Арамшөптер туралы түсінік және олардың ауылшаруашылығына келтіретін зияндылығы

1.Арамшөптердің заңдылықтары мен зияндылық шектері
2.Арамшөптердің биологиялық ерекшеліктері
Егістік жердерде өніп-өсіп, ауылшаруашылығына зиян келтіретін өсімдіктерді арамшөптер деп атайды. Олар тек егіс алқабында ғана емес, сонымен қатар жайылымдықтар мен шабындықтарда, орман алқаптарында да кездеседі.
Егер негізгі ауылшаруашылығы дақылдары егісінде басқа мәдени өсімдіктер кездессе, оларды арамшөп қоспасы дейді. Мысалы, бидай егісінде арпа, сұлы, не болмаса басқа мәдени өсімдіктер өссе олар арамшөп қоспасы болып есептеледі.
Кейбір арамшөптердің мәдени дақылдарға бейімділігі соншалық олардың даму кезеңдері, тұқымдарының көлемдері (ені, ұзындығы) бірдей болып келеді. Сондықтан, ауылшаруашылығы дақылдарының тұқымдарын осындай арамшөптерден тазалау қиынға түседі. Мысалға сұлы егісіндегі қарасұлы, тары егісіндегі итқонақ арамшөп тұқымдарын келтіруге болады. Мұндай арамшөптерді маманданған, немесе айырылмас серіктес арамшөптер деп атайды.
1.Егіншілік пәнінің дәрістер жинағы. Сейлгазина С.М Қаламов Б.Х
2. Егіншілік оқулық –Алматы
Ә.Ә. Әуезов, Т.А. Атақұлов, Қ.Ш. Жаңабаев
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі Семей қаласы Шәкәрім ... ... ... Арамшөптер  туралы түсінік және олардың ауылшаруашылығына келтіретін зияндылығы
Тексерген: Каламов Б.Х
Орындаған:Какенова ... ... ... мен зияндылық шектері
2.Арамшөптердің биологиялық ерекшеліктері
Егістік жердерде өніп-өсіп, ауылшаруашылығына зиян келтіретін өсімдіктерді арамшөптер деп ... Олар тек егіс ... ғана ... ... қатар жайылымдықтар мен шабындықтарда, орман алқаптарында да кездеседі.
Егер негізгі ауылшаруашылығы ... ... ... ... ... кездессе, оларды арамшөп қоспасы дейді. Мысалы, бидай егісінде арпа, сұлы, не болмаса басқа мәдени өсімдіктер өссе олар ... ... ... ... ... мәдени дақылдарға бейімділігі соншалық олардың даму кезеңдері, тұқымдарының көлемдері (ені, ... ... ... ... ... ... дақылдарының тұқымдарын осындай арамшөптерден тазалау қиынға түседі. Мысалға сұлы егісіндегі қарасұлы, тары егісіндегі итқонақ арамшөп тұқымдарын келтіруге болады. ... ... ... ... ... серіктес арамшөптер деп атайды.
Кейінгі кезде кеңшарлар мен ұжымшарлардың таратылып, олардың орындарына пайда болған ұсақ шаруашылықтарда ... ... ... ... егістіктердің жойылыуына, гербицидтердің шамалы қолданылуына, жердің дұрыс және дер ... ... ... ... ... ... ... етек алып жайылып кетті.Әсіресе, республиканың астықты солтүсітік өңірде қарасұлы және атпатамырлы арамшөптер (егістік сары қалуен, ... ... тағы ... ) ... ... өсе бастады.
Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймағындағы жағдай дәл ... ... ең ... ... танаптың арамшөптерден тазалығы, кері жағдайда олар ауылшаруашылығына орасан зиян ... ... ең ... ішінен мыналарға тоқтауға болады.
Көптеген арамшөптердің тамыр жүйелері өте күшті дамыған. С.А.Воробьевтің ... ... ... ... 2,0 ... ал ... ... бірінші жылы 3,5 метр, екінші жылы 5,75 метр, үшінші жылы 7,2 метр тереңдікке ... ... ... олар ... ... терең қабатында жатқан ылғалды, коректік заттарды жақсы пайдаланылады.
Тамыр жүйелерінің күшті дамуына байланысты арамшөптер мәдени өсімдіктерге қарағанда ылғалды әлдеқайда көп ... ... ... мен ... ... ... ... салыстыру арқылы көз жеткізуге болады. Мысалы, бидай 1 грамм ... зат ... үшін 400 ... тары 250 ... ... ... ал осы ... тұқымдастарына жататын қарасұлыға 600 грамм ылғал керек, яғни ол ылғалды бидайға ... 1,5 есе, ал ... ... 2,1 есе көп жұмсайды.
Академик А.И. Мальцевтің деректері бойынша жылдық жауын-шашын қорының 20 пайызынан астамы ... ... ... ... өзі жауын-шашын мөлшері аз Қазақстан Республикасы үшін өте зиян. Міне, сондықтанда арамшөптермен күрес - ылғал үшін күрес.
Арамшөптер ... тек ... ... ... бірге қоректік заттарды ауылшаруашылық дақылдарына қарағанда жылма-жыл топырақтан әлдеқайда көп әкетеді. Соның салдарынан топырақтың құнарлылығы төмендейді. ... ... ... ... 36 ... көк ... түзу үшін әр гектардан 14 кг азот,30 кг фосфор және 120 кг клий сіңіріп ... Осы ... ... заттар әрбір гектар жерден 31,8 центнер күздік бидай, немесе 250 центнер қант қызылшасын өндіріуге жетер еді.
Арамшөптер ... ... ... ғана емес, сонымен бірге танапқа берілген минералдық тыңайтқыштардың 25-30пайызын пайдаланады.
Ауылшаруашылық дақылдары мен арамшөптердің арасында жарық үшін де ... ... ... ... ... мәдени өсімдіктерді көлеңкелеп, фотосинтез процесін баяулатады, осының салдарынан өсімдіктердің көмір қышқыл газын сіңіруі нашарлайды және ... ... ... түзіліуі төмендейді, яғни алынатын өнім азаяды. Биік өскен арамшөптер топырақтың беткі қабатын көлеңкелеп оның температурасын 2-40С-қа төмендетеді, ... ... ... ... дейін өнбей топырақта жатып шіриді, немесе әртүрлі ... ... ... және ... ... егін дәл уақытында пісіп жетілмей күзгі суыққа ұрынады. Бұл ... жазы ... күзі ерте ... ... ... облыстары үшін өте қауыпты жағдай.
Арамшөптер ауылшаруашылық дақылдарының зиянды организмдерін ... ... ... ... қант ... ... ... қант қызылшасы бізтұмсығының мекені алабота болса, ал егістік ... ... ... ... ол ... мәдени өсімдіктерге зиян келтіреді.
Кейбір арамшөптердің жемістері, тұқымдары улы болып, адамдарды және малдарды уландырады (қырықбуын, сарғалдақ, қара меңдуана, ... ... ... ал ... ... ... иісі малдардан алынатын өнімдерді бүлдіреді. Мысалы, ермен, жуа сүтке ащы, кермек дәм ... ... ... ойран шөп тозаңдары адамдарда пішен қыздырмасын қоздырады.
Арамшөптер және олардың тамырлары топырақ өңдегенде ауылшаруашылық машиналары мен құралдарының кедергісін 30 ... ... ... ... ... де ... ... төмендейді, жанар-жағар майдың шығыны көбейеді. Мысалы, арамшөбі басым 1 гектар жерді өңдеуге 29,6 литр жанармай ... ал олар аз ... бұл ... 17 литрге тең.
Паразитті арамшөптер мәдени өсімдіктердің бойындағы ... ... ... өніп-өсуіне кедергі жасайды, тіпті опат болуына әкеп соқтырады. Мысалы, күнбағыс сұңғыласы, арамшырмауық көкөніс дақылдарын, темекіні, картопты осындай жағдайға душар етеді.
Арамшөптер ... ... ... улы ... ... ... ... кедергі жасайды. Мысалы, итқонақ арамшөбінің тамырынан бөлініп шығатын улы зат ... ... ... ал татар ақсүттігені тамырынан бөлінетін зат жазғы бидай тұқымының өнгіштігін кемітеді. Ошаған, қарасұлы сияқты ... ... ... ... ... ... зақым келтіріп, олардан алынатын өнімдердің, әсіресе жүннің сапасын ... ... ... алқапты бірнеше рет өңдеуге тура келеді, ол топырақтан үгітілуіне және ылғалдың жоғалуына әкеліп соғады. Жел эрозиясы ... бар және ... ... аз ... Республикасы үшін бұл өте зиян.
Арамшөптер ауылшаруашылық дақылдарының өнімін күрт ... Орыс ... ... ... ... ... ... өнімнің тең жартысын, қала берсе 30 пайызын төмендетеді екен.
П.П.Колмаковтың деректері бойынша республиканың астықты Ақмола, Қостанай, ... және ... ... ... әр жылы орта ... тек ... ... 170 млн. пұттан астам астық кем жиналады екен.
Л.Т.Шалдаевтың мәлметі бойынша Солтүстік Қазақстан облысының шаруашылықтарында арамшөптер жаздық бидай өнімін әр ... орта ... 3,8 ... кемітеді.
Арамшөптердің ауылшаруашылық дақылдарының өнімділігін тигізетін зиянын анықтау үшін республиканың үш аймағында арнайы ... ... ... ... ... (кесте 1)
Кесте 1 Ауылшаруашылық дақылдарының түсіміне арамшөптердің тигізетін кері әсері
Топырақ аймақтары
Дақыл аттары
Арамшөп ... ... ... ... ... саны, дана
Қаратопырақты аймақ (Солтүстік Қазақстан облысы)
Жаздық бидай
8
60
190
14,0
5,5
2,9
-
-
-
Қарақоңыр топырақ ... ... ... ... ... ... (Оңтүстік Қазақстан облысы)
Мақта
5
45
90
-
-
-
17
8
2
Арамшөптер ауылшаруашылығы дақылдарының түсімін 79,3 пайызға (жаздық бидай),ал мақта түсімін 8,5есеге дейін төмендетеді.
Келтірілген деректерден, тары ... мен ... ... ... ... зиян шегетінін байқауға болады.
Бұдан басқа арамшөптерден көкөніс дақылдары көп зиян шегеді. Мысалы, А.В. Бешанов пен И.И. ... ... ... бір шаршы метр жерде 60-75 дана алабота болса, онда сәбіздің түсімі 80-100 пайызға дейін төмендейді.
Арамшөптерден, зиянкестер мен ... тек ... ... ... ... сонымен қатар дүние жүзінің ауылшаруашылығы көптеген зардап шегетініне 2-ші кестеде келтірілген ... ... бола ... 2 ... ... ... және әр түрлі өсімдікауруларынан ауылшаруашылық дақылдарының өнімінің төмендеуі
Дақылдар
Жоғалған өнім
млн.тонна
құны,млрд.доллар
Потенциалды өніммен салыстырғандағы пайыз
Астық
506
34
35
Картоп
129
5
32
Қант қызылшасы
636
6
45
Көкөністер
78
6
28
Майлы ... 2-ші ... ... ... ... жүзіндегі астықтың потенциалдық өнімінің 35 пайызы арамшөптерден, зиянды ... мен ... ... ... ... ал оның ... тек арамшөптерден 9,5 пайыз өнім кеміп, оның құны 20,4 млрд.долларға жетеді С.А.Котың айтуынша бұл жоғалған өнім 100 млн. ... бар ... бір жыл ... жетер еді.
Арамшөптер тек ғана ауылшаруашылық дақылдарының өнімін азайтып қоймайды, сонымен қатар олардың сапасын төмендетеді. Атап айтқанда, бидай дәніндегі ақуыз, ... ... ... ... ... ... ... талшығының сапасы нашарлайды.
2 Арамшөптердің биологиялық ерекшеліктері
Арамшөптерге қарсы қаншама ... ... ... , ... ... жоя ... оның себебі кейбір арамшөптердің биологиялық ерекшеліктерінде екен.
Арамшөптердің ... ... ... - зор тұқым өнімділігі.Мысалы, кәдімгі гүлтәжінің бір өсімдігі 500 мың дана ... ... мың, ал ... 600 дана ... ... яғни арамшөптер дәнді дақылдармен салыстырғанда 5 тен 37 есеге дейін өсімтал келеді ... ... 3 ... ... ... өсімталдығы
(А.Н.Киселевтің деректері бойынша)
Арамшөптердің аттары
Бір арамшөп өсімдігінің тұқым саны, дана
Жусан жапырақты ойраншөп
5000
Шырмауық тараны
1100
Алабота
100000
Кәдімгі гүлтәжі
500000
Көптеген арамшөп тұқымдарының әр түрлі икемділігі арқасында олар ... ... ... ... ... жолкөлігі және басқа) жеңіл және тез тарайды. Мысалы, күрделі гүлдер тұқымдастырна жататын арамшөптер (егістік калуен, бақ-бақ) ұшпа ұрықтары, ... ... бен ... ... ... мен ... ... таралады.
Т.Клингман мен Ф.Эштонның қабарлауы бойынша егістік шырмауықтың тұқымы ішек жолынан өткеннен кейін бұзауларда 22,3 пайыз, ... ... ... ... шошқаларда-21,0 пайыз, балапандарда-0,0 пайызға дейін тіршілік қабілетін сақтайды екен. Мұндай арамшөп тұқымдары ... жас қиы ... ... ... ... жас қиды ... ... ретінде қолдануға болмайды.
Ал қарсұлының бұратылған иінді қылтанағы топырақ дымқылданғанда жазылады да, құрағанда бұралып шиырылады. Бұл ... орын ... ... ... топырақ түйіршігінің астына түсуіне мүмкіндік береді.
Арамшөптердің өте бір ерекшелігі - олардың тұқымдарының бір мезгілде және біркелкі көктеп шықпауы. Сол ... егін себу ... ... ... өңдеу кезінде де арамшөптер толығымен жойылмайды. Арамшөп тұқымдарының біркелкі өнбеуін көптеген себептермен түсіндіруге ... ... ... ... ... мен ... түрлілігі (алабота),итқонақ (күн сәулесіне реакциясы). А.Г.Дояренконың мәліметі бойынша алабота тұқымы жарықта, ал итқонақ тек қараңғыда ғана көктейді.
Арамшөп тұқымдарының бір ... ... ... шықпауы олардың тыныштық кезеңіне байланысты. Кейбір арамшөп тұқымдарының ... ... тым ұзақ ... тұқымдары топырақта өздерінің өнгіштік қабілетін ұзақ мерзімге дейін сақтайды. Кейбір ... ... ... өз ... ... ... бойы сақтайтындығы тәжірибе жүзінде дәлелденген. Мысалы, егістік қышаның тұқымы топырақта өнгіштік қабілетін 7 жыл, ал ... 9 жыл бойы ... ... ... ... ... ... (құрғақшылық, төменгі және жоғарғы температуралар тағы басқа)өте төзімді келеді.
Арамшөптердің биологиялық ерекшелігінің бірі - олардың ... ... 0-5 см ... ... ... ... ... пен Г.А.Чесалиннің зерттеулері анық дәлелдеді. Олардың зерттеулері бойынша егістік ... ... 1,5 см, ал ... 5 см ... өніп ... ... әр түрлі вегетативтік мүшелері арқылы көбейеді. Бұл жолмен көбеюдің потенциалдық мүмкіндігі өте зор, өйткені бір өсімдікте бірнеше жүздеген, тіпті мыңдаған ... ... А.И. ... ... ... ... ... қалуен арамшөбінің бір түбі 1609 дана бүршік беріп, оның ... 76 ... ... 1003 ... ... ... ал тамырсабақты жатаған бидайықтың осыған сәйкес көрсеткіштері 5997 дана, 170 метр және 690 грамға тең.
Осы келтірілген арамшөптердің биологиялық ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Арамшөптер ауылшаруашылғына зор зиян келтіретіндіктен оларға қарсы тұрақты күрес жүргізіледі. Ол тиімді болу үшін, арамшөптердің биологиялық ерекшеліктерін ... білу ... ... ... ... ... бір қабат отау, оларды жоюға әкеп соғады, ал атпатамырлы арамшөптерді бір қабат отау керісінше олардың көбейуін күшейтеді.
Пайдаланған әдебиеттер:
1.Егіншілік ... ... ... Сейлгазина С.М Қаламов Б.Х
2. Егіншілік ... - ... ... Әуезов, Т.А. Атақұлов, Қ.Ш. Жаңабаев

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Агроөнеркәсіп кешенің дамытудағы шаруашылық инфрақұрылым саласының ролі35 бет
Агроөнеркәсіп кешенің дамытудағы қызмет көрсету саласының ролі36 бет
Ауа температурасы7 бет
Ауыл шаруашылығы мақсатына арналмаған жерлердің құқықтық режимі13 бет
Ауылшаруашылығында логистика инфрақұрылымын қалыптастыр98 бет
Ақтөбе облысының бидай өнімділігінің құрылуының агрометеорологиялық және синоптикалық жағдайы22 бет
Жер салығы туралы11 бет
Солтүстік Қазақстан облысының агроклиматтық ресурсы25 бет
Биогазды алу мәселелері38 бет
Өсімдік шаруашылығында зиянды ағзалармен күресу шаралары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь