Сауалнама әдісі

Әлеуметтанушыға бақылау жүргізу арқылы алуға болмайтын немесе құжаттарда жазылмаған құбылыстар мен процестер жөнінде ақпараттар өте жиі қажет болады.Мұндай ақпаратты сауалнама әдісін қолдана отарып алуға болады.Бұл әдіс ғылымда кеңінен тараған және барынша жиі қолданылатын әдістердің бірі.Бақылау барысында зерттеуші обьектінің тек қана нақты мінез-құлқын белгілейтін болса, сауалнаманың көмегімен ол адамдардың бүгінгі қылықтары туралы кең көлемде мағлұмат ала алады, сонымен қатар олардың өткен уақыттағы тыныс – тіршілігімен бірге болашақ жоспары, ниеттері жөнінде ақпарат алады.Сауалнама әсіресе индивидтердің субьективті жай-күиі жөнінде мәлімет алу қажет болғанда таптырмайтын ереше құнды әдіс болып есептеледі.Сұрақтардың жиынтығы бұл әдістің түп негізін құрайды.Сұраулардың көмегімен ақпарат алып жиналады.Ғылымда сауалнама жүргізуші адамдар-анкетерлар(Сауалшылар) және сұрақтарға жауап қайтарушылар – респоденттер деп аталады.Алынған ақпараттың сипатына қарай және оны алу тәсіліне қарап сауалнама бірнеше түрге бөлінеді.
Сауалнама әдісінің екі түрі бар:анкеталық және сұхбат немесе сұхбатнама (интервью).Сауалға жауап алу ұжымдардың және жеке адамдардың кез келген проблема бойынша пікірін білуге мүмкіндік жасайды.Әсіресе бұл әдіс құжаттар арқылы зерттеу , бақылау т.б әдістерді қолдану үлкен қиыншылықтар туғызғанда пайдаланады. Анкеталық сауалнама көп жағдайда алдын ала дайындалған анкетамен жүргізіледі, респоденттің аты жөні көрсетілмей анонимді түрде болады. Негізінен анкета үш бөлімнен құралады: ундеулік, негізгі, төлқұжаттық.Үндеулік бөлімде қысқаша зерттеудің мақсаты туралы айтылып, оның мәні мен маңыздылығы атап өтіледі және зерттеу нәтижесі қалайша қолданылатыны жазылады, анкетаны толтыру ережесі көрсетіледі, Қайтарылған жауаптардың құпия түрінде болатынына кепілдік беріледі. Анкетаның негізгі бөлімінде қажетті ақпарат алуға бағытталған сұрақтар орналасады.Алғашқы сұрақтар барынша түсінікті, қызықты болуы керек. Осыдан кейін сұрақтар олардың пікірін , оқиғалар мен қазіргі жағдайға беретін бағаларын білуге бағытталуы әрі күрделі болуы шарт. Ал төлқұжаттық бөлімде респоденттердің демографиялық мәліметтері (жасы, жынысы т.б) жөніндегі сұрақтар қойылады.Анкетаны құрастыруда сұрақтардың тұжырымдылығына баса назар аударылады.. Анкетаны дайындау үшін зерттеуші сауалнаманың мақсаты мен міндеттерін анықтап біліп алады, Содан соң логикалық жүйеде
        
        Әлеуметтанушыға бақылау жүргізу арқылы алуға болмайтын немесе
құжаттарда жазылмаған құбылыстар мен процестер жөнінде ... өте ... ... ақпаратты сауалнама әдісін қолдана отарып алуға
болады.Бұл әдіс ғылымда кеңінен тараған және ... жиі ... ... ... зерттеуші обьектінің тек қана нақты мінез-
құлқын белгілейтін болса, сауалнаманың көмегімен ол ... ... ... кең ... ... ала ... сонымен қатар олардың
өткен уақыттағы тыныс – тіршілігімен бірге ... ... ... ... ... ... ... субьективті жай-күиі
жөнінде мәлімет алу қажет болғанда таптырмайтын ереше құнды әдіс болып
есептеледі.Сұрақтардың жиынтығы бұл әдістің түп негізін құрайды.Сұраулардың
көмегімен ... алып ... ... ... адамдар-
анкетерлар(Сауалшылар) және сұрақтарға жауап қайтарушылар – респоденттер
деп аталады.Алынған ақпараттың сипатына қарай және оны алу тәсіліне қарап
сауалнама бірнеше түрге бөлінеді.
Сауалнама ... екі түрі ... және ... ... ... ... алу ұжымдардың және жеке адамдардың кез
келген проблема бойынша пікірін білуге мүмкіндік жасайды.Әсіресе бұл ... ... ... , ... т.б ... ... үлкен қиыншылықтар
туғызғанда пайдаланады. ... ... көп ... алдын ала
дайындалған анкетамен жүргізіледі, ... аты жөні ... ... болады. Негізінен анкета үш бөлімнен құралады: ундеулік,
негізгі, төлқұжаттық.Үндеулік ... ... ... ... ... оның мәні мен ... атап өтіледі және зерттеу нәтижесі
қалайша қолданылатыны жазылады, анкетаны толтыру ... ... ... ... ... ... ... беріледі.
Анкетаның негізгі бөлімінде қажетті ... ... ... ... ... барынша түсінікті, қызықты болуы керек. Осыдан
кейін сұрақтар олардың пікірін , оқиғалар мен ... ... ... ... бағытталуы әрі күрделі болуы шарт. Ал төлқұжаттық бөлімде
респоденттердің демографиялық мәліметтері (жасы, ... т.б) ... ... құрастыруда сұрақтардың тұжырымдылығына баса
назар аударылады.. Анкетаны дайындау үшін ... ... ... ... ... біліп алады, Содан соң логикалық жүйеде сұрақтар
қарастырылып, оның жауаптарының түрлері ... ... үш ... топқа бөлінеді:
1. Ашық түрдегі сұраулар, ... ... ... жазылмайды, оны
жауапкерлер өз қолымен жазып қайтарады;
2. Жабық сұрақтар, мұның жауаптары мен варианттары анкетада ... ... ... ... астын сызып немесе дөңгелекшеге алып қайтарады;
3. Аралас сауалдар, бұл ... және ... ... сұрақтардың
элементтерінен құралып, белгілі мөлшерде жауаптары да жазылады, бұлармен
қатар «Басқасы не екенін көрсетіңіз?» - ... ... ... алу да
белгіленеді.
Анкеталық сұрақтардың түрлері түсінікті болу үшін ... ... Ашық ... ... ... қайсысы халықаралық
жағдайлар туралы сауатырақ жазады?». Мұнда ... ала ... ... тізімі берілмеген, сондықтан жауап беруші жауапты ... ... ... ... ... : ... ... мамандығыңызды таңдауға ықпал
жасаған кім?» - ата – анам, ... ... ... ... өзім таңдадым;
3. Аралас сұрақ : «Сіздің пікіріңізше нарықтық экономикаға көшу
жастарға не береді?» - ... ... ... ... ... ... көбейтеді, жұмыс
орнын кеңейтеді. «Сізді қазір қандай әлеуметтік проблемма қатты
толғандырады?». Қалған жауаптарды өзінің жазыңыз.
Анкета (сауал хат) құрастыру мен ... ... ... қалыптасқан. Оларда:
1. Релятативтік, яғни ақпарат жинаудың осы ... ... ... анықтаған жөн;
2. Анкетаның кімдерге арналғандығын, яғни оның белгілі бір жауап
берушіге арналып жазылғаны. ... ... ... ... ... ... ... алуға болмайды;
3. Анкетанның объективтілігі, яғни қойылған ... ... өзге ... ... ... Түсінуге оңай болуы, яғни анкетаның сұрақтары мейілінше ұғымға
жеңіл тұжырымдалып, жауапкер адам мазмұның өзі ... ... ... Қойылған сұрақтар бір – ... ... ... ... ... ... ... ашатындай етіп
қоя білген жөн, яғни олар көптеген сұрақтар деп аталатындарға
ұрынудан сақтайды.
Демек, ашық және ... ... ... ... немесе «нашар» деп
олардың ара жігін аша, бөліп салыстырудың қажеттілігі ... Осы ... ... ... ... аясы бар. Пікір жинау ... ... ... ... ... ашық сұрақтар қолданылады, далалық
зерттеуде жабық сұрауларды пайдалану басымырақ ... ... ... ... жоқ ... бар. Мысалы, «соңғы ... ... ... сіз ... деп ... «ия» ... «жоқ» тектес
жауаптар беріледі – ау ... ... ашық ... ... ... сұрақтар деп аталатын сауалдар да өте жиі кездеседі.
Мұндайда балама ... соң ашық ... ... ... ... «бұл ... орай сіз не айтар едіңіз?», «сіздің ... ... ... т.б. ... ... берушінің өз бетінше ... ... ... ... ал ... үшін ... ... сұрақтар нақты жауап берушіге бағытталады. Айталық, «сіз...білесіз
бе?», «сіз...туралы не ... ... ... ... ... т.б. Кейде тіке сұрақтардың ... ... ... ... ... қойылады. Мысалы, жалақыға қанағаттық
ету туралы ... қою ... ... ... оның ... «сіз бос ... ... жұмсайсызба?», «отбасыңыздың әрбір мүшесіне шаққанда неше
теңгеден келеді?», т.б. қолдануға болады.
Қызмет аясына, яғни ... ... ... ... негізгі,
тексеруші, сүзгіш, буферлік (аралық), тор құраушы сұраулар болып жіктеледі.
Тексеруші сұрақтар негізгі немесе бағдарлама сұрауларына ... ... ... өткізуге бағытталған. Шындығында бұл
қайталанып қойылған сауалдар, тек ... ... ... ... ... жауап берушінің жұмысына қанағаттану деңгейін анықтау еді
делік. Осыған орай ... ... «сіз ... ... қойылса, онда тәуелді сауал: «сіздің жұмыс ... келе ме?» деп ... ... атқарар міндеті – сұрауларға жауап бере алатын
немесе жауап ... ... ... ... ... жауап бере алмайтын немесе
жауап беруге тиісті емес адамдардың бөліп алуға келіп тіреледі. ... ... ... ... ... деп сұрамастан бұрын жауап
берушінің жалпы спортпен шұғылданатының немесе айналыспайтынын білу қажет.
Соңғы ... ...... ... ... Егер жауап беруші оған жағымсыз
жауап қайтарса, онда оның спортпен айналысу жөнінде басқа сұрақтарға ... ... ... жоқ.
Буферлік (аралық) немесе алаңдатқыш сұрақтар жауап берушінің назарын
жаңа ... ... ... ... ... ... соңғыларына
тигізген ықпалын бейтараптандыру мақсатында, оны қайтадан бағдарлау ... жою үшін ... ... ... ... ... – қону ... зерттегенде жауап берушіге ең алдымен ... ... ... көрсету төңірегіндегі проблеммалар жөнінде
сұрақтар ... ... ... ... қызмет көрсету саласының
дамымай қалмандығын, клуб, кітапхана, т.б. ... өз ... ... ... соң қала ... аударудың себептері туралы сауалдар
қойылады. Оларға жауап қайтарғанда, жауап беруші қалаға ... ... ... ... ... ... ... аталмыш кемшіліктерді
атап көрсетеді. Жауаптардың ... ... ... сұрақтар блогының
басқалардан бөлінбегендігінен, дәлірек айтқанда, ... ... ... ... ... тор ... сұрақтарға мысал етіп алуға
болады. Оқырман қауымды зерттегенде зерттеуші жауап берушіге бірнеше ... сың ... ... ұсынады. Алайда, көркем туындылардың тізіміне
ойдан шығарылатын автордың да аты ... Егер де ... ... ... ... ... ... ол ұнады немесе ұнамады деп жауап
қайтарса, онда өзі қайтарған жауптарына оның адал ... ... ... ... ... ... деп ... да жатады.
Бұл үшін жауап берушіге қат – қабат сұрақтар қойылады, айталық, «сіздің
әлденені басқадан ... ... ... бола ма?», ... ... жөнінде айталасыз ба?», «ашуланып, теріңізге сыймай кету ... ме?». Егер де ... ... осы ... «жоқ» деп жауап берсе, онда
оның адалдығына күмән ... ... ... мен ... ... сауатты дайындау үшін көп жыл бойы
жинақталған тәжірибе қажет. Бұл істі бастап жатқан зерттеуші, ... ... ... ... жібереді, соның салдарынан объективті емес,
сенімсіз ақпарат жинақталады. ... ... ... ... байланысты практикада жиі ... ... ... ... ... онда ... біріншіден, «көп сөзділік»
жатады. Яғни ... көп ... ... ... оның ... ... Тәжірибе көрсетіп отырғандай, анкетаның көлемі неғұрлым үлкен
болса, ол соғұрлым нашар ... ... ... - ... ... ол 30 – 40 сұрақтан аспайды. Олай дейтініміз адам 40 минуттан артық
уақыттың анкета толтыруға жұмсайтын болса, қателіктер жібере ... ... ... ден ... орай ... жауапсыз қалады. Бұған жүргізілген
тәжірибенің қорытындысы дәлел бола алады. ... ... ... ... ... ... жүргізіде. Оның біріншісінің сұрақтары нақты етіліп
қойылады, ал ... ... көп ... ... ... ... анкетаға қайтарылмай қалған жауап небәрі 3 пайызды ғана
құраса, ал екіншісінде 20 прайыз көлемде жауап берілмей қалды.
Қателіктердің бір тобы – ... және ... ... ... ... алумауға келіп тіреледі. Кез келген сұрақты
қоя салу орынсыз мысалы, ... ... ... ... ... сен бұл мамандықты таңдап алдын?» деп ... ... ... осы ... ... ... негізгі міндетін жүзеге асыруға
бағытталған сияқты. Бірақ ол оқушының тікелей «мандайына» ұрғандай ... отыр және ... ... ... ол ... бірнеше шығын сұрауларға
бөліп, нақты етіп ... жөн, ... ... бұл ... ... «Сен өзін қаладын ба, әлде басқалар кеңес берді ме?», т.б.
Мазмұны әрқилы түсінік беретін сұрақтарды да қоюға ... ... ... ... ... деген сұрауға түрлеше жауап ... ... ... ... ... ... жалғыз өткіземін, достармен
боламын т.с.с.
Жетекші сұрақтар жауап берушінің белгілі бір жауапқа бағыттайды. ... ... ... ... да «сіз...қаламайсыз ба?» немесе
«сіз...болады деп ... ба?» деп ... ... ... олар ... ... ... айтып тұр.
«Сіз...тілейсіз бе?», «сізге... ұнай ма?», «сіз...құмартасыз ... ... ... берушінің жағымды жауап қайтаруға итермелейді. «Иә
білмеймін, иә құмартамын» сияқты ... ... ... ... еместігін мойындамаудан гөрі әлде қайда жеңіл. Сондықтан ... ... ... тұжырымдаған дұрыс. Мысалы, «сіз «Асар»
бағдарламасын ұнатасыз ба?» деген сауалдың ... «сіз ... ... ... ... ... қою ... секілді.
Анкетаның сұрақтарына қайтарылатын жауаптарды немесе сұхбатнаманы
стандарттаудың варианттарына дұрыс тұжырымдамай білу де маңызды. Бұл ... аса ... ... және ... ... ... ... газет оқуға
қанша уақытыңыз кетеді?» деген ... ... аз» ... ... варианты жарамайды, себебі жауап берушінің біріне «аз» ... ... ... ... ... үш сағатты түсіндіруге мүмкін.
Жауап берушіге ұсынылған жауаптардың баламасы толық, ойластырылған,
тұтас логикалық жүйеге негізделіп құрылған болу ... Егер ... ... ... ... ... ұсынатын болса, онда оны ... ету ... ... неше ... ... (бір, үш ... қажеттілігін түсіндіреді.
Әлеуметтану зерттеулердің барысында алынған мәліметтерге ... ... ... ... ... ... қателерді түзету мен және
сапасыз толтырылған жарамсыз анкеталар, ... ... және ... алудан басталады.
Қойылған әр сұраққа қайтарылған жауаптың дұрыстығы анықталады, қажетті
жағдайда жауап түзетіледі. Бұдан кейін ... емес ... ... ... ... ... мәні оны қортындылау ... ... ... ... ... деп атайды. Құралдарды
(анкета, т.б.) өңдеудің тәсілі жөнінде алдын ала шешім қабылданады. 60 – ... ... ... жауаптарын өңдеу қолмен, микрокалкулятормен
жүзеге асырылады. Егерде анкета ... ... ... (20 ... ... онда 200 – 350 анкета қолмен өңделеді. Егер де құралдарда 20 – ... ... ... онда қолмен өңдеу ... 100 – 200 ... ... ... ... ... нәтижесі
табулядрамалар түрінде көрсетіледі.
Анкетадағы немесе ... ... ... ... белгілі бір
дәрежеде өлшем шкаласы болып табылады. Өлшем ... ... ... сәйкес
жауаптардың балама варианттары саналады. Осы ... ... ... респонденттер топтастырыладжы. Сонымен қатар, белгілі
бір өлшем шкаласына жауап берушілердің объективтік сипаттары, ... ... т.б. ... ... ... ... іске ... оған мағұлматтарды
математикалық талдаудың әртүрлі ... ... ... ... ... ... үш негізгі типтері: номинальді, рангтік
(реттілік), интервалды қолданылады.
Алғашқы әлеуметтанулық ақпараттарды қортындылаудың ең ... ... ... ... Осы кезеңде мәнді белгілер немесе бір
ғана белгісі (мысалы, жынысы, жасы, ... ... және ... ... сәйкес топтың біріне ... ... ... ... ... ... жинақтағанда қарапайым
топтастыру іске қосылады. Дәл осындай жұмысты маңызды белгі ретінде білім
деңгейін анықтағанда да атқару ... Бұл ... топ екеу ... кем ... ... төртеу болуы тиіс.
Бөлініп алынған топтарды салыстыруға, теңестіруге ... ... ... ... құбылыстарды, мотивтерді, жауап берушілердің
мүдделерін терең әрі жан-жақты талдауға қол жеткізіледі.
Әлеуметтану ақпараты төмендегідей белгілеріне орай ... ... ... ... ... ... т.б.); ... шкалаға
сәйкес белгілер бойынша (мысалы, еңбектің сипатына орай: қол ... ... ... ... сандық белгілер бойынша
(топтар сандық ... ... ... ... ... салыстыруға
болады, мысалы, жас мөлшері интервалы бойынша топтастыру: 18 – 20 жас, 21 ... жас, 26 – 30 жас, ... ... нәтижесін өңдеу, талдау және қорыту бірнеше
кезеңду қамтиды. ... ... ... ... ... ... схемалар, кестелер, т.б. қарастыру жүзеге асырылады. Екінші
кезеңде алынған ... ... яғни ... ... бір ... ... т.б. ... жинақтау орындалады. Үшінші кезеңде
құбылыстарды суреттеу негізінде ... ... ... ... ... ... типологиялау іс атқарылады.
Жиналған ақпараттарды талдап, қортындылау нәтижесінде зерттеуге ғылыми
баға беріліп, проблеманы шешуге ұсыныстар ... ... есеп ... қорытындысы бойынша жасалатын есеп берудің құрылымы көбіне – көп
негізгі ... ... ... ... Алайда, зерттеуші бұл құжатты
дайындау кезінде индукцияға бойалдырады. Есептің тараулардың саны ... ... ... көземелдің санынан дәл келеді, жауап ең
алдымен басты көземелге беріледі.
Әдетте есеп берудің бірінші тауарында зерттеулетін әлеуметтік мәселені
өзектілігі ... ... ... ақпарат жинау әдістері,
зерттеуге қатысушылар саны, жұмысты жүргізу мерзімі және т.б.) сипаттамасы
қысқаша ... ... ... ... ... ...
демографиялық белгілер бойынша (жынысы, жасы, білімі т.б.) ... ... ... ... ... ... көемелдерге
жауаптар әздестіруді қамтиды. Есеп беру тараулары қажет болған ... ... ... ... ... ... ... әрбір парагрофты
түйінмен аяқтау өте орынды болып саналады.
Жалпы қортындыларға негізделген есептің қортындысын ... ... ... ... Есеп беру 30 – 40 ... 200 – 300 ... ... Ол материалдың көлеміне ... ... ... ... Есеп берудің қосымшасы ... ... және ... ... тұрады: бағдарлама, жоспар,
құралдар, ... және т.б. ... ... қосымшаға көбіне –көп
таблицалар, графиктер, жеке өз ... ... ... ашық ... ... енгізіледі. Себебі бұл ... ... жаңа ... ... ... ... мүмкін.
Содан кейін әлеуметтану зерттеуінің қорытындысын практикаға енгізу
процессі ... ... ... ... енгізудің әртүрлі
формалармен әдістері бар, оларға: практикалық ұсыныстар ... ... ... ғалымдардың радиомен теледидардан сөлеуі,
зерттеушілердің ... ... үшін ... мен материалдардың
жұбаларын дайындауға қатысуы, ғылыми – ... ... ... ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Отбасыны зерттеу әдістері4 бет
Педагогикалық әдіснама бойынша теориялық және практикалық материалдармен жұмыс.Библиографиялық көрсеткіш7 бет
Психологиялық-педагогикалық зерттеуді жүргізудің әдістемесі7 бет
Білім берудегі АКТ сауаттылығы Білім беруді ақпараттандырудың тарихи алғы шарттары9 бет
Бастауыш мектепте жазба жұмыстары арқылы сауаттылыққа үйрету59 бет
Бастауыш мектепте жазба жұмыстары арқылы сауаттылыққа үйрету туралы49 бет
Бастауыш сынып оқушыларын сауатты жазуға үйрету7 бет
Бастауыш сыныптарда қазақ тілінің морфологиялық жүйесін оқыту арқылы оқушылардың сауаттылығын арттыру79 бет
Жаппай сауатсыздықты жою және халыққа білім беру14 бет
Зияты зақымдалған оқушылардың жазуында кездесетін қателер және сауаттылыққа үйрету жолдары51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь