Клеткалардың формасы және көлемі

1. Жасуша туралы түсінік.
2.Жасушалардың құрылысы және атқаратын қызметі.
Жасуша - тірі организмдердің (вирустардан басқа) құрылымының ең қарапайым бөлігі, құрылысы мен тіршілігінің негізі; жеке тіршілік ете алатын қарапайым тірі жүйе. Жасуша өз алдына жеке организм ретінде (бактерияда, қарапайымдарда, кейбір балдырлар мен саңырауқұлақтарда) немесе көп жасушалы жануарлар, өсімдіктер және саңырауқұлақтардың тіндері мен ұлпаларының құрамында кездеседі. Тек вирустардың тіршілігі жасушасыз формада өтеді.«Жасуша» терминін ғылымға 1665 жылы ағылшын жаратылыстанушысы Р.Гук (1635 – 1703) енгізген. Тіршілікті Жасуша тұрғысынан зерттеу – қазіргі заманғы биологиялық зерттеулердің негізі.
Жасушаның диаметрі 0,1 – 0,25 мкм-ден (кейбір бактерияларда) 155 мм-ге (түйеқұстың жұмыртқасы) дейін жетеді. Көпшілік эукариотты организмдер Жасушасының диаметрі 10 – 100 мкм шамасында. Жаңа туған жас сәбилерде – 2×1012 Жасуша, ал ересек адамның организмінде – 1014 Жасуша болса, организмнің кейбір тіндерінде Жасуша саны өмір бойына тұрақты болады. Жасушаның тірі заты – протоплазма. Ол биол. мембраналармен (жарғақтармен) шектелген биополимерлердің тәртіптелген құрылымдық жүйелері – цитоплазма және ядродан тұрады.
1)Құлдыбаев М.М., Шоқанов Н.Қ. - Алматы : Білім, 1995. - 120 б. - Биологиялық ғылымдар
2)Шоқанов Н. - Алматы : Қазақстан, 1972. - 80 б. - Микробиология және вирусология
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
БАӨЖ ... ... ... және ... Г.А
Топ:БТ-307
Тексерген: Бейсембаева.Ғ.Ш.
Семей,2015
Жоспар:
1. Жасуша туралы түсінік.
2.Жасушалардың құрылысы және атқаратын қызметі.
Жасуша туралы түсінік.
Жасуша - тірі ... ... ... ... ең
қарапайым бөлігі, құрылысы мен тіршілігінің негізі; жеке тіршілік ... ... тірі ... ... өз алдына жеке организм ретінде
(бактерияда, қарапайымдарда, кейбір балдырлар мен саңырауқұлақтарда) ... ... ... ... ... ... ... жасушасыз
формада өтеді.«Жасуша» терминін ғылымға 1665 жылы ағылшын жаратылыстанушысы
Р.Гук (1635 – 1703) енгізген. ... ... ... зерттеу –
қазіргі заманғы биологиялық зерттеулердің негізі.
Жасушаның диаметрі 0,1 – 0,25 мкм-ден (кейбір ... 155 ... ... ... жетеді. Көпшілік эукариотты организмдер
Жасушасының диаметрі 10 – 100 мкм ... Жаңа ... жас ... ... ... ал ... адамның организмінде – 1014 Жасуша ... ... ... ... саны өмір ... ... ... тірі заты – протоплазма. Ол биол. мембраналармен (жарғақтармен)
шектелген биополимерлердің тәртіптелген құрылымдық ...... ... тұрады.
Эукариоттық клетка.
Эукариоттық клеткалар — 1 клеткалы өсiмдiктерден және қарапайымнан
бастап (инфузориялар, талшықтылар және т.б.) көпклеткалы ... және ... ... ... ... ... ерекшеленедi. Арнайы ерекшелiктерi бар мыңдаған
клеткалар түрiнен құрылымның ортақ ... ... ... ... клетка 2
негiзгi, айрылмайтын бөлiктер – цитоплазма мен ядродан тұрады. Цитоплазмада
бiрнеше құрылым – ... бар, ... ... қызметi мен
құрылысының ерекшелiк ... ... ... тiршiлiгiнiң
әртүрлi кезеңдерiндегi тәртiбi бар. Барлық  эукариотты – ... ... бар: ... ... ... Гольджи аппараты, арнайы клеткалар
түрiне тән организмдер бар, ... ... ... ...... ... тiршiлiкке қажеттi құрамдас бөлiгi.
Цитоплазмада органоидтардан өзгеше клеткалық тiршiлiк процесiне орай пайда
болып, ... ... ... да бар. Олар ... ...... ... – вакуоль деп аталады.Клеткалардың тiршiлiк процесiнде зат
алмасу өнiмдерi (пигменттер, белок гранулары) немесе қоректiк заттың қоры
(май тамырлары, ... ... ... ұйымдасу негiзiне
құрылыстың мембраналық принципi жатыр, яғни ... ... ... ... ... ... ... мембрананың құрылысы ұқсас.
Биологиялық мембрана 2 қабаттан және фосфолипидтер қатарынан тұрады, оған
әртүрлi тереңдiкте iшкi және ... ... ... көптеген, әртүрлi
молекулалары кiрiп тұрады.Биологиялық мембрананың қалыңдығы 7,5 – 8,0 ... ... ... ... тесiктер – поралар бар, ... 1,0 ... ... ... және ... ... ... молекулалар
тасымалдануы жүредi. Мембрананың жартылай өткiзгiштiк қасиетi бар: ... ... ... өткiзбейдi.Цитоплазмалық мембрана тағы бiр
қызмет – ... ... ... ... арасындағы
байланысты қамтамасыз етедi.
Эндоплазмалық тор.
Эндоплазмалық тор (ЭТ) клеткадағы каналдар мен қуыстардан тұратын
таралған ... ... ... ... ... ... тор
арқылы мембранадағы синтезделген заттар тасымалданады. Эндоплазмалық тордың
орташа ... ... ... ... 30-50% -ге дейiн құрайды.
Эндоплазмалық тор мембранасының екi түрi бар: ... және ... ... май және ... ... ... ... жүйелер
орналасады. Мұндай мембраналар май бездерiнiң клеткаларында көп, ол ... ... ... ... ... көп, ол ... гликоген синтезi
жүредi (көмiрсу немесе қант) қоректiк ... ... бай ... ... ... ... ... – рибосомада жүретiн белок
синтезi. Бұдырлы мембраналар биологиялық белсендi ... ... ... және жүйке клеткаларында көп.Сонымен, эндоплазмалық тор – каналында
заттар ... ... ... клеткашiлiк циркуляциялық
(коммуникациялық) жүйе, каналдың мембраналарында ... ... ... ... ... ... ядросы.
Ядро – клетканың маңызды құрамдас бөлiгi. Клетка ... ... ДНҚ бар. ... орай ядро 2 ... ... атқарады: 1)
генетикалық информацияны сақтап, ұрпақтан ұрпаққа беру; 2) ... ... ... ... ... клеткаларда 1 ядро бар. Кейде 1
клеткаларда 2-3 ядроны байқауға болады, ... ... ... ... бар көпядролы клеткаларда белгiлi.Ядроның формасы клетка формасына
байланысты болады. Ядро қабықшасының кедiр – бұдырлы бетi ... ... ядро мен ... құрылымдардың байланысын арттырады.Ядроны
қабықша қаптап тұрады, олар 2 мембранадан тұрады немесе екi қабатты. Сыртқы
ядролық мембранада рибосомалар ... ал iшкi ... ... ... ... мембраналық жүйесiнiң 1 бөлiгi. Iшкi ... ... ... ... каналдарымен бiрiгiп,
байланысқан каналдардың тұтас жүйесiн түзедi. Ядро және ... ... 2 ... ... ... ядро ... ... бар, олар арқылы цитоплазма мен ... ... ... ... 2- ден, ... ядродан цитоплазмаға және керi бағытта ядро
қабықшасының өскiндерi мен ойыстарының жиырылуынан қозғала ... ... ... ... тұрады және ядроның iшкi ортасының –
ядро ... ... ... ... Ядро ... ... ... және хромосоманың құрылымдық белоктары кiредi. Сондықтан
бүге, ядрошырынында бос ... ... ... және хроматин
қызметiнiң өнiмдерi бар.Хроматин деп ядроның барлық құрылымын және гранула,
дөңбектерiн айтады.(грекше chroma — түс), олар ... ... ... Генетикалық белсендi емес хроматин бар – ол гетерохроматин (грекше
heteros — әртүрлi) генетикалық жағынан белсендi емес, хроматиннiң ... ... ... түзiледi. Гетерохроматин және дамудағы
ерте немесе өте ерте кезеңде қолданылған, немесе «жұмысқа әлi ... ... ... хроматин – эухроматин (грек ... ... ... және ... микроскоппен көрiнбейдi.
Хроматиннiң эухроматиндi ... ... ... ... клетканың
құрылысы барлық ерекшелiгi мен функциональдi белсендiлiгi кодтанған гендер
кiредi.Ядроға тән тағы бiр құрылым – ядрошық. Ол ... ... ... ... дене. Әртүрлi клеткалар ядросында, және 1 клетканың ядросында
оның функциональдi күйiне тәуелсiз ядрошық саны 1 ден 507 және одан да ... ... ... ... олар ... ... кейiн ол қайтадан
түзiледi.
Рибосомалар.
Рибосомалар – екi ... ...... бар органоидтар.
Рибосомалар дөңгелек, диаметрi 15,0-35,0 нм. ... ... ... ... пен РНҚ бар. цитоплазмада рибосомалар бос ... тор ... ... ... ... ... ... сытрқы қабықшасында орналасады. ... ... ... ... «бiр – ... жұмыс жасай алады» немесе
комплекстерге бiрiгедi – полирибосомалар. ... ... ... а-РНҚ –молекуласымен байланысады.Рибосомаларды (р-РНҚ) ядрода кейбiр
хромосоманың ДНҚ молекуласында синтезделедi.
Гольджи ... ... ... ... ... – мембрана, ол ұзын,
сопақша цистерналар, үлкен вакуольдер немесе майда көпiршiктер түзiледi.
Гольджи ... ... сөл ... ... ... овоциттерде
жақсы дамыған. Гольджи комплексiнiң цистерналары эндоплазмалық ... ... ... тор мембраналарында синтезделген
белоктар, полисахаридтер, майлар Гольджи ... ... ... iшiне ... және не бөлiнуге дайын,  немесе ... ... ... ... сөп түрiнде оралып – «буылады».
Митохондриялар
  Митохондриялар – бiрклеткалы және ... ... ... ... ... органоидтар. Олардың формалары әртүрлi –
дөңгелек, сопақша және цилиндрлiк дене, жiпше ... де ... ... 0,2-1,0 мкм ... және 7 мкм –ге ... ұзындықта болады.
Әртүрлi ұлпаларда митохондрия саны ... емес және ... ... тәуелдi синтетикалық процестер қарқынды
жүретiн мысалы, бауырда және энергия шығыны мол жерлерде олар көп ... ... ... ... ... тор мембранасын тығыз байланысқан, олардың каналдары
митохондрияларда ... ... саны ... ... қабырғасы 2 мембрана – сыртқы немесе iшкi мембранадан тұрады.
Сыртқы мембрана тегiс, iшкi мембранадан органоид iшiне ... ... ... ... алмасуына қатысқан көптеген ферменттер орналасады.
Криста саны клеткалар қызметiне байланысты. Бұлшықет митохондрияда олар өте
көп, олар органоидтың iшкi қуысын ... ... ... ...... ... көзi – АТФ ... (грек lysis- ерiту және soma — дене) – мембранамен
қапталған, диаметрi 0,4 мкм ... ... ... денешiктер.
Лизосомаларда ферменттердiң 30 дан аса түрлерi бар, олар белоктарды,
нуклеин ... ... және ... заттарды ыдырату қабiлетi бар.
Ферменттер көмегiмен заттың ыдырауын лизис деп атады. Осымен органоид ... ... ... не ... ... ... не
эндоплазмалық тордан түзiледi.Олар пиноцитоз немесе фагоцитоз вакуольiне
жақындап, олардың ... ... ... ... ... ... ... қызметi – қоректiк заттардың клеткашiлiк ... ... бүге ... ... ... ... ... дамуында
және т.б құрылымдарын бұзу қасиетi бар.
Клетка орталығы
Клетка ... бiр ... ... ... ... екi ... тәрiздi денелерден тұрады. Олар центриолдар деп аталады. ... ... бар. ... ... өзiн -өзi
жасаушы органоидтарына жатады. Клетка орталығы клеткалық бөлiнуде маңызды
роль атқарады.
Пайдаланған әдебиеттер:
| |
1)Құлдыбаев М.М., ... Н.Қ. - ... : ... 1995. - 120 б. ... ... Н. - ... : Қазақстан, 1972. - 80 б. - Микробиология және
вирусология
| |

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі сөлініс бездер физиологиясы6 бет
Конструктор режимінде форма құру11 бет
Материалдық қорларды пайдалануды талдау4 бет
Метилметакрилаттың құрылысы16 бет
Тілдің таңбалық, құрылымдық және жүйелілік сипаттары6 бет
«Таныстыру бюросы» мәліметтер қорын өңдеу15 бет
Адам сырт келбеті туралы криминалистикалық ілім5 бет
Аристотель – ғұлама ойшыл14 бет
Ақша мәні және ақшаның формасы20 бет
Ақшаның маңызы мен қажеттілігі, шығуы34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь