Былғары және тері өндірісінің шикізаты

1.Кіріспе
2.Негізгі бөлім
2.1 Былғары және тері өндірісінің шикізаты
2.2 Шикізаттың қасиеттері және оны алдын ала өңдеу
2.3. Былғары шикізаттарының түрлерінің сипаттамалары
2.4. Жасанды былғары
3. Қорытынды
Былғары мен тері шикізатына үй жануарлары мен жабайы аңдардың терісі жатады. Былғары өндірісінің шикізат қоры мал шаруашылығы болып табылады. Жалпы алғанда, былғары мен терінің тауарлық қасиеттері олардың қай түліктің терісінен жасалғанына ғана емес, сол түліктің қандай түқымның терісінен жасалғанына да байланысты. Терінің құрылымы. Тері - жануарлар денесінің сыртқы қабаты. Ол организмді сыртқы орта әсерінен қорғайды және сонымен қатар, денедегі зат алмасу, сыртқа шығару, жылу реттеу процессіне қатысады. Жануардың сыртынан денесіне қарай санағанда тері түкті немесе жүнді жабыннан, эпидермистен (қыртыс), дерма (өзең) мен тері асты клеткалардан (шел) түрады, төмендегі бейнеленген. Былғары шығару үшін терінің өзеңі, ал тері және тон үшін өзеңге қоса қыртысы мен түкті жабыны пайдаланылады. Қыртыс - терінің түкті жабыны астында жатқан үстіңгі қабаты. Қыртыс ақуызды клеткалардан қүралған. Оның өзеңімен шекарасы тегіс емес.
1. Мәдиев Ө.Қ., Айтөленова Қ.Т. Былғары және мех химиясы мен технологиясы. Алматы, «Білім». 1995.
2. Росленко И.Скорняжное дело. Серия «Учебный курс». Ростов-на-Дону: «Феникс», 1999
3. Орлова И.М., Эткин Я.С. Заготовки, первичная обработка и хранение животного сырья. М.: Колос, 1982. -208с . 5. Мадиев У.К. Минеральное дубление в производстве кож.- М., Легпромбытиздат, 1987, 120 с.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
Инженерлік технологиялық факультеті
кафедрасы
СӨЖ
Тақырыбы: Былғары және тері ... ... ... М ... ... ... А.З.
Семей
2015 жыл
Жоспар:
1.Кіріспе
2.Негізгі бөлім
2.1 Былғары және тері өндірісінің шикізаты
2.2 Шикізаттың қасиеттері және оны алдын ала өңдеу
2.3. Былғары шикізаттарының түрлерінің ... ... ... ...
3. ... мен тері ... үй жануарлары мен жабайы аңдардың терісі жатады. Былғары өндірісінің шикізат қоры мал ... ... ... ... ... ... мен терінің тауарлық қасиеттері олардың қай түліктің ... ... ғана ... сол ... ... ... ... жасалғанына да байланысты. Терінің құрылымы. Тері - жануарлар денесінің сыртқы қабаты. Ол организмді сыртқы орта әсерінен қорғайды және ... ... ... зат ... ... шығару, жылу реттеу процессіне қатысады. Жануардың сыртынан денесіне қарай санағанда тері түкті немесе жүнді жабыннан, эпидермистен (қыртыс), дерма (өзең) мен тері асты ... (шел) ... ... ... ... шығару үшін терінің өзеңі, ал тері және тон үшін ... қоса ... мен ... ... ... Қыртыс - терінің түкті жабыны астында жатқан үстіңгі қабаты. Қыртыс ақуызды клеткалардан қүралған. Оның өзеңімен шекарасы тегіс емес. Түк қалташаларына ... ... ... еніп ... ал ол өз ... қыртысқа емізікшелермен бойлап кеткен. Сондықтан да қыртысы ... ... тері ... ... бір ... көрініп түрады, оны бедер (мерея) деп атайды. Үлбір жасау үшін терідегі ... ... ... ... Егер ол ... түктің өзеңмен байланысы нашарлап, кейінірек түгі түсіп қалатын болады. Қыртысы сақталған өзеңді тері ткані деп атайды. Өзең - терінің ... ... ол ... ... және ... лин ... күрделі шиеленісуінен қүралған. Қарапайым коллаген талшықтарының диаметрі ... 5 мкм ... ... ... ... (30-300) ... колла- ген талшықтары диаметрі шамамен 200 мкм болып келетін коллаген талшықтарының тобын қүрайды. Ал, қарапайым коллаген ... өзі ... 0,1 мкм ... 200-3000 ... ... ... ... талшықтарының тобы өзең қалыңдығына көлбей орналасады да, олардың ... ... және ... ... ... мен ... қүрылымына байланысты болады.
Эластин талшықтары топ қүрамайды, бірақ тарам - тарам бо- лып кеткендіктен, қалың торлар жасайды. Ол торлар ... түк ... мен қан ... ... ... ... талшықтары тері өзеңінің барлық көлемінде қалың тор- лар қүрайды, әсіресе көп жиналуы өзеңнің қыртыспен астасқан жерінде болады. Өзең ... ... ... зат ... Оның ... ... ... барысында өзеңнен шығып кететін альбу- миндер, глобулиндер, мукоидтар, муциндер, мукополисахаридтер және басқа белок тәріздес заттар енеді. Тері өзеңі екі ... ... Бірі ... мен торлы қабаттардың шекарасы түк қалташалары орналасқан деңгей арқылы өтеді. Ал, ... түйе және ... ... ... - өзеңдегі бүл екі қабаттың шекарасы анық білінбейді, себебі түк ... ... өн ... өтіп ... ... тік кесілген көрінісі . Жүннің әр талшығы үзына бойында үш бөліктен түрады: 1) қылтық немесе сыртқы бөлік, 2) түбір ... ... түк ... ... және 3) тамыр - түбірдің жіңішкерген бөлігі. Ал жүн талшықтарының көлденеңінен кесіп қараса, шеңберлі орналасқан үш қабатты байқауға ... сырт ... ... ... ла, ... ... және жүрекше. Жүннің толық алмасуын түлеу дейді. Жүннің әр талшығының формасы оның жуандығы мен үзындығына және қылтығының ... ... ... ... ... 6 түрі бар: тік, иілген сынық, толқынды, ирек және бүйра. Аң терісінде жүн талшығының бес ... бар: ... ... аралықтық, түбіт және сезуші.
Шикізаттың былгары мен тері ... ... ... ... қасиеттері. Терінің сапасы, яғни оның толық бағалы ... мен ... ... бір ... ... жарамдылығы және илеу тәсілдерінің ерекшеліктері терінің төмендегідей қасиеттерімен анықталады. Терінің қалыңдығы былғарының неге жарайтынын және 100 шар- шы метр ... ... үшін ... шикізат кететінін анықтайды. Терінің жамбасынан мойынына дейін (үзына бойына) және жон арқасының етегіне ... ... ... тартылуы (ширау, жиырылуы) деп атайды. Терінің ауданы оның пішімділік қасиеттерін анықтайды. ... 20 дм ... ... өңдеу тиімсіз деп саналады. Түкті жабынды терілерінің ауданы әр түрлі болып келеді. Тері мас- сасы ... ірі ... ... және басқа жануарлар терісінен өндірістік партия жасақтағанда үлкен рөл атқарады. Қой мен ешкі терісі ауданы- на ... ... ... Өнім ... сондай-ақ терісінің тығыздығы, қыртыс қабатының қалыңдығы, жүнді жабынының даму дәрежесі, тері асты шел ... ... ... ... мен ... қабаттардың арақатынасы, терінің химиялық қүрамы, кемістік- ақаулары, түкті жабынның сипаты да әсер етеді. Шикізат сапасына төмендегідей бірнеше ... әсер ... ... ... ... мен өмір ... ... болу факторларына түр, түқым, жыныс пен жануардың жасы ... өмір ... ... күту мен ... ... Аң терісінің кейбір түрлері (тиін, түлкі терісі) үлысына қарай жіктеледі. Яғни, аң ... қай ... ... есепке алынады. Оны деп атайды.
Сою уақыты мен тәсілдері. Күзде және ерте қыста сойылған малдың ... ... деп ... Алу ... ... тері сойылған және атылған деп ажыратылады. Теріні сыпыру (іреу) жылдам жүргені дүрыс. Сыпыру кезінде теріге, майға, ... ... ... оны ... алу ... ... шикізатын сыпыру жалпағынан (ақ жолақ бойымен тілу, яғни төстің, қарынның және ... ... ... ала) және бүйірден тілу әдісімен жүзеге асырылады. Ықшамдау және майсыздандыру. Теріні сыпырғаннан ... оны ... үшін ... ... ... ет, май кесінділерінен, шеміршек қалдығынан, сүйектен, жыныс сіңірлерінен түяқтан та- зартады. Аң ... ... ... зор, ... ... ... ... сапасын нашарлатып жіберуі мүмкін. Үлбір терілерін майсыздандыру механикалық жолмен немесе химиялық ерітінділер ... ... іске ... ... ... ... ... ерітіндісі, жуғыш заттар, эмульгаторлар, техникалық ерітікіштер қолданылады. Шикізатты ... ... жаңа ғана ... ... деп ... ... ... сәттен бастап жас тері бактериялық және ферментативтік процестердің әсерінен өзгеріске үшырай бастайды. Бүлар беткі қабатының сілекейленуі, ... ... ... иіс, ... ... т.б. белгілері арқылы білінеді. Теріні консервілеудің мақсаты - бактериалар дамуының алдын алу. Ол үшін әр түрлі ... ... ... ... ... қүрғату, ылғалды түздау, түздай қүрғату, сәулелендіру. Былғарыны өндіру үрдістері 11.5-суретте көрсетілген. Былғары және тері ... ... ... және ... ... стандарты. Былғары мен тері өндірісінде шикізатты қабылдау және оны сорттау мемлекеттік стандарт (МЕСТ) негізінде жүргізіледі. Мемлекеттік стандартта тері шикізатын ... оны ... ... ... ... ... оның сапа- сы мен сыртқы түріне қойылатын талаптар, қабылдау ережелері мен шарттары, салмағы, ауданы және сүрыпталуы ... Қой, ешкі және ... ... ... бойынша, одан басқа терілердің салмағы бойынша қабылдайды. Былғары өндірісінің шикізаты төрт ... ... 1- ші ... ... ... ... қарай), қүлын терісі 5 кг-ға дейін, қой мен ешкі терілері ауданы 30-70 дм2 аралығындағы және шошқа терісі; 2- ші ... отқа ... ... ... ... ат есек ... 10 кг дейін), шошқа терісі (ауданы 70-120дм^), шошқа бөксесі (ауданы 30-50 дм^);
3- ші ... ... ірі ... терісі, ат, түйе, есек, бұғы, буй- вол, қодас ... 10-17 кг), ... ... және қол ... түйе ... ... терісі (120-200 дм2), шошқа бөксесі (ауданы 50 дм2 артық); 4- ші ... ... ірі ... ат ... ... ... бұғы, қодас (салмағы 17 кг жоғары), шошқа терісі (ауданы 200 дм^ жоғары) жа- тады. Сапасына байланысты шикізат 4 сортқа бөлінеді (I, II, III, IV). ... ... ... болуына және олардың қай жерде орналасуына байланысты. Стандартта және де шикізаттың сыртқы түрі, ... ... ... ... ... ... (усол) анықтау, ауданы консервілеу әдісі, бактериялық күйі, қалыңдығы, қой терісіндегі май ескеріледі. Тері ... ... әр ... ... ... ... жасаған стандарттар бойынша сорттайды. Тері өндірісі шикізатына арналған стандарт мынадай бөлімдерден тұрады: , , , , . Көлеміне ... ... ... ... үлкен, орташа, және кіші деп бөлінеді. Қыста ұсталған аң ... жүні ... ... және са- палы ... олар ... I ... ал күздің аяғында немесе қыстың басында ұстаған аң терілері негізінен II сортқа бағаланады. Жүні біркелкі емес, сирек және қысқа жүнді аң ... ... ды, ... ... ... деп бөледі. Ондатр және ақ түлкі терілерін III ... ... I ... терілердің бағасы 100 %, II сорт 75-80 % және III сортты 50% есептеледі. Ал, жылдың қай ... ... да ... ... барыс, қасқыр, қабылан, аю, сілеусін, шибөрі терілерінің I сорты 100%, II сорты 75% және III сорты 50 %, IV ... 25 % ... ... аса ... аң ... ... ... екі сортқа ғана бөледі: I сортты терілердің бағасы 100%, II сортты 80 % есептеледі. Аң ... ... ... олардың жүнінің және тері тканінің са- пасына байланысты былайша бөледі: ақуызсыз, ақуызы аз, орташа, көп және сапасыз (стандартқа жатпайтын терілер). ... ... әр ... ақаулық нормасы бар. Ақауы бар терілердің бағасы төменде көрсетілгендей кемиді: ақауы аз 10 %, ... 25% және ... көп ... құны 50% ... ... терілердің құны ақауы жоқ тері бағасының 25% аспайды. Шикізат ақаулары мен сапалылыгын бағалау. Шикізат ақаулары деп оның бағасын түсіретін ... ... Бұл ... неден болғанын анықтап, оны болдырмау жолдарын білгеннің үлкен маңызы бар. Шикізаттың ... ... ... ... ... және ... шикізат түрлерінде ғана болатын өзіндік ақаулар болуы ... ... ... ... ... аңның тірі күнгі және өлгеннен кейінгі деп ажыратылады. ... ... ... ... ... 60 % тірі ... ... болып табылады. Үлбір шикізатының сапасын төмендететін ақаулардың көбі аң өлгеннен кейінгі ақаулар ... ... Ал, ... ... және жүні ... аңдардың өлгеннен кейінгі ақаулары терінің бағасын кемітіп, оны бастапқы нарқының 70-80 % түсіреді. ... ... ... тірі ... тері ақаулары. Мүндай ақаулар малға жөнді күтім ... және ... ... сыртқы күш әсерінен механикалық жарақаттанудан болады. Көбінесе кездесетін ақаулар: тесік, тыртық, ... ... ... ... жау- ыр, ... ... ... шағудан болатын тесіктер диаметрі 1-5 мм аралығында болады. Бүл ақаулар мүйізді ірі мал және бүғы ... ... Бүл ақау - ... көп ... ... ... ... личинкаларының қүрты теріні жеп, тесіп тастайды. Одан пайда болған тесіктер өзі шикізатта ... ... ... ... ... ... ... бетінде анық көрінеді, себебі коллаген талшықтарының бағыты бүзылады. Терідегі ... ... мал ... ... ... ауырғаннан кейін пайда болады. Ол терінің табиғи өрнегінің бүзылуына әкеп соғады. Қыртыстар мойын терісінің қалыңдап кетуінен болады, бүл - ... өгіз және ... тән ... ... қыртыстары жас бүзауларда онша терең болмайды, оларды сүт сызықтары деп ... ... аяқ ... ... ... арналған былғары сапасын кемітіп, шикізаттан пайдалы шығынды төмендетеді. Сондай-ақ, малдың тірі күнгі тері ... әр ... ... ... қамшы қатты тиген немесе қамыт қажыған іздер, теміреткі шыққан орындар және басқа жара ... ... Тірі ... ... ... ... ... жүн талшықтарының түсуінің өзгеруі, жүннің үйпаланып қалуы, жүн талшықтарының кенеттен жіңішкеруі, күн сәулелерінің әсерінен кейбір аңдарда жүн ... ... ... (түлкі, қүндыз), қылшық жүндерінің нашар дамуы жатады. Аң алынғаннан кейінгі тері ақаулары ... ... ... терісін сыпыру және консервілеу кезінде, сондай-ақ оларды сақтау, артып тиеу ... ... ... Мал ... бөлу ... ақаулар. Теріні малдың денесінен абай- лап, еппен бөлу керек. Әйтпесе, тері аумағының аз шығуы, оған ... ... ... қалуы, терінің жыртылуы, кей бөлшектерінің кесіліп қалуы, сыпырған теріде сүйектің кетіп қалуы сияқты ... ... ... 20 % ... ... ... және буып - түйіп, арту кезіндегі ақауларға қызарып кету, түзды таңбалар, майысып сынуы, қыртыстануы, ... ... ... ... іріп-шіруі, түйінденуі, күйе түсуі жатады. Қызару - терінің бахтарма жағының түсінің қызғылтқа ... ол ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Қызару микробтардың әсерінен де болады, оның нәтижесінде теріде әр ... ... ... ... болып, олардың түсі қызғылттан қоңыр- қошқылға, кейде қызыл -күлгін түске дейін өзгереді. Қызарумен бірге кілегейлену және аммиактың бөлініп ... ... ... ... ... болуы температураның 22-23°С көтерілуінен, ауаның салы- стырмалы ылғалдылығының 55-90 % жетуінен болады. Қызаруының нәтижесінде терінің ... ... ... ... ... ... ... дайындалған былғары берік емес, сапасыз, бос майысқақ болады. Тұз ... ... ... ... майда, қаттылау формасыз, диаметрі 5 мм дейін түсі қоңыр дүмпілер түрінде пайда болады. Тұз таңбалары бар жеріндегі ... ... мен ... өзгереді. Бұл таңбалардың пайда болуы: микробтар түсуінен; автолиз нәтижесінен; консервілеу кезінде қолданылатын химиялық ... ... ... ... мен ... белоктар ыдырау нәтижесінде шикізаттың физикалық- химиялық өзгеріске түсуінен (бұл өзгерістер консервілеуге дейін пайда ... да, ... ... ... деп ... ... тұз ... ажырату онша мүмкін болмағанымен, шикі жарғақта олар қоңыр және жасыл ... ... анық ... де, ... ... ... жасыл таңбалар түрінде кездеседі. Тұз таңбалары бар тері бояуды нашар қабылдайды, сондықтан кейінгі ... ... ... ... ... 11.6- ... былғарыны илеуге арналған барабандар көрсетілген.
Былғары шикізатының топтастырылуы. Былғары шығаруға қолданылатын терілер майда, ірі және ... ... ... топ- ... Ұсақ ... ірі қара ... ... (өлі туған бұзау, торпақ, бота, құлын, жабағы), қой терісі (жүнді жабынының жайына қарай жүнді, жартылай ... ... ... ... ешкі ... (тау, ... үй ... жатады. Ірі шикізатқа мүйізді ірі қара терісі (бұғыны қоса), түйе, есек, жылқы (ол, сауыр терілері) және басқа жануарлар ... ... ... ... ... ... ... Мүйізді ірі қара малдың терісі шикізаттың майда және ірі топта- рына кіреді. Майда шикізатқа ... өлі ... сүт ... және ... ... ... ... бұзау терілері. Өлі туған бұзау терісінің салмағы есепке алынбайды, терісі үлбір жасауға жарамайды. Терісінің ауданы - 40-50 дм^, құйымшақ ... ... ... - 1,2-1,4 мм, қыртыс қабаты қалыңдау, галантереялық былғары жасауға қолданылады. 11.7- ... ... ... ... ... ... терісінің салмағы есепке алынбайды, жынысына қарай бөлінбейді. Бұзауларды сою көктем мен жаздың басында жүреді, терілері ... ... ... консервіленеді. Тері ауданы - 40- 90 дм2, қалыңдығы - 1,3-2,5 мм. Бір ... - ірі ... ... терінің емізікше қабаты қалыңдау. Бүзау терісінен аяқ киімнің жоғарғы бетіне былғары ... Ірі ... ... жүні әлі ... ... ... бетіндегі табиғи бедері өте әдемі, майда болып келеді. Шикізат күйімен салыстырғанда ... пен ... ... сорттылық біраз төмендеу болады, себебі бүзау терісіндегі кейбір ақауларды (түз дақтарын, сүт қыртыстарьш, ... ... ... ... түседі Жоғарғы сортты желатин алу үшін бүзаудың бас терісі аса ... ... ... табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Мәдиев Ө.Қ., Айтөленова Қ.Т. Былғары және мех химиясы мен технологиясы. Алматы, . 1995.
* Росленко ... ... ... . Ростов-на-Дону: , 1999
* Орлова И.М., Эткин Я.С. ... ... ... и ... животного сырья. М.: Колос, 1982. -208с . 5. Мадиев У.К. Минеральное дубление в производстве кож.- М., Легпромбытиздат, 1987, 120 с.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Былғары және тері өндірісінің шикізаты жайлы мәлімет4 бет
Табиғи және жасанды былғары, үлпекті материалдар20 бет
Ірі кара малын сою және терісін сыпыру, былғары және тондық-мех шикізатын дайындау5 бет
Былғары және тондық- мех тері шикізатының түрлері3 бет
Терінің тауарлық қасиетінің қалыптасуына әсер ететін факторлар. Былғары және тондық – мех тері шикізатының түрлері7 бет
Тері шикізатын өндіру3 бет
Тері шикізатын өндіру туралы4 бет
Үлбір не үлбір шикізаттарын консервілеу. Құрғақ кептіру(тұзсыз) әдісі11 бет
Үлбір шикі заттарын консервілеу әдістері. Құрғақ кептіру (тұзсыз) әдісі3 бет
Аң терісінің түрлері. Каракульдық мех шикізаты3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь