Еңбекақы формалары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I тарау. Еңбекақы формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1. Еңбекақы түрлері мен нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Қосымша еңбекақы есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.3. Еңбекақының талдамалық және топтамалық есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18


II тарау. Еңбекақы жүйелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21

2.1. Еңбекақы және тарифтік жүйелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
2. 2. Еңбекақы нысандары мен жүйелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
2.3. Жалақыдан ұсталынатын ұсталымдар және төлемдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі.

Қосымша
Еңбек ұғымы тауар өндіруде және қызмет көрсетудегі барлық дене және адамдардың ақыл ой қаблеттілігін көрсетеді. Еңбекақы жөніндегі саясат кәсіпорында басқарудың құрамды бөлігі болып табылады және оның қызметінің тиімділігі оған елеулі ықпал етеді. Себебі, еңбекақы жұмыс күшін тиімді пайдаланудағы ынталандырудың маңыздысының бірі. Еңбекақы бұл жұмыскерге оның еңбегі үшін сапасына, санына және шығарған қажетті өнім көлеміне сәйкес берілетіт төлем. Қалыпты жағдайда еңбекақы қажетті өнімнің құнына тең және оның ақшалай түрі болып табылады. Жұмыс күші бұл қызметкердің өміріне қажет және оның еңбек қабілетін қалпына келтіруге жәрдемдесетін заттардың жинақ құны.
1. «Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі» Алматы, 2008 «Юрист» баспасы.
2. «Қазақстан Республикасының Еңбек туралы негізгі заң актілері» Алматы 2004 «Экономика» баспасы.
3. «Бухгалтерлік есеп принциптері» Қ.К. Кеулімжаев, З.Н. Әжібаева, Н.Ә. Құдайбергенов, Алматы, 2003 «Экономикс» баспасы.
4. «Қазақстан Республикасының еңбек құқығы» Н.Айымханова. Алматы, 2002 «Жеті жарғы» баспасы.
5. «Бухгалтерлік есеп тоериясы және принциптері» Ә.Ә. Әбдіманапов. Алматы: АЙАН 2001.
6. «Банктегі бухгалтерлік есеп» С.Т.Міржақыпова. Алматы 2004 «Экономика» баспасы.
7. «Бухгалтерлік есеп теориясы» В.Е. Жакиев, З.Н.Әжібаева. Алматы, «Ұлағат» баспасы, 1999ж.
8. Сайт «Best reterat»
9. Сайт «Zakon kz»
10. «Қаржылық есеп» К.К. Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева, Н.А.Құдайбергенов, А.А. Жантаева, Алматы, Экономика, 2001.
11. Толық экономикалық орысша-қазақша сөздік. С.Р. Тоқсанбай. Алматы, Сөздік-словарь 1999.
12. «Бухгалтерлік есеп стандарттары» Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясы. Алматы, 1996-2003ж.
13. «Банк ісі» С.Б.Мақыш, А.Ә.Ілияс. Алматы,
«Қазақ университеті» 2004.
14. ҚР Қаржы Министрлігінің 2002 ж 18 қыркүйектегі №438 бұйрығымен бекітілген «Типтік бухгалтерлік есепшоттарының жоспары».
        
        Жоспар:
Кіріспе.....................................................................
.......................................................3
I ... ... ... ... ... ... ... ... талдамалық және ... ... ... ... және ... 2. ... нысандары ... ... ... ... ... ... тізімі.
Қосымша
Кіріспе.
Еңбек ұғымы тауар өндіруде және қызмет көрсетудегі барлық дене және
адамдардың ақыл ой қаблеттілігін ... ... ... ... ... ... ... болып табылады және оның қызметінің
тиімділігі оған елеулі ... ... ... ... ... ... ... ынталандырудың маңыздысының бірі. Еңбекақы бұл жұмыскерге
оның еңбегі үшін сапасына, санына және ... ... өнім ... ... ... ... ... еңбекақы қажетті өнімнің құнына
тең және оның ақшалай түрі ... ... ... күші бұл ... қажет және оның еңбек қабілетін қалпына келтіруге жәрдемдесетін
заттардың жинақ құны.
Еңбекақы төлеудің маңызы, ... және ... ... ... ... ... еңбек міндетін орындағаны үшін
берілетін сыйақы деп түсінеміз. Еңбекақы ... ... ... ... ... шектелінетін, өндіріс факторы ретіндегі
еңбектің құны ... ... ... теориясына сәйкес қызметкер
еңбекақының орнын толтыратын өнім өндіруге міндетті, олай ... ... ... ... тәуелді. Әлеуметтік экономикалық категория
бойынша еңбекақының маңызын қызметкерлер мен жұмыс берушілер үшін ... ... үшін ... оның жеке ... ... және ... ... табылады, сонымен қатар еңбекақы қызметкердің және оның жанұя
мүшесіндегі адамдардың әл ... ... ... ... ... ... ... үшін еңбекақы өндіріс шығындары болып ... ... ... ... ... ... барынша азайтуға тырысады.
Еңбекақы кәсіпорын қызметкерлері үшін маңызды ынта және еңбек төлемінің
нышаны ... ... ... ... және ... қызмет
атқарады. Еңбекақы төлеудің ақшалай және ... ... бар. ... ... және ... түрлерге бөлінеді.
Негізгі еңбекақыға мынадай төлемдер жатады:
- мерзімділік, үдемелі және ... ... ... ... ... сапасы және мөлшері үшін, пайдаланылған уақыт үшін төлемдер;
- ... ... ... ... ... төлемдер, яғни
мерзімнен тыс жұмыстар үшін, түнгі уақыттарға, ... ... және ... жұмыс жасағаны үшін төленетін төлемдер;
- қызметкердің кесірінсіз тоқтап қалулар үшін ... ... ... ... және ... ... ... келісім шарттарда және еңбек ... ... ... ... ... үшін ... жатады:
- демалыс уақыттарына ақы төлеу;
- мемлекеттік және қоғамдық міндеттерді орындаған уақыттары үшін ақы ... ... ... бар ... жұмыстағы үзілістері үшін ақы төлеу;
- жасөспірімдерге белгіленген жеңілдік сағаттарға ақы төлеу.
Курстық жұмыстың тақырыбы қазіргі ... ... ... ... ... екі ... бөлімнен, қорытындыдан және
қосымшадан тұрады.
Бірінші ... ... ... ... ... ... мен нысандары, қосымша есебі, ... және ... ... ... ... ... қарастырыған. Ал бұнда еңбекақы
тарифтік жүйелері, ... ... мен ... жалақыдан ұсталынатын
ұсталымдар және төлемдер туралы мәліметтер ... ... ... ... ... ... мен формалары.
Жалпы жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелінетін еңбекақы негізгі
және қосымша деп ... екі ... ... ... – жұмысшылар мен қызметкерлердің нақтылы жұмыста
болған уақытына, яғни ... ... ... ... ... ... ... мына төмендегі аталғандар жатады:
1. Мерзімді және кесімді еңбекақы.
2. Сыйлықтар мен сыйақылар.
3. Үстеме сыйлықтар.
Қосымша еңбекақыға – еңбек ... ... ... қаралып белгіленген,
жұмысшылар мен қызметкерлердің жұмыс істемеген, қызмет атқармаған уақытына
төленетін төлемдер жатады. Бұндай төлемдер қатарына:
1. Жұмысшылар мен ... ... ... үшін ... ... ... мен ... мемлекеттік, қағамдық жұмыстарды
атқарғаны үшін төленетін төлемдер.
3. Жас сәбилі аналарға берілетін ... ... ... ... ... төленетін төлемдер.
4. Жас өспірімдердің қысқартылған жұмыс уақытына төленетін төлемдер.
5. Жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... ... Тегін көрсетілген немесе тегін берілетін қызметтер мен заттың құны.
7. Жоғары ... ... оқу ... және ... да ... көтеру
курсына жіберілген уақытына байланысты жұмысшылар мен қызметкерлерге
төленетін төлемдері.
8. Әскери ... ... ... ... – ақ ... немесе мейрам
күндері кезекшілік атқаратын адамдарға төленетін төлемдер және тағы да
басқалар жатады.
Өндіріс пен құрылыста халық шаруашылығының ... да ... ... және оны ... мерзімді және кесімді деп аталатын
екі нысаны (формасы) қолданылады.
Мерзімдік еңбекақы ... мен ... ... ... сағаттық немесе күндік еңбекақы мөлшері бойынша өнім ... ... ... яғни оның ... болған уақытына
төленеді. Мерзімдік ... ... ... мен ... жұмысын
мөлшерлеуге болмайтын, яғни атқарған жұмысының көлемі мен ... ... емес ... ... ... – техникалық жұмыстағы жұмысшылар
мен қызметкерлерге еңбекақы төлеуге негізделген.
Мысалы: ... ... ... ... ... қызметкерлерге ұйымның басшыларына қаржы және есеп ... және тағы ... ... ... ... ... Жай мерзімді;
2. Мерзімді сыйлықты.
Жай мерзімді жүйесі бойынша - жұмысшылар мен қызметкерлерге
еңбекақы ... ... ... ... ... ... көрсетілген мөлшері
бойынша төленеді.
Мерзімді сыйлықты – ... мен ... ... өсіруге, өнімді өндіруге кеткен еңбек уақытын қыскартуға
ынталандыру мақсатына қолданады. Еңбекақы есептеудің төлеудің ... ... ... мен ... ... ... ... өнімінің көлемін немесе санын тариф бойынша белгіленген ... ... яғни ... кесімді бағаға көбейту арқылы
табылады. Кесімді баға белгіленген ... ... ... ... ... мен сапасына негізделіп белгіленеді. ... ... бір ... керекті, яғни қажет болатын, адам/сағат, адам/күн ... ... ... саналады. Өнім өндіру мөлшері ... ... ... бір ... аралығында жасап шығаратын, өндіретін
өнімінің ... ... ... ... ... ... ... бар:
- тікелей кесімді;
- кесімді сыйлықты;
- үдемелі кесімді;
- аккордтық;
- ... ... мен ... еңбекақыны есептеудің тікелей кесімді
жүйесі бойынша бір ... ... бір ... ... ... жұмысының бәрі тек қана белгіленген еңбек бағасымен есептеледі. Бұл
жүйе бойынша еңбекақы мөлшері – бұл ... ... ... ... сол ... бір данасына қарастырылған, яғни белгіленген еңбек
бағасына көбейту ... ... ... мен ... кесімді сыйақылар
өндірісте өнім өндіруді санымен сапалық жағынан артығымен орындағаны, өнім
өндіру барысында шикізаттар мен материалдарды, отындар мен ... ... ... пайдаланғаны үшін оларға төлеуге тиісті еңбекақысына қосымша
сыйақы ретінде ... ... ... оның ... жұмысшылар
мен қызметкерлерге сыйақы төлеу жайлы ереже болуы қажет.
Кәсіпорындарда жұмысшылар мен ... ... ... үдемелі кесімді жүйесі бойынша төлем өнім өндіруге белгілі бір
мөлшерден артық ... ... ... үшін ... ... ... Бұл жүйе көп жағдайда қиын да – күрделі, ауыр болып саналатын
операциялар мен жұмыстарды ... үшін және ... ... бір ... ... ... қиынға түсетін өндіріс орындарында
қолданылады. Жалпы бұл жүйе кез келген ұйымдарда қолданыла бермейді.
Кесімді еңбекақының аккордтық жүйесі – ... ... ... ... ... қолданылады. Кесімді еңбекақының бұл жүйесі
жоғары сапалы өндірген өнімнің және орындаған жұмыстың ... ... ... ала ... баға ... қажет етеді. Сондай – ақ бұл ... ... ... үшін алдын ала атқарылатын жұмыстың көлемі мен
сапасы анықталуы ... ... ... ... жүйесі бойынша
жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы есептеу көбіне құрылыс ... ... ... айналысатын ұйымдарда және жүктерді тиеп
түсірумен айналысатын өнеркәсіп ... ... Бұл жүйе ... есептеу шаруашылықта жұмысшылар мен қызметкерлер санын ... ... ... мүмкіншілік береді.
Халық шаруашылығының әр түрлі салаларындағы ... мен ... ... ... ... тағы бір ... кесімді жүйе болып табылады. Бұл жүйе ... ... ... негізгі жұмысшылары мен қызметкерлеріне емес, оларға қызмет
ететін көмекші ... ... ... Яғни бұл жүйе ... ұйымдағы станоктардың тоқтамай жұмыс істеп, белгіленген мөлшерден
артық өнім өндіргені үшін слесарьларға, операторларға және ... ... ... ... ... да жұмысшыларға төленеді.
Мерзімді еңбекақыны есептеу.
Мерзімді еңбекақыға жұмысшылар мен қызметкерлердің түнгі уақытта
істеген жұмысына есептелінетін қосымша төлем, ... тыс ... ... есептелінетін қосымша төлем, ... ... ... ... ... төлемдер, жұмыстың ауырлығы мен зияндылығына төленетін
қосымша төлемдер, өнімді өндірудегі ... ... ... ... ... атқарғаны үшін төленетін төлем және тағы басқа ... ... ... ... ... ... ... төлемдер жатады.
Халық шаруашылығының әр ... ... ... ... ... еңбекақы толтырылған табельдердің
негізінде ай ... ... ... ... бір есеп ... уақытқа
есептеледі. Негізінде мерзімдік еңбекақы бойынша есеп ... ... ... ... ай, күн ... ... алынады. Егер
тұрақты еңбекақы алатын жұмысшылар мен қызметкерлер толық бір ай ... ... ... ... ... онда ... ... кестеде қаралған
немесе кәсіпорынның басшылығы бекіткен мөлшерде ... ... ... Егер ай ... ... ... еңбекақы алынатын жұмысшылар
мен қызметкерлер есепті айда бірнеше күн жұмысқа немесе қызметке келе алмай
қалған болса, онда ... ... ... ... ... ол жұмысшы мен
қызметкердің толық ай жұмыс ... ... ... ... сол ... ... ... бөліп алынған нәтижені, яғни сол айдағы бір ... ... ... сол ... жұмысшының немесе қызметкердің жұмыс
істеген күндерінің санына ... ... ... ... ... 22 ... күні бар, ... 11000 теңге тұрақты
еңбекақы алатын жұмысшы, сол айдағы 15 күн жұмыс істеп, 4 күн ауырып қалған
және 3 күн ... ... ... делік. Жұмысшылар мен қызметкерлердің
ауырып қалған күніне, жәрдемақы бюджеттен (әлеуметтік қордан) төленеді. Ал
қалған 18 күні үшін (15 күн ... ... +3 күн ... ... ... ... есебінен төленеді. Бұл соманы анықтау үшін бір айға
белгіленген тұрақты еңбекақы мөлшерін, яғни 11000 ... осы ... ... санына яғни 22 күнге бөлеміз (11000/22). Содан ... ... (500 ... ... істеген және қоғамдық жұмыс атқарған күндері
сандарының ... ... Бұл ... ... мысалымызда
көрсетілгенжұмысшының сәуір айында тиісті мерзімді ... ... ... болады. (500•(15+3))=9000 теңге. Кәсіпорындарда жұмысшылар мен
қызметкерлерге мерзімдік еңбекақы ... ... күні мен ... ... ... олардың бір күнге немесе бір сағатқа
белгіленген сомасын нақтылы жұмыс істеген ... мен ... ... ... еңбекақы төленуге тиісті күндердің немесе сағаттардың
жұмысына көбейту арқылы табылады.
Кесімді еңбекақыны есептеу.
Кәсіпорындарда кесімді еңбекақы ... ... ... жұмысшылар мен
қызметкерлерге төленетін еңбекақы ... ... ... мен ... ... қызметінің саны мен көлемі жайлы жазылған алғашқы
құжаттар бойынша есептеледі. Ол үшін алғашқы ... ... ... ... мен ... ... және ... детальдардың,
сондай-ақ тағы да басқа операциялардың жалпы саны мен көлемі, олардың бір
данасын ... ... ... белгілеген бағаға көбейтеді.
Ұйымдарда тапсырманы жеке адам орындаған, яғни ... ... ... басынан аяғына дейін бір жұмысшының ... ... ... ... ... ... қолдану ыңғайлы болып табылады. Кесімді
еңбекақы жұмысшылар мен қызметкерлердің бригада ... ... ... ... ... аталған алғашқы құжаттарға әр жұмысшы мен
қызметкерлердің жұмыс істеген уақыты, мамандық ... ... ... ... мен ... ... көлемі, саны және олардың бір данасын
жасауға, өндіруге белгіленген бағасы көрсетіліп жазылады. Жалпы бригада
бойынша ... ... мен ... ... саны мен ... олардың
бір данасын өндіріп шығаруға ( жасап шығаруға, ... ) ... ... ... сол ... ... ... есептеліп
шығарылады. Бригаданың жалпы табысы ондағы жұмысшылар мен қызметкерлердің
арасында олардың мамандық дәрежесіне және ... ... ... ... Ол үшін алдымен барлық бригада мүшелерінің жұмысқа қатысқан
уақыты (ай, күн, ... ... ... соң жұмысшылар мен қызметкерлердің
мамандық дәрежесіне сәйкес ... ... бір ... ... ... олардың жұмыс істеген сағаттарының санына көбейтіледі. ... ... ... әрқайсысының тариф бойынша есептелетін
еңбекақысының жалпы сомасы табылады. Алғашқы құжаттар бойынша есептелген
бригада мүшелеріне ... ... ... ... ... тариф
бойынша есептелген еңбекақының жалпы сомаларының қосындысына қатынасы
қосымша табыс коэффициенті болып ... ... ... ... ... мен ... әрқайсысына есептелген еңбекақы сомасы осы
коэффициентке ... әр ... ... ... ... мен өндірілген өнімінің саны мен оның мамандық ... ... ... ... алты ... жұмыс істейтін бригаданың сәуір
айында өндірген өнімі мен ... ... ... ... қоры ... 60 тиын ... ... Бұл жағдайда осы бригададағы әрбір жұмысшының
еңбекақы мөлшері олардың мамандық дәрежесі мен ... ... ... ... ... шығарылады. (1-қосымша)
Қосымша табыс коэффициенті бұл мысалымызда 26 (жиырма алты) теңге
10 (он) тиынға тең ... отыр ... 6 ... ... 62669 теңге 60
тиын бөлінген 2401 теңге 13 тиын =26 теңге 10 тиын)
Егер кәсіпорындарда өнім ... ... ... жұмыс істеу барысында ақау жібермегені, күрделі де қиын жұмысты
атқарғаны және тағы басқалар үшін сыйақы ... ... онда ол ... ... мен ... ... олардың кесімді
еңбекақы сомасына үйлесімді (пропорционалды) түрде ... ... мен ... бір ... ... ... ... құрамында
жұмыс атқаруы мүмкін. Мұндай жағдайда әрбір жұмысшы өзінің істеген жұмысы
туралы ... ... Осы ... ... ... сол ... немесе
қызметкердің есепті айдағы еңбекақысы есептеліп шығарылады. Жоғарыда жалпы
көрсетілген бригаданың табысын ... мен ... ... жұмыс істеген уақыты мен олардың мамандық ... ... ... ... ... ... ... адал ниетпен жұмыс істеуге
ынталандырмайды. ... ... ... ... ... сомасын бригада
мүшелерінің арасында олардың ... ... ... ... ... ... ... Ол үшін бригададағы жұмысшылар мен
қызметкерлердің ... ... ай ... ... ... ... анықтайды. Жұмысты жақсы істеген, еңбек өнімділігін арттырған
жұмысшылар мен қызметкерлерге жоғарылату коэффициенті беріледі де, ал еңбек
тәртібі мен ... ... ... ... үшін ... немқұрайлы қарағаны және тағы басқа кемшіліктері үшін
төмендету коэффициенті беріледі. Жұмыстағы ... мен ... ... ... ... әр ... ... және
жоғарылату коэффициенті қарастырылады. Кәсіпорындардағы жұмысшылар ... ... деп ... ... және мерзімді еңбекақыдан басқа
әр түрлі ... ... ... ... бір ... ... және
жәрдемақылар төленуі мүмкін.
1. 2. Қосымша еңбекақы ... ... ... ... ... ... еңбекақы есептеу
және оны төлеу.
Халық шаруашылығы ... ... ... ... ... күні бір сағатқа қысқартылады. Бұл күні жұмыс істеген жұмысшы-
қызметкердің еңбекақылары ... ... ... ... ... белгіленген жұмысшылар мен қызметкерлерге өндіріп шығарған ... ... ... ... ... саны мен ... ... мөлшерде ғана еңбекақы ісептеліп төленеді. Ал
кәсіпорындарда еңбекақының мерзімді түрі ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлерге бұл, яғни қысқартылған ... үшін ... ... ... ... мөлшердегідей еңбекақы төленуі
тиіс.
Жасөспірімдерге еңбекақы төлеу.
Кәсіпорындарда аптасына алты күн ... ... бір күн ... ... ... жағдайда осы ұйымда жұмыс істейтін 16-18 жас аралығындағы
жасөспірімдерге белгіленген жұмыс күнінің ... 6 ... 15-16 ... ... 4 ... ... ... Егер кәсіпорын
аптасына 5 күн жұмыс істеп 2 күн ... ... ... ... 16-18 жас аралығындағы жас өспірімдер үшін 7 сағаттан, 15-16 жас
аралығындағы жас ... үшін 5 ... ... ... ... ... жоғарыда айтылған жұмыс істейтін және ... ... ... түрі ... ... қысқартылған жұмыс
күндері үшін толық жұмыс күнінің еңбекақысы төленеді. Ал істеген ... ... ... ... атқарған қызметтерінің саны мен көлеміне
қарай еңбекақының кесімді түрі бойынша еңбекақы алатын ... ... ... үшін ... ... мөлшерге қосымша
еңбекақы төленеді.
Жас сәбилі аналардың демалуы және баланы ... ... ... уақытына төленетін төлем.
Еліміздегі заңға кәсіпорындар мен ұйымдарда ... ... ... ... ... мен ... арасында бір жасқа толмаған
жас сәбилі (балалы) аналарға демалуы және жас ... ... ... ... барысында ұзақтығы 30 минуттан кем ... ... ... айтылған осы үзілістердің арасы үш сағаттан ... ... ... жас ... ... ... және жас ... үшін берілетін үзіліс уақыттары жұмыс уақытының құрамына
кіреді және олардың үзілісте болған, жұмыс ... ... үшін ... ... ... төленеді.
Мемлекеттік, қоғамдық міндеттер мен жұмыстарды ... ... ... ... мен қызметкерлерге жұмыс ... ... ... немесе орындалған мемлекеттік қоғамдық жұмыстары мен
тапсырмалары үшін ... ... ... ... төленеді. Яғни мұндай
себептермен жұмыста ... ... ... ... үшін ... мен ... ... еңбекақы мөлшері анықталады. Басқаша
айтатын болсақ ... ... ... ... мен ... ... ... уақыттары үшін жұмысшылар мен қызметкерлердің
орташа еңбекақысы сақталады. Мемлекеттік, қоғамдық жұмыстарға жұмысшылар
мен ... ... ... ... төмендегідей жұмыстары
жатады:
• Соттың ... куә ... ... ... және ... ... конференцияларына, пленумдарына,
съездеріне қатысу;
• Әскери комиссариаттың шақыруына бару
• және тағы басқа жұмыстар.
Түнгі ... ... ... ... жұмыстары үшін төленетін төлем
Кәсіпорындарда кешкі сағат ... ... яғни ... 6.00.
сағатқа дейін істеуге белгіленген жұмыс уақыты түнгі уақытта ... ... ... ... ... ... мен ... уақыт аралығында жұмыс істегені үшін көтеріңкі мөлшерде, яғни қосымша
еңбекақы төленеді. Еңбекақының кесімді түрі ... ... ... ... ... ... мен ... түнгі
уақыттағы атқарған қызметінің, істеген жұмысының әрбір сағатына жұмысының
мамандық дәрежесі бойынша тарифте белгіленген еңбекақысының 25% ... ... ... ... Ал ... ... жіп иіру және нан ... тарифте белгіленген еңбекақы ... 50% ... ... ... ... Өнеркәсіптік ұйымдарда мерзімді еңбекақы
алатын жұмысшылар мен қызметкерлердің түнгі уақытта жұмыс істеген ... ... ... ... ... бір ... ... 20%
(пайызы) мөлшерінде қосымша төлем төленеді. Халық шаруашылығының ... ... ... ... мен ... ... уақыттағы
жұмысына төленетін қосымша төлем, яғни қосымша еңбекақы мөлшері ... ... ... ... ... үшін ... ... есептеліп
төленеді:
Түнгі жұмыс уақыты бір сағатқа қысқартылған ұйымдарда жұмысшылар
мен ... ... ... ... ... ... ... заңда қаралған мөлшерден кем емес мөлшерде төленеді.
Мерзімді еңбекақы алатын жұмысшыларға жеті сағаттық ... ... ... ... ... ... тарифтің 7/6 бөлігінен, ал ... ... ... түнде істеген әрбір сағатына сағаттық тарифтің 6/5
бөлігінен кем емес мөлшерде қосымша еңбекақы төленеді.
Біреудің орнына ... ... ... үшін ... еңбекақы.
Біреудің орнына уақытша атқарған қызмет деп өндіріс қажетіне немесе басқару
міндетіне сәйкес уақытша жұмыста жоқ адамның орнына оның ... ... ... адамның атқаруын айтады. Уақытша жұмыста жоқ адамның жұмысын
немесе ... ... ... ... немесе қызметкерлерге жүктеу үшін
кәсіпорын әкімшілігінің бұйрығы шығарылуы тиіс. Егер уақытша жұмыста жоқ
адамның орына тағайындалған ... ... ... жоқ ... ... орынбасары болып табылса немесе уақытша оның орнына жұмысты
атқару мерзімі 12 ... ... ... ... онда бұл ... ... уақытша қызметті атқарғаны үшін ешқандай қосымша еңбекақы
төленбейді. Егер уақытша ... жоқ ... ... ... ... орынбасары болып табылмаса немесе уақытша жұмысты ... 12 ... ... ... созылса, онда уақытша біреудің қызметін
атқарушы қызметкерлерге өзінің еңбекақысына қосымша ... ... ... жоқ ... ... ... ... сомасы
мөлшерінде қосымша төлем төленеді. Бос орындағы қызмет пен міндетті
атқарушы етіп ... ... ... ... ... емес ... мен ... басқа жұмысқа ауысуы болып есептеледі де, ол
жұмысшыға немесе қызметкерлерге міндетін атқарып жүрген, яғни бос ... ... ... ... ... ... ... өзіне берілген разрядтан төмен тарифтелген жұмысты
атқарғаны үшін төленетін төлем.
Кәсіпорындарда кесімді еңбекақы алатын ... ұйым ... ... өзіне берілген разрядтан (мамандық дәрежесінен) төмен
тарифтелген жұмысты атқарған жағдайда, егер олар ... өнім ... ... орындаған уақытта төмен дәрежелі (разрядты) ... ... ... есептелетін еңбекақы және соған қосымша осы
тарифмен сол ... ... ... ... ... тариф
бойынша алуға тиісті еңбекақысының арасындағы айырмашылық сомасы төленеді.
Мысалы: ... ... ... ... ... ... жұмысты атқарған болса, онда оған үшінші разрядты жұмысшыға
төленуге тиісті еңбекақы және қосымша үшінші разрядты ... мен ... ... ... арасындағы айырмашылық сомасы төленеді.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің қан тапсырған күніне, яғни донорлық
міндетті атқарған күніне ... ... ... мен ... қан тапсырмаған, яғни
донорлық қызмет атқарған күні жұмыстан босатылуға тиіс. Қан ... мен ... ... ... ... бұл ... ... тағы
қосымша бір жұмыс күні демалыс ретінде пайдалануға беріледі. ... ... бұл ... яғни ... ... ... ... еңбек
демалысына да қосып алуына болады. Қан ... үшін ... ... ... ... ... айтылған бұл екі күніне еңбекақы
орташа еңбекақы мөлшерінде төленеді.
Жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... ... мен қызщметкерлерге олардыңкінәсінен ... ... ... ... төленбейді. Егер жұмыстың тоқтап қалуына
жұмысшылар мен ... ... ... ... ... болмаса,
еңбекақы тарифтің 50% (пайызы) мөлшерінде төленеді. ... ... ... ... ... мен ... басқа жұмысқа
уақытша ауыстыруы мүмкін. Егер жұмыстың тоқтап қалған уақытында жұмысшылар
мен қызметкерлер кәсіпорын әкімшілігі ұсынған басқа жұмысты ... ... ... яғни ... ... ... бас тартатын болса, яғни
берілген жұмысты орындамайтын ... онда ол ... үшін ... ... ... ... төленбейді.
Өнім өндіру барысында кездесетін ақау үшін төленетін төлем
Ақау деп өнім ... ... ... жағынан белгіленген стандартқа
сәйкес келмейтін немесе арнаулы ... сол ... ... тікелей
пайдалануға жарамсыз болып, тек қана түзеткеннен, жөнделгеннен кейін, яғни
белгілі бір шығын ... ... ғана ... ... ... ... ... орындалған жұмыстар ұйымдағы
жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... ... ... яғни ол өнімдер ақау болып ... онда бұл ... ... ... үшін ... мен қызметкерлерге еңбекақы
төленбейді.Егер өндірілген өнімдер немесе дайындалған ... ... ... ... ... ол кезде өнімді өндірген жұмысшыларға
төленетін еңбекақы мөлшерін, кәсіпорынның әкімшілігі ... ... ... анықтап белгілейді. Мұндай жағдайда төленетін ... ... осы ... ... үшін ... ... ... яғни жартысынан аспауы керек. Бұл төленетін төлем осы жұмысқа
мөлшерленген уақытқа ғана есептеліп төленеді. Кәсіпорындарда ... ... ... ... ... құны ... ... тиіс. Бірақ бұл ұсталуға тиісті соманың мөлшері сол
жұмыстың орташа еңбекақысының 2/3 (үштен екі бөлігі) ... ... Ал ... ... әдейі қастандықпен бұзған жағдайда
келтірілген зиянның сомасы заңда қаралған мөлшерде жұмысының еңбекақысынан
ұсталады.Егер ... ... ... ... ... ... ... ақау қатарына жатқызылатын болса, онда
бұндай өнімдер үшін ол өнімді өндіріп шығарған, дайындаған ... ... ... ... ... ... 2/3 ... екі
бөлігі) мөлшерінде еңбекақы төленеді. Өндіріліп шығарған ... ... ақау ... ол ... ... үшін ... ... нашарлығынан немесе олардың жарамсыздығының
есебінен болса ... ... мен ... кінәсінсіз болған
ақау, өнімді, ... ... ... ... ... ... кейін белгілі болса, онда ол өнімдерді өндіріп шығарған,
дайындаған жұмысшылар мен қызметкерлерге ... ... ... ... ... ... ... төленеді.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің мерзімнен тыс уақытта ... ... ... төленетін төлем.
Халық шаруашылық салаларында нақтылы жұмыс ... ... ... мен ... ... (белгіленген)
уақыттан өзге уақытта істеген жұмыстары, атқарған қызметтері, мерзімнен тыс
уақытта істелген жұмысы болып саналады. Белгіленген ... ... ... ... тыс уақытта жұмыс істеу кәсіпорын әкімшілігінің бұйрығымен
ғана ... ... тыс ... ... ... бір ... баласы бар жас сәбилі ананың, ... ... ... ... Ал бір жас пен ... жас ... ... бар
аналар мұндай уақыттағы жұмыстарға тек қана ... ... ... мен ... ... тыс ... жұмыс
істеген еңбегі тек қана ақшалай түрде төленеді, Кәсіпорындарда еңбекақының
мерзімді түрі ... ... мен ... мерзімнен тыс
уақытта істеген жұмыстың алғашқы екі сағатына өзінің белгіленген тарифтік
еңбекақының 1,5 (бір жарым) есе, ал одан ... ... 2 (екі) ... ... ... төленеді. Ұйымдарда кесімді еңбекақы алатын
жұмысшылар мен қызметкерлерге мерзімнен тыс ... ... ... екі ... сол ... атқарған жұмысына тиісті еңбекақының 50%
(пайызы), ал одан кейінгі 100% (пайызы) мөлшерінде қосымша еңбекақы алады.
Жұмысшылар мен ... ... және ... ... ... ... қызметтеріне еңбекақы төлеу.
ҚР-ның еңбек туралы заңына сәйкес кәсіпорындарда демалыс күндері
жұмысшылар мен ... ... ... ... етілмейді. Бірақ та
кейбір төтенше жағдайларда ұйымдағы ... ... ... ... ... болуына байланысты бұл күндерде де жұмысшылар мен
қызметкерлердің жұмыс істеуіне тура келеді. Егер де ... мен ... ... күні ... ... оған ... ... ішінде жұмыс күні есебінен демалыс беруге ... ... бұл ... ... екі апта ішінде) демалыс ... ... ... ... ... мен қызметкерлерге демалыс күні жұмыс істеген
еңбегі үшін мерзімді еңбекақы ... сол ... ... ... ... тарифте белгіленген бір сағаттық еңбекақысының 2 (екі) ... ... ... алатындарға сол күнгі өндірген өнімдері мен істеген
жұмыстарының сандары мен көлеміне байланысты ... ... ... ... 2 (ек() есесі мөлшерінде еңбекақы төленеді. Кәсіпорындарда
мейрам күні жұмыс істегені үшін ... және ... ... ... мен ... сол ... өндірген өнімдері мен істеген
жұмыстарының санына, көлеміне немесе жұмыс істеген сағаттарына ... ... ... ... көтеріңкі мөлшерде, яғни екі еселеніп
төленеді. Мейрам күні істеген жұмыстары мен ... ... ... ... ... орнына сол жұмыс істеген жұмысшылар мен
қызметкерлердің келісімімен, яғни олардың ... ... ... күні
есебінен демалыс беруге де болады. Ал мейрам күні ... ... ... мен ... ... ... күні есебінен демалыс
беріледі.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің жұмысқа амалсыздан шықпай қалған
уақытына еңбекақы төлеу ... ... ... ... ... қайта орналасқан жұмысшылар мен
қызметкерлерге сот органдарының шешімімен ... ... ... үш айға ... ... ... қалған уақытына орташа еңбекақысы
мөлшерінде төлем төленеді. Басқа жұмысқа келісімсіз ... ... ... ... ... ... ... немесе тағы басқа) кейіннен
бұрынғы жұмысына қайта келтірілген жұмысшылар мен ... ... ... ... органдардың немесе заң органдарының шешімі бойынша)
бұрынғы еңбекақысы мен басқа жұмысқа уасқанда ... ... ... үшін ... ... айырма сомасы төленеді. Бірақ
мұндай төлемдердің төленетін уақыты үш ай ... ... ... ... мен ... еңбекке уақытша
жарамсыздығына және сырқатталған ... ... ... үшін ... ... ... ... Республикасының заңына сәйкес қайтыс ... ... ... ... ... көмек заңда ... ... ... ... ... ... «Азаматтардың
еңбекке уақытша жарамсыздығы» туралы заң негізінде 14 жасқа толмаған сырқат
баланы күту үшін ... ... ... оны ... алу ... ... ... беріледі, алайда оның ұзақтығы 10 (он) күнтізбелік
(календарьлық) күннен аспауы қажет. Егер бала 10 күн ... ... және әрі ... ... ... ... болма, онда ата-анасының
біреуіне немесе күтетін адамға еңбекке уақытша жарамсыздығы туралы ... ... ... ... ... ... ... бойынша
күтім қажет деп есептелген болса, еңбекке уақытша жарамсыздық парақшасы ата-
анасының ... ... оны ... ... ... 3 (үш) ... ... баланың ата-анасының біреуіне немесе күтетін адамға еңбекке уақытша
жарамсыздық парақшасы бойынша баланың ауырған ... ... ... Сондай-ақ жұмысшылар мен қызметкерлерге ауырған ... ... ... уақытына да дәрігердің еңбекке ... ... ... ... қаралған мөлшерде жәрдемақы төленеді. Бірақ бұл
жоғарыда айтылған төлемдердің барлығы ... ... ... ... айлық есепті көрсеткіштің он еселенген мөлшерінен аспауы тиіс.
Жұмыс істейтін Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне және оларға ... ... ... уақытша жарамсыздығы бойынша жәрдемақы ... ... ... 100% ... ... төленеді.
Кезекті демалыста немесе қосымша демалыста болған уақытында
жұмысшылар мен қызметкерлер ауырып ... ... ... ... ... ... Егер ... уақытша жарамсыздығы еңбек демалысы күні
аяқталғаннан кейінде жалғасқан болса ол үшін берілетін жәрдемақы ... ... ... ... қызметкердің жұмысқа қосылатын күнінен
бастап онда ... ... ... Бұл ... да ... айлық
есептік көрсеткіштің он еселігі шамасынан аспауы қажет.
Жұмыс істейтін әйелдерге жүктілігіне және балалы ... ... ... жарамсыздық парақшасы (куәлігі) бойынша төленетін төлем 126
күнтізбелік (календарьлық) күнге, ал ... ... ... апат аймақ
болып есептелетін елді мекендерде тұратын әйелдер 170 (184 егер ... ... ауыр хал ... ... ... ... күнге
беріледі. Бұл жағдайда берілетін ... ай ... ... есептік
көрсеткіштің он еселенген мөлшерінен артық болмауы ... мен ... ... ... істеу немесе қызмет
атқару барысында мертігуі, ... ... ... алуына байланысты
еңбекке уақытша жарамсыздығы бойынша жәрдемақыны жұмыс беруші жұмысшының
жұмысқа жарамсыздығы ... ... ... қайта оралған, яғни сауыққан
уақытына дейін төлейді немесе ондай ... мен ... тобы ... Бұл ... да ... ... ... он есе мөлшерінен артық болмауы тиіс.
Жалпы ұйымдарда әлеуметтік қамсыздандыру бойынша жұмыста мертіккен
(жарақат алған) жұмысшылар мен қызметкерлерге, жүкті ... ... ... тағы да ... ... ... жағдайында жәрдемақы мөлшері
үздіксіз еңбек стажының ұзақтығына қарамастан есептеліп төленеді. Ал басқа
жағдайларда жұмысшылар мен ... ... ... жарамсыздыққа
жәрдемақы төлеу олардың үздіксіз еңбек стажына сәйкес мынадай ереже бойынша
есептеледі:
• үздіксіз еңбек стажы 5 ... ... ... қызметкерлерге: орташа
еңбекақысының 60% мөлшерінде;
• үздіксіз еңбек стажы 5 жылдан артық, ал бірақ 8 ... кем ... ... ... ... 80% ... ал ... еңбек стажы 8 жылдан артық жұмысшы қызметкерлерге: орташа
еңбек ақысының 100% мөлшерінде.
Барлық кәсіпорындарда еңбекке ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлер бұл ... ... ... жұмысқа шыққан күні еңбекке уақытша жарамсыздығы туралы дәрігерлік
парақшасын ұйымның тиісті бөліміне (әдетте бухгалтерияға) ... ... ... бұл ... ... ... ... ол жұмысшылар мен
қызметкерлерге жәрдемақы есептеледі.
Кәсіпорындарда еңбекке уақытша жарамсыздыққа жәрдемақы ... ... ... берілген және басқа да міндеттерді атқарудан бас тартып ... зиян ... ... өтірік ауырған жұмысшылар мен
қызметкерлерге. Егер осындай жағдай бойынша бұрын ... ... ... онда сот ... ... ... ... еңбекке уақытша жарамсыздығы жұмысшылар мен ... ... мас ... ... ... еңбекке уақытша жарамсыздығы қылмыс істеу салдарынан болған ... ... өз ... ... ... қызметкерлерге.
Еңбекақы талдамалық және топтамалық есебі.
Кәсіпорындардағы жұмысшылар мен қызметкерлердің бәріне және олардың
әрқайсысына бір айға ... ... ... ... сомасын табу үшін
алғашқы құжаттар бойынша өндірілген өнімдер мен ... ... ... ... мен ... ... қоса ... жалпы соманы
анықтап одан ұсталуға тиісті сомаларды алып тастау керек. Жұмысшылар ... ... оның ... ... ... ... және
оларға төленуге тиісті еңбекақы сомаларын жинақтап, қорытындылауға ... есеп ... ... ... деп ... Ұйымдарда бұл тізімдеме
әрбір цехтар бөлімшелер бойынша толтырылады. ... ... есеп ... ... ... жұмысшы мен қызметкер ... ... ... да ... сомаларын және одан ұсталынған ұсталым сомаларын
жинақтаушы құжат болып табылады. Бұл тізімдемеде ... ... ... ... ... ... және қосымша
еңбекақылары мен одан ұсталынатын ұсталымдардың ... ... ... сол айдың басы мен ... ... ... мен
қызметкерлерге немесе жұмысшылар мен қызметкерлердің кәсіпорынға қарыз
сомалары көрсетіледі. Жұмысшылар мен ... осы есеп ... ... ... ... ... өзіне тиісті еңбекақыны алып, қол
қояды. Бұл ... ... ... ... ... ... жайында есеп айырысу жүргізілсе, екіншіден бұл тізімдеме еңбекақы
бойынша есеп айырысудың талдамалық есебі болып табылады, ал ... ... ... ... мен ... ... еңбегіне қарай
еңбекақыларын төлейді. Кейбір ұйымдарда есеп ... ... ... ... ... есеп ... тізімдемесі ғана толтырылып жүргізіледі.
Бұл есеп айырысу тізімдемесі журнал түрінде жасалып, негізгі және ... ... ... ... ... мен қызметкерлерге есептелген
негізгі және қосымша еңбекақылары мен жәрдемақыларының сомасы және ... ... ... ... ... ... ... белгіленген мамандық дәрежесіне сәйкес тарифтік еңбекақысы, туған
жылы, отбасы жағдайы, ... және ... ... ... және ... ... мөлшері, қай уақытқа ... және тағы да ... ... ... саны бұл ... ... мерзімге (айға, тоқсанға, жарты жылға,
жылға) ашылғандығына байланысты болады. Бұл тізімдеменің титулдық бетінде
жұмысшылар мен ... ... және ... еңбекақы
сомалары жазылады. Тізімдемені толтыру ... оның ең ... ... ... жазылады. Бұл жоғарыда ... ... ... ... алдымен жұмысшылар мен ... ... ... ... ... көрсетілген сомаларына
сәйкестігін тексеру қажет. Бұл ... ... ... мен
қызметкерлерге есептелген еңбекақы сомаларының одан ... және ... ... ... ... ... ... тізімдеменің тік және көлденең жақтарының жиынтық сомалары
арифметикалық ... ... ... ... ... ... еңбекақы бойынша есеп айырысу есебі 681-ші ... ... есеп ... деп ... ... ... ... жүргізіледі. Бұл шот бойынша деректер мен ақпараттар үлгілі түрі
№10 және №10-1 ... ... ... мен ... ... ... атқарғандары және өнім өндіргендері үшін
есептеліп ... ... ... ... бір ... ... ... бағытына қарай шығындарды есептейтін белгілі бір шотқа
оның ішінде тиісті өндірістік өнімге апарылуы ... ... ... ... еңбек қоры жайлы тиісті орындарға есеп берілуі ... ... ... мен ... ... тізімдемелері, табельдер және тағы да басқа
алғашқы құжаттар негізінде әр цех бөлімше ... ... ... түрлері және қызметкерлердің санаттары ... ... Бұл ... ... үлгілі түрі №3 және №4 өңдеу
кестелерінде жүргізіледі, ол кестенің сол ... ... ... ал оң ... жұмысшылар-қызметкерлерінің мамандық дәрежелеріне
сәйкес оларға есептелген еңбекақы ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлерге есептелетін еңбекақы
сомасы бөлу ... ... ... шығындар есептелетін шоттарға
былайша жазылады:
Д-т: «тауарды (жұмыстарды) сату бойынша шығындар» шоты;
«Жалпы әкімшілік шығындар» шоты;
«Негізгі өндірістегі ... ... ... ... ... ... ... тиістісі;
К-т: «Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысу» шоты.
811-шотының дебитіне маркетинг бөлімінің басқа да ... ... ... ... ... дебитіне ұйымдағы әкімшілік басқару қызметкерлерінің
еңбекақысы жазылады.
902-шоттың дебитіне негізгі ... ... ... ... ... және ... ... жазылады. Кесімді
еңбекақы алғашқы құжаттар негізінде өндіріліп шығарылған өнімдердің ... ... ... еңбекақы шығындары барлық өндірілген ... ... ... ... ... көмекші өндіріс жұмысшы-қызметкерлерінің істеген
жұмыстары мен атқарған қызметтеріне есептелген еңбекақы сомалары жазылады.
932-шоттың дебитіне цехтың ... ... және ... да
жұмысшылардың еңбекақылары жазылады.
Кәсіпорындар мен ұйымдарда жұмысшылар мен ... ... ... мен ... ... есептелгенде:
Д-т: «Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысу» шоты.
К-т: «Зейнетақымен қамтамасыз ету қорымен есеп ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысу» және
тағы да басқа шоттар түріндегі ... ... ... ... ... мен ... ... төленгенде:
Д-т: «Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысу» шоты.
К-т: «Ақшалар» шоты түрінде;
Ал есептеліп ... ... ... және тағы да басқа
жағдайларда:
Д-т: ... ... ... есеп ... ... ... де алашақ борыштар» шоты түріндегі бухгалтерлік жазу
жазылады.
II тарау. Еңбекақы жүйелері.
2.1.Еңбекақы және тарифтік ... ... ... ... ... ... күрделілігіне,
жұмысшылар мен қызметкерлердің мамандық дәрежесіне қарай жұмыстың әр түріне
кететін жұмыс уақытының ... ... ... ... ... ... ... мөлшері тарифтік жүйеде қаралады. ... ... ... болып мыналар табылады:
• тарифтік кесте;
• тарифтік еңбекақы мөлшері;
• тарифтік мамандық анықтамалары.
Осыларға негізделіп жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... ... көмегімен жұмыстың
барлық түрі күрделілігіне және көп еңбек сіңіруіне қажет ететіндігіне қарай
топтастырылады және ... мен ... ... ... оларға тариф бойынша әр түрлі еңбекақы мөлшері ... ... ... ... қай ... болмасын негізгі жұмыстың
әрбір түріне, жұмыстың күрделілігі мен қаншалықты еңбек етуіне ... пен ... ... ... көрсетіледі. Сонымен қатар
тарифте әрбір атқаратын жұмыстың нақты түрлеріне ... ... ... мен ... ... ... ... ие болуына керекті
еңбек дағдысы мен ... де ... ... ...... мен ... әрбір топтарының
арасында төленуге тиісті еңбек мөлшерінің арақатынасы ... ... ... еңбекақы (сағаттық, күндік, айлық) осы өндіріс саласында
өте қарапайым және жеңіл бірінші ... ... ... ... төленетін
мөлшерде бекітіледі. Жоғары дәрежелі еңбекке төленетін еңбекақы бірінші
дәрежелі еңбекке ... ... ... осы ... отырған
дәрежелі еңбектің арақатынасының тарифтік коэффициентін, ... ... ... ... мөлшеріне көбейту арқылы анықталады.
Тарифтік кестеде тарифтік еңбекақы жұмыстың түріне қарап кесімді
және мерзімді еңбекақы болып ... ... ... ... ... бір сағатқа белгіленеді. Кесімді
еңбек бағасыбелгілі тарифтік баға ... бір ... ... ... ... ... ... мөлшерін сол сағатта өндірілген өнім көлеміне,
орындалған жұмыстың мөлшеріне бөлу ... ... ... бір ... ... көбейту арқылы табылады. Уақыт мөлшері мен өндірілетін ... ... ... ... ... ... ... үдерісін
(процесін) жүргізу кезінде анықталады.
Еңбекақы нысандары мен жүйелері.
Еңбекақы – ... ... ... ... мен белгіленген
еңбек шарты және лауазымы нұқсқауына ... ... ... тиімділігін
арттыруды әр түрлі ынталандыру жолдары болып, ... ... ... ... ақы және т.б. болып табылады. Жұмысқа алушы еңбекақы жүйесі
мен нысанын еңбек туралы ... ... ... ... ... ... қызметкерлер ережесі бекіткен жұмысшылар және жұмыс уақыты режімі
бойынша өздері белгілейді. Аталған ережелер ... ... тек ... ... немесе еңбек режімін ұйымдастыру үшін ғана емес, сонымен
қатар шығындар мен ... ... ... да ... жеке жұмыс нәтижесі бойынша немесе ұжымның жұмыс ... ... Бұл ... ... белгіленген еңбекақы көлемі
заң бойынша белгіленетін төменгі еңбекақы ... ... ... ... ... еңбекақыны ұйымдастырудың негізгі екі нысаны –
мерзімдік және кесімді қолданылады.
Мерзімді еңбекақы – ... ... ... ... ... ставкалар немесе қызметақылар бойынша ... ... – жай және ... сыйақылар болып бөлінеді.
Жай мерзімдік еңбекақы тек ... ... ... ... ... ... немесе қызметақымен анықталады.
Бюджеттік сала қызметкерлеріне тарифтік ставка немесе ... ... ... еңбекақы мөлшері мен бірыңғай тарифтік
сетка қолданылады.
Бірыңғай тарифтік сетка еңбекақы төлеудің 21 ... ... ... ... өзіндік тарифтік коэффициент белгіленген.( 3-қосымша)
Бірыңғай тарифтік сетка бойынша жұмысшылар мен мамандар 1 мен ... ал ... 2 мен 21 ... бойынша тарификацияланады.
Қызметкерлерді тарификациялар біәрыңғай тарифтік – ... ... ... ... анықтама (МА) бойынша жүргізіледі.
Әр түрлі кәсіби маманданған қызметкерлер тобының ... ... ... ... кәсіпорын бекіткен 1 разрядтық ставка бойынша, ... ... ... ... ... ... (1 ... ставканың
жоғары, бірақ төменгі еңбекақы мөлшерінен кем болмауы ... және ... ... ... тарифтік мамандандырылған коэффициентке
байланысты анықталады.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің тарифтік-мамандандырылған анықтамасы
қызметкерлерге разряд беріп және ... ... ... ... ... ... ... және жұмыс жүрісіне байланысты бөлінетін
анықтама болып табылады.
Мамандандырылған ... ... мен ... ... сатысы және
мамандану деңгейіне байланысты дифференциялауды қамтамасыз ... ... ... коммиссияға қызметкерлердің мамандық
разрядын белгілеу үшін қажет.
Кәсіпорын, меншік түріне қарамастан еңбекақыға қатысты сұрақтарды,
ұжымдық келісімге ... өзі ... ... ... ... ... ... үшін тарифтік-мамандандырылған комиссия құрылып ... ... ... ... ... қызметкерлердің
мамандық разрядына сәйкестік аттестациясынан өткізеді.
Келісімді еңбекақы жағдайында, қызметкерлерге ... ... ... өндірілген өнім үшін алдын ала ... ... ... ... жалақы жүйесіне бөлінеді:
1. Тікелей кесімді жүйе.
2. Кесімді-сыйақылық жүйе.
3. Ілгерішіл-кесімді жүйе.
4. Жанама-кесімді жүйе.
5. Аккордтық жүйе.
Тікелей кесімді төлемде жалақының мөлшері тек шығарылған ... ... өнім ... үшін ... бағалауға тәуелді болады.
Кесімді-сыйақылық төлемде кесімді жалақы сомасынан ... ... ... және ... ... қол ... үшін сыйақы есептейді.
Ілгерішіл-кесімді төлемде өндірілген өнімді белгіленген нормалар
шегінде тікелей бағалаулар бойынша ... ... Ал ... тыс
бұйымдарды шығару көтермеленген ... ... (2 есе ... аспайтындай) төленеді.
Жанама-кесімді жүйе жабдықтарға және жұмыс орындарына ... ... ... ... ... ынталандыру қолданылады.
Мұндай жұмыскерлердің еңбегі олар қызмет ... ... ... ... ... ... бағалаулар төленеді.
Аккордтық жүйеде орындалатын жұмыстың көлемі алдын ала белгіленіп,
бағалау белгіленеді. Жұмыс орындалу мерзімін ... ... ... орындауға наряд жазылады да, онда табыстың ... ... ... мерзімі, көрсеткіштер мен сыйақының мөлшері көрсетіледі. Бұл құрылыс
саласында жий ... ... ... еңбекақылар жеке түрде және ... ... ... ... ... ... ... әдетте кәсіптерді
қоса атқару және ... ... ... ... ... ... ... жалақыны және жұмыстың жалпы нәтижесіне
бригаданың әрбір ... ... ... ... ... ... ... бар. Кәсіби шеберлігі мен кәсіпкерді қоса ... үшін ... мен ... белгілеу жөнінде айталық. Тарифтік ... ақы ... үшін және бір ... ... үшін ... ... үшін қызметкерлер разряды бойынша белгіленеді. Жұмысшылардың
еңбегіне ақы төлеу тарифтік ставкалардың ... ал ... ... қызметақы негізінде жүргізіледі. Кесімді бағалаулар қолданыстағы
уақыт нормалары мен шығарылым ... ... ... нормасы – бұл
адам/сағат, адам/күн көрсеткіштерімен көрсетілген, жұмыс бірлігін орындауға
қажетті уақыт. Шығарылым нормасы қызметкер ... ... ... ... санымен анықталады. Кесімді бағалау (Б) былайша есептейді:
1. ... ... ... кезде (Н шығ.) Б=Т/Н шығ., мұндағы Т ... ... ... ... ... ... кесте бойынша
айлық ставканы жұмыс цақытының орташа айлық балансына бөлу ... ... ... ... ... (Н уақ.) Б=Т*Н уақ. ... ... қызметкерлердің барлық санатына қолданылады. Жалақыны есептеу
жұмыс уақытын пайдалану есепке алу табелінің негізінде ... ақы ... ... жалақы сомасы нақты жұмыспен өтелген
сағаттардың сағаттық тарифтік ставкасына көбейтіндісі ... ... = ... ... * ... ... өтелген сағаты, саны, ставкасы. Мысал. Мерзімдік ақы алатын 6-
разрядтағы жұмысшы сағаттық тариф ставкасы 76 ... ... ... 182 ... істеген. Жалақы сомасының есептелуі: 182*76=13732 ... ... ... есептеледі: егер жұмысқер сол айдағы
жұмыс күндерінде толықтай істесе, онда ... ... ... ... ... егер ... сол айдағы жұмыс күндерінде толықтай жұмыс
істемесе, онда жалақы нақты жұмыспен ... ... ... ... Қызметақысы 11300 теңге фирма менеджері айдағы 26 ... 20 ... ... істеген, айдың орташа күндік жалақысы:
11300/26=434,62 теңге. Менеджердің жалақысы ... ... ... ... жүйе ... ... ... нәтижесі мен оның жалақысы
арасындағы байланысты қамтамасыз етпейді, шаруашылық ... ... ақы ... үшін ... ... ... құқылы. Бұл
орайда сыйақы беру жүйесін (ережесін) өз ... ... ... ... ... ... ... беру мынадай көрсеткіштер
бойынша жалақы қорынан (К-т 681) немесе тұтыну ... ... ... ... ... және ... орындау;
2. Еңбек өнімділігінің өсуі, бұйымның еңбекті қажет етуін төмендетуі,
шығарылымның жаңа ... ... ... ... ... және
басқалар.
Жеке кесімді еңбекақы.
Табыс -әрбір жұмысшының жұмыс нәтижесіне байланысты. Ол ... ... ... ... ... жолымен анықталады.
Мысал. Кесімді ақы алатын жұмысшыға бірлігі 250,56 теңгеге бағаланатын
30 бөлшекті әзірлеу тапсырылды. ... ... ... кесімді еңбекақы.
Жұмысшылардың жалақысы бригаданың, учаскенің жұмыс нәтижесі бойынша
анықталады. Бағалаулар жеке (әрбір кәсіпке) жеке ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың осы түрінің бағалауын
бригада, цех, учаске жасаған (өндеген) бұйым (жұмыс) санына көбейту жолымен
анықталады.
Кешендік бағалауды ... ... ... ... ... Ол ... мүшелерінің арасында жалақы тарифіне пара-пар
бөлінеді (жұмысшы разрядының ... ... ... ... ... ... ... Құрамылнда 3-ші, 5-ші, 6-шы разрядты 3 адам бар кесімді ақы
алушы жұмысшылар бригадасы ... 8040,40 ... ... екі
машинаны жинады. Ахметов 80 сағат жұмыс істеген (6-разряд), Ким 60 ... ... ... Петров – 70 сағат жұмыс істеген (3-разряд).
1. Бригаданың жалақысы 8040,40*2 ... ... ... бойынша жалақы: Ахметов 80*100=8000 теңге Ким 60*80=4800 теңге,
Петров 70*56=3920 теңге.
3. нақты жалақыны бөлу коэффициенті 16080,8/(8000+4800+3920)=0,964. ... ...... ... Ким – 4800*0,96=4608 теңге,
Петров – 3920*0,96=3000 теңге. Жиыны: 16080,80 теңге.
Жанама-келісімді жүйе қызмет көрсетуші жұмысшылардың жалақы мөлшері ... ... ... негізгі өндірістік жұмысшылар еңбегінің
түпкілікті нәтижесіне тікелей тәуелді ... Бұл ... ... ... ... ... ... жалақысының негізгі
жұмысшылар жоспарлаған өнім шығарылымының ... ... ... ... жұмысшы Кимнің жалақысы тариф бойынша – 14400 ... ... ... ... (өндірістік тапсырма) 1000 бірлік.
Механикалық ... ... Ким ... ... станокта 1200 бірлік
әзірлеген. Жанама-кесімді бағалау – 14400/1000=14,40 теңге.
Кимнің ...... ... ... ... тыс шығарылған өнімі үшін кесімді ақы алатын ... ... ... ... шегінде шығарылған өнім үшін
төлем тікелей кесімді бағалаулар бойынша жүргізіледі. Тапсырмадан тыс өнім
үшін – жаңа ... ... жүйе ... ... ... тапсырма
(шығарылым уақытының нормасы) мен бағалау алдын ала ... ... ... ... анықтайды. Бұл нысан жұмысшылардың жеке тобына
немесе бригадалар ұжымына (көбіне құрылыстар) қолданылады.
Жалақы – бұл ... ... мен ... ... ... ... ... көмектесетін маңызды экономикалық құрал (тұтқа). ... ... ... ... ... ... субъект жұмысының
түпкілікті нәтижелерін ескергенде, оның жеке үлесімен анықталады ... ... ... ... ... ... ... құрайды,
сондықтан да сұраныстың мөлшеріне, тауардың тұтынысына және ... ... әсер ... ... және ... түрлері болады. Номиналды жалақы
дегеніміз жалдамалы еңбектің қызметкері өзінің күндік, апталық, ... үшін ... ақша ... ... ... мөлшеріне қарап
табысының деңгейі жайында айтуға ... ... ... ... ... әл-ауқаты жайлы айту мүмкін емес.
Шынайы жалақы * алған ... ... ... ... ... ... ... жиыны. Ол номиналды жалақыға тікелей қатынаста және
тұтыну заттары мен ақылы ... ... ... кері ... - ... өзіндік құнының негізгі элементтерінің бірі болып
табылады, сондықтан да жалақы ... ... ... ... артуына, өнімнің өзіндік құнының кемуіне және еңбеккерлердің
өмір деңгейінің жақсаруына себепші болады.
Қызметкерлермен есеп ... ... ... ... Еңбектің саны мен сапасына, шығарылым нормасының орындалуына, жұмыс
уақыты мен жалақы қорының пайдалануына ... ... ... ... ... ... дер ... және уақытылы
есептеу.
3. жалақыдан дер кезінде және дұрыс ұстап қалу.
4. Белгіленген мерзімдерде қызметкерлермен ... ... ... ... ... жалақыны өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік құнына дер
кезінде және дұрыс енгізу.
6. ... ... ... жасау операцияларына қажетті еңбек пен
жалақы туралы деректерді алу.
7. Еңбек және жалақы ... ... ... жасау.
Мерзімді еңбекақы. Кәсіпорында 100 адам жұмыс істейді, оның 80-і жұмысшы
да, ал 20-сы қызметкерлер. Отыз қызметкерге еңбекақы, олардың мамандығы ... ... ... ... адам – ... адам – ... адам – ... адам – 16-разряд;
2 адам – 19-разряд;
2 адам – 21-разряд;
Әр түрлі разряд бойынша қызметкерлердің айлық ... ... мына ... қолданамыз:
Айлық ... ... ... ... * ... сетка сәйкестік,
Еңбекақы ... ... ... ... 1-ші ... ... 18000 ... көлемінде
бекітілген. Кәсіпорын жұмыс режімі – жұмысына 5 күн (өткен ... ... 21) ... ... 3 ... ... айда 18 күн ... істеген.
Сонда өткен айдың еңбекақысы былайша есептеледі:
9-разряд бойынша = 18000•1,78•10=320400
11-разряд бойынша = 18000•2,05•8=295200
14-разряд бойынша = 18000•2,55•4=45900
14-разряд бойынша з адам, ай ... ... ... ... ... еңбекақылары былайша есептеледі:
= (18000•2,55)•21•18•3=118028
16-разряд бойынша = 18000•2,95•4=212400
19-разряд бойынша = 18000•3,67•2=132120
21-разряд бойынша = 18000•4,24•2=152640
Қызметкерлердің айлық мерзімдік еңбекақысы = 1276688
Ілгерішіл-кесімді жүйе ... ... 8 ... ... жүйе ... ... болып белгіленген. Әрбір
өткізілген (сатылған) 100 тауар үшін 1000 теңге, егер ... 100 ... ... сатқан жағдайда әрбір келесі сатылған тауар үшін және 200
теңге.
Өткізу бөлімінің 3 қызметкері ағымдағы айда әрқайсысы 230 дана ... 2 ... – 190 ... ал тағы да 3-еуі – 160 ... сатқан.
Ағымдағы айда сатумен айналысатын қызметкердің еңбекақысын есептейміз.
230 данадан тауар сатқан қызметкердің еңбекақысы:
(1000+(230-100)•200)•3=81000 ... ... ... ... қызметкердің еңбекақысы:
(1000+(190-100)•200)•2=38000 теңге
160 данадан тауар сатқан қызметкердің еңбекақысы:
(1000+(160-100)•200)•3= 39000 теңге
Тауар сатумен ... ... ... ... ... кесімді жүйе. Негізгі өндіріс цехының 80 ... ... және ... бойынша, шығарылған 100 дана өнім үшін
төлемі 560 теңге көлемінде белгіленген. ... өнім ... ... ... және шығарған өніміне сәйкес оның еңбекақысы ... айда ... 200000 дана өнім ... ... ... мынаған тең болған:
200000:80•560=1400000 теңге.
Аккордтық жүйе. Қосалқы өндіріс қызметкерлеріне еңбекақы аккордтық
жүйе бойынша ... ... ... цех ... ... ... үшін ... еңбекақы 400000 теңге, жұмысты ... ... ... ... 160 ... оның 50 адам/сағат – 3 ағаш
шеберінің жұмсаған уақыты, 40 ... 6 ... ... ... 20
адам/сағат 4 электриктің жұмсаған уақыты, 40 адам/сағат – сылақшылардың
жұмсаған ... 10 ... 2 ... ... ... ... ... (шартты түрде, әр жұмыс тобы бойынша істелген
жұмыс уақыты ... ... ... ... үшін ... ... ... шеберлерінікі: 400000:160•50=125000 теңге, ал бір жұмысшынікін
анықтау үшін осы соманы жұмысшылар санына бөлеміз, яғни ... ... ... ... ... ... ал
бір қыздырушыға шаққанда: 100000:6=16666 теңге.
Электриктер еңбекақысы: 400000:160•20=50000 теңге, ал ... ... ... ... ... ... бір ... 100000:15=7000 теңге.
Жөндеушілер еңбекақысы: 400000:160•10=25000 теңге, ал бір жұмысшының
еңбекақысы 25000:2=12500 теңге.
Жөндеу ... ... ... 400000 ... ... ... өндірісіне қызмет көрсететін жұмыскерлер
еңбекақысы, негізгі өндіріс ... ... (12%) ... ... кесімді жалақы төленеді. Сонда негізгі бұл жұмыскерлер
еңбекақысы: 1400000•12%=168000.
Сыйақы мөлшері орындалған ... ... мен ... кәсіпкер мен жұмысшылардың топтарына сараланып белгіленеді.
Мысалы. Сыйақы беру туралы ережеде жабдықтың тұрып ... ... ... ... ... ставкасының 20%-ті мөлшерінде сыйақы
беру көзделді.
Техникалық себептерге байланысты жабдықтардың тұрып қалу ... ... ... ... ... айда 180 ... ... жасаған. Тарифтік
ставка 100%, жабдықтың ай ішінде тұрып қалуы - 3%.
1. Мерзімдік жалақы: 180•100=18000 теңгеге тең.
2. Жабдықтың ... ... ... ... %-ті үшін сыйақы мөлшері
20%/5%=4%.
3. Жабдықтың тұрып ... ... ... ... %-тік ... ... ... сомасы: 18000•8%=1440 теңге.
6. Ай ішіндегі жалақы 18000+1440=19440
Материалдарды үнемдеген жұмысшыларға сыйақы ... ... ... ... ... ... ... үнемделген материалдар сомасынан белгілі
бір % жұмсалуы мүмкін.
Мысал. ... ақы ... ... 160 ... жұмыс істеп есепті айда
1200 теңге сомасының материалдарын үнемдеген. ... беру ... ... ... ... ... 35% мөлшерінде есептеледі. Тарифтік
ставка 100 (сағатпен):
1. ... ... ... ... теңге.
2. Материалдарды үнемдегені үшін сыйақы 1200•35%=420 теңге.
3. Айдағы жалақы сомасы 18000+420=18420 теңге.
Сыйақы цехтардың және бүкіл кәсіпорынның жалпы ... ... ... ... ... ... ... жеткізу шартын, өткізу
көлемін орындау және асыра орындау). Сыйақы көлемі жалпы кәсіпорын ... ... қол ... ... ... үшін бұйрыққа
сәйкес кезекші слесарь 15% мөлшерінде сыйақы ... ... 160 ... ... ... – 100 ... ... жалақы 160•100=16000 теңге
2. Сыйақы 16000•15%=2400 теңге.
3. Жалақы сомасы 16000+2400=18400 теңге. Қызметкерлер кәсіпорын жұмысының
жалпы көрсеткіштері үшін сыйақы алады.
Мысал, қызметақысы 12000 ... ... ... 24 ... күнінің 20 күнін
жұмыспен өтеген (4 күн ауырған), сыйақы - 40%
1. Күндік орташа жалақы ... ... ... ... ... уақыттағы жалақы 20•500=1000 теңге.
3. Сыйақы 10000•40%=4000 теңге.
4. Айлық жалақы 10000+4000=14000 теңге.
5. Еңбекақы төлеудің ... ... ... ... ... ақы ... ... шығарылымы мынадай ... Жеке ...... ... нарядымен. Нарядтар жеке және
бригадалық болады. Нарядтар жұмыс басталғанға дейін технологиялық
карталардың ... ... ... ... ... ... ірі сериялық өндірістерде
маршруттық қағаздар қолданылады. Оларды бұйымдардың белгілі бір
топтамаларына және ... осы ... ... ... ... жазып береді. Әрбір операциялар бойынша операцияға
несие бөлшектің берілгені және нешесі операциялардан жарамды және
ақаулы ... ... ... ... күннен-күнге бірдей жұмыс жасайтын немесе басынан аяғына
дейін бұйымдарды өңдейтін массалық өндірістерде ... ... ... ... ... ... ... де,
әр жұмысшының ай ішіндегі жалақы сомасы есептеліп шығарылады.
4. Шығарылымды есепке алу ведомосы.
5. Атқарылған ... ... ... ... екі ... бөлінеді:
- негізгі;
- қосымша.
Негізгі – бұл қызметкерлерге нақты ... ... ... ... жұмыстары мен өнеркәсіптік өнімдерінің саны мен сапасы үшін
белгіленген бағалаулар мен қызметақы бойынша есептелінетін ... ... ... ... жұмыс істеген уақытына тарифтік ставкалар, қызметақы, кесімді ... ... ... ... ... ... қызметпен өтелген жылдар үшін үстеме;
Б) жұмыс жағдайының өзгеруіне байланысты кесімді ақы алушыларға ... ... ... ... ... ... жабдықтың икемсіздігі);
В) кесімді ақы алушыларға үдемелі бағалаулар бойынша қосымша ... ... және ... ... және ... ... бекітілген
тәртібіне сәйкес төленген сыйақылар қосымшалар;
Ғ) мерзімнен тыс уақыттағы жұмыс үшін қосымша ақы;
Д) түндегі ... үшін ... ... ... ... жоқ тұрып қалуға төлемдер.
Қосымша – бұл қызметкерлердің кәсіпорында жұмыс жасамаған уақытына
ҚР заңдарына сәйкес есептелетін ... ... ... ... ... тамақтандырушы аналардың жұмысындағы үзіліс уақытына төлем;
Ә) жасөспірімдердің жеңілдік сағаттарына төлем;
Б) мемлекеттік және ... ... ... ... жұмыс
уақытына төлем;
В) негізгі және қосымша демалыстар уақытына төлем;
Г) пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы;
Ғ) шыққанда берілетін жәрдемақы.
Қызметкерлер жалақыдан басқа ... ... ... ... ... жарамсыздық жөніндегі жәрдемақыны алады.
Негізгі және қосымша жалақылар жалақы қорын құрайды. Жалақы қорының
құрамына жалақының барлық ... әр ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің жұмыс жасамаған уақытына есептелген
ақша сомаларын қоса алғанда, ақшалай немесе натуралды нысанды ... ... ... ... ... (болжамымен) белгіленген, жалақы төлеу
шығыстарының сомасы жалақының ... қоры деп ... Ал ... кезеңде
қызметкерлерге нақты төленуге тиіс жалақының сомасы кәсіпорындағы
жалақының ... қоры деп ... ... ... ... төлеу жұмыспен өтелген уақыттағы
тарифтік ставкалар немесе қызметақылар бойынша ... ... ... ... ... ... қолданылады:
1. Жұмысшы өнім шығарудың артуына тікелей әсер ете алмайды.
2. Кесімді бағалауға ... ... ... ... ... Жұмыс уақытын пайдалануға қатаң ... ... ... ... уақытына қатаң есеп жүргізіледі.
4. Жұмысшылар дұрыс тарифтендірілген кезде, яғни жұмысшының ... ... ... сәйкес келуі
5. Қызметкерлерге еңбекақы төлеу үшін.
Жай мерзімдік еңбекақы тек ... ... ... және
қызметкердің тарифтік ставкасымен немесе қызмет ақысымен анықталады.
Тәжірибе осы табыстарды есептеудің үш ... ... ... ... ... ... айлық ақы;
Мерзімдік – сыйақылық еңбекақы кезінде тек нақты жұмыспен өтелген
уақыт қана ... ... ... ... соңғы нәтижесі ескеріледі
(белгілі бір ... қол ... үшін ... ... ұсталынатын ұсталымдар және төлемдер.
Қазақстан Республикасы заңына сәйкес жұмыскерлердің еңбекақысынан:
міндетті зейнетақы, жеке, табыс ... ... ... ... ... ... жазбаша келісім бойынша, немесе жұмыс берушінің
бастамашылығымен жұмыскердің келісімінің ... ... ... ... үшін (артық төленген соманы қайтару үшін) және т.б. ... ... ... табыс салығын ұстау. Салық кодексінің 145-бап ставкасына
сәйкес, еңбекақы, ... ... ... ... төленетін төлем ақылар,
натуралды төлем ақыны қоса есептегендегі ... ... ... ... жеке ... ... ұсталады. Жеке табыс
салығын есептеу, ұстау белгіленген заңдылықтар бойынша, ай сайын ... ... жылы ... ... ... ... шығатын болса, оның
алған табыстарына сәйкес, нақтылы істеген мерзіміне ... ... ... ... (1) жеке табыс салығы қайта есептеледі. Қайта
есептеуге ... мен ... ... ... ... ... ... жеке табыс салығын ұстау.
Мысалы, ... ... ... ... Н.К. 2003 ... ... ... туралы» заңның 25-бабы, 3т) сәйкес жеке ... ... ... ... сәйкес есептелген қызметкерлермен жеке еңбек
шарты бұзылған кезде, желтоқсан айында, қызметкерге 40570 теңге көлемінде
пайдаланылмаған демалысы үшін ... ... ... 2003 жылғы
жалпы табысы 666476 теңге әр айға шыққанда:
Қаңтар – 54203 ... - ... – 54203 ... - 54203
Наурыз – 72200 Қыркүйек - ... – 54203 ... - ... – 36400 ... - ... – 80750 ... – 44000
Барлығы: 666476.
Жұмысшының жалпы табысына кезекті жалақымен қоса, қосымша төлем ... ... ... ... ... ... ... айында уақытша еңбекке жарамсыздығы жайлы жәрдем ақы – ... ... ... ... ... құжат негізінде бір жолмен
төлем 26547.
Қыркүйек айында 9 айдың ... ... ...... ... әр айға ... жеке табыс салығын ұстау, еңбекақы
бойынша есеп ... есеп ... ... ... ... 681 ... дебеті 639 шоттың кредиті «Жеке
табыс субшоты арқылы көрсетіледі».
Жалақыдан ұстап қалу тек заңда көзделген жағдайларда жүргізіледі. ... ... ... ... ұстап қалулардың жалпы мөлшері жалақының ... аса ... ... ... ұсталымдарының мынадайтүрлерін
ұстап қалады:
1. Табыс салығы
2. Орындаушыға қағаздар бойынша.
3. Несие сатып алынған тауарлар үшін ... мен ... ... тапсырмалар, жеке сақтандыру шарттары бойынша.
5. Егер шаруашылық субъектісі кәсіпорындардың немесе ... ... ... ... ... 1%-дық кәсіподақ
жарнасы.
6. Жалақы есебінен берілген авансты өтеу.
7. Жеке тұрғын үй құрылысына берілген несиені өтеу ... ... ... ... ... шаруашылық субъектісіне тиесілі
тұрғын үй үшін пәтерақы төлеу.
9. Демалыстың өтелмеген күндері үшін.
10. Кәсіпорындағы келтірілген ... ... ... мен мойнындағы ақша.
12. Ведомствалық мектепке дейінгі мекемелерде балаларды ... ... ... ұстау. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті
төлемдер туралы» ... ... ... ... ... ... ескергенде) жылдық орташа кіріс салық салу объектісі болып
табылады. 29-бапқа сәйкес табыс салығын есептеу салық жылы ... ... ... ... Соған байланысты 1.01.97 ж. бастап қайта есептеу
коэффициенті ендіріледі. Мұның өзі 12 ... ... ... ... ... ... айлар санына қатынасы болып ... ... ... ... ... желтоқсан=1(12/12). Салық жылы
аяқталғанға дейін қызметкер жұмыстан кететін болса, ол алған нақты табысына
орай табыс ... ... ... ... ... ... жағдайда кірістің
есептік сомасынан аванспен ұсталған табыс салығының сомасын қайтару қажет.
Халықтық ... ... ... органдардың атқарушы
жазуларына, өтем алу ... ... ... ... ... ... қағаздар бойынша ұстап қалу негізгі жалақыдан, тұрақты
сипаттағы барлық қалған ... ... ... ... мен еңбекке
уақытша жарамсыздық жөніндегі жәрдемақыдан жүргізіледі. Келіп түскен
атқарушы ... ... ... ... ... ... ... негізгі және қосымшадан табыс салығы ұсталынғаннан кейін қалған
сомадан ұсталады. Кәмелетке толмаған ... ... ... ... ... үшін жалақының 25% мөлшерінде, екі бала үшін – ... 33%-ы, ... одан көп ... үшін - 50%-ын ... ... төлем күнінен
кейінгі үш күн ... ... ... ... ... ... өтем алушының шотына аударылуы керек. Борышкер кәсіпорыннан кететін
болса, шаруашылық субъектісінің бухгалтериясы атқарушы ... ... ... туралы белгі қойып, оны мөрмен растайды, егер белгілі
болса, оның жаңа жұмыс орнын немесе тұратын жерін ... ... ... үшін ұстап қалу саудаласушы ұйымның
жазбаша тапсырмасы, ... ... ... Есептеудің екі
әдісі бар:
1-әдіс. Субъект банктен (немесе өз ... ... ... және ... кәсіпорынмен толықтай есеп айырысады да, тауарды өз
қызметтеріне сатып әпереді. Осы ... ... ... ай сайын белгілі бір сома ұсталады. Мұның өзі қызметкерлердің
шаруашылық субъектісі алдындағы берешегін кемутіге ... ... ... ұйымның жазбаша тапсырма-міндеттемесінің
негізінде (тауарларды қызметкер сатып алған) қызметкердің ... ... ... сома ұсталады және сауда жасаушы ұйымның шотына аударылады.
Материалдық залалды (кемшілік, ұрлық-қарлық) өтеу бойынша ... ... ... ... ... ... сот ... негізінде жүргізіледі. Мұнда ұстап қалудың ... мен ... ... және ... ... ... ақау туралы актінің
негізінде өтеледі.
Кәсіподақ жарналарын ұстап қалу айға есептелген жалақының барлық
сомасына 1% ... ... ... және жоспардан тыс аванстар сақтандыру
қарыздарының немесе сақтандыру агенттерінің ... ... ... ... ... есеп ... ... тәртібі.
Есеп айырысу және есеп айырысу-төлем ведомостары еңбекақы бойынша
есеп айырысудың негізгі тіркелімі болып табылады. Бұл жалақы ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша деректер
көрсетілетін жиынтық деректер.
Қорытынды
Курстық жұмысымды ... ... мен ... ... ... ... еңбекақы 2 түрге ... ... ... ... бұл ... ... жұмыспен өтеген уақыты
үшін, ... ... мен ... ... саны ... үшін ... ... мен қызметақы бойынша есептелетін
еңбекақы.
Негізгі еңбекақының ... ... ... уақытына
тарифтік ставка, ... ақы, ... ... ... ... ... есептелетін жалақы ә) қызметпен ... ... ... б) ... және натуралды төленген үшін сйыақылар; г)
мерзімнен тыс ... ... үшін ... ақы; ғ) түптегі жұмыс
үшін қосымша ақы; д) ... ... жоқ, ... ... төлемдер.
Қосымша – бұл қызметкерлердің жұмыс ... ... ... төленетін төлемдер, ... ... а) ... ... ... ... уақытша төлем; ... және ... ... ... ... ... ... в) негізгі және қосымша демалыстар ... г) ... ... үшін ... ғ) ... ... ... есептеудің және оны төлеудің мерзімді және кесімді ... екі ... яғни екі ... ... ... түрлері: жай мерзімді, мерзімді сыйлықты, ... ... ... бар: тікелей кесімді, кесімді ... ... ... жанама кесімді.
Ал, ІІ ... ... ... ... ... ... табельдердің негізінде ай бойғы қызмет
атқарған ... ... ... ... бойынша есеп
айырысатын уақыт ... ... ай, күн, ... ... ... жұмыс істеген күні мен ... ... ... олардың бір күнге немесе бір ... ... ... ... ... күндері мен қоғамдық
жұмыстағы басқадай ... ... ... ... күндердің немесе
сағаттардың жұмысына көбейту арқылы ... ... ... ... өнімі мен істеген
жұмысының, атқарған қызметінің саны мен ... ... ... ... ... есептеледі. Ол үшін алғашқы ... ... ... ... мен ... ... ... детальдардың, сондай-ақ тағы да ... ... саны мен ... ... бір ... жасап шығаруға, өндіруге
белгіленген бағаға ... ... ... есептеу үшін ... ... не ... ... ... ... Бес ... те,, алты
күндік жұмыс аптасы кезінде ... ... ... ... кезең үшін еңбекке ақы төлеу жүйесінде ... ... ... және ... да ... ... ... адамдар үшін кірістің, негізгі бөлігі ... ... ... ... ... азаматтары үшін тұрмыс
деңгейін ... ... ... ... ... ... еңбегіне қарай әділ еңбекақы ... қай ... ... әрі ... ... бірі деп ... ... «Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі» Алматы, 2008
«Юрист» баспасы.
2. ... ... ... ... ... заң ... 2004 ... баспасы.
3. «Бухгалтерлік есеп принциптері» Қ.К. Кеулімжаев, З.Н. Әжібаева,
Н.Ә. ... ... 2003 ... ... «Қазақстан Республикасының еңбек құқығы» Н.Айымханова. Алматы,
2002 «Жеті ... ... ... есеп тоериясы және принциптері» Ә.Ә. Әбдіманапов.
Алматы: АЙАН 2001.
6. ... ... ... ... Алматы 2004
«Экономика» баспасы.
7. «Бухгалтерлік есеп теориясы» В.Е. Жакиев, З.Н.Әжібаева.
Алматы, «Ұлағат» ... ... Сайт «Best ... Сайт «Zakon ... ... есеп» К.К. Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева, Н.А.Құдайбергенов,
А.А. Жантаева, ... ... ... ... ... ... сөздік. С.Р. Тоқсанбай. Алматы,
Сөздік-словарь ... ... есеп ... ... ... ... Алматы, 1996-2003ж.
13. «Банк ісі» ... ... ... ... ... ҚР Қаржы Министрлігінің 2002 ж 18 қыркүйектегі №438 бұйрығымен
бекітілген ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аяқталмаған құрылыс есебі42 бет
еңбек және еңбекақы есебі28 бет
Еңбекақы есебін ұйымдастыру54 бет
Еңбекақы және құжаттау23 бет
Еңбекақы мен тариф жүйелері туралы31 бет
Еңбекақы төлеу есебі92 бет
Еңбекақыдан ұсталымдар мен аударымдар есебі23 бет
Еңбекақының есебі34 бет
Кәсіпорынның экономикалық және еңбек ақыны ұйымдастыру жағдайларын талдау35 бет
Экономика саласынан дәрістер курсы35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь