Теодолит және өлшемдер

Қажетті өлшеу жұмыстарының барысында пайдаланылатын геодезиялық аспаптар әр түрлі өлшемдік бөліктерден құралып жинақталатыны белгілі. Осы өлшемдік бөліктердің қателіксіз, ойдағыдай іске асырылуы мүмкін емес болатынын ескере отырып:
- берілген аспап бөліктерін құрастыру барысындағы, әр бөлшектің жасалуына қатысты қателіктер;
- берілген аспап бөліктерін құрастыру барысындағы, әр бөлшектің геометриялық шарттарын дұрыс ескермеулердегі қателіктер топтарын айтып өтуге болады.
Бірінші жағдайдағы қателіктер, негізінен, арнайы зерттеулер арқылы, мүмкін болса, тәжірибелік орындарда ретке келтіріледі. Егер, мұндай мүмкіндік болмайтын болса, онда дұрыс жасалмаған аспап бөлшегі, оны істеп шығарған зауытқа қайтадан жіберіліп өңделінеді.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Қаратау гуманитарлық-техникалық колледжі
Мамандығы: Ғимараттар мен үймәреттерді салу және пайдалану
Бөлім:Құрылыс ... ... ... және ... ... ... Теодолит және өлшемдер
Оқу түрі: кредиттік
Тобы: 1401-10-9б
Орындаған: Көшербай С.
Қабылдаған: Салыбекова Ж.
Қаратау 2011
Теодолит және өлшемдер
Қажетті ... ... ... ... геодезиялық аспаптар әр
түрлі өлшемдік бөліктерден құралып жинақталатыны белгілі. Осы өлшемдік
бөліктердің қателіксіз, ... іске ... ... емес болатынын
ескере отырып:
берілген аспап бөліктерін құрастыру барысындағы, әр ... ... ... аспап бөліктерін құрастыру барысындағы, әр бөлшектің геометриялық
шарттарын дұрыс ... ... ... ... ... ... жағдайдағы қателіктер, негізінен, арнайы зерттеулер арқылы, мүмкін
болса, тәжірибелік орындарда ретке келтіріледі. Егер, ... ... ... онда ... жасалмаған аспап бөлшегі, оны істеп шығарған
зауытқа қайтадан жіберіліп өңделінеді.
Екінші ... ... ... ... ... Бұл ... қателіктер, қолданылып отырған аспаппен қайталамалы
өлшеулер жүргізу арқылы, олардың қандай себептерге байланысты болып тұрғаны
анықталып, аспап бөліктерінің тікелік және ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде түзетіледі.
Енді, геодезиялық өлшеу ... ... ... ... қолданылатын болса, онда оның негізгі геометриялық шарттарының
қалтқысыз орындалуы ... ... ... ... орай, аталып отырған аспап үшін:
оның тікелік осінің тік бағытта орналасуы;
лимб жазықтығының көкжиектік бағытта болуы;
нысаналық ... ... ... ... болуы шарттарының бірден-
бір орындалулары қажет екенін айта аламыз.
Сонымен, пайдаланғалы отырған аспабымыз теодолитке төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... орналасңан цилиндрлік
деңгейлегіштің осі теодолиттің негізгі осіне перпендикуляр болады.
Енді, ... ... ... ... отырып, цилиндрлік деңгейлегіш
UU`осімен теодолиттің негізгі осі ZZ1 өзара ... ... ... меген деп қарастыралық.
Бұл жағдайда, алидаданы ZZ1 осіне ... 180° ... ... ... осі U1U`1 ... болады да, бастапқы берілген ... ... ... ... ... ось ... өзгеруі деңгейлегіш бағыттарының U2 U`2және
(немесе U1 U`1) ... ... ... ... екі ... бұрыштық шама
бірлігі есептелініп шығарылады. Яғни, ... ... ... ... ... ... үшін ... бағыттар бойынша
есептелініп, екі еселі ... ... ... ... ... жарты
бірлігін алу керек.
Бұл айтылып отырған тұжырымдар ... ... ... ... ... іске асырылуы мүмкін.
Алдымен, деңгейлегішті өзара параллель бағытта ... екі ... ... ... ... шкалалық бөліктер центрі
болатынына сәйкес, оның жылжымалы көбікшесін дәл ... ... ... ... мен ... өзара сәйкестіктегі орнықты болу
шарттары орындалған болып табылады. Сонан соң, алидаданы 180° ... да, ... ... ... ... винтін пайдалана отырып,
деңгейлегіш осін шкала ортасынан көбікше доғасының жарты доғалық бөлігіне
сәйкестікте етіп түзету енгіземіз.
Келесі ... ... ... оны ... ... ... ... үшін теодолиттің тікелік осін тік бағытқа келтіреміз де, өзара параллель
болып орналасқан көтергіш ... ... ... ... ... бағыттап тоқтатамыз. Алидада 90° бірлікке бұрылып, аталған көбікше
тағы да үшінші көтергіш винт ... ... ... ... ... ... реттеу жұмыстарын жүргізу нәтижесінде
көбікше орталық нүктеден, ең көп болғанда бір ғана ... одан да ... ... ... ... онда ... отырған аспапты жұмыстар
жүргізуге әзір деп айта аламыз.
Екінші. Түтікшенің нысаналық осі оның көкжиектік ... ... ... ... болуы керек.
Бүл жағдайда, түтікшенің нысаналық ... ... ... ... ... перпендикулярдан ауытқу бұрышының сан мәні, түтікшеден
қарағандағы коллимациялық қателік деп ... ... ... осы ... осы ... ... үшін көкжиектік бағытта, айтарлықтай қашықтықта
орналасқан нүктеге М қатысты (27-сурет) түжырымдар жасауға ... ... ... ... осы нүктеге бағыттап, лимб бөліктерінің оң жаң
шетінен Rбелгісінде болатын ... ... ... жағдайда, осы
нүктені лимб бөліктерінің сол жақ шетінен ... ... L ... ... белгіленеді.
Міне, мұндай есептелінулер нәтижесінде коллимациялық қателік болмайтын
болса, ... - R±1800 = ... ... ... ... ... болатын болса, онда түтікшемен бақылаудың бірінші
жағдайында нысаналық ось vv' ... ... да, лимб ... нақты есептеліну:
N = R + С, (30)
түтікшемен баңылаудың екінші жағдайындағы нысаналық ось бағытында болып,
нақты есептеліну:
N = L- С+1800, ... ... ... оларды салыстыру нәтижесінде, нақты
есептеліну мәнін:
N= (R+Л ±180°),
формуласымен ... ... ... ... (30) және (31) ... бірге қарастырсақ,
онда:
L-R± 180° -2С= 0,
немесе
L-R±1800=2C
түрлендірулерінен кейін коллимациялық қателіктің анықталу формуласын ... ... ... айтқанда, коллимациялық қателік шамасының қолданылып отырған аспапта
болмауы үшін лимб ... ... N саны ... ... Бұл жағдайда, сызықты тор центрінен М ауысып кететіндіктен, осы
сызықты торға түзету ... әсер ете ... ... М нүктесін оның
центріне бағыттап кескіндейміз. Міне, мұндай тексеру жұмысы, ... ... үшін ... рет ... ... екі ... ... анықталған жағдайда ғана өлшеу дайын екенін анықтайды.
Енді, нысаналанғалы тұрған дене, көкжиекке бұрыш V жасай орналасқан ... ... ... ... қателіктің анықталу бағытына әсері с
• веси бірлігінде болып келеді. ... ... ... ... ... болады.
Деғенмен, бір айырмашылық, алғашқы берілудегі дөңгелектен анықталатын
бұрыш: NC-NA=LC-LA – (csec vC-C. sec vA)
немесе
NC-NA=RC-RA+C (sec vC –sec vA),
өрнектеріне ... ... ... ... есептелу айырмашылығы:
С (sесvс -sесvA), бірлігінде болып, vC және vА - белгілеулері қарастырылып
отырған ... ... ... ... ... ... қосымша
түсіндіріліп берілуі қажет.
'Үшінші. Түтікшенің ... ... ... осі өлшеу аспабының
тікелік осіне перпендикуляр бағытта болады.
Бұл ... ... ... ... ... бір құрылыс орны,
яғни ... ... ... үй ... 30-40 м ... да, оның лимб ... ... бағытта бағыттап, сызықты
торды, қабырға жазықтығында берілген нүктеге А нысаналайды. ... ... ... ... теодолиттің бақылау түтікшесінің
нысаналау осін көкжиектік бағытқа дейін еңкейткеннен соң, сол қабырғалық
жазықтықтан сызықты ... ... а, ... ... ... ... түтікшесін аспап биігі бағытынан ауыстырып өтіп, алидаданы
босатады да, түтікшенің ... ... ... жоғарыда айтылғандай а2
нүктесін анықтап белгілейді.
Яғни, анықталған а1 және а2 ... ... ... қарастыра
отырып, центрлік атауында болатын а0 нүктесін тауып белгілеуімізге болады.
Егер осы анықталған ... а0 ... ... ... а1 және а2 нүктелерінің
ортасында жататын болса, онда ... ... ... әр ... ... пайда болатын қателіктер әсері болмайды ... ... ... ... ... осі өлшеу аспабының тікелік осіне
перпендикуляр ... ... ... онда ... ... бар ... түтікшеге қатысты түғырықтардың әр түрлі деңгейліктерде орналасу
шарттарының берілулерінен болып келеді.
Бірақ-жоғарыда айтылғандай, лимб ... ... ... ... ... ... А нүктесіне нысаналау нәтижесінде аталған
қателіктер берілулері ешқандай қатыссыз болып, белгілі ... ... ... ... ... ... өлшем аспаптарының
түғырықтарында түзету винттері болмайды. Осыған ... ... ... барысындағы өлшемдер қателіктері болатын ... онда ... тек ғана сол ... жасап шығарған орындардың араласуымен
жөнделеді.
Төртпінші. Сызықты тордың бір сызығы ... ... ... онда
екіншісі оған перпендикуляр болып бағытталады.
Жоғарыда айтылған аспап тексерулері мен ... ... ... ... тор ... белгілі бір нүктеге нысаналайды және оны ... Егер ... ... ... ... ... ... ауытқымайтын болса, онда аталған шарттың орындалғаны. Керісінше
жағдайда, бұл шарт орындалмай, нүкте кескіні ... ... ... кетсе, онда осы көкжиектік сызықты тиісті ... бұру ... соң, ... ... осі мен ... ... ... тексеріліп, егер қажетті шарттар орындалған болса, онда
аспаптың жұмысқа әзір болғаны.

Пән: Құрылыс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тахеометр-автоматтар және электронды тахеометрлер9 бет
Жалпыланған үш өлшемді Мойсил-Теодереско теңдеулер жүйесі үшін нетерлік есеп22 бет
«мақташы» мектебінің құрлыс барысы16 бет
Геодезия (сұрақ-жауап)11 бет
Геодезия. Теодалит10 бет
Жарық және радиоқашықтық өлшеуіштер5 бет
Жоғары дәлдікті бұрыш өлшеуіш аспаптар және олардың зерттеулері6 бет
Көкжиектік бұрыштардың анықталу әдістері5 бет
Пайдалы қазба кен орнын өңдеудің жерасты тәсілін маршейдерлік қамтамасыз ету түрлері7 бет
Теодолиттердің жіктелуі17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь