... ... ... ... немесе 4данадан салады.3-7күннен кейін жұлдызқұрттар пайда болады да,олар әуелі жапырақ жұмсағымен қоректенеді,3-2күннен кейін жапырақ бетіне шығып, қылып жеп ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктерде қаудандар дамымай қалады.Жұлдызқұрттар12-15күнге дамып,қуыршақтанады.1-2аптадан соң жаңа ұрпақ көбелекткрді ұшып шығады.Жаз бойы қаракүйе үштен сегіз ұрпаққа дейін бере ... ... ... жою үшін ... ... ... қопсыту.Арамшөптермен күресу,шірне беретін өсімдіктермен көкеніс дақылдарын жақын отырғызу.Жапырақ дегелек немесе қауданның ... ... ... 5өсімдік құрайтын 20сынама тексеріледі және кем дегенде 10%егіс танабында әр ... ... ... сәйкес инсектицидтермен бүрку жүргізіледі.
Көктемгі капуста шыбыны - Delia brassicae Bouche.(Diptera отряды, Athomyiidae-гүлшілер тұқымдасы.)Капуста,тарна,шомыр,шалғам мен басқа екпелер мен ... ... ... ... ... ... сұр түсті,арқасында үш жіңішке жолағы бар,құрсағының жоғарғы жағында қара жолақ өтеді.Қанаттары ... ... ақ ... ... жағында 14төмпешіктері бар ,олардың төменгі төртеуі өте ірі және барлық денесінде екі-екіден ... ... ... 10-20см тереңдікте жалған пілләларда қыстайды. Шыбындардың ұшып шығуы қайың мен беде,қышаныңгүлдеу кезеңімен сәйкес келеді және бұл сәуір айында ... ... ... аналықтары ақ ұзынша жұмыртқаларын топраққа,әсіресе топырақ пен ... ... ... ... ... ... ... крестгүлділер дақылдардың төменгі жапырақтарының ішіне салады.
Жұмыртқадан шыққан құрттар көшеттердің тамырларын,сабақтарының негізгі мен тамыржемістерін жеп қояды,бұдан кейін бұралаң жолдар ... ... ... ... ... соң жаңа ... ересек шыбындары пайда болады.Құрттар шырышты бактериозға ұшыратады,осының салдарынан кейде капуста тұқымдары түгелдей жерге түсіп қалады.Капуста шыбынының крестгүлді ... ... ... ... өсуі ... ... қызқылт түске боялады, қатты зақымданған өсімдіктер қурап қалады.Екінші ұрпақ құрттары шілде тамыз айларында зиян келтіреді,одан кейін ... ... ... ... ... ... ... жұмыртқаларын жою үшін жерді өсімдіктің тамыр мойынына 15см алысырақ қазып тастайды ... ... ... ... жаңа ... ... қосымша тамырлардың пайда болуына және өсімдіктің төзімділігінің артуына негіз болады.Төзімді және сау көшеттерді отырғызу.Капуста мен ... ... ... ... ... кейін учаскеден қабықшаларды алып тастау және топырақты қайта қазу.Көшеттерді отырғызып,болған соң ... ... ... бөлігі мен өсімдік айналасындағы топырақты тексереді.10%өсімдікте 1өсімдікке шаққанда 5-10жұмыртқа немесе 5-6құрт ... ... ... ... ... ... өңдеу жүргізеді.
Капуста бітесі-Brevicoryne brassicae L.(Homoptera отряды, Aphididae тұқымдасы)Капуста бітесі капустаны,тарнаны,рапс пен басқа да ... ... ... ... ... қапталған жәндіктің ұзындығы 1,5-2,0мм құрайды.Бітелер колониялармен өмір сүреді.Жұмыртқалар өсімдік қалдықтарында (мысалы,қабықшада)немесе айқышгүлді арамшөптерде қыстайды.Көктемде 10-12ºСтемпературада,жұмыртқалардан құрттар шығады,олар 4 жастан ... ... туа ... негіз салушы ұрғашыға айналады.Жаздың ортасында,қанатты негіз салушы ұрғашылар айналады,біте азық-түліктік айқышгүлді дақылдарға ауысады.Капуста жапырақтарының зақымданған жерлері ... ... ... ... мен ... жинаудан қалған қалдықтарды жою.Топырақты терең сүдігер әдісімен өңдеу.
Энтомогфагтарды тарту үшін крестгүлді дақылдардың тұқымдастарының айналасына шатыртәрізді дақылдары ... ... ... ... ... ... ... кезеңде,әрқайсысы 5өсімдік құрайтын 20сынама қарастырып,жүргізіледі.Экономикалық зияндылық шегі 5-10%өсімдікке ұсақ бітелер колонияясының табылуы.Бітелерге қарсы ... мен ... ... зиянкестер саны ЭЗШ жоғары болғанда сәйкес жүргізеді.
Рапс егеуші Athalia colibri Christ (Hymenoptera отряды, Tenthredinidaeтұқымдасы.)Айқышгүлді ... ... ... қыша мен ... ... ... қызыл сары түсті,арқасында төрт дақ және екі жұп түссіз қанаттарнының басында сары ... ... басы қара ... ... ... ... ара ... жұмыртқа қоймасы бар.Денесінің ұзындығы 7-8мм.Құрты жалған жұлдызқұрт ,кіршең жасыл түсті,басы қара.Қатпарлы денесінде ұзына бойына қара қоңыр түсті жолақтар мен ұсақ ... ... ... ... ... ұзындығы 18-25мм.Аналықтары жапырақтардың төменгі жағына тарамыстары бойлай ... ... ... ... жапырақ қабығын теседі де,әрбір тесікте жұмыртқа салып,оларды жылдам қататын сұйықтықпен жауып тастайды.
Куресу шаралары:Арамшөптерді жою және ... көп ... ... ... өңдеу.Өңдеулерді сәйкес инсектицидтермен жүргізеді.ЭЗШ саны 12%егіс танабында 2-5құот ... ... ... ... отряды, Pentatomidae тұқымдасы.)Айқышгүлді көкеніс дақылдары қандалалардың бірнеше түрімен:рапс,қыша, және орта ... ... ... ... ... ... ... ортасында қызыл,сары немесе ақ түсті артына қарай жолақтар ... ... жуан ... сипатталады;оның қалқаншасының артқы бөлігі қабырғасыз немесе қабырғасы аса біліне қоймайды;құрсағының жоғарғы жағы қара түсті;ұзындығы 7-8,5мм.
Капуста немесе боялған қандала тым ... ... ... орналасқан қабырғалары анық байқалады;құрсағының төменгі жағында тыныс алу ... ... екі ... ... ... ... мен ... араласып кеткеннемесе жолақтар мүлде болмайды;құрсағының жоғарғы жағы қызыл,тек оның соңғы сегменттері ғана қара ... ... ... ... ... ... ... қандаладан айырмашылығы - оның құрсағының ... ... ... анық емес ... дақтарға бөлінген екі қара дақтар,ал ортасында бір біріне қосылмайтын екі қатар қара дақтары болады.Дәрнесілдері қанатсыз ... ... ... ... мұртшалары бар, олардың құрсақтарының жоғарғы беті ақшыл шеттерінде көлденең қара дақтары бар.Ересек қандалалар түскен ... ... ... мен мен ... ағаштардың түбінде ,жырлардың шеттерінде және басқа жерлерде қыстайды.Ерте көктемде олар ... ... ... арамшөптерде,кейін крестгүлді дақылдарда қоректенеді.
Күресу ... ... ... түйнектелуі кезінде әрқайсысы 5өсімдік құрайтын 20сынамада тексеру жүргізеді және көкеніс дақылдарында 1-2қандала/м²,тамыр жемістілерде 0,2қандала /1өсімдік;рапста,қышада 5-8қандала/м²анықталған жағдайда, сәйкес ... ... ... әдебиеттер тізімі:
* : Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев - Алматы Бас редакциясы,
* Қ.Қайым,Б.Муханов,Р.Сәтімбекұлы,М.Шаймарданқызы, "Жануартану"(1998), 114 ... ... ... ... ... ... А.О., Исмухамбетов Ж.Д., А., 2004.
* Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Экология және табиғат қорғау. ... - ... ... ЖАҚ, 2002 жыл. - 456 бет.
* ... А.Ж, ... А.К Алматы 2014,50-55 бет
* Можаев Н.И., ӘріновҚ.К.,т.б. ... ... Қ. ... А.Нағымтаев, М.Ысқақов,Н.Серікпаев,И. Жұмағұлов. Агрономия негіздері.-Астана.2007.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Айқышгүлді егістік, жемдік, көкеніс дақылдарының зиянкестері12 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері жайлы10 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері туралы мәлімет11 бет
Айқышгүлді егістік, жемдік,көкөніс дақылдарының зиянкестері13 бет
Бақша, көкеніс дақылдары зиянкестері6 бет
Жидек дақылдарының аурулары7 бет
Картоп көкеніс дақылдарының зиянкестері4 бет
Күнбағыстың, рапс пен қыша, зығыр зиянкестері және күресу шаралары13 бет
Көкеніс және бақша дақылдарының зиянкестері және қорғау шаралары6 бет
Мал азығын байыту мақсатында ашытқы биомассасы негізінде жаңа жемдік қоспа алу55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь