Еңбекақы төлеуді ұйымдастыру

Кіріспе.
І тарау. .Еңбекақының мәні, түрлері және еңбекақы жүйесінің нысандары мен оны төлеу әдістері
1.1.Еңбекақы түсінігі мен принциптері, функциялары
1.2.Еңбекақы жүйесі мен оның нысандар
1.3.Еңбекақы қорын жоспарлау

ІІ тарау..Еңбекақы төлеуді ұйымдастырудың отандық және шетелдік тәжірибелері
2.1.Еңбекақы төлеуді ұйымдастырудың шетелдік тәжірибесі
2.2.Қазақстандағы еңбекақы төлеу жүйесі және ондағы кездесетін проблемалар
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қосымша
Қазіргі нарық заманында Қазақстан Республикасы үшін оның экономикалық дамуы үшін елде кәсіпорындар мен компаниялардың тиімді еңбек істеулері,жұмысшылардың еңбекақысының жоғары болуы, жұмысшылардың өнімді еңбек етуі үшін өнімді еңбек етуі үшін өте қолайлы жағдайлар жасалулары және еңбекақы төлеуді тиімді етіп ұйымдастыру керек.
Бүгінгі таңда еңбекақы облысындағы саясат елдегі кәсіпорындарды басқарудың құрама бөлігі болып табылады, сондықтан одан кәсіпорындар жұмысының тиімділігі едәуір дәрежеде тәуелді болып отыр.Өйткені еңбекақы бұл-жұмысшы күшін оңтайлы пайдаланудың маңызды стимулы.Кәсіпорында еңбекақыны тиімді ұйымдастырудың мақсаты -кәсіпорынның шаруашылық қызметінің нәтижесіндегі қызметкерлердің еңбектік салымы мен еңбекақы төлеу шамасының арасындағы сәйкестілікті қамтамасыз ету.
1.Қазақстан Республикасының Конституциясы
2.Қазақстан Республикасы «ҚР-ғы еңбек туралы»заңы,Алматы,ЖШС «Аян-Әдет»,2000жыл
3.ҚР-сы «Халықты жұмыспен қамту туралы»заңы,-Алматы-1999
4.Оқаев Қ.О.,ДюноваС.М. «Нарықтық экономика жағдайындағы өнеркәсіптік кәсіпорын экономикасы»-Алматы,1994жыл
5.Қалдыбаев О.,Темірбаев А. «Кәсіпорын экономикасы».Оқу құралы,Алматы. «Санат»-1997жыл
6.Жолдасбаева Г.Ө. «Кәсіпорын экономикасы».Оқу құралы,Алматы-2002 жыл
7.Оплата труда в странах с рыночной экономикой.Алматы ,1994г.ЦОТ.
8.Тременко Е.М. «Организация оплаты труда рабочихи служащих».Москва,1997г.
9.Мамыров Н И. «Менеджмент и рынок,казахстанская модель».Алматы.Өазақ инциклопедиясы,1998 жыл
10. «Экономика предприятия(учебник)»-москва.Юнити1998г.
11.Сарбинов Б.Ю.,Чуланов Б.А «Экономика и социология труда».Достовна-дону,Феникс1999г.
12.Грузинов В.П.,Грибов В.Д «Экономика предприятия» Москва 1997г.
13.Волков О И. «Экономика предприятия» Москва1997г.
14.Герчикова И.Н. «Менеджмент» .Москва.Банки и биржа,1997г.
15. «Рынок труда» .под. ред.Булатова В.С.Москва:Экзамен,2000г
16. «Экономика промышленного предприятия».Мотылов Л.С.,Полянов И.Москва1978г
        
        Жоспары
Кіріспе.
І тарау. .Еңбекақының мәні, түрлері және еңбекақы жүйесінің нысандары мен
оны төлеу әдістері
1.1.Еңбекақы түсінігі мен ... ... ... мен оның ... қорын жоспарлау
ІІ тарау..Еңбекақы төлеуді ұйымдастырудың отандық және ... ... ... ... ... еңбекақы төлеу жүйесі және ондағы кездесетін проблемалар
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қосымша
Кіріспе
Қазіргі ... ... ... ... үшін ... дамуы үшін елде кәсіпорындар мен компаниялардың ... ... ... ... ... ... ... етуі үшін өнімді еңбек етуі үшін өте ... ... және ... ... ... етіп ұйымдастыру керек.
Бүгінгі таңда еңбекақы облысындағы саясат елдегі ... ... ... ... ... сондықтан одан кәсіпорындар
жұмысының тиімділігі едәуір дәрежеде тәуелді ... ... ... ... ... ... маңызды стимулы.Кәсіпорында
еңбекақыны тиімді ұйымдастырудың мақсаты ... ... ... ... ... салымы мен еңбекақы төлеу
шамасының арасындағы сәйкестілікті қамтамасыз ету.
Кез-келген кәсіпорында еңбекақыны ұйымдастыруда негізгі ережелер ... ... ... ... ... актілер
Қазақстан Республикасының «Еңбек туралы», «Жұмыспен қамту туралы» заңына
қайшы болмай,заңдағы көрсетілген жалпы ережелерге сәйкес келу ... ... ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіру, кәсіпорынның тиімді қызмет ету шарттары
тақырыптың ... ... ... жұмыстың мақсаты - кез-келген кәсіпорында ... ... ... ... ... нарықтық жағдайға сәйкес жетілдірудің
маңыздылығын ашып көрсету.
Курстық жұмыстың алға қойған басты мақсатына қол жеткізу үшін ... ... ... теориялық аспектілерін зерттеу;
-еңбекақы жүйесі мен оның нысандарын ашу;
-еңбекақы қорын жоспарлау мен оны есептеудің әдістерін анықтау;
-еңбекақыны реттеу механизмдерін ... ... ... ... және ... ... ... төлеуді ұйымдастыруды жетілдіру жолдарын шешу.
Кәсіпорында еңбекақыны төлеуді ұйымдастыру өте ... ... ... ... ... тауып, жетілдіру қажет. Еңбекақыны
төлеуді барынша тиімді етіп ... ... ... көшкен кез-келген
кәсіпорын үшін маңызды, өйткені еңбекақы экономикадағы маңызды факторлардың
бірі ... ... ... өнімділігін жоғарылатады, яғни жұмысшы
күшінің қалыпты ұдайы өндірісін қамтамасыз ... және өз ... ... ... ... ... тарау.Еңбекақының мәні, түрлері және еңбекақы жүйесінің нысандары мен оны
төлеу әдістері
1.1.Еңбекақы ... мен ... ... бұл - ... оның ... үшін ... ... өнім көлеміне сәйкес берілетін ... ... ... ... ... және олар ... ... еңбекке қабілетілігін
қалпына келтіру үшін жеке және әлеуметтік қажеттіліктерін қамтамасыз етуі
керек ,екіншіден, ... ... ... ... мақсатына жетуіне
қажетті нәтиже алуына керек.Еңбекақының ақшалай және ақшалай ... ... ... ... ... өз ... етуі үшін тиімді болып табылады.Еңбекақының ақшалай емес нысаны
сирек кездеседі,дегенмен ақша ... ... ... ... ... ... бағаның өсуіне табысты индекстеудің
сенімді механизмі болмаған жағдайда ... ... емес ... ... ... ... ... жұмысшы мен
жұмыс берушілердің мүдделерінің қарама-қайшылығын ... ... ... ... және ... ... қабілеттің иесі ретінде
өркендеуіне мүмкіндік беретін, оның жеке табысының басты және ... ... ... ... және өз ... ... өсіру
негізінде еңбекақы мөлшерін ұлғайтуға ... ... ... ... ... өндіріс процесінде әрекет етуші ресурс ретіндегі
жұмысшы күшіне кететін шығын болып есептеледі.
Экономикалық моделдерде ... ... ... ... ... және олардың қоғамдық
реттеуіштері ( заңдық нормалар,жұмысшы мен ... ... ... ... ... және т.б) ... ... моделде жұмысшының еңбекақысында 2 аспектіні
ажыратуға болады:
1.Әлеуметтік –биологиялық субъект ретінде жұмысшының ... ... ... ... ... ... бұл негізді
жұмыс күшінің құны деп атайды.
2.еңбекақының қоғамдық реттеуіштері мен ... ... ... ... ... ... жұмыс күшінің бағасы. «Жұмыс
күшінің бағасы» термині негізінен ғылыми және оқу ... ... және ол ... ... ... ... ... (сағат,күн,апта,ай,жыл) еңбекақының
мөлшерлемесі термині қолданылады.
Жұмыс күшінің бағасы ретіндегі ... ... ... ... мына ... ... отырып, механизмнің құрылу
және қызмет етуімен жүзеге асырылады:
• Жұмыс берушілер мен ... ... ... ... ... процесі.Бұл процесс осы жағдайларды бекіткен келісім-
шарттың ... ... ... нарықтық экономикадағы жағымсыз жағдайлардан ... ... ... ... ... ... ... байланысты еңбекақының
нақты деңгейінің алдын ... ... ... ... қамтамасыз ету.
• Бюджеттік проблемаларды шешетін,жұмысшының еңбекақысын реттейтін
салықтық механизм.
Жұмыс берушілердің әртүрлі аспектілеріндегі жұмыс ... ... ... жұмысшылардың еңбекақысының динамикасы мен деңгейінің есептемесі.
Еңбекақыны қоғамдық ұйымдастырудың аталған элементтерін нарықтық
экономикадағы кез-келген ... ... ... ... моделіндегі елдерде жұмысшылар мен жұмыс
берушілердің өзара қарым-қатынасының екі ... ... ... нарығындағы іс-қимылы,жалақы қалыптасады және
келісім жүзеге асырылады.Екінші деңгей -өндірістік процесте ... ... ... ... ... мен ... берушінің өзара ықпалы .Екінші
деңгейдегі ықпал етудің нәтижесі-еңбекақы жүйесінің қалыптасуы.
Экономикадағы тұрақтылықты сақтау үшін мемлекет минималды ... ... мен ... ... ... ... қабілеттілігін
бағалау тәртібі мен ... ... және ... ... ... ... Бұндағы әрбір субъектінің қызығушылығын қанағаттандыру
үшін еңбекақының тиімді ... ... ... ... ... басқару құралы болуы үшін ... ... ... ... ... алу ... ... еңбекке тең жалақы;
• зиянды еңбек жағдайының және ауыр дене еңбегінің есебі;
• еңбек сапасына және еңбекке қатыстылығының ... үшін ... ақау ... және ... міндетіне жауапсыздықпен қарағандығынан
жағымсыз жағдайлар болғаны үшін материалдық жазалау;
• еңбек өнімділігінің өсу ... ... ... өсу қарқынына
қарағанда озық жүруі;
• инфляцияның деңгейіне сай еңбекақыны индекстеу;
• өндірістің қажеттілігін ең үлкен деңгейде қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ... өсуіне қажетті қоғамдық қажетті шығындарына
негізделуі керек.Бұл жұмысшы мен жұмыс берушіге және ... ... ... ... ... жұмыс күшінің сұранысы мен ... ... алу ... беруші әртүрлі салаларда бірдей күрделіліктегі жұмыс
түрін атқаратын бірдей ... ... ... ... ... ... тепе –теңдіктің бұзылуы еңбек
нарығының бұзылуына (жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... кейбір мемлекеттік шектеулердегі принциптер негізінде
еңбекақы жүйесін құруда ... ... ... ... ... ... жұмыс пен өнім сапасын көтеруді материалдық және
моралдық ... ... ... өнім сапасын әлемдік
деңгейге жеткізуге бағыттау керек;
• жұмысшының біліктілігін ... ... ... ... ... ... ауысуына ,жоғары еңбекақы алуына мүмкіндік
береді,осының арқасында мемлекет пен ... ... де ... айтылғандарға байланысты нарықтық қатынастар жағдайында
еңбекақы мынадай функцияларды атқарады:
1.өндірістік
2.реттеуші
3.ынталандырушы
Өндірістік функция ... мен оның ... ... ... ... ... ... деңгейін анықтайды.Бұл функцияның
жүзеге асырылуының объективті ... ... ... ... ... ... ... физиологиялық минимумнан
басқа еңбекақының минималды деңгейі қалыптасқан,бұл ... ... ... жағдайда еңбекақының минималды
деңгейі тұтынушылық корзинаға кіретін тауарлар мен ... ... ... қана қоймай ,сонымен ... ... ... ... мен біліктілігінің өсуін қамтамасыз етуі керек.
Реттеуші функция еңбекақының жұмыс күшіне ... пен ... ... ... саны мен ... жұмысбастылығына
байланысты қалыптасады.Бұл функция жұмысшылар мен жұмыс ... ... жету ... ... ... функцияларды біріктіруші роль атқарып, олардың аралық
жағдайын иеленеді.Бұл функцияның ... ... ... ... –еңбекақы
деңгейін саралау болып табылады.Ол еңбекақыны материалдық қамтамасыз етілу
және ... ... ... ... ... ... ... топтарына бөлуді білдіреді.
Еңбекақының ынталандырушы функциясы еңбек нәтижесіне, ... ... ... ... ... ... мақсатқа
сәйкес оны жүзеге асырудың негізгі принципіне еңбек ... ... ... ... ... ... жатады.Еңбекақы
дифференциациясы өндіріс тиімділігі мен өсіміне әсер ... ... ... үшін де , ... үшін де әділ болуы ... ... ... пен ... ... ала ... әртүрлі
категориядағы жұмысшылардың еңбкеақысының салыстырмалы деңгейін болжайтын
және реттейтін ... ... ... ... ... ... тарифтік жүйе жатады.Ол нормативтердің
жиынтығын құрайды:тарифік ... ... ... ... және ... ... ... және мемлекеттік емес кәсіпорындардағы еңбекақылардың
айырмашылығы мынылардан тұрады:
• мемлекет иелігіндегі кәсіпорындарда еңбекақы үкімет актілерімен
реттеледі, ал жеке ... ... ... ең аз ... заңда көрсетілгеннен кем болмауы
тиіс);
• мемлекетік кәсіпорындарда еңбекақы тіркеледі,яғни тұрақты
болады(арту индекстеу есебінен тұрады);
1.2. ... ... мен оның ... түрлі меншік нысанындағы кәсіпорындарда еңбекақының ең көп тараған
нысандары: кесімдік және мерзімдік.Еңбекақының ... ... ... ... ... жақсартуды ынталандырады.Ол өндіріс
учаскелерінде қол ... ... ... ... ... ... қолданылады;дәл осы жағдайда өндірілген өнім көлемін және оның
сапасын арттыру мен ... ... ... ... ... ... ... нысаны мына жағдайларға қолданылады:
• тікелей жұмысшының немесе олардың бригадасының жұмыстарының сандық
көрсеткіштерінің бар болуы;
... ... ... орындалған жұмыстың көлемін арттыру
мүмкіншілігі;
• осы ... ... өнім ... ... ... ... одан әрі ... ынталандыру қажеттілігі;
• орындалатын жұмыс көлемінің дәлмә-дәл есептеу мүмкіндігі;
техникалық негізделген еңбек ... ... ... нысанын мына жағдайларда қолдануға болмайды,
егер де:
• өнімнің ... ... ... ... бұзылса;
• жабдықтардың қызмет көрсетулері нашарласа ;
• қауіпсіздік ,техника талабы ... ... мен ... ... жұмсалса.
Кесімді жалақының мынадай түрлері бар: жай ... ... ... ... ақы,көтеріңкі жалақы және үдемелі кесімді ақы.
Нарық жағдайында жоспарлы экономика сипатына тән қатаң ... ... ... ... еңбекақының кез-келген үлгісін
тексеріп,кәсіпорын мақсатына сәйкес келетінін қолдана алады.
Әр түрлі нысанда ... ... ... ... ... ... кезінде еңбекақы өндіріген өнім бірлігін бағалау
бойынша төленеді.
Кесімді сыйлықақы жүйесінде жұмысшы өз еңбекақысын жай ... ... ... ... ... бұл үшін ... ... отырған көрсеткіштер бекітіліп ,әрбір орындаушыға айқын ... ... ... ... орындау және қайта ... ... ... ... ... ... кіреді:еңбек
өнімділігінің өсуі;өндіріс көлемінің ұлғаюы;өндірістік тапсырмалардың,жеке
жоспарлардыңорындалу көрсеткіштері;өнім ... мен ... ... ... ... ... пен ... үнемделуі;т.б.
Жанама кесімді ақы жүйесінде жұмысшылардың еңбекақы мөлшері оның
еңбек нәтижесіне тікелей байланысты.
Көтеріңкі ... ... ... ... ... ... өндірім
нормасы негізінде іске ... ... ... ... осы жүйесінде жұмысшылар жұмыс уақытын үнемдегені
үшін сыйақы алады.
Үдемелі кесімді еңбекақы кезінде ... ... ... ... жай ... ... ... норманы асыра
орындағаны үшін – ... ... ... ... ... кезінде бұл әдіс ... ... ... ... да ... ... нысаны да кең таралған.Бұл еңбекақы ... ... ... ... бір жұмысты орындауға міндетті болады және
мердігерлікті ... ... ... ... ... беруші жұмыс біткеннен
кейін ақысын төлеуге міндеттеледі.
Еңбекақының мерзімдік нысанында ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеген
уақытындағы қызмет ақысына қарай белгіленеді.Еңбекақының бұл нысаны жұмыс
істеушілердің ... ... және ... ... ... ... төлеу нысанын қолдану жағдайы:
• егер де жұмысшы машиналар немесе агрегаттардың өнімділігін ... өнім ... ... ықпалын тигізе алмаса;
• егер де қажетті келісімді бағалауды белгілеу үшін өндірімнің сандық
көрсеткіштерінің жоқ болуы;
• ақы төлеудің ... ... ... ... мерзімдік ақы төлеу нысанын қолдану шарттары:
• учаскелерде жұмыс орындарында жұмыстың бас көрсеткіші табылатын
өнімнің және ... ... ... ... ... ... ... көрсетудегі орындалған жұмыстар,сол сияқты
конвейерлік желістегі реттелмеген ырғақтар;
• жқмыстарда көп қажет ... ... ... және ... ... ... ,сол ... жұмысшылардың
еңбегі толық мөлшерлеуге келмейді;
жұмыстарда нысандық мөлшерлеудің ... және ... ... бұл ... ... орындалуы негізгі
көрсеткіштерге жатпайды .
Еңбек жай немесе күрделі,төмен ... ... ... ... ... ... тарифтік жүйе көмегімен
саралау қажет.
Тарифтік жүйенің құрамды элементтері:
• тарифтік мөлшерлеме-бірлік уақыттағы ... ... мен ... еңбекақыларының абсолютті өлшемі.Бастапқысы минималды
тарифтік мөлшерлеме.Ол неғұрлым ... ... ... деңгейін
анықтайды.Тарифтік мөлшерлемелер сағаттық.күндік болуы мүмкін.
Тарифтік торлар-біліктілік деңгейіне тәуелді еңбекақыдағы ... ... ... үшін ... етеді .Бұл тарифтік разрядтар мен оларға
сәйкес келетін тарифтік коэффициенттердің жиынтығы.Төменгі ... ... 1-ге ... ... үшін ... ... жүйесі
қолданылады.Лауазымдық қызметақы-қызметіне байланысты ... ... ... ... ... ... тарифтік емес жүйесі
кең таралды.Ол жұмыскерлердің еңбекақысын кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ... ... еңбекақысы –директордан бастап жұмысшыға дейін,кәсіпорындағы
еңбекақы қорын немесе жекеленген ... ... ... ... әрбір жұмысшының еңбекақысының мөлшері мына
факторларға тәуелді:
• біліктілік ... ... ... ... ... істеу уақытына.
Кәсіпорындағы жұмысшының біліктілік деңгейі барлық еңбек ұжымына
бекітіледі.Біліктілік деңгейінің жүйесі ... ... ... қарағанда
еңбекті ынталандыру үлкен мүмкіндік туғызады.Жұмысшының біліктілік деңгеці
оның барлық қызмет ету ағымында өсірілуі мүмкін.
Еңбекақының тарифтік жүйесіндегі ... ... ... ... бір ... ... ... мен орындаушы арасындағы келісім-
шарт жасау.Оны жасау кезінде жұмыскер ... ... ... ... ... ... және қосымша болып бөлінеді.Міндетті ... ... ... пен ... ... ... еңбек тәртібіне бағынуы,еңбек заңында
қарастырылған еңбекақы мөлшері мен еңбек ... ... ... ... 2 жақ үшін егер бір ... ұзақ мерзімді
шартты бұзған жағдайдағы оның ... ... ... ... болу ... ,анықталған уақытта орындалуы тиіс
тапсырмалары көрсетіледі.Өзара шарт жүйесін ... ... ... ... ... міндеттері мен құқықтары көрсетіледі.Бұл нарық
жағдайында тиімді болып саналады.Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... мына ... ... жөн.осы жүйеге
негізделген күнкөрістің ең төмен деңгейі-«ең төмен ... ... ... ... ... ең ... ... қабылданған
заңмен анықталады және дүркін-дүркін баға индексінің өзгеруіне байланысты
үйлестіріліп,қайта есептеліп отырады.
Ең төменгі еңбекақы –меншік ... ... ... барлық
салалары мен кәсіпорындағы еңбекақы базасыболып есептеледі.Бұдан шығатын
қорытынды кез-келген жалдамалы қызметкердің ... ... ең ... болмауы керек.
1.3.Еңбекақы қорын жоспарлау
Еңбекақыны жоспарлауға персонал категориясы бойынша еңбекақы қоры ... ... ... ... ... ... ... кезеңге қарастырылған жұмысшыға
тарифтік мөлшерлемелер ,сыйақы және кесімді бағалау бойынша ,сонымен қатар
еңбекақы қорындағы сыйақы төлемдері үшін қолданылатын ақшалай ... ... ... ...... ... ... және
кәсіпорын қызтетінің ақырғы ... ... ... ... ... етуі ... ... жоспарлау үшін бастапқы деректерге мынылыр жатады:
• өндірістік бағдарлама;
• өнімге жоспарланған еңбек туралы және бөлшектерді ,бұйыдарды бағалау
мәліметтері;
• категория бойынша ... ... ... ,деталдарды бағалау;
• тарифтік жүйе;
• жетекші жұмыскерлердің ,мамандардың,қызметкерлердің штаттық кестесі;
• еңбек және еңбекақы туралы заңдық актілер.
Еңбекақының ... ... ... үшін ... ... қолданылады:
• ірілендірілген есеп айрысу әдісі
• тікелей есептеу(орташа еңбекақы бойынша) әдісі
• нормативтік әдіс
• элемент бойынша ... ... есеп ... ... ... ... ... қалыптасқан деңгейін болжайды,сондықтан ол еңбек нәтижелерін
жақсартуға персоналдардың қызығушылығын көтеру міндеттерін шешпейді.
Тікелей ... ... ... және ... ... ... бойынша жоспарлы ... ... ... ... өалыптастыру нормативтерін қолдануға
негізделген.Деңгейлік ... ... ... ... қоры
жоспарлы жылда өнім ... ... ... ... ... ... анықталады.
Бұл әдіс еңбекақының базалық қорына бағытталған ... ... ... ... нәтижесін жақсартуға ынталандырмайды.
Еңбекақы қорын жоспарлауды элемент бойынша есептеу әдісі жұмысшы мен
еңбекақы төлеуді есепке ала отырып ,олардың ... ... үшін ... ... ... қоры сағаттық,күндік,айлық (кварталдық,жылдық)
болып бөлінеді.
Еңбекақының сағаттық қоры жұмыс істелген ... ... және оған ... ... ... ... көлемін кесімді бағалау бойынша ақы төлеу;
• жоспарланған көрсеткіштерге кесімді және үдемелі кесімді жүйе ... ... ... ... ... ... жоспар бойынша кешкі және түнгі жұмыстарға ақы;
жоспар бойынша оқыту үшін ... ... ... мыналар кіреді:
• еңбекақының барлық сағаттық қоры;
• Кәмелет жасқа толмағандардың қысқартылған жұмыс ... ... ... ... бар ... ... ... ақы.
Есептік күндік қорға ішкі сменалық тұрып қалуларға ақы,мерзімінен артық
жұмыстарға үстеме ақы кіреді.
Еңбекақының ... ... ... ... ... барлық күндік қоры;
• Кезекті және қосымша демалыстарға ақы;
• Мемлекеттік және ... ... ... кеткен уақытқа
ақы;
• Еңбек еткен жылдарына байланысты төленетін ақы;
• Оқуға,басқа кәсіпорынға немесе іссапарға жіберілген ... ... ... ... ... ... ... тұрып қалуларға ақы
кіреді.
Жұмысшылардың еібекақысын жоспардың көрсетілген тәртібі оның қорын
жұмсауды бақылау мен оның ... ... ... ... қоры ... ... ғана емес, сонымен қатар цехтарда
,бөлім участоктарында да анықталуы керек.
Жұмысшылардың жоспарлы ... ... ... ... ... ... ... бойынша кесімді төлем мен тариф ... ... ... ... еңбекақы құрайды
Бұйым бірлігі кесімді бағалау-бұйымды дайындаудың технологиялық
процестерін көрсететін барлық операцияларды ... ... ... бағалау(жұмыс бірлігіне төлем) былай анықталады:
• Жаппай және ірі ... ... ... ... бойынша өнім
бірлігіне немесе операцияға және жұмыс нормасына ... ... ... ... ... ... есептеу.
Күндік еңбекақыны есептеу үшін (ФЗПд) сағаттық еңбекақы қорымен бірге
кәмелетке толмаған балалардың ... ... ... және нәрестесі бар
аналар үшін ... ... ақы ... үстеме ақы сомасы
еібекақының орташа сағаттық санын жоспарлы кезеңдегі ... ... ... ... ... еңбекақысының жоспарлы қорын
есептеу.Айлық еңбекақысын ... ... ... ... басқа
үстемеақы қатары да есептеледі.
Демалысқа жәрдемақының жоспарлы төлемінің ... ... ... ... ... ... ... учелищеге түсумен
байланыстықарастырылады.
Еңбек заңымен шарттасылған ,бірақ,жұмыстың орындалуымен байланысты
емес төлемақылар ... және ... ... ... ... жасқа
толмағандардың қысқартылған жұмыс ... ... ... ... міндеттерді орындауға үстеме ақы және т.б.) ... ... ...... ... пен ... ... төленетін
еңбекақы,кесімді бағалау және тарифтік мөлшерлеме бойынша ... ... ... үстеме,жоғары көрсеткіштерге сыйақы және
т.б.
Кәсіпорын ... ... ... қоры ... және ... емес персоналдардың еңбекақы
қорының сомасы.
ІІ тарау ... ... ... отандық және шетелдік
тәжірибелері
2.1.Еңбекақы төлеуді ұйымдастырудың шетелдік тәжірибесі
Дамыған елдерде еңбекақы қоры екі ... ... ... күшіндегі сапалық өзгерістер мен дамудың интенсивті
факторлары және жаппай урбанизация нәтижесіндегі ... ... ... ... ... ... формасы кең
таралған.Ол көп факторлы шкаланың негізінде ... ... ... фирма қызметімен жұмысшының тиімділігіне тәуелді айнымалы бөлікті
құрайды.
Жапондық фирмаларда еңбекақының мөлшері жұмыс стажына ,жұмысшының ... мен ... ... ... ... ... ... шкалаға сәйкес разряд және категориямен анықталатын
біліктілікке және ... ... ... фирмаларда еңбекақы төлеу сенімділікке негізделген.Бұл жүйеде
жұмысшыға жоғарғы төлем құрылады,оның ... ... ... ... фирманың мақсатына жетуге бағытталу ,өз қызығушылығын
корпорацияның қызығушылығымен сәйкестендіру талап етіледі.
Еңбекке деген белсенділіктің ... ... ... ... ... ... тұрғын үймен қамтамасыз ету,оқуды жалғастыру
мүмкіндігі және басұа жеңілдіктермен көмек беру арқылы жетеді.
Персоналдың ... ... ... әдісі пайдаға қатысу жүйесі
саналады.
Пайдаға қатысу жүйесін енгізу келесі ... ... ... шеңберін кеңейту арқылы кәсіпрынның және
бүтіндей қоғамның әлеуметтік-экономикалық жағдайы тұрақталады.Жұмысшыны бір
мезет кәсіпорын басшысына айналдыру өзін ... ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлердің кәсіпорын пайдасына ... ... ... пен ... іс-әрекет үлгісінәкеледі және
кәсіпорын ... мен ... ... ... құру пройесіне жұмысшылырдың
қатысуына әсер етеді.
3.Өндірісті ұйымдастыру мен оның ... ... ... ... қызметінің ақырғы нәтижесіне
тікелей байланысы еңбек өнімділігінің өсуіне және шығындардың төмендеуіне
өнім ... ... мен кадр ... ... оң әсер ... ... ... қабылдау және табысты бөлу процесіне тартуға ... ... ... жүйесін қолданушы фирмалардың салықтық
жеңілдіктері де өте маңызды.
4.Еңбекақы саясатымен байланысты ... ... ... ... бөлу әділеттілігін көтереді,фирма мақсатына жетуге жұмысшының
еңбегінің бағытталуын қамтиды.
Қазіргі жағдайда жұмысшының ... ... ... ... пайдаға қатысу ,капиталға үлестік ... және таза ... ... жеке және ... ... ... еңбекақыға
сейкестігіндегі шаруашылық кезеңнің басында ... ... ... ... ... ... ... болады.
Капиталға үлестік қатысу бұл жұмысшының жеке салымдарының бір бөлігін
акциямен немесе аблигацияға айырбастауға ... ... ... ... ... ... үшін ... қатысу жүйесі»нысаны мен төлем мерзімі бойынша келесі
топтарға бөлінеді:
... ... ... төлеу жүйесі;
• Еңбекақыға дивидент төлеу жүйесі;
• Кейінге қалдырылған төлем жүйесі;
... ... ... ... ... үйлестіруші жүйе.
Ағымдық төлем жүйесі фирманың бір жылда немесе бір айда алған пайдасын
өз жұмысшыларының арасында ... ... ... ... ... ... дивидент төлеу жүйесі жұмысшы еңбекақысына қосымша ақы
төлеуді есептейді.
Кейінге қалдырылған төлем жүйесі жұмысшының ... ... ... олардың еңбекақысының белгілі бір пайызын ұстап қалу есебінен
кәсіпорын акцияларын сатуды білдіреді.
Үйлестіру ... ... ... ... ... ... бір ... қолма-қол төленеді,қалған бөлігі-кәсіпорын акциясы
ретінде.
Еңбекке үлестік қатысу жоғарыда келтірілген формаларды біріктіреді.
Кәсіпорын ... ... үш ... бойынша табыс табады:негізгі
еңбекақы,еңбегінің негізінде пайдаға қатысуүлесі,салынған капитал негізінде
пайдадан үлес.
Таза еңбектік қатысу кооперативтерде ... ... т.б. ... ... ... барлық капиталы жұмысшылыр мен
қызметкерлерге тиесілі болады,ол пайданың ... ... ... ... қатысудың бүл моделдері нақты экономикалық
жағдайлармен ... ... ... ... дамуында ел
саясаты табысқа ... ... ... ... мемлекеттік
реттеудің бөлігі болып табылады.
Шетелде материалдық ынталандырудың пайдаға қатысу формасы кең
қолданылады.Пайдаға қатысу ... ... өсу ... ... көтерілу
нәтижесінде алынған пайданы компания мен жұмысшылардың арасында бөлуді
білдіреді.
Пайдаға қатысудың Скэнлон,Ракер және Ипрошеар жүйесі кең ... ... ... өнім ... құныныдағы еңбекақының
үлесінің төмендеуін көрсететінүнем үлестіріледі.Бұл үшін шығарылған өнім
көлемі ... ... ... өнім ... еңбекақы үлесі
көбейтіледі.Алынған сомадан еңбекақыдан нақты шығындар есептеледі.Үнемділік
жағдайында ол ... мен ... ... ... ... ... 1/5 бөлігі еңбекақы бойынша резервтік
қорға барады,қалғаны еңбектік салым ретінде бөлінеді.
Капиталсыйымды ... ... үшін ... ... ... көзі ... таза өнімдегі ... ... ... үшін – ... ... ... шартты
өнімдегі еңбекақы үлесі анықталады.Таза шартты өнімнің нақты ... ... ... алынған сомадан еңбекақыға нақты шығындарды
анықтайды .Осы үлгіде үнем сомасы есептеледі.
Ипрошеар жүцесінде қнім ... ... ... ... ... ... анықталады.Пайдадан төлем нормативпен салыстырғандағы
өнім бірлігін өндіруге кеткен шығындарды ... ... ... ... ... төлеу арқылы жүзеге асады.Бірақ бұл жүйені қолдану
кезінде мынаны ескеру керек,ияни,өндірістің техникалық базасында ... ... ... ... норматив қайта қаралу керек.
Еңбекақының әртүрлілігіне еңбектік келісім –шарт кезіндегі ақы
табылады.Келісім-шарт жұмыс ... ... ... алу ... ... мен ... ... арасындағы коммерциялық келісім
болып табылады.Бұл ... ... ... ... кірмейтін
жұмысшылардың,жұмысты қоса атқарушылардың белгілі бір жұмысты ... ... ... орындауына жасалады.Бұл келісім жұмысшының ... ... ... ... ала ... ,еңбек қызметін
даярлайды.Келіісм-шарттв жұмысшының барлық міндеттері мен оның қызметінен
алынуы тиіс ... ... ... ... ... қорындағы
коньюктура ,кәсіподақтық саясат,жұмысшының жеке сапасын есепке ала отырып
,тараптардың келісімімен құрылады.
Қысқа ... ... (2-3 ай) ... ... бір
мезгілдік төлемдер бекітіледі.
Келісім шаттағы ынталындырушы рольді ... ... ... ... ешбір нысаны әдістердің кең қолданылуына қажетті
идеалды болып табылмайды.
АҚШ фирмаларында «әлеуметтік төлемнің жоспарын» қолдану ... ... ... ... тез ... кәсіпкерлер
жұмысшылардың еңбекақысын даралау кезінде еңбекақының тұрақты деңгейі мен
жылдық қорытындыдағы пайдадан жекелеген ... ... ... ... жүйесін қолданудан қашады. Ынталандыру нысанына сонымен
қатар ,жұмысшыларға кәсіпорын акцияларын тегін бөлу ... ... ... ... ... жалдамалы жұмысшыларға ақы
төлеуде бірқатар өзгерістер болды.Ең ... ... ... ... Фирма басшылығының жаңа ставкаларды енгізуі басқа
кәсіпорын бөлімшелеріндегі ұжымдық ... ... ... ... ... ... еңбекақы төлеу жүйесі және ... ... ... ... ... ғана ... ... қатар
әлеуметтік проблемаларға да жатады.Қазақстан Республикасы президентінің
«Қазақстан-2030»баңдарламасында ... ... ... мен
зейнетақыларды толық және уақтылы төлеу» міндетін қойды.Мемлекет минималды
еңбекақыны реттейді,оны ... ... ... ... ... ... төлеу үшін қаражат табуға ... ... ... ... кәсіпорынның
құзіретінде.
Еңбекақыны ұйымдастырудағы кемшілік қазіргі кезде көбіне заңдар мен
нормативтердің дұрыс ... ... ... жылы ... ... , 1996 ... ... Министрлер Кабинетінің «Қазақстан
Республикасының экономикасының бөлімшелерінде жұмысшылырдың ... №31 ... ... ... 1995 ... ... ... халқының әлеуметтік жағдайын жақсарту ... ... ... ... ... ... шаруашылығындағы жұмысшылардың
барлық категориясы үшін бірыңғай тарифтік жүйе (БТЖ) енгізілді.
Бірыңғай тарифтік жүйе –жұмысшының ... ... ... ... көрсетеді.
Бірыңғай тарифтік жүйе 21 тарифтік разрядтан тұрады және халық
шаруашылығындағы барлық ... ... ... ... ... персоналдар;
• 4-11разряд-орта білімді мамандар;
• 7-15разряд-жоғарғы білімді мамандар;
• 10-20разряд атқарымдық ұызметтегі басшылар,кәсіпорын басшылары;
• 9-21разряд-ғылым қызметкерлері.
Қазақстан ... ... ... ... ... ұйымдар үшін еңбекақы төлеу ... ... ... және
нормативтік актілер қатары әрекет етуде.Мемлекетік ... ... ... ... іске ... ... мемлекеттік кепіл жүйесі әрекет
етеді,ол келесідей түрде болады:жұмысшының ... ... ... көрсеткіші, жыл сайын заңды ... ... ... разрядты
тарифтік торлары.
Қазақстан Республикасының «Еңбек туралы», «жұмыспен ... ... ... ... ... құжаттарда еңбекақыны төлеуді
ұйымдастыруға, еңбекақының деғгейі мен ... ... әсер ... мен ... ... мұнда еңбекақыны мемелекеттңк реттеу
қарастырылады.
Соңғы жылдары республикада еңбекақыны ... ... ... ... дами ... ... ... басты қадамдары төмендегідей:
1. минималды тұтыну бюджеті екі өзге ... ... –ең ... болуы керек,ал қалғандары бұл көрсеткіштен ... ... ... тұтыну бюджеттерінен құраушы бөліктерді қайта қарау.
3. минималды ... ... ... ... және ... келісімдердің ережелерімен орындалатын
міндеттерін заңды ... ... ... ... бастап елімізде еңбек және
әлеуметтік еңбек қатынастары сферасында принципиалды ... ... ... барша азаматтарына әсер етті.
Еңбекақыны тиімді ұйымдастыру және басқарудағы жаңа ... мен ... ... ... әсер ... таңдалып алынған еңбекақы төлеу жүйесі еңбекақы құрылымы мен
деңгейі ... ... ... ... ал ... ... экономиканың бәсеке қабілеттілігіне ... ел ... ... ... экономикасына жеткізу үшін
республика бойынша кездесетін мәселелерді саналы түрде шешу керек.Мұндай
мәселелер еңбекақы төлеуде де кездеседі:
-салық ... ... ... ... -2004 ... бірінші жарты жылдығына дейін
қолданыста ... ... ... орындалатын жұмысқа байланысты
белгіленеді+15%(табыс салығы 5%-дан =46%.
-мотивацияның жоқтығы , ... ... ... ... ... болмауы;
-еңбекақы бойынша жоғарғы салық ... ... ... ... және ... экономикаға жол береді;
-міндетті зейнетақы аударымы.
Сонымен қатар бұл тізімге аймақ,сала,кәсіпорынжәне ... ... ... ... ... мәселесін қосуға болады.
Тарифтік мөлшерлемелер мен жұмысшылардың лауазымдық қызметақысын
есептеудің бастапқы ... ... ... ... ... ... ... табылады.Шаруашылық есептегі кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... жұмысшының біліктілік
деңгейіне,жұмыстың күрделілігіне байланысты кәсіби ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдарға
ұжымдық келісімде жұмысшының тарифтік мөлшерлемелері мен қызметкерлердің
лауазымдық қызметақысын құру ... ... ... жүйе бірнеше ұстанымдармен байланысты:1-ден, онымен
бекітілген тарифтік мөлшерлеменің көлемі нақты кәсіпорында ... ... ... ... 2-ден, дифференциацияның толассыз
қызметі ... ... ... ... ... кретерий бойынша тарифтік коэффициентті есептеу
кәсіпорынның ерекшеліктерін ... ... ... ынталандырушы
функциясын әлсіздендіреді.
1992 жылдан бастап тарифтік ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің 1992 жылы 13-
тамыздағы «Әлеуметтік-еңбектік қатынас ... ... ... №645 ... «Салалық ... ... ... жағдай
туралы»жағдай бекітілді.Осының ... ... ... сала ... ... ... ... жасалды.1995 жылы әлеуметтік серіктестікті
және әлеуметтік-экономикалық, ... ... ... ... ... ... республикалық комиссия құрылды. Олармен «Бас,
облыстық және салалық (тарифтік)келісім ... және оны ... ... ... ... негізінде 1995-1998 жылдарға Бас келісім
және ... ... ... ... Келісімге еңбек нарығының даму
сферасында , өмір сүру ... мен ... ... ... ... ... әлеуметтік кепілдіктерді қамту, еңбекті
қорғау және экологиялық қауіпсіздік шаралары кіреді.
Экономиканың нарықтық ... ... ... ... ... және ... еңбектік қатынастары саласында
түпкілікті ... ... Бұл ... елдің барша азаматтары мен
кәсіпорынның өздеріне де әсер етті. Ең маңыздылары мыналар:
-тарифтік жүйедегі өзгерістер;
-кәсіпорын басшысы мен ... ... ... мен ... ... дәстүрлі емес жүйесінің пайда болуы.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы»
заңы 2000 ... ... ... іске ... ... ... жұмыс
беруші мен жұмысшының еңбектік ара-қатынастары нормативтік құқықтық
аспектілермен және ... ... ... ... еңбек шарттарымен,
ұжымдық шартпен реттеледі. Осыған сәйкес тарифтік келісім ... ... ... ... ... ... ... төңірігіндегі әлеуметтік серіктестік жөніндегі
қаулысына сәйкессалалық тарифтерін жасау тәртібі жөнінде ... ... ... ... ... ... ... еңбекақы белгілінеді. Ол 2006 жылы
–минималды тұтыну бюджеті -12022 теңге;
-минималды зейнетақы-6700 теңге және ... ... ... ... -9200 ... ... ... мөлшері-34066 теңгені құрайды.Әлеуметтік
экономикаға кіру үшін Қазақстанда ... ... ... ... ... тиіс. Ал келесі жағынан бұрынғы кеңестңк мемлекеттегі орташа еңбекақы
-147 АҚШ Долларын құраған.Осы жағынан Қазақстан алда.
Қорытынды
Еңбекақыны жетілдіру ... ... ... ... ... үшін және ... кіріс алу үшін қолданылады.Халықтың
жаңа өмірде тенденция көріну үшін тек ... ... ... ... ғана ... ... қатар, жұмысшылардың еңбектік салымы мен оның
материалдық марапаттау арасындағы өзара тығыз байланысты қамтамасыз ... ... ... Тек ... ғана «кім көп ... ... , сол көп табыс табуы
тиіс»принципі нарықтық экономика мәнінде жүзеге асырылады. Бұндай жағдайда
еңбекақы өндірістің дамуына әсер ... ... және ... қуатты
стимулы болады, әйтпесе қоғамның әлеуметтік-экономикалық проблемаларын шеше
алмайды.
Еңбекақыны ұйымдастыру жүйесіндегі маңызды кемшіліктері мыналар:
• жұмысшылармен салыстырғанда ... ... ... ... ... мен жұмысшылардың еңбекақысының теңсіздігі;
Қандай да болмасын кәсіпорындарда өнім ... ... ... олардың экономикасының дамуы еңбекақының дұрыс жолға қойылуына
тікелей байланысты. Сондай-ақ кәсіпорындарда жұмыс ... ... ... ... еңбекақыны ұлғайтуға мүмкіндік береді. Алайда
кейбір кәсіпорындарда ... өсуі ... ... өсуіне
қарағанда өте шапшаң. Бұл дұрыс емес. Еңбек өнімділігі әр уақытта одан
жоғары болуы тиіс.
Курстық ... жазу ... ... ... ... ... ... мен әдістері жазылды .
«Ақтөбемұнайсервис» Басқармасына еңбекақы төлеуді ұйымдастыруды
жетілдіру мақсатында келесідей ұсыныстар жасауға болады:
... ... ... ... ... жүргізу;
• орындалатын жұмыс күрделілігін және еңбек біліктілігінің деңгейін
ескеру;
... ... үшін ... ... ... ... ... әділдік болуын бақылау, яғни, тең бірдей еңбекке ... ... ... да бір ... ... әкелетін, жіберілген ақаулардың өз
міндеттеріне жауапкершіліксіз қатынасы үшін материалдық жазалау;
• инфляция деңгейіне сәйкес ... ... ... ... өсу ... ... еңбек өнімділігінің
өсу қарқынының басымды болуын қамту.
Осы курстық жұмыста айтылған еңбекақыны ұйымдастырудағы мәселелер,
еңбекақы жүйесіндегі кемшіліктер кез-келген кәсіпорында ... ... ... ... ... ... осы ... көңіл бөле отырып, заман ағымына сәйкес еңбекақы төлеуді
ұйымдастыруды жетілдіру үшін келесідей ұсыныстар жасалады:
... ... ... ... ... мүмкіндік беру;
• еңбекақыдан алынатын аударым пайызын төмендету;
• еңбекақыны заңдастыру, корпоративті салықтарды төмендету;
... ... одан әрі ... ... ... ... салмау;
• әлеуметтік пакетке салық салмау.
Қолданылған әдебиеттер:
1.Қазақстан Республикасының Конституциясы
2.Қазақстан Республикасы «ҚР-ғы еңбек ... ... ... ... ... туралы»заңы,-Алматы-1999
4.Оқаев Қ.О.,ДюноваС.М. «Нарықтық экономика жағдайындағы өнеркәсіптік
кәсіпорын ... ... А. ... ... ... Г.Ө. «Кәсіпорын экономикасы».Оқу құралы,Алматы-2002 жыл
7.Оплата труда в странах с рыночной экономикой.Алматы ,1994г.ЦОТ.
8.Тременко Е.М. ... ... ... ... ... Н И. ... и рынок,казахстанская модель».Алматы.Өазақ
инциклопедиясы,1998 жыл
10. ... ... ... Б.А ... и ... труда».Достовна-
дону,Феникс1999г.
12.Грузинов В.П.,Грибов В.Д «Экономика предприятия» Москва 1997г.
13.Волков О И. «Экономика предприятия» Москва1997г.
14.Герчикова И.Н. «Менеджмент» ... и ... ... труда» .под. ред.Булатова В.С.Москва:Экзамен,2000г
16. «Экономика промышленного предприятия».Мотылов Л.С.,Полянов
И.Москва1978г

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбекақы төлеудің маңызы,түрлері және оларды ұйымдастыру8 бет
Жалақының түрлері, еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйелері16 бет
Жалақының түрлері, еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйелері.19 бет
Контал жауапкершіліг шектеулі серіктесмтігінде еңбекақы төлеудің есебі73 бет
Кәсіпорында еңбекақы төлеуді жетілдіру жолдары42 бет
Кәсіпорында еңбекақы төлеуді ұйымдастыру ерекшеліктері75 бет
Нарық жағдайындағы еңбекақы төлеудің теориялық негіздері68 бет
Өзгермелі экономика жағдайындағы еңбекақының өсу шарттары мен маңызы. ТОО “ПРОМСВЯЗЬ” кәсіпорындағы еңбекті нормалау мен еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйесі73 бет
KEGO ААҚ персоналының еңбекақысын ұйымдастыру37 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь