Қазақтың ұлттық аспаптары туралы

Домбыра
Жетіген
Қобыз
Шертер
Адырна
Асатаяқ
Дауылпаз
Аса таяқ
Желбуаз
Сақпан
Домбыра -қазақ халқының ең кең тараған екі ішекті, көп пернелі музыкалық аспабы. Ол – қазақтар өмірінде маңызды орын алатын, өзіндік музыкалық сипаты бар аспап. Алғаш эпикалық дәстүр шеңберінде жыр, толғау, термелерді сүйемелдеуге қолданылған домбыра кейін аспаптық шығарма – күй жанрының қалыптасуына ықпал еткен. Қазіргі кезде домбыра жеке әнді сүйемелдеуге, күй тартуға, халықтық-фольклорлық музыкада, классикалық шығармаларды орындауға қолданылатын, мүмкіндігі кең музыкалық аспап болып табылады.

Жетіген - қазақ халқының көп ішекті шертпелі аспабы. Жалпы тұрқы ұзынша, жәшік тектес етіп жасалады. Бетіне жұқа тақтайдан қақпақ жабылып, үн беретін ойықтары салынады.
Жетіген — жасалуы да, ойналу әдіс-тәсілі де өте күрделі аспап. Ертеректе ел арасында сақталған көне жетігеннің ішегі аттың қылынан тағылып, тиектің орнына асықтар пайдаланылатын болған. Аспаптың құлақ күйі осы асықтарды әрлі-берлі жылжыту арқылы келтірілген. Ішек сандары жетеу болғандықтан, аспап Жетіген аталған.
        
        Қазақтың ұлттық аспаптары      
Домбыра -қазақ халқының ең кең тараған екі ішекті, көп пернелі музыкалық аспабы. Ол - ... ... ... орын ... ... ... сипаты бар аспап. Алғаш эпикалық дәстүр шеңберінде жыр, ... ... ... ... ... ... аспаптық шығарма - күй жанрының қалыптасуына ықпал еткен. ... ... ... жеке әнді ... күй ... ... ... классикалық шығармаларды орындауға қолданылатын, мүмкіндігі кең музыкалық ... ... ... - ... ... көп ... шертпелі аспабы. Жалпы тұрқы ұзынша, жәшік тектес етіп жасалады. Бетіне жұқа тақтайдан қақпақ ... үн ... ... ... -- ... да, ойналу әдіс-тәсілі де өте күрделі аспап. Ертеректе ел арасында ... көне ... ... аттың қылынан тағылып, тиектің орнына асықтар пайдаланылатын болған. Аспаптың құлақ күйі осы асықтарды әрлі-берлі жылжыту арқылы келтірілген. Ішек сандары ... ... ... ... ... -- таңқаларлық пішінді және ғажайып сазды, бай тембрлі аспап.Саз сырнай, үскірік және ... ... ... ... ... ... бірегей түрлері табылып отыр. Олар -- саз ... ... және ... Бүл ... ... қатарына жатады. Мүндай аспаптар СССР-дің көптеген халықтарында кездеседі, оны марийлер -- шун мушпык, чуваштар -- ... ... ... ... ... ... -- сави ... латыштар -- свилуе, литвалықтар -- ... ... -- ... ... -- ... ... Бұл ... саздан жасап, кейін отқа күйдіреді. Олардың көлемі де, түрі де әр қилы келеді. Олардың сыртын көмкеріп ... ... ... глазурьмен жылтыратады. Аталмыш аспаптардың ішінде диапазоны терция, одан да жоғары, кейде, тіпті, ... ... ... ... ... бұл ... балалар халық әндерін орындаған. Мұндай аспаптардың бәрі де ... ... ... ... ... ... ... олардың ысқырғыш тетігі болмайды. Мысалы, қазақтың саздан жасалған аспаптарында ысқырғыш тетік жоқ. Бұл күнде окарина тектес аспаптар балалардың ысқырып ойнайтын ... ... ғана ... жүр. ... ... ... ойнау ойықтары барлары анағүрлым кең тараған.Шертер - ежелгі шекті аспап. Шертерде домбыра сияқты ойнайды. Шертердің көлемі ... көп ... ... ... түрі қобызды еске салады, оған жұмыр түр беріп, сыртын терімен қаптайды, аттың қылынан екі шек тартылады. ... бір ғана ... ... ... ... бір басы ... ... басына бекітіледі. Шертер аспабы аңыз, ән, ертегілерді айтқанда қолданылған. Ол бақташылар арасында кең ... ... көне ... ... біріне жататын ол шертіп ойнау тәсіліне байланысты шертер деп аталған. Шертер екі немесе үш ... ... ... ... ... ... ... шанағы көнмен (терімен) қапталған. Дыбыс күші қапталған терінің жұқа-қалыңдығына, ішегінің жуан-жіңішкелігіне байланысты. Пернесі болмайды, ішегіне ызған жылқы қылы тағылады. ... ... 650 -- 700 мм. ... тәсілі домбыраға жақын болғанымен, жасалуы жағынан қылқобызға көбірек ұқсайды.Адырна -қазақтың көп ішекті шертпелі ... ... ... ... беті көн терімен қапталады. Б.з.б. аңшылар ұстанған көне аспап саналады. Оның көне үлгісі әуелде ... ... ... ... ... марал, киік, бөкен тәрізді аңдарға ұқсастырып жасап, мүйіз бен құйрықтың екі арасына ішектер тартып ойнаған. Адырнаны тізенің үстіне ... ... ... ... ... іліп ... кейде шертіп ойнайды. Адырнаның ішегі шуда жіптен немесе тарамыстан тағылады, аспаптың тұрқы 48-50 см., ... 8-10 см, 7-ден 13-ке ... ... ... Адырна қазіргі кезде фольклорлық әуендер мен шағын күйлерді орындауға қолданылады. Асатаяқ - ... ... ... ... ... ... абыздар мен бақсылар ұстанған. Әдетте, олар асатаяқты ... бен ... ... ... ... ... ... жасалу тәсіліне қарай "күмбезде, "жалпақ басты", "ай басты", ... ... ... "қалақша", т.б. болып келеді. Оларды ырғақтатып, сілкіп, шайқап ойнайды. Асатаяқ емен, үйеңкі, қайың, долана ... ... ... ... Бетіне әр түрлі салдыр-гүлдір, шулы дыбыс беретін темір салпыншақтар, ... ... ... - ... ұрып ... көне саз ... Ертеректе бұл аспап соғыс құралы ретінде айбар беріп, қыр көрсету үшін қолданған. Бертін келе дауылпазды ... пен ... де ... ... Оның ... ... күрделі. Дауылпаздың шапаты - өзегі алынған сырты жұмыр бітеу ағаштан ойып жасалған. Беті әбден иленіп, кеңкей шыңылтыр терімен ... ... ... ... ... иыққа іліп алып жүруге арналған аспалы бауы мен ұрып ... ... ... ... Дауылпаздың шанағының сыртын мүйізбен, түрлі тастармен, ою-өрнекпен безендіріп, сәндел жасайды. Аса таяқ - ... ... үн ... көне ... аспап. Ұзындығы 110- 130 см. Тұтас ағаштан арнайы қалыпта жасалады. Басы күрек тектес. Бас жағына ... ... ... ... ... ... ... Аса таяқ өзіндік үнімен ерекшеленеді. Аспапты ырғап, шайқап ойнайды. Аса таяқ аспабын ертеде көбінесе бақсылар қолданған. ... ... көне ... қайта жасалынып, ұрмалы музыкалық аспаптар тобына қосылады. Домбыра Домбыра - қазақ халқының арасына өте ерте және кең ... ... ... ... қос ... ... ойнайтын музыкалық аспаптың бірі. Өзіне тән ерекшелігі бар, ішекті, шертпелі аспаптар тобына жатады. Домбыра әр ... ... ... ... ... ... ... жасалады. Мойнына он тоғыздан жиырма екі санына дейін пернелер ... ... ... ... ... екі ... ... үш ішекті, қос жақты, кең шанақты, қуыс мойын, шіңкілдек деп аталатын түрлері бар. Даусы майда, қоңыр, құлаққа жағымды. ... - ... ... тобына жататын, ерте заманнан келе жатқан, ел көзіне еленбеген көне музыкалық аспабының бірі. Аспап иленген мал ... ... Сырт ... ... ұқсас. Аузын бекітіп тұратын тығыны болады.Әуен шығаратын екі ... ... ... Мойынға асып алып жүруге ыңғайлап, қайыстан арнайы бау ... ... ... өте ... ... белгілі компазитор Н. Тілендиев > оркестрінде қолданды. Қыл қобыз Қыл қобыз - ерте заманнан келе ... ... ... екі ішекті ысқышпен ойналатын аспабының бірі. Өзіндік ... сыры мол, ... ... көне ... күрделі аспап. Ішегі жылқының қылынан жасалады. Қобыз аспабының екі ішектісімен бірге - үш, төрт ішектілер және , деп ... ... де ... ... ... ... ... жасайды. Беті жартылай терімен қапталады. Ол дыбыстың жаңғырып шығуы үшін керек. Ерте ... ... тек ... - ... ғана ... ... ... қобыздың пайда болуы Қорқыт ата есімімен тығыз байланысты екені де айтылады. ... - ... ... ерекшеленетін сілкімелі қазақ халқының көне музыкалық аспаптарының ... ... үй ... ... мал ... ... ... Қойшылар көктемгі төл кезінде бұл аспаптың дыбысымен қой қайырған. Шаруалар егістікке қонған құстарды үркіту үшін де пайдаланған. Кейбір өнерпаздар сақпанмен ... ... ... сақпан музыкалық аспап дәрежесіне көтерілді. Шаң қобыз Шаң қобыз - ... ... ... ... ... халқының көне музыкалық аспабы. Үні құлаққа жағымды, адам даусына жақын. Аспапта ойнау ерін мен тістің ... ... ... ... ... ... орындаушы оң қолымен тілшенің ұшын шалып отырып, шапшаңдата дыбыстайды. Дыбысы тілшені қозғалысқа ... ... жеке ән- күй ... қана ... ... да көне ... ... бірге халық әуендерін сүйемелдеуге болады. Шаң қобыз ... ... ... жұқа ... жасалады. Қазақтың ұлттық киімдері.Айыр қалпақ Аса қымбат матамен тысталып, ішіне жұқа киіз ... ... мата ... сырылып тігілетін ер адамдардың бас киімі. Сыртына өсімдік тектес өрнек салынып, алтын жіппен зерленеді. Оны ... ... ... ... ... ... оны ... адамдарға сыйлайды.
Реферат
Тақырыбы: Қазақтың ұлттық аспаптары ... 2015

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақтың ұлттық аспаптары6 бет
Қазақтың ұлттық аспаптары жайлы8 бет
Қазақтың ұлттық аспаптарын музыкалық-дидактикалық ойын барысында қолдану тәсілдері52 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық құқығы мен халықаралық құқықтың арақатынасы (басымдылықтың қалыптасу мәселелерi)278 бет
Қазақтың ұлттық ойындарының бес түрі14 бет
Қаржы жүйесін ұйымдастыру5 бет
Ұлттық валюта – теңге7 бет
Ұлттық киімдердің қоғамдағы маңызы7 бет
Ұлттық сана-сезім – шексіз дүние (Өзбекстандағы қазақтар жайында)4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь