Қазақ бейнелеуі өнерінің дамуы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І БӨЛІМ. Қазақ бейнелеуі өнерінің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1.1. Әбілхан Қастеевтің кәсіби шеберлігінің қалыптасуы мен бейнелеу өнеріндегі шығармашылық құндылығы. Әбілхан Қастеевтің бейнелеу өнеріне келуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2. Айша Ғалымбаева мен Гүлфайруз Исмаилованың бейнелеу өнеріне келуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
ІІ Бөлім. Қазақстан суретшілерінің шығармаларының негізінде балаларға эстетикалық және патриоттық тәрбие беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.1. Қазақ суретшілерінің шығармалары арқылы балалардың шығармашылық белсенділігі мен қызығушылығын арттыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2. Суретшілердің шығармаларының бейнелеу өнері құндылығына қосқан үлесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ІІІ Бөлім. Суретші шығармашылығы арқылы бейнелеу өнері сабағы барысында балаларға көркем эстетикалық тәрбиесін қалыптастыру ... ... ... ... ..

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

ҚОСЫМШАЛАР
Жаңашыл саяси, экономикалық және әлеуметтік құрылым нәтижелерімен өмір сүріп, жаңа биіктерге қол жеткізіп жүргендер үшін уақыт - ең әділетті де парасатты төреші, өзіндік емтихан. Қазақстанның тәуелсіздігіне жиырма бес жыл уақыт өтсе де, ол тек күнделікті тұрмысты жақсартуға ғана емес ұлттық өнер мен мәдениеттің құндылығын сезінудің өлшемі мен сынағы болғаңдай. Идеологиялық жүйенің әр түрлі ерекшелігіне қарамастан Табиғат пен Адамзат алдында қажыр-қайраты мен ой-арманы таза адамдардың шығармашылығы ұлттық өнердің құндылығын, оның мәнін құрайды. Тәуелсіз Қазақстан дәуірінде өмір сүріп жатқандар үшін еліміз 2004 жылы 100 жылдық мерейтойын атап өткен суретші Әбілхан Қастеевтің шығармашылығы, ұлттық мінез-құлықтың ең бір жақсы көрінісінің белгісі. Қазақстан бейнелеу өнерінде көпшілікке есімі мен шығармашылық тағдыры қызғылықты талант идеялары аз емес. Солардың ішінде, Әбілхан Қастеевті көптеген себептермен алдымен ауызға аламыз. Әбілхан Қастеев дарын сезімталдығының арқасында артындағы ұрпағына мол мұра қалдырғаны сөзсіз шындық. Оның мұрасы— өз жан-дүниесінің жетегінде жүріп жетілу белгісі, туған жердің сұлулығын көрсетуге деген ынтасы, оның бедері мен сансыз бояуы. Ең басты әсемдік — табиғат пен оның зандылықтары берген, махабатқа толы көркем бейнелері болашақ ұрпаққа мәңгілік өшпестей болып қалды. Әбілхан Қастеев сынды суретшінің сырлы шығармашылығының тереңінде жасырынған құндылыққа жету үшін бұрынғы түсініктерден аулақтана білу ауадай қажет. Оңда жұмбақ пен құпияға тең қарапайымдылық пен ақиқат жатыр.
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2014 жылғы 11 қараша.
2. Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.”
3. “Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998
4. Қ.Қамбаровтің «Хас суретші» атты мақаласы (Жұлдыз) журналы, 1978 жыл.
5. Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009
6. Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма
7. Қазақ Энциклопедиясы, 9 том
8. Байжігітов Б., Ибраева М. Эстетикалық оқу тәрбие жүйесі мәселелері. - Қазақстан мектебі. 1993 ж.
9. С.Ә. Аманжолов. Бейнелеу өнерін оқыту технологиясы, 2006 ж.
10. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты. «1 жастан 6 жасқа дейінгі балаларды мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың жалпы білім беру бағдарламасының мазмұнының базалық минимумы». – Астана қ., 2004
11. Балабақшадағы бейнелеу іс әрекетінің теориясы мен методикасы. «Мектеп», Алматы, 1983. –245 б.
12. Мектепке дейінгі кіші жастағы (3 жастан бастап 5 жасқа дейінгі) балаларды тәрбиелеу мен оқытуға арналған «Зерек бала» бағдарламасы. - Астана, 2010. - 115 б.
13. Мектепке дейінгі ересек жастағы (5 жастан бастап 6 жасқа дейінгі) балаларды тәрбиелеу мен оқытуға арналған «Біз мектепке барамыз» бағдарламаcы - Астана, 2010. - 89б.
14. Әлібеков Ш. Жалпы білім беретін орта мектеп, эстетика пәні бағдарламасы. - Қазақстан мектебі. 1992 ж
15. Сарықұлов Г. Қазақстан өнері. – Алматы: Өнер, 1981

16. Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы
17. Аманжолов С. Ә. Эстетикалық тәрбие және халықтық бейнелеу өнері. –Қазақстан мектебі. 1990 ж.
18. Балкенов Ж. Сурет салуға үйрету. –Алматы, мектеп, 1987.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ...................................................................................................................3
І БӨЛІМ. Қазақ бейнелеуі өнерінің дамуы..........................................................
1.1. Әбілхан Қастеевтің кәсіби шеберлігінің қалыптасуы мен бейнелеу өнеріндегі шығармашылық құндылығы. Әбілхан Қастеевтің бейнелеу өнеріне ... Айша ... мен ... Исмаилованың бейнелеу өнеріне келуі.........................................................................................................................
ІІ Бөлім. Қазақстан суретшілерінің шығармаларының негізінде балаларға эстетикалық және патриоттық ... ... ... ... ... арқылы балалардың шығармашылық белсенділігі мен қызығушылығын арттыру.........................................................
2.2. Суретшілердің шығармаларының бейнелеу өнері ... ... ... ... ... шығармашылығы арқылы бейнелеу өнері сабағы барысында балаларға көркем эстетикалық тәрбиесін қалыптастыру..................
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ
Жаңашыл саяси, ... және ... ... ... өмір ... жаңа биіктерге қол жеткізіп жүргендер үшін уақыт - ең әділетті де парасатты ... ... ... ... тәуелсіздігіне жиырма бес жыл уақыт өтсе де, ол тек күнделікті тұрмысты жақсартуға ғана емес ... өнер мен ... ... ... өлшемі мен сынағы болғаңдай. Идеологиялық жүйенің әр түрлі ерекшелігіне ... ... пен ... ... ... мен ... таза ... шығармашылығы ұлттық өнердің құндылығын, оның мәнін құрайды. Тәуелсіз Қазақстан дәуірінде өмір сүріп жатқандар үшін еліміз 2004 жылы 100 ... ... атап ... ... ... Қастеевтің шығармашылығы, ұлттық мінез-құлықтың ең бір жақсы көрінісінің белгісі. Қазақстан бейнелеу өнерінде көпшілікке ... мен ... ... ... ... ... аз емес. Солардың ішінде, Әбілхан Қастеевті көптеген себептермен алдымен ауызға ... ... ... ... сезімталдығының арқасында артындағы ұрпағына мол мұра қалдырғаны сөзсіз шындық. Оның мұрасы -- өз жан-дүниесінің жетегінде жүріп жетілу белгісі, ... ... ... ... ... ынтасы, оның бедері мен сансыз бояуы. Ең басты әсемдік -- табиғат пен оның ... ... ... толы ... ... болашақ ұрпаққа мәңгілік өшпестей болып қалды. Әбілхан Қастеев сынды суретшінің сырлы шығармашылығының тереңінде жасырынған құндылыққа жету үшін ... ... ... білу ауадай қажет. Оңда жұмбақ пен құпияға тең қарапайымдылық пен ақиқат жатыр. ... ... ... ... ізін ... керемет суретшілеріміздің бірі Айша Ғарифқызы Ғалымбаева, Қазақстанның халық суретшісі, ҚР Ш.Уәлиханов ... ... ... лауреаты, , ордендерінің иегері. Оның есімі Республиканың құрметті Алтын кітабына жазылған. Қазақстан өнерін дамытуға қосқан үлесі үшін ... ... ... өнерінің тарихына Айша Ғалымбаеваның шығармашылық өмірбаяны шын мәнінде ... ... ... Ол тарихтың қай бетін ашсаңыз да, алдыңыздан Айша Ғарифқызы сомдаған тамаша образдар шығады. Айша ... бұл ... ... ... ... ... жоқ шығар. Алайда солардың арасындағы ең бастысы оның картиналарын тамашалаған ... ... күй ... ... ... пен қуаныш, адам жанына сондай іңкәр дүниені сыйлаған шығармашылықтың жасампаздық құдіреті.
Қазаққа бітткен тағы бір ... ... бірі ... ... ... театр және кино суретшісі, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, Қазақстанның халық суретшісі, , , және І дә­ре­желі Достық ордендерінің ... ... ... ... 84 ... ... шағында дүние салды. Гүлфайрус Мансұрқызы мәдениет және өнер саласында көптеген шәкірттерді тәрбиеледі.Қазақ мәдениеті мен өнерінің танымал қайраткері ... ... ... ... ... ... сақталады.
Осындай керемет суретшілеріміз және қазіргі уақыттағы жаңа буын суретшілерімізден келешек ұрпаққа қалдырған және қалатын мұра, сол арқылы мол ... ... ... Осы ... осы ... сөз ... болады.
Курстық жұмыстың өзектілігі. Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев жыл сайынғы Жолдауында Қазақстанның білім саласына ерекше назар аударып ... ... ... үшін заманауи әдістер мен технологияларды енгізу, білімге қолжетімділікті кеңейту, білім сапасын арттыру. Бұдан бөлек, Президент балабақшалардың ... де ... осы ... ... ... мекемелердегі мәселелерді алдағы үш жылда шешуді жүктеді. , - деп қорытты өз сөзін Нұрсұлтан Әбішұлы Әбішұлы Назарбаев. ... ... ... ... жасына дейінгі балаларды бейнелеу сабақтарында қазақ суретшілерінің шығармалары арқылы шығармашылық белсенділігі мен қызығушылығын арттыру.
Зерттеу жұмысының міндеттері:
- ... ... ... ... балаларға эстетикалық және патриоттық тәрбие беру;
- Шығармашылық көз қарастарын кеңейту және ... ... мен ... ... ... Қазақ бейнелеу өнерінің дамуы
Қазақ бейнелеу өнері -- ... ... ... ... сән және ... өнер ... қамтитын, ұлттық дүниетанымға негізделген көркем өнер. Қазақ Бейнелеу Өнерінің бұқаралық ең ежелгі түрі - халықтың қолөнері ... ... ... пен ... ... ... ... бейнелеу өнерінің қалыптасу және даму жолы өте күрделі болды. Оның бастауында этнограф-ғалым Ш.Уәлиханов тұрды. Кейінгі зерттеулер Шоқан туындыларынан ... ... ... ... ... ... т.б. портреттік жұмыстарынан оның кәсіби суретшілерге тән шеберлігі байқалатынын анықтады. Шоқанның қас-қағым ... ... ... долбар суреттері қайта өрлеу дәуірі өкілдері (Леонардо Да Винчи, Рафаэль ... ... ... ... ("Аға ... ... "Бақсы", "Қазақ музыканттары", "Шығыс ұйғырларының киімі", т.б.). Шоқан Қазақ Бейнелеу Өнерінің графикалық саласында ғана емес, сонымен қоса, кескіндеме ... да ... ... ... ("Алатау көрінісі", "Жатақ"). Қазақстанда бейнелеу өнерінің кәсіпқой шеберлерін даярлайтын студия 1920 жылы ұйымдастырылып, онда Н.Г. Хлудов, Н.Антонов және мүсінші А.С. ... ... ... ... 20 - 30 ... ... бейнелеу өнері шеберлері алғашқы қадамдарын жасады. Жас суретшілер кескіндеме мен графиканың кәсіптік шеберлігін меңгерді. Олар (Н.И. Крутильников, Ә.Қастеев, Ә.Ысмайылов, И.И. ... ... ... т.б.) ... ... ... ... алғашқы еңбектерінде елімізде болып жатқан өзекті өзгерістерді бейнелеуге ұмтылды.
1928 жылы Семейде бейнелеу өнері шығармаларының алғашқы көрмесі ұйымдастырылды. Қазақстан ... ... ... тез ... сол ... ... ... Мәскеу мен Санкт-Петербург шеберлерінің (Б.В. Иогансон, А.А. Дейнека, С.В. Герасимов, А.А. Пластов) тәжірибесі көп көмектесті.
1933 жылы республика Суретшілер одағының ұйымдастыру ... ... 1934 жылы ... ... мәдениетінің мемлекеттік мұражайында қазақ суретшілерінің тұңғыш көрмесі ұйымдастырылып, бір жыл өткен соң Алматыда Қазақ мемлекеттік Көркем сурет галереясы ашылды. Әлеуметтік-экономикалық және ... ... жаңа ... ... ... ... шығармаларға тың тақырып болды. Ә.Қастеев шығармаларының өзіндік ұлттық бояуы осы кезде жарқырап көрінді. Қазақ Бейнелеу Өнері қалыптасу және ... жолы осы ... ... тығыз байланысты. Шығармалары бүкіл Отан келбетін бейнелейтін Ә.Ысмайылов та қазақ кескіндемешілерінің аға буынына жатады. Өздерінің шығармашылық жолын республика өмірімен тікелей ... ... орыс ... ... - А.А. ... Н.В. ... А.И. Бортников, Н.И. Крутильников, Л.П. Леонтьев, графиктер Г.А. Брылов, Б.А. Чекалин, Л.В. ... т.б. 30 ... ... ... ... ... ат ... 1940 жылы маусымда ашылған Қазақстан суретшілерінің І-съезі шығармашылық ұжымның біраз жылғы жұмыстарын қорытындылап, ұлттық өнерді одан әрі дамытудың ... ... ... ... ... ... кескіндемесі мен графикасы едәуір табыстарға жетті. 2-дүниежүзілік ... ... ... қыл ... ... өз ... фашист-басқыншыларына қарсы үгіт-насихат құралына айналдырып, бүкілхалықтық ерлікті, қаһармандық пен ... ... күш ... Бұл ... Леонтьев, К.Я. Баранов, Риттих, А.И. Черкасский, И.Я. Иткинд, М.С. Лизогуб, т.б. табысты еңбек етті. [2]
2-дүниежүзілік соғыстан кейінгі ... ... ... ... ... ... кескіндеме, мүсіндеме, графика ілгері дамыды. Қазақ және өзбек халықтарына ортақ суреткер - ... ... ... ... алғашқы академик-суретші О.Н. Таңсықбаев Қазақ Бейнелеу Өнерінде ерекше орын алады. Ол ... ... ... де ... тұрған) бар болмысымен, жүрегімен өзін әрқашанда елімен, жерімен ... ... ... ... ... бір ... ... суретшінің бірі болды ("Қазақстан жолдары", "Көш", т.б.). 50-жылдардың соңы (Қ.Телжанов, М.Кенбаев) Қазақ Бейнелеу Өнері жанрлық және ізденіс бағыттарының сонылығымен ерекшеленеді. ... ... ... ... ... орын ... ... акварельдің, офорттың,линогравюраның, автолитографияның өзіндік бағыттары бар дарынды шеберлері (А.А. Дячкин, Е.Г. Сидоркин, Н.С. Гаев, Ш.Б. Кенжебаев, И.Г. Квачко, т.б.) өсіп ... ... ... ... ... шебері В.И. Антощенко-Оленев гравюра мүмкіндіктерін барынша табысты пайдалана білді. Қазақ Бейнелеу Өнерінің шығармалары бұл кезеңде шет ... де ... ... Олар ... Третьяков галереясына, Қазақстан мемлекеттік бейнелеу өнері мұражайына қойылды, шет ел мұражайлары ... ... ... ... суретшілерінің үздік еңбектері ұлт өнерінің қазынасына асыл мұра болып ... ... ... ... ... ... Қарағандыда, Астанада, Павлодарда, т.б.) шығармашылық ұжымдар құрыла бастады. Қазақ Бейнелеу Өнерінде халықтың өзіндік дүниетанымын, оның мәдениеті мен ... ... ... ... ... ... айқын қалыптасты. Бұл кезеңдегі Қазақ Бейнелеу Өнерінің дамуына А.Ғалымбаева, Г.Ысмайылова, Қ.Телжанов, М.Кенбаев, С.Мәмбеев, Ә.Жүсіпов, ... А.М. ... ... ... т.б. ... тақырыптық картиналары үлкен үлес қосты. Ауыл тақырыбы көптеген Қазақстан суретшілерінің назарында ... ... ... ... 60 - ... бастаған шеберлердің ең басты тақырыбына айналды. С.Айтбаев, Ш.Сариев, Т.Тоғызбаев, ... ... ... шығармаларына өзіндік дүниетаным, өмірді кең көлемде тани білу, символикаға құштарлық тән болды.
М.Аманжолов, К.Муллашев, Е.Төлепбаев, т.б. шығармаларынан романтикалық-символдық және ... ... ... ... Бұл ... ... айқын да күрделі түсімен, шиыршық атқан бояуымен, белсенді кеңістік ортасымен, бейнелердің әсемдігімен және сырлылығымен ерекше көзге ... ... ... ... ... туғызды. Оның Махамбет Өтемісұлының өлеңдеріне салған суреттерінде (1973) өз ... ... ... ... ... тарихи бейнесін жасады. И.Исабаев қазақ әдебиеті классиктерінің, Қазақстан жазушыларының шығармалары, балалар әдебиеті бойынша суреттер салумен қатар көптеген қондырғылы графика шығармаларын ... 20 ... 70 - ... шығармаларында өзіндік қолтаңбасы айқын графиктер қатары көбейді. 80 - ... ... ... ... тың ... ... жаңа сипаттағы ағымдардың әдіснамасын меңгеруімен ерекшеленеді (А.А. Ақанаев, Е.Мергенов, Д.Әлиев, Е.Төлепбаев, ... ... т.б.). Одан ... күнделікті қарапайым қазақ өмірін, белгілі тарихи кезеңдерді жаңаша сипат беріп, ерекше тәсілмен бейнелей білген суретшілер бой көтерді ... ... ... ... А.Қорғанбаев, Т.Ордабеков, А.Дүзелханов, т.б.). Елімізге қасірет әкелген, көп жылдар бойы ... ... ... келген Семей атом полигонының, Аралдың қасіретті ащы шындығы ... ... ... ... ... т.б.). ... 2002 ж. ... С.Дали атындағы алтын белгіге ие болды.[3]
+ Әбілхан Қастеевтің кәсіби шеберлігінің ... ме ... ... ... құндылығы. Әбілхан Қастеевтің бейнелеу өнеріне келуі.
Қазақстан бейнелеу өнерінде көпшілікке ... мен ... ... ... ... ... аз емес. Солардың ішінде, Әбілхан Қастеевті көптеген себептермен алдымен ауызға аламыз.
Әбілхан Қастеев (1904 -- 1973 жж.) -- ... ... ... график-суретші, қазақ бейнелеу өнерінің негізін салушылардың бірі. Туып-өскен жері -- Алматы ... ... ... ... ... ... жері -- Алматы қаласы. Қазақстанның халық суретшісі (1944). Қазақстан Суретшілер одағы басқармасының төрағасы (1945 - 1956). ... ... ... ... жол құрылысында жұмысшы болып бастады. Мәскеудегі көркемсурет студияларында Н. Г. Хлудов пен И. Бродскийден сабақалды (1929 - 1936). ... ... ... көріністерін шынайы бейнелеген мыңнан астам көркем туындыларды дүниеге келтірген.
. Әбілхан қолөнерге, одан соң суретшілік өнерге жастайынан бейім болған. Анасы Айғанша ... ... ... тоқуға, сырмақ сыруға, шым ши жасауға шебер адам болыпты. Әбілхан осы халық өнеріне бала кезінен көз қанықтырып, анасына ... ... ... сурет өнеріне қолын үйретіп өседі. Оның 1930 - 1931 жылдары салған , атты туындылары тұпнұсқаға ұқсастығымен және ... ... ... деген талпынысымен ерекшеленеді. Ол бірте-бірте ел өмірінің алуан салалы тіршілік-тынысына ден қойып, тарихи-әлеуметтік өзгерістерге суреткер ... ... ... Оның (1930), (1932), (1937), (1937 - 1941), (1970), (1945) ... ... ... ... ... мен ... шыншылдықпен бедерлеген көркем шежіре іспеттес.
Әбілхан -- ... ... әсем ... оның ... адам қолының жасампаз өзгерістерін зор шабытпен бедерлей алған суреткер. Оның (1954), (1958), (1959), (1963), (1972) ... ... ... ... ... ... аударады.
Әбілхан Қастеев суретші ретінде өзіндік дара қолтаңбасымен ғана ерекшеленіп қоймайды, сонымен бірге, ол -- ... жері мен ... елін ... ... ... алған біртуар суреткер.
Қастеевтің өнері әуел бастан өзінің ерте жетілген салмақтылығымен ерекшеленеді. Мүмкін ол, оның өз ... аса ... ... да шығар. Өйткені, әкесі дүниеден өткен соң отбасындағы жалғыз еңбекке жарамды өзі болған соң, ... ... өз ... ... еді. Ең ... ол Николай Хлудовтан (1921 жылдан 1929 жылға дейін), содан ... ... ... ... дейін) оқып жүрген кезінде шығармашылыққа тек жақсы сурет салу аздық ... ол үшін ... ... ету керекгігін де әбден сезінген. Бұл табиғат пен ұлы шеберлерден үйренудің ұзақ та ұлағатты жолының басы еді. ... ... ... ... ... осы ... өзінің алғашқы кескіндемесін, майлы бояумен салудың ерекше ... ... ... ... ... олар этюд ... жай нобай болса да сол өмірдің тыныс-демін әкелгеңдей еді. Фанерге салынған "Мектепке" (1930 ж.) немесе "Қазақ өйелінің кескіні" (1930 ж. ... ... ... ... аса ... ... ... да болар. "Іс тігу" (1924 ж.), "Киіз үй алдындағы қарындасым", "Көк киімді жас ... ... (1931 ж.) атты ... ... ... ... салынғанымен басқаларынан еш кемдігі жоқ. Шын мәнінде ... ... бет ... ... ... дейін, жағасы мен қос бұрымын, көкшіл көйлектің желбір етектерін "Қазақ қызы" (1932 ж.), "Кесікбаевтің келбеті" (1930 ж.) атты шығармаларында көрсете ... ... ... ... бұл ... графика мен кескіндеме суреттің арасында. Жаңарудың куәгері болғандықтан суретші өзінің ... ... одан ... ... ең ... ... ... ой-елегінен өткізе келе көптеген сюжеттерінде "ескі" мен "жаңа" өмірдің ... ... ... ... сол ... қабылдауға мүмкіндік береді. Су бояу (акварель) жас суретшінің ең жақсы көретін ... Бұл ... ... ол өзін ... әрі ... ... Н.Г.Хлудовтан (1850-1935) білім алғанда (Ә.Қастеевпен бірге О.Таңсықбаев, С.Чуйков т.б. болған) бұл студияның оқыту негізі тікелей табиғаттың өзінен бейнелеу ... көз ... ... бен ... ... ... ... ұқсайды, оны Чуйков пен Хлудовтың ("Таудағы киіз үй", "Биік қарағай") жүмыстарынан байқауға болады. Майлы бояумен ол Мәскеуден ... оқып ... ... жаза ... ... [4] ... алғашқы үздік туыңдыларының бірі деп 1932 жылы су бояумен жазылған "Түркісібін" айтуға болады. ... ... мен ... ... ... ... ... паровозға келгендегі әрбір бөлшегіне дейін сызып көрсетуінен елінің, жерінің осыңдай жаңалығына суретеп перзенттік қуанышын ерекше ұқышы сызықтардың ... ... Сол ... ... тұрған бесжылдықтың ауыр да көлемді жоспарларынан белі қайысқан қазақ жұмыскерлерінің өмірі мен ауыр еңбегі еске түседі. Қайткенменде өмір ... ... да сол ... ... екпінімен өнерін шындай берді.
Отызыншы жылдарға жататын, дәлірек айтсақ 1932 жылы салынған, оның ... ... ... 1934 жылы ... "Шопан" деген суреті де автопортрет көрінеді. Осы екеуін салыстырудың өзі қызық. Екі портрет те айшықты, өзгеше. Жазушы Ю.Домбровский: ... ... ... ... ... ... ... бізге тесіле қарап тұр. Еріндерін жымқыра, тіке қараған ... кең ... Бұл ... басты нәрсе -- суретшінің жастығы, оның қайсарлығы, өз-өзіне сенімі, қайтпас қайраты" -- деп, ... ... ... кітапта бірінші автопортрет туралы өзінің алған өсерін тамаша баяңдай келе былай дейді: ... бәрі ... және ... ... ширата ораған, польтосының түймелері түгел салынған, малақайы басына орнықты киілген. Қаракүлдің бұйрасын да мүқият ... ... Ал ең ... сұрша қағаздан бізге қарап отырған адамның өзі мықты"
1934 жылғы "Шопан" акварелі "Түрксібке" ... ... бар. Күле ... ... жас ... ... жеңіл сызықтармен еркін салынған. Өзіндік ерекшелікпен орналастырылған табиғат бейнесінің ұсақ бөлшектері жас суретшіге төн емес асқан ... ... ... ... оның ... ... үйренуге өз бетімен, өз бағытымен жетуінде емес, "ресми пайымдауға" суреткер ретінде тұтас та ... ... ... ... шекесінен шерткізбей, ақылгөй, философ ұстамында шығыстық бекзаттықпен, ақша қардың сықырынан, таза ... хош ... ... ... ... ... ызынды сезерлік, сезімтал нәзіктікпен қалып қоюында. "Көк көйлекті қыз", "Кесікбаевтің ... ... ... ... "Қарындасымның портреті" атты қайталанбас, қайтатумас бейнелеу өнерінің ... ... ол -- Адам ... ... ... ... суреткер.
Суретшінің ерен еңбекқорлығын білгендіктен суреттерін салуға минуттан бастап, сағаты мен ... ... ... ... ол, ... тапсырмасын орындау үшін де солай істемеді деуге болмайтын сияқты. Сондықтан да болар, қыздың бұрымындай ... көк ... ... ... ақ ... жаңа ... қар, бөрі де ... жеңіл, бояуы қанық.
Табиғатты суреттеуге шыққан суретшілер этюдтерін отыра қалып ... ... ... ... ... болса бір жерде кешке дейін отырып жаңа шыққан күннің ертеңгіліктегі көрінісін салады екен. Кейде табиғаттың бір жердегі көрінісін ... әр ... ... қарай жарықтың таралуын, түр-түсінің өзгеруін, аптап ыстығы мен ... ... ... ... ... осындай акварельдері Жапон мен Қытай шеберлерінің шығармаларын көзге елестетеді. Солар сияқты болмыстың тамырын басып, ... ... ... ... ... ... ... кеткендей.
Адам өмірі мен табиғат өзгерістерінің тамаша көрінісін "Сәкіден қараған көрініс" (1935), ... үйге ... (1937), ... қасында" (1941) немесе 1950 жылдардың акварельдерінен байқаймыз. ... ... ... ... ... ... ... ерекше атауға болады. Оның себебі жарық пен көлеңкенің өзгеше үшбүрыштанып жатуынан сюжеттік терең мағынаға ие болуы, ... ... да ... ... ... әлде біреудің жұмағы сияқты көрініс тапқан.
Акварель -- оның ... ... ... ... ... қала ... Ол осы ... өзінің бағдарламалы сериаларын деректі-дәлелді тұрғыда сомдады. Республиканың күнделікті еңбек тынысын жан-жақты көрсететін "Тың жер ... ... ... ... ... атты акварель сериалары көпшілікке белгілі.
1950 -- жылдардан кейінгі көптеген тарихи-тақырыптық жанрдағы полотнолары немесе атақты ... ... ... ... ... Олар ... жүйенің идеологиялық ерекшеліктеріне негізделген "бағдарламалық" шығармаларға жатады. Ондай еңбектер тек Қастеевке ғана тән емес еді, ... ... ... мен қайрат-жігерін ол жүйе толық өзіне бағындырған еді. Ә.Қастеев шығармашылығының осы тұсын айта келе біз оның жеке ... де баса ... жөн ... ... ... ... беру үшін Қастеев өте бір жеңіл де әдемі әдіс тапқан. Ол қызыл жалау. Әр жерге бір ... ... ... ... еш бір көрнекті рөл атқарамайды. Солардың бәрін жинап алсаң да сурет өз мәнін бір сәтке де ... ... о ... осы бір ... артық екенін, уақытша екенін көрсете бейнелеген сияқты. Біраз суреттерінде көтергіш краңдар, ... мен ... бұлт ... күн ... сыздықтаған алауын, жыртылған жердің бетінен несібесін іздеген торғайды бірге көруге болады. Сонда барып қанша ... ... ... да сезімтал да нәзік жанды суреткер Қастеев өз сеніміне берік екенін байқайсыз.
Өзінің табиғи ... ... ол ... ... ... өмірге әкелді, олардың негізгі арқауы туған жерге, адамына, өз халқына деген орасан зор сүюспеншілік еді. Сондықтан да болар ен дала мен ашық ... ... ... ие боларлық дәрежеге жеткізе бейнелеуі, және сол бейнеге тең келер балама да табу қиын ... ... ... бірі оның ... ... ... "Қапшағай ГЭС-і" пейзаждарындағы кеңістік көруін батыс еуропа шеберлерінің кескіндемелерімен ... ... ... ... кеңістікке талпынысы, адам әрекеттерінің әр түрлілігіне қызығушылығында ұқсастық бар. Осы картиналарын оншақты нүктеден қарауға болады, өйткені оларда ... ... және ... бар" дейді.
Әрине, суретші өзінің композициялық құрылымын тапқан. Оны әрқилы қисында келтіре отырып адам бейнесін ... ... әдіс ... (1950 ж.) портретінде, немесе "Көк киімді жас әйел" (1931 ж.) "Колхоздың сүт фермасы" (1936 ж.) атты ... ... ... ... ... шығармаларыңда ол табиғат бейнесіне көбірек орын береді де адам өрекеттері баяу, бөсең халде ... ... ... ... ... (1970 ж.), ... ГЭС-і" (1972 ж) жұмыстарына тиесілі. Қастеев табиғат кеңістігіндегі адам тұлғасының ... ... ... етіп, терендеп кетіп бара жатқан кеңістікті ерекшелеуді көкжиек ... не ... не ... ... адам бойының масштабын дәл табу арқылы көрсетеді. "Талас алқабыңда" адамдар бейнесі ... ... ... ... ... ... ... ретінде ұсақ бейнеленеді. Сондықтан да ол "Талас алқабы" болып қабылданады. ... бұл ... ... қасиет. ... ... ... шыққан бір кітапта суретшінің: "Менің өмір-тіршілігін бейнелейтін суреттерім ақынның құлаққа да, жүрекке де жағымды әнімен бірдей емес пе. Тек ақын ... өлең ... ... ал мен ... ... ... ... қып түсіремін" -- деп өзінің айтқаны бар . Сөйтіп ол сөз бен ... ... пен ... ... ... ... ... Шынында, бейнелеу өнерінің ақыны екендігін сезіну тауқымегі оған маза бермей ақыры өмірінің мәні мен мазмұнына, қуанышына айналды. 1960 жылдары Қастеев ... ... -- жаңа ... бет ... Көз ... етек жайған ұлы жетіжылдық құрылыстарын бейнелеу -- көкке шаншылған көтергіш краңдардың мойындары ("Руда алу фабрикасының қүрылысы", 1960 ж.), ... ... ... ... ... 1960 ж. жөне ... ... құлаған өзеңдердегі тосқауылдар мен завод ғимараттары бола тұрса да Қастеев өзінің негізгі тақырыбын туған өңірдің жаңарған табиғаты алып өнеркәсіптің көлеңкелері ... көре ... Жаңа ... ... палитрасына да өзгерістер берді. Нәзік өрнекгі күмістей өрілген түр-түс қосыңдылары сол "өнеркәсіптік" табиғатты ... ... ... келе ... жаңа технологияға "Жүгері заводының жалпы көрінісі", "Ауыл шаруашылығындағы авиация", (1962 ), суэлектр станцияларға ("Болашақ Қапшағай ГЭС-і") арналған ... ... атты ... ... ... келді. Бұл еліне, жеріне деген ыстық ықыластан, оның еңбек жеңістерін уақтылы бейнелеп қалуға деген талпыныстан туған, ... ... ... ... ... өмірі суретші-патриот Әбілхан Қастеевтің өміріне айналған сәт еді. Замандастары оның шеберлігіне бас иіп, Қастеев шығармашылығы ерекше көркемөнерлік құжат ... ... [5] ... ... ... суреттерін, картиналарын, акварельдерін республиканың көркемөнерлік жылнамасы деу занды түжырым. 1950-60 жылдардағы "Советгік Қазақстан" акварельдік топтамасы, "Қазақстан жерінде", "Тың ... ... ... ... ... ... терең мазмұнды да мәнді. Суретшінің жұмыстары жанынды жай таптырар таза "Қастеевтік" ... ... ... ... ... мен тақырыптың кендігі қайталанбас пластикалық һәм поэтикалық Ішігін қабылдайды.Ол ең дала мен ақ ... тау ... ... ғасырлар бойы қалыптасқан малшы өмірін, болмаса жаңалық ретіндегі карьер мен мұнай мұнараларын, кең даладағы ... мен ... ... автомобилъдер керуенін шаршамай, шалдықпай бейнелей берді. Қазақстанның осы заманғы кескіндеме өнерінің жалпы даму қозғалысында да, сондай-ақ суретшінің жеке шығармашылығынын; ... ... де ... ... ... ... оның "әңгіме" жанрындағы асқан шеберлігін көрсетеді. Қайтыс болардан бір жыл бұрын ... ... ... (1972 ж.), ... ... ... өмір ... ұраны сияқты. Өз шығармашылығының тек соңғы он жылында Әбілхан Қастеев мазмұны үлкен, масштабты, азаматтық тұрғыдағы ... ... ... ... ... символикалық мән жатыр. Оларда шеберлік шыңына шығудың бүткіл тар жолы мен тайғақ кешуі бейнеленген. ... ... -- өз ... жетегінде жүріп жетілу белгісі, туған жердің сұлулығын көрсетуге деген ынтасы, оның бедері мен сансыз бояуы. Ең ... ... -- ... пен оның ... ... ... толы ... бейнелер.
Өткен дәуірдің суретші шығармашылығына деген көзқарасынан, баға беру мен ... ... ... ... ... ... емес. Өйткені бөріміз де "сол ауылдан" шыққанымыз белгілі ғой. Сондықтан Әбілхан Қастеев сынды суретшінің сырлы шығармашылығының ... ... ... жету үшін ... ... ... білу ... қажет. Оңда жұмбақ пен құпияға тең қарапайымдылық пен ... ... ... , , , , , , , , , . ... ... Кенесары Қасымов, Абай, Шоқан Уәлиханов, Жамбылдың портреттері; ерекше танымал болып табылатын портреті - ... Айша ... мен ... ... ... ... келуі
Қазақ бейнелеу өнерінде ерекше орын алатын дара тұлға Айша Ғалымбаева. 1967 жылы суретші ... ... Айша ... ... ... ... атағы берілді.
Қазақ өнерінің тарихына Айша Ғалымбаеваның шығармашылық өмірбаяны шын мәнінде алтын әріппен ... Ол ... қай ... ашсаңыз да, алдыңыздан Айша Ғарифқызы сомдаған тамаша образдар шығады .
Айша ... 1917 жылы ... ... ... ... ... Есік ... дүниеге келген. Алматының көркемсурет училищесінде (1943) және Бүкілодақтық Мемлекеттік кинематография иниститутында (1949) оқыған. Айша Ғалымбаева , , ... ... ... , дейтін фильмдердің қоюшы суретшісі. (1958) альбомының авторы. Республикалық, Одақтық және Халықаралық көптеген көрмелерге қатысқан. Оның ... ... ТМД және ... ... ... жеке ... ... Ғарифқызы Ғалымбаева, Қазақстанның халық суретшісі, ҚР Ш.Уәлиханов атындағы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, , ... ... Оның ... ... ... ... кітабына жазылған. Қазақстан өнерін дамытуға қосқан үлесі үшін сыйлығын алған.[6]
Айша Ғарифқызы ... ... ... айы оңынан туған адам. Оның туған ауылы Алатаудың бөктеріндегі ... ... ... ... Киіз ... ... ... түске боялған ою өрнектің, бір-біріне ғажап жарасым тапқан әр бұйым, әр заттың өзі жаныңды жып-жылы нұр шуағымен ... ... ... ... бір әлеми кеңістігі тәрізді. Ісмер әже Айшаға жас күнінен өз қолынан келгеннің бәрін үйретті. Тұнып тұрған ... ... мен жылы ... сұлу ырғақ, әсем бояуы бірте-бірте болашақ суретшінің жан ... ... ... бір ... ... алды. Одан соң бұл ғажайып дүние, сиқырлы сурет оның полотноларында бейнелі ... ... деп ... айтқандай, біздің мирас еткендеріміздің бәрі таңдаулы туындылар.
Тағдырдың таңдаулы ... ... ... жаратқанның өзі сыйлаған. Онда да тек кенепке жағар көп бояуды ғана емес, күй көкірек тыныстар кең дүние - ... да ... ... ... өзі ... де ... Ал, Айша ... өз әлемінің сол болмысын жүректің жылуымен әлдилеп, шекімей-шертпей аялап, оны күншуақ пен ... нұр ... ... ... ... дестелейді.
Айша Ғалымбаеваның көркем полотноларындағы образдар жүрек жылуын жер бетіндегі барша тіршілікке ... ... Ал ... ... ... жылы ... ... биязы, жұмсақ үні мен жылы сөзі адамдардың осынау жарық дүниеге деген құштарлығын оятады. Оның бейнелеу ... ... ... ... мен ... ... кім де ... жан дүниесіне шаттық пен жарасымдылықтың сазды әуенін сыйлайды.
Жұмыс кезіндегі шабытты шақтың келісімі де ... ... әрі ... Қыл қаламның сүйкеп өткен әр ізі, әр тынысынан бірде арудың нұр шуақты ақ жүзін аңғарсаңыз, ... ... иісі ... ... ... ... ... бүйірін, немесе, гүлдердің жапырағында жеп-жеңіл ойнақ салып жүрген ақ сәулені көресіз. Мұншама ... үшін ... сала тер ... ... ... қаншама уақыт қажет. Сондайда егер сәті түсе қалса қыл ... ... ... ... сан ... түсі - ... даралығы танылады. Оны өткен ғасырлардың арманшылдары қиялдаған. Онда суретшінің қолынан келмейтіні болмайды, қиялдың өзі ... ... ... бастайды.
Айша Ғалымбаева тумысынан кескіндемеші, дүниенің бар келбетін ... ... ... ... ... ... өмірдің өзін өңін өзгертпей көру - ... ... ... ... ... өзінен де көп кескіні мен келбетін, сұлбасы мен сымбатын, қызығы мен қылығын танып көре білу дегеніңіздің өзі жаратқанның тек ... ... ... ерекше дарыны.
Сонау жастық шағының өзінде Айша Ғалымбаева баяндаумен қатар (Шопан. 1949) арманшылдыққа бой ұрды (Менің аулам. 1949). Есейе келе ... ... ... кеңістік пен адамның, барша тірлік дүниесінің бірімен бірі, өзді өзі ... ... ... тынысы тәнті ететін болды. Сондықтан да ол кейде, сол сәтте өзге тіл ... ... ... кескіндерді ғана бөліп көрсетеді. Бірақ, нақты айқындалған тұсы тұтастықтың жасырын ... ... ... ... ... да ... бейнеленуі шексіз, алайда соның өзі сізге картинадан тыс қалған әлемнің сыры мен мәнін түсіндіргісі ... ... ... ... ... суретшісі, демек, картинаға кинематографтың көзімен қарайтыны сөзсіз. Оның туындыларындағы композицияның сахналық жанр емес, тіпті натюрморттың өзінде қозғалысқа тұнып тұратыны ... ... бәрі ... ... ... ... өзі кез келген үлкен-кіші заттарды мейірім шуағымен аялап тұрады. ... ... өзі ... ... ... қатысқан баршаның арасындағы ырғақты және түрлі-түсті байланысты білдіргісі келген сезім толқынына толы. Үй бұйымдары, жемістер мен ... және ... бәрі ... әсем. Себебі олардың бәрі бір кеңістік, бір ырғақтың дүниесі ғой (Қызыл апорт және табақ. 1994).
Суретшінің жан дүниесінде өзін қоршаған айналаны ... ... ... жан ... өзім деп түсінетін таңғажайып түйсік бар. Оған қоса өзін (Бодлер) өнер адамымын деп санайды. Жан ... ... ... және ... дарынының арқасында суретші ғаламға деген поэтикалық түйсіктің жаңа ғана көз ашқан соны тұсына жиі-жиі тап болады. Заттардың сол сұлулығын ... ... ... ... арасындағы түйсіктік байланысты орнатқысы келетін тірізді. Әдеттегі салыстырмалар мен ұқсастықтардың көнетоз қабығы ... ... тағы бір ... ... ... Сол ... қыздар гүл жайнап, күн шуағы аймалайды, жетіліп жеміс піседі. Өнерге деген мұндай соны көзқарасқа елікпеу, сезім дүниесінің мұндай мөлдірлігіне ... ... ... ... ... ... да ... нышанды және ағынан жарылатын аңқау композициялардың бәріне табиғилық пен ... ... тән. ... өзі ... не көрсе сол қалпында кенеп бетіне көшіріп сала салғандай көрінеді. Алайда, алас ұрған көп әсердің арасынан ... ... ... ... ... таразысына салып, бағасын беріп, оны айқын да сенімді әлемдік үлгіге жеткізу үшін рухани шабыт, ... ... ... Немесе, табиғат құбылысының сол сәтін қалт жібермей тап басуың шарт. ... ақын ... деп тап ... әділ ... ... ... Ғалымбаева тағдырдың өзі еркелеткен, ұзақ жылдар бойына оған ... ... көре ... ... білу ... ... ... аяулы жан. Оның болмыс бітімінде кез келген суретші армандайтын асыл қасиеттер - шеберлік пен даналық, жан дүниесінің ... ... бар. ... ... минут сайын әр дерекке, әр натураға елеңдей қарайтын кездің бәрі баяғыда артта қалған. Суретшінің жас кездегі жаза ... ... ... күдіктерден арылып, жасампаздықтың жазық даңғылына түскелі қай заман. Оның поэтикалық идеясы мен кескіндеме тілінде келістіре ... ... ... ... тапқан. Суретші қылқаламының әр сілтемесі техникалық шеберлік пен сезім қуатына толы. Ал, алуан түсті бояу мен нұр сәуленің өзі ... және ... ... ... жіберген ақ періштесіндей. Ол адам жанын поэтикалық әсер мен пәк ... ... ... ... ... бақытты суретші екені ақиқат. Оның алдында өмірдің өзекті сюжеттерінің күштеп тізеге салуына көнбейтін мәңгілік тақырыптар мен идеялардың есігі айқара ашылған. ... ... өзі ... ... ... сүйініп, тамашасына табынуға қу тірліктің кесірінен уақытың жете ... де ... ... ... жоқ, ... өзі ... ал, ... да бір есептен бұл өмірге тектен текке келмеген деп күй көкірекке ой түйетін әр пенде үшін Айшаның образдары әрқашан ... да ... ... гүл шоғы көзге көп түсе бермесе де, суретшінің қайта-қайта сала беретін сүйікті ... - ... ... тағы да ... Олар ... көз алдында емес, сазгердің көкірегін кернеп, енді-енді төгіліп, жарыққа шыққалы тұрған әсем әуен тәрізді оның ішкі жан дүниесінде. ... өзі көп ... ... ... суырып салар шығармашылық еркіндікке мол мүмкіндік береді. ... ... ... ... қолы қас қағым сәт ойлануға мұрша бермей, қалт етіп қате жібермей, ... да ... ... ... ... мен аты айқындала бастайды, алайда бұл натюрморттар гүлдердің кескінін суреттегеннен гөрі, оның идеясын бейнелейді. Сексенінші жылдардан кейінгі салынған натюрморттарда өнердегі ең ... ... - ... ... ... бар.
Оның (1999) үлкен бақтың ішіне еніп, сонда жоғалып ... де ... еді. Ол ... сан ... ... ... да болады, тіпті сонда да оның әрқайсысы ... ... және ... ... ... ... ... тұрып өнердің (Абай) әсер түйсігінің шексіздігіне қайран қалмасқа ... жоқ; ... ... бояу - бұл ... ... ... түсі; реңдердің арасында сәл-пәл айырма бар - бұл күн ... ақ ... ... ... ... ... ... Ғалымбаеваның бұл өмірден алмаған сыйы, ардақталмаған атағы жоқ шығар. Алайда солардың арасындағы ең бастысы оның картиналарын ... ... ... күй ... шертілетін сұлулық пен қуаныш, адам жанына сондай іңкәр дүниені сыйлаған шығармашылықтың жасампаздық құдіреті
Қазақ бейнелеу ... ... ... Исымайлованың шығармашылығы көрнекті орын алады.
Кескіндемеші, театр және кино суретшісі, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер ... ... ... ... , , және І ... ... ордендерінің иегері Гүлфайрус Мансұрқызы Ысмайылова 84 жасқа қараған шағында дүние салды.
Гүлфайрус Ысмайылова 1929 жылы ... ... ... 1949 жылы ... ... училищесін, 1956 жылы И. Репин атындағы Ле­нин­градтың кескіндеме, мүсін және ... ... ... ... ... ... Қазақ мемлекеттік кон­сер­ваториясының вокалдық фа­культетінде оқыды. 1956-1957 жылдары Алматы көркемсурет ... ... ... ... жылдары Абай атын­дағы Қазақ опера және балет театрында бас суретші қыз­ме­тін атқарды. [7]
Гүлфайрус Ысмайылова бірнеше опера, балет, ... және ... ... мен ... эскиздерін жасады. Ол (1962), (1966) ... ... (1967), ... (1958), ... ... Б. ... ... Ә.Қастеев (1966) портреттері мен көптеген натюр­­­морттардың авторы. 1950 жылдан киноға түскен: Тыгрена (), Ботакөз (осы аттас фильмде, 1957), Тана ( 1972), тағы ... да ... ... ... ... мәдениет және өнер саласында көптеген шәкірттерді тәрбиеледі.
Қазақ мәдениеті мен ... ... ... Гүлфайрус Ысмайылованың жарқын бейнесі жадымызда әрдайым сақталады
ІІ. Бөлім. Қазақстан суретшілерінің шығармаларының негізінде балалрға ... және ... ... ... ... ... қабылдауда суреттегі табиғат көрінісі, заттар тобы, оқиғалар, адамдардың көңіл ... яғни ... ... ... ... ... автордың бейнеленген бейнеге, оқиғаға әсерленуін, сүйіспеншілігін, ренішін аңғару қажет
Қазак халқының мақтаныш етер шебер суретшілерінің ... ... ең ... ... ... ... әсер ... Түстердің әсемдігі, композицияның анықтығы, бояу колоритінің байлығы суретшінің әрбір ... ... ... ... ... ... Суретші шығармалары көрген адамның жан дүниесін тебірентпей қоймайды.
Мысалы, суретші Қ. Телжановтың атты ... ... ... ... көкпар шауып, тартысқа түскен ер-азаматтар бейнеленген. Ширыққан ат үстінде шыныққан көкпаршы жігіттер. Суретші бұл шығарманы ... үшін ең ... ... ... ... әр түрлі қозғалыс кезіндегі қимыл-қалыптарын қағаз бетіне түсіреді. Одан кейін кең дала ... ... ... мен ... ... сан ... кейіпте жеке-жеке орындап шығады. Бұл шығармадан біз орындалу техникасының және адам ойының мазмұнға бай ... көре ... ... шығармасындағы алдыңғы планда аттылардың бәрінен озып келе жатқан негізгі көкпаршы өзінің алғыр да күш-жігеріне сенімі мол ... ... ... ... ... назарын жарық пен көлеңкеге көбірек бөлетіні сезіледі. Осы жарық пен көлеңке ... ... ... бет ... ... өңін аша түскен. Суретші шығармадағы әрбір кейіпкердің өзіне тән бейнесін ашып көрсету үшін оларды көгілдір фонда күн ... ... ... түседі.
Қазақ суретшілерінің шығармаларын тәрбиешініңнің жұмыс жүйесінде қолдану мынандай ... ... ... ... ... қалыптастыру;- саналылық пен белеенділік қабілеттерін тәрбиелеу;
-- еңбекке халық мұрасына деген оң қатынасын тәрбиелеу;- эстетикалық мәдениет ... ... ... ... мен ... ... қоғамдық өмір шындығындағы әсемдікті қабылдауға тәрбиелеу;
-- өнер шығармаларын ... ... ... бағалай білуге үйрету;
- патриоттық және елжандылық тәрбиесін беру.
-- еңбек, өнер адамдары, ғалымдар ... ... ... ... пен еңбек туралы түсініктерін дамыту;
-- суретшілер өмірі мен қызметі үлгісінде балаларға ... ... ... бір ... сыйлауы, бала ұжымындағы мүшелердің өзара қатынастағы ... ... ... ... ... деген сүйіспеншілік сезімін тәрбиелеу;
Суретші шығармаларын тәрбие ... ... ... көп. ... бір түрі ... жұмысының барысында өнер туындыларын орынды қолдану, ... жиі ... ... формасы. Суретші шығармаларының көлемді репродукцияларын тәрбие сағаттарында балаларға көрсету арқылы тәрбиеші эстетикалық тәрбиемен қатар адамгершілік тәрбиесін беру ... ... ... тәжірибе көрсетуде.
Балаларға суретші шығармаларын таныстыру үшін тәрбиеші мынандай жұмыстар атқарады:
1. Суретші шығармалары туралы альбомдардан, журналдар мен көркемдік ерекшеліктері ... ... ... ... ... өнер мүсін шығармаларының репродукцияларын таңдап алады.
2. Суретшілердің әрбір шығармасының мазмұны, композициялық құрылысы, боя ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
3. Шығармалардың репродукцияларын оқу мен тәрбие мақсатын шешуге қолайлы тақырыптарға біріктіреді.
Қазақ суретшілерінің шығармалары арқылы өткізілетін тәрбие жұмыстарын ... ... ... болады:
1. Бейнелеу өнеріндегі ана образы.
2. Бейбітшілік және бейнелеу өнері.
3. Суретшілер шығармаларындағы ҰлыОтан соғысы ... ... ... ... ... ... Бейбіт еңбек және бейнелеу өнері.
6. Суретші Ә. Қастеев шығармашылығы.
7. Қазақ гербі мен жалауы.
8. ... ... - ... ... дарынды суретшілерінің шығармаларында Ұлы Отан соғысының бейнесі, аға ұрпақтың ерлік жолдарын көрсетуге арналады. ... ... ... ... жауынгерлер ерлігінің асқақ көріністерін композиция мүмкүндіктері арқылы ұтымды шешкен тақырыптық шығармалар мен портреттер баланың патриоттық ой ... ... ... ерлік істерге жігерлендіреді.
Қазақ суретшілерінің азамат соғысының бейнесін көрсететін көптеген азаматтық, елжандылық сарында жазылған даңқты ... бар. ... ... ... ... ... бойынша сабақ өткізу барысында тәрбиешілер суретшілер Н. Нұрмұхаммедовтың , , К. ... , М. ... , С. ... , Ә. ... , , В. Антошенко -- Оленовтің , Т. Тоғысбасвтың жайында әңгіме қозғалады.
Әдебиет пен өнердің басқа салалары ... ... ... ... да ... жыр ... ана ... жасалған. Мұндай шығармалар жас ұрпақтың бойында патриоттық интернационалдық сезімін оятуға игі әсер ... ... ... ... отырып, балаларға көркемдік білім беру, әсемдік тәрбиесін берумен қатар ұлттық тәрбие беру міндеттері ұтымды шешіледі. Қазақ ... дара ... ... ... ... ... ... өмірбаянын айтып, мінез-құлқын, іс-әрекетін бейбіт өмір жолындағы табанды күресін әңгімелеп береді. [8]
Қазақ суретшілерінің шығармаларында халқымыздың ерлік жолдарын бейнелеген көптеген шығармалар ... ... ... беру ... ... ... шексіз. Сондықтан суретшілердің шығармаларының көптеген түрлерін халық өмірін жас ұрпакқа ... ... үшін ... ... ... үшін ... адамзат болашағы үшін күрес. Қазақ суретшілерінің шығармаларында бейбітшілік тақырыбына жазылған сан ... ... бар. ... ... ... ... ісінде,тәрбиеші жас ұрпақты өз Отанын шексіз сүюге, достық сезімге тәрбиелейді.
2.1. Қазақ суретшілерінің шығармалары арқылы ... ... ... мен қызығушылығын арттыру
Мектепке дейінгі ұйымдарында тәрбие берудің аса маңызды міндет -- балаларға көркемдік білім беру мен ... және ... ... ... ... ... Осынaу жауапты да күрделі міндетті шешуде, жас ұрпаққа ... ... мен ... ... беру ... зор жауапкершілік жүктеледі. Мектепке дейнгі мекемеде балалардың көркемдік ... мен ... және ... ... ... арттыруда бейнелеу өнері, яғни сурет сабағының маңызы ерекше. Бейнелеу өнері - балаларға көркемдік білім мен эстетикалық ... ... ... ... яғни ... сурет сабағының негізгі мақсаты мен міндеті балаларға көркемдік білім беру мен эстетикалық тәрбие, әсемдік сезім мен дамыту, ... ... ... өнер шығармаларын, тарих пен архитектура ескерткіштерін , туған табиғаттың сұлулығы мен байлығын түсініп, бағалай білу қасиетін ... ... ... ... ... сабақ барысында , сурет салу мен сызба жұмыстарын орындаудың бірізділік кезеңдері, тақырып ... ... салу ... ... ... салу ... ... мүмкіндігі мен жас ерекшелігі үлкен рөл атқарады. Сол себепті кіші топтарда бейнелеу өнері сабағында -- ... ... ... ... танысу, жұмыс жасау, қағаз бетіне орналастыра білу, пішімдер мен түстерді ажырата білу жұмыстарымен танысу болса, ал ортаңғы топта ... ... ... ... ... бояу түрлерімен жұмыс, бейнелеу өнері түрлерімен танысу жұмыстары жүргізіледі. Ересек топтарда өнер түрлері ерекшеліктерімен , яғни күрделі ... ... ... ... [9]
Сонымен бірге балалардың шығармашылық белсенділігі мен қызығушылықтарын арттыруда Қазақстан суретші шығармалары аса маңызды рөл атқарады. ... ... ... ... ... ... яғни тәрбие процесіндегі күнделікті сабақтан тыс үйірмелер, көрмелер ұйымдастыру және ... , өнер ... ... ... ... бейнелеу өнеріне деген қызығушылықтарын қалыптастыруда және бейнелеу ... өз ... ... ... зор. ... ... барысында баланың сабаққа деген ынтасы мен талабы және баланың шығармашылыққа деген қызығушылғы артады.
Бейнелеу өнері, яғни сурет ... ... ... ... қолдануда туындайтын қажеттілік:
1. Балалардың ой - өрісіне, түсіну қабілетінің дәрежесіне қарай жоғары идеялы шығармаларды таңдап алу.
2. ... ... ... ... балаларды да қатыстыру.
3. Балалардың суреттердегі көркемдік ерекшеліктерді қабылдау, көру қабілеттерін дамытуда оларға эмоциялық әсер ... ... ойды сол ... ... ... ... баяндау.
4. Өнер шығармаларын жеке - жеке талдау, ой - ... ... ... ... ... ... ... қызығушылығы мен шығармашылығын сабақ үстінде арттыру үшін баламен бірге жұмыс жасау ... ... ... бірге жұмыс жасауының тәрбиелік маңызы:
1. Баланың бейнелеуге деген қызығушылығын арттырады.
2. Сабаққа белсене қатысуына ықпал етеді.
3. Баланың жіберген қатесін ... ... ... ... ... демонстарциялық түрде көрсетеді. [10]
Қазақ суретшілерінің шығармаларымен сабақ барысында таныстырумен бірге сабақтан тыс әңгіме, көрме, экскурция және ... ... ... ... тәрбие беріп көркемдік білім негіздерін меңгерудің аса ... ... ... табылады.
Музей мен көрме ұйымдастырудың бір ерекшелігі балалардың өнерге деген қызығушылығын,жан-жақты білімінің жетілуіне ... ... ... ... ... ... Көркемдік талғамы мен шығармашылыққа деген ұғымдарының қалыптасуына жәрдемдеседі.
Балаларға қазақ суретшілерінің туындыларының көркемдік ерекшеліктерін ... ... - ... , эстетикалық тәрбие берумен қатар, бейнелеу өнерінің ұғымдарын қалыптастыруға ... ... ... ... ... көркемдік ерекшеліктерін таныстыру сабақ беру методикасын дамыту оқыту саласындағы қажеттіліктің бірі. Осыған байланысты әңгіме сабақтарында:
-- ... ой -- ... ... ... ... қарай жоғарғы идеялы шығармаларды таңдап алу,
-- шығармаларды ... ... ... ... ... ... ... дамытып отыру. балалардың ынтасын арттырады,
Тәрбиеші қазақ суретшілернің туындыларының мазмұнын, ... ... ... түсіндірумен қатар балалардың өз бетінше сол шығармалардың көркемдік ерекшеліктерін таба білуге үйретуді мақсат етуі тиіс.
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасында ... ... ... пен ... ... ... ... назар аударылуда. Болашақ жастар өз халқының бейнелеу өнері, қол өнері, тарих, әдебиет, музыка ... ... мен ... ... негізінде тәрбиеленуде.
Қазақстан Республикасының азаматы мемлекетіміздің бір бөлшегі. Сондықтан да ол барлық істе сауатты өздігінен ... ... ... ... мол азамат болуға тиісті.
Мектепке дейінгі ұйымдарда трбиешілер балалардың, тәрбиелі, білімді заман талабына сай ... ... өсуі үшін ... етуі ... Бала мен ... өнер ... ... Ізденісіне дөп көрсетіп, үйреншікті нәрседен әдемілікті таба білуге, көргенді есте сақтауға, шығармашылық жұмыс ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру. Қазіргі сабақ проблеманы дамыту сабағы ол үшін озық тәжірибе қажет. ... ... ... ... ... ... ... қолдана алатын, жан-жақты логикалық ойы терең, сұлулықпен сусындаған ізденімпаз, терең білімпаз ету әрбір тәрбиешінің ... ... ... ... ... ... тобы (3 жастан бастап 4 жасқа дейін): Ә. Қастеев ; Ә. Қастеев ; Ә. ... ; Ә. ... ; А. ... , ; М. ... ; В. ... ; В. ... ; Ю. Кугач ; И. Левитан ; И. Хруцкий ;
П. Кончаловский ; В. Васнецов ; И. Панов ; Кітаптағы Ю. ... В. ... Ю. ... Е. Рачеевтің суреттері;
Тұрмыстық заттар, шеберлердің сәндік-қолданбалы өнер бұйымдарын, ұлтық тұрмыстық және мерекелік киімдерді қарастыру.
Ортаңғы топ (4 жастан ... 5 ... ... ... Ә. ... ; А. Ғалымбаев , ; М. Кенбаев ; В. ... ; В. ... ... ... ; П. Фомин ; Ю. Кугач , ; И. Левитан ; И. Хруцкий ; Г. Нисский ; П. ... ... ... ; В. ... ; И. Панов ; Кітаптағы Ю. Васнецов, В. ... Ю. ... Е. ... ... ... ... ... өнер бұйымдарын, ұлттық тұрмыстық және мерекелік киімдерді қарастыру. [12]
Ересек және мектеп алды ... топ (5 ... ... 6 ... ... ... ... жұмыстарымен таныстыру: Ә. Қастеев (, ), М. Лизогуб (), С. ... (), К. ... (), А. ... (, , , ), А. Исмаилов () және ... әр жыл ... ... күздің көп түстілігі мен көктемнің тұнықтығын) табиғат сұлулығын қалай көрсеткенін сезіне білуге үйрету. ... ... ... түсінумен қатар, суретшінің табиғатты суреттей отырып, нені ... ... ... ... ... ... құралдар пайдаланғандығын түсіне білуге үйрету. Портреттік кескіндемемен ... ... ... ... көңіл күйін қалай беріп тұрғандығына назар аудару.
Балалардың шығармаларды ... ... ... құбылыстарды сезіну, суретшінің жеткізбек ойын түсіне білу қабілеттерін қалыптастыру. Мысалы, жазғы таңның сұлулығынан қуанышты көңіл күй ... (И. ... ), ... орта мен ... ... туралы (Ә. Қастеев ), қыздың ерке көңіл күйі (И. Репин ), бұлтты аспан мен қураған шөптің мұңды көңіл күйі (В. ... ). ... ... ... жылы ... үйрету. Бөлме ішінде өнер туындыларын орналастыру әсемдігіне көңіл бөлуге үйрету.
Қазақ ... ... өнер ... ... ... ... заттарымен, ат әбзелдерімен, киім-кешегімен таныстыру. Ұлттық ойыншықтар мен әшекейлер ... ... ... ... ... ... бейнелерді мүсіндеу (құстардың, балықтардың, жануарлар мен адамдардың) туралы түсініктерін кеңейтуді жалғастыру. Бейнені жасауда суретшінің қандай әсерлендіргіш құралдарын қолданғандығын көре ... ... ... ... ... ... ... тұғырда айналдырып, жан-жағынан анықтап қарауға үйрету.
Әр түрлі материалдардан (фарфор, сүйек, керамика, ... ... шыны т.б.) ... мүсіндермен таныстырып, бұл мүсіншінің қолынан шыққан туынды ... ... ... ... ... суретін көрсету. Мысалы: К. Наурызбаевтың , ; М.В. Нестеровтің .
Мүсіндеу құралдарымен таныстыру: (ағаш), (фарфор). Көлемдік пішініне, қалыбына, ... мен ... ... ... ... ... ... құралдарын қолдана отырып кейіпкердің мінез-құлқын түсінуге үйрету (даналық, ерлік, ананың қайсарлылығы). Ұлы Отан соғысының батыры Н. Әбдіровтың анасының бейнесімен таныстыру (А. ... ... ... ... Ә. ... , А. ... , С. Маршак , суретші В. Лебедев; қазақ халық ертегісі , ... М. ... Л. ... , ... Ю. ... ... Д. Досжанов, суретші Ю. Мингазитинов.
Живопись: Ю. Васнецов ; И. Шишкин ; И. Репин ; В. ... ; А. ... . ... ... ... бейнелеу өнері құндылығын қосқан үлесі.
Қазақ бейнелеу өнері, ұлттық көркем мәдениеттің бір бөлігі. Ал Қазақстан бейнелеу өнері осы ... ... ... шеберлерінің шығармашылығы олардың шығармаларынан құралады. Қазақ суретшілері график, кескіндеме шебері, сәндік қолданбалы өнермен айналысатын суретшілер, мүсінші және ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді.[14]
Қазақ бейнелеу өнерінің қайсы түрі болмасын тарихи, тұрмыстық, әскери, анималистік және т.б. ... ... ... қатар графика, кескіндеме шығармаларының кейбірі натюрморт, пейзаж жанрларына жатады.
Қазақстан бейнелеу өнері шығармаларының тақырыптары сан алуан. Олар: , , , , , , , , , , ... ... ... ... ... ... шеберлерінің шығармалары республикалық шет елдер мен халықаралық көрмелерге қатынасқан. Көптеген шығармалар Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік көркемсурет музейінде, Қазақстан ... ... ... ... одағының, Қазақстан Мәдениет Министрлігінің қорларында, суретшілердің жеке қорларында сақтаулы.
Қазақстан бейнелеу өнерінің негізін қалаған көптеген суретшілеріне республикадағы сіңірген еңбегіне қарай , ... ... ... ... негізін қалаған, көптеген өнер шеберлері, Ә.Қастеевке (1944), Қ.Телжановқа (1963), Х.Наурызбаевқа (1969), Н.Нұрмұхаммедовке (1975), С.Мамбеевке (1979), ... (1980), ... (1980), ... (1981), ... (1985), Ә. Ысмайловқа (1985) құрметті атағы берілді.
Қазақстан суретшілерінің ішінде көптеген өнер ... ... ... ... ... ... ... атты акварельдер сериясы үшін 1966 жылы К.Телжановка ... ... үшін 1967 ... ... ... ... ... сериясы үшін 1970 жылы, А.Галымбаеваға , , , атты суреттер тобы үшін 1972 жылы, Т.Досмағанбетовке ... үшін 1976 ... ... ... шығармалар сериясы мен өнертанудағы еңбектер циклдары үшін 1978 жылы, У.Әжиевке , ... ... ... ... ... Е.Николаева, И.Яремаларға үшін 1980 жылы, Е.Сергебаевқа үшін 1982 жылы мемлекеттік сыйлықтың иегері ... ... ... суретші К.Моллашев сериялық суреттері үшін бүкілодақтық сыйлыққа 1981 жылы ие болды.[15]
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... құндылығына қосқан үлестері:
Графика саласында Н.Гаев, Б.Табиев, Е.Говорова, А.Исмайлов, Е.Сидоркин, К.Хожықов, Н.Исабеков, П.Зальцман, А.Хайдаров, А.Дячкин, Б.Чекалин, ... ... ... ... ... ... ... Т.Ордабеков. А.Оспанов, Б.Байменов, Н.Нұрмаханбетов өнімді шығармашылық еңбек етіп келе ... ... ... ... , ... , Е.Сидоркиннің , Ә.Қастеевтің , Б.Пактің , Е.Сидоркиннің , , П.Зальцманның , С.Романовтың , К.Барановтың , , , ... , ... , ... , ... , ... шығармалары мысал бола алады.
Көптеген жас суретшілеркезінде Қазақстан жастар сыйлықтарын алды: 1964 жылы ... және ... ... 1965 жылы С.Айтбаевқа атты бір топ бейнелеу ... ... 1972 жылы ... ... ... ... мен ... жасаған иллюсиряциясы үшін 1978 жылы Ж.Дөненовке мультификациялық фильмдері үшін, 1980 жылы Б.Әбішевке ескерткіші ... ... ... ... ... үшін ... бейнелеу өнерінің кескіндеме саласында халық суретшілері Ә.Қастеевтің, Қ.Телжановтың, А.Ғалымбаевтың, Г.Исмайлованың, М.Кенбаевтың, С.Мамбеевтің, Н.Нұрмұхаммедовтың, ... ... ... таныстырылады. Ә.Қастеевтің , Қ.Телжановтың , , А.Ғалымбаевтың , ... , ... , , , ... , ... , С.Романовтың , С.Айтбаевтың , Т.Тоғысбаевтың , Ә.Жусиповтың , А.Степановтың , ... , ... , ... , ... , , ... ... де көркемдік деңгейінен де жоғары, көпке танымал шығармалар екендігі көрсетіңлді.
Қазақ бейнелеу ... ... ... ... ... Х.Наурызбаев, Т.Досмағанбетов, Е.Мергенов, Б.Толеков, Е.Сергебаев, Р.Ахметов есімдері құрметпен аталады. Мүсінші ... ... Абай ... ... ... ... ... құйған М.Әуезов ескерткіші, Б.Толеновтың, Ж. Қуанышбаев портреті, Е.Мергеновтың , Р.Ахметовтың шығармаларын өнер сүйер қауымға ... ... ... ... ... сабақтың арқауы болаы.
Бейнелеу өнері сабақтарында сәндік қолдандалы өнер саласында суретшілер Г.Иляев, Қ.Тыныбеков, М.Қалқабаев, Д.Шоқпаров, Б.Зауырбекова, ... ... ... ... ... ... шығармашылығысы Қазақстан өнері тарихынан құрметті орын алатындығы айтылады.
Қазақ бейнелеу өнеріндегі соңғы кезеңдегі жаңа бағыт абстракция бағыты. Бұл бағыттағы суретшілер шығармаларының ... ... бір ғана ... ... ... ... ойды ... ауқымды тақырыптарға құрылған сюжетті картиналар мен графикалық туындылар беруде. Бұлардың қатарында кескіндеме шеберлері А.Ниязбеков, ... ... ... ... ... С.Сулейменова, А.Есдаулетовтар бар. Бұлардың ішінде М.Қасымбековтың , А.Губашевтың , Р.Абдуловтың кескіндеме ... ... ... ... ... өнерінде ұлттық салт, дәстүрді, тұрмыс тірлігін жан-жақты бейнелеген шығармалар көптеп саналады. Бұл бағытта Ш.Уалиханов, Ә.Қастеев, Е.Сидоркин, М.Қисамединов, ... ... ... ... А.Галымбаев, Қ.Тыныбеков, М.Кенбаев сияқты суретшілер шығармашылық еңбектер жазғандығы туралы сабақта мәліметтер беру орынды.
Бейнелеу өнерінде ұлттың ... ... ... ... ... , , , ... , Е.Сидоркиннің , В.Фролованың , А.Черкасскийдің , Ш.Уалихановтың , шығармалары бар. Сонымен қатар ...

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Драматургиядағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
Қазіргі қазақ комедиясы. Драммадағы тарихи тұлға5 бет
Бала бақшадағы бейнелеу өнер сабақтарында сәндік өнерді оқытудың маңызы25 бет
Бастауыш сынып бейнелеу өнері25 бет
Бастауыш сыныпта бейнелеу өнері сабағы арқылы оқушылардың танымдық қызығушылықтарының қалыптастырудың әдістемесі49 бет
Бастауыш сыныпта бейнелеу өнері сабағында акварель техникасын қолдану ерекшелігі мен тиімділігі55 бет
Бастауыш сыныптарда бейнелеу өнерін оқыту әдістері34 бет
Батик өнерінде табиғат көрінісін бейнелеу51 бет
Бейнелеу өнері16 бет
Бейнелеу өнері арқылы бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь