Көне Қытай философиясы туралы

Көне Қытай философиясы
Көне Қытай философиясындағы негізі мектептер
Қытай философиясы
Қытай – көне тарихтың, мәдениеттің, философияның елі мен жері. Мамандар Қытай өркениетінің басталуын ся дәуіріне, яғни б.д.д. III – II мыңжылдықтың саясына жатқызады. Б.д.д. XVII-XIIғ.ғ. Шан-Инь мемлекетінде қола мәдениеті дамиды, шаруашылықтың құлдық қоғамдық түрі жетілді. Шан-Инь дәуірінде Қытайда алғаш жазу пайда болған. Ежелгі Қытай тілінің грамматикасы қалыптаса бастаған. Шан-Инь қоғамының саяси билігі ван топтары арқылы жүргізілді. Ван шаруашылық мәселесіне де, әскери, діни билікте де ең жоғарғы басшы болды. Ванның билігін шандықтар дәріптеп, оны тәңірге теңеген. «Шан-ди» деген титулға ие болған ван өзін «Мен-адамдардың арасындағы ерекше жаратылыспын. Жалғызбын» деп жариялады. Шан — жер кіндігінің Ұлы қаласы, Қытай — жердің Ұлы орталығы деген уағыздар таралды.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Қаратау гуманитарлық-техникалық колледжі
Мамандығы: Ғимараттар мен үймәреттерді салу және пайдалану Бөлім:Құрылыс
Техникалық
Цәк: «Арнайы құрылыс және ... ... ... ... ... философиясы»
Оқу түрі: кредиттік
Тобы: 1401-10-9б
Орындаған: Бұршақбаев М.
Қабылдаған: Қожабергенова Р.
Қаратау 2011
Көне Қытай философиясы
Қытай – көне ... ... ... елі мен ... ... ... ... ся дәуіріне, яғни б.д.д. III – II
мыңжылдықтың саясына жатқызады. Б.д.д. XVII-XIIғ.ғ. ... ... ... ... шаруашылықтың құлдық қоғамдық түрі жетілді. Шан-Инь
дәуірінде Қытайда алғаш жазу ... ... ... ... ... ... бастаған. Шан-Инь қоғамының саяси билігі ван топтары
арқылы жүргізілді. Ван шаруашылық мәселесіне де, ... діни ... де ... басшы болды. Ванның билігін шандықтар дәріптеп, оны тәңірге
теңеген. «Шан-ди» ... ... ие ... ван өзін ... ... жаратылыспын. Жалғызбын» деп жариялады. Шан — ... Ұлы ... ...... Ұлы ... деген уағыздар таралды.
Өте көне дәуірде, аспан мен жер де болмаған заманда, әлем
түрсіз хаосқа ... Сол ... ... ... ... екі ... екі құдай) – инь және ян пайда болды да, дүниені реттейді. ... рухы ... инь рухы ... ... болды.
Ян – еркек бастамасы, күн нұрындай жарық, ашық бекем және күшті. Ян
жалпы жағымды ... ... - әйел ... ... ... ... көлеңкелі, күңгірт
және әлсіз.
Екі бастама өзара байланыста болған, сол үйлесімділіктің нәтижесінен
күллі мәнді нәрселер туындайды. Дүниеге деген осы қосжақты ... ... ... ... ... усин ... ... бағдарламасы бес алғашқы элементтердің ... бес ... ... – судың – жердің – металдың - ... ... ... ... негізделеді, соған сүйенеді.
Қытайдың көне текстері – философиялық толғаныстың шежіресіндей. Көне
текстерде «Өзгерістер кітабында» («И ... ... ... ... ... ... (Шу цзин») және т.б. ертедегі мифтер мен рухани
қайнар көздерге толы шығармалар болып табылады.
Көне Қытай философиясындағы негізі мектептер
Конфуцийшілдік – ... ... ... ... ... ... ... философиялық мектеп.
Конфуций (Кун- Фу-Цзы) – б.з.д. 551-479 ... өмір ... ... ... – «Лун Юй» - ... мен ... ол 6 ... Ескіні елеп, жаңаға жақындау - қытайдың көне дәстүрі. Ескіні
дәріптеу ... ... ... ... ... ... ... тамыры адам және қоғам мәселесіне тіреледі.
Адам табиғаты Конфуций философиясында басты ... ... ... адамға нені сыйласа, ол адамның табиғатын құрайды». ... ... ... ... Адам ... немен келсе, сол бастама оның
табиғатын құрайды.
Бірақ ... ... тек ... ... ... Адам ... - ... тыс, әлеуметтік - мәдени
жетістік. «Адамның бәрі де байлық пен беделге ... ... бәрі ... пен жамандықты жек көреді» — дейді ұлы Ұстаз. Екі қасиет те
адамның табиғатына тән ... ... ... ... ... төрт
ұмтылысты Конфуций тізіп өтеді. Олар — жасын ұзартпақ, даңққа ... ... ... ... ... ... Осы ... нәрсеге жеткендер,
рухтан тартынады, күштен сескенеді, адамнан қорқады, ... ... ... ... ... – «адамды сүйе білушілік» (жэнь). Ұлы ... сүйе ... жолы мен ... (дао) ... Дао ... үшін ... жолға салатын, адамға оң ықпал ете отырып, оны ... ... ... ... пен ... ... ... табиғатын
үш тұрғыдан саралайды: қайырымды ер ... ... адам ... ... ... ... - өз ... жеңіп, сөзі
мен іс-әрекетінде дұрыс жолға ... ... осы ... «вэнь» термині
арқылы жеткізіледі. Түптеп келгенде «вэнь» - сөз бен ... ... ... рухани мәдениет. «Вэньге» ниет қойған адам күнделікті
өмірде көптеген қиыншылыққа ... Асыл да ... ... ... ... ортада тіршілік жасау жеңіл болмайды. Бірақ ұлысты ұстаз болу ... ... мына ... ... ... 1) ... ұстаздыққа жету; 2)
ұстаздыққа ылайық биязы ... 3) ... ... ... ... тіл табыса білуі; 5) өз өсиетіне берік болуы; 6) өз уәжінде
тұру; 7) ... ... 8) ... ... ... 9) ... - ... ұстамдылығы; 10) ұстаз ... ... 11) ... мейірімділігі; 12) ұстаздың ақылдыны айқындап, таланттыны қолдай
білуі; 13) жолдасқа деген сенімділігі; 14) ... ... ... ... ... ... 16) ұстаздың құрметтеуі және
төзімділігі.
Даосизм - ... ... ... мен ... ... және ... ... пен ғарыштың игілікке апаратын ... ... ... ... б.з.д. VI ғ. соңы - б.з.д. V ғ. басында өмір ... Цзы ... ... салды. Даосизмнің қайнар көзі - «Дао-Дэ- цзин» деп
аталатын ... ... ... ... - ... ... ... түпнегіз» деген мағынаны білдіреді. Дао-заттардың табиғи өсу,
өнуімен бірге, әлемнің ... ... ... әлем Дао ... ... ... ... мәселесі - ұлы Дао туралы, жалпылама Заң
және Абсолют туралы ілім. Даоны ешкім ... жоқ, ... бәрі де ... Дао ... ... ... әр уақытта, шексіз өз үстемдігін
жүргізеді. Оны ... ... ... естуге болмайды. Дао ... адам ... мен ... ... бірақ көрінбейтін заңы. Оның
бастамасы да, аяғы да жоқ. Сондықтан ол атаусыз. Ол уақыт пен ... ... бола ... жарық дүниедегі барлық нәрсенің негізі мен
бастамасы, аты мен ... Дао ... ... жасаса да, әрекетсіз күйін
сақтайды; бос қуыс сияқты, ... ... ... ... ... аспанда Даоның ықпалында. Өмірдің мәні де, мақсаты да, оны танып
білу, соның тәртібіне еру, сонымен жарасу. Даоны тану ... ... ... және сол ... ... ...... заң дегенді білдіреді) – фацзя мектебінің заң ... ерте ... ... ... ... ... және ... туралы көзқарастар. Легизм Чжоу династиясының билігі ... ... ... көрнекті өкілдері – Гуань Чжун ... Шан Ян ... ... Хань Фэй цзы (280-233 ... ... ... қатынастарды, оның тірегі – ақсүйектік тұқым қуалаушылықты
сынады. Олар елді басқарудың ... ... мен ... ... орай ... Конфуций ілімімен тай-таласта қалыптасты. Конфуцийдың
этикалық талаптарын «ойын» ... ... ... ... жэнь және ли ... ... ... оның орнына заңға (фа) сүйенген мемлекеттік реформаны
жасады, басқару теориясын ұсынды. ГуаньЧжун: «Заңдар – халықтың ... ... де... ... мен ... да, ... мен төменгілер де, байлар мен
кедейлер де – бәрі де ... ... ... Басқарудың түп өнері осында»,-
дейді.
Қытай философиясы
Біздің жыл санауымыздан бұрын VIII—VI ғасырлар аралығында ... ... ... ... ... ... қалыптасқан-ды. Мифологиялық
дүниетанымның орнын философиялық ілімдер ала ... ... ... ... Хань династиясына сәйкес келеді (б.ж.с.д. 207ж.-б.д.220 ж.).
Зерттеушілер бұл кезенді ... жүз ... ... ... деп ... ... Хань ... тарихшы Сьма Тань (б.ж.с.д.
110 ж. қайтыс болған) солардың ... алты ... ... ... Инь және Ян ... ... мектебі немесе әдебиетшілер.
3. Моистер мектебі.
4. Атаулар мектебі.
5. Заңгерлер мектебі.
6. Күш пен жол ... (дао ... ... яғни Инь және Ян ... өз бастауын «Өзгерістер
кітабынан» (б.ж.с.д. VII-VII ғасырда) ... Бұл ... ... ... ... ... ... көзқарастарға орын
босата бастаған кезі болатын.
Инь және Ян - ... ... ... ... Бірақ олар туралы
ілім дуалистік сипатта емес, себебі барлық болмыс ол ... ... ғана бар бола ... ... олар диалектикалық бірлікте болатын
қарама-қарсылықтар. Инь және Ян ... ... мен жер, ... мен ... қатынастармен тығыз байланысты, әрі олардың ... ... ... Янға тән ... да, Инь енжарлық танытып отырады. Бірақ
олардың бірлігі - диалектикалық ... ... ... ... ... өзгерістерге ұшырайды. Мұндай өзгерістер адамдарға да қатысты
болады. Аспан, жер, адам - бұлар ... ... ... бір даму ... тіршілік кешеді.
Екінші мектеп Конфуцийдің атымен тығыз байланысты. Конфуций (қытайша
Кун Цю, Кун ... ал ... ... ... ... Кун ... ... б.ж.с.д. 551 79 жылдары Лу патшалығында өмір сүрген. Ол ... ... ... ... ... келді. 22 жасынан бастап
ұстаздық жұмыспен айналысты, атағы бүкіл Лу ... ... ... ... төрт пәннен дәріс оқытылатын. Олар – тіл, ... және ... ... елу жасында Лу патшалығында көрнекті саяси
қайраткерге айналды.
Алайда, сарай төңірегіндегі саясатшылардың ... он үш жыл бойы ... ... ... ... болды.
Бірақ та басқа Қытай мемлекеттерінде оның жаңа ілімі ешқандай қолдау
таппады да, 484 жылы ... ... ... ... еді. Конфуцийдің ілімі
туралы оның ... ... ... ... юий» ... мен
пікірлер») атты еңбектен ... ... Онда ... ... ... ... мен пікірлері жинақталған. «Лунь юий» - ... ... ... ... ... ескерткіш.
Конфуций өзіне, ұрпақтарына және шәкірттеріне арнайы бөлінген қорымға
жерленген, оның тұрған үйі қазіргі кезде атақты ғибадатханаға айналған.
Конфуций ілімінің ерекшелігі сол, ол ... ... ... ... Ал рух, ... денелерінің қозғалу заңдылықтарына еш көңіл
бөлмейді. «Өмірдің не екенін білмей жатып, өлімнің, рухтың не ... ...... екен ол. ... ... пір тұтқандығы ақиқат, көк
тәңірісіне құрбандық шалуды оған деген адамдардың көрсеткен ... ... ... ... «аспан асты империя» деп аталуына да осы ұғым
өз әсерін тигізген сыңайлы.
Жоғарыда айтылып өткендей, ... өз ... ... ... Ол -
алғаш рет адамның кісілік тұлғасы туралы ой қозғаған философ. Үлгі тұтуға
жарайтын ер ... ... ... ... ... (сяо), әдет-
ғұрып, дәстүрді құрмет тұту (ли) ... ... ... ... Адам
тумысынан жаман болып тумайды, оны жаман да, жақсы да ... ... ... ... де ... ... деп ... Оның ілімі, жалпы
алғанда, үстем ... ... ... ... ... ... сондықтан
да ұзақ жылдар бойы мемлекеттік ресми ... ... ... ... ... ... өз әсерін тигізді.
Конфуцийдің қазасынан кейін оның ілімі сегіз тармаққа бөлініп кетті.
Олардың ... ең ... ... ... ... ... мен
материалистік бағыттағы Сюнь-цзы мектебі. Бұл екі бағыт та ... Мэн жэне ... ... ... ... Конфуций ілімдерін
жинақтап, бір жүйеге түсірумен ғана айналыспаған, ... ... ... ... ... «адамның табиғаты тек жақсылықтан жаратылған» деген қағида Мэн-цзы
философиясының негізгі ... ... ... ... ... материалистік нышан енгізген. Әлемнің негізі
материалдық күш (ци) және оның екі түрі болады (инь жэне ян). Әлем ... ... ... өмір ... көк тәңірі - әлемнің құрамдас
бөлігі ғана, оны зерттеп, сырын ұқса ... ... ... ... бақытсыз болу, сау немесе ауру, бай ... болу ... ... ғана ... Бұл ... ... ... Құдай, бірақ нақты ... ауру ... ... ... ... жаратқан Құдай: бірақ белгілі бір адамды бай немесе кедей қылған
Құдай емес, адамның бақытты яки ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу жұмысы арқылы адамгершілікке баулып, адамның ... ... ... Өмір бойы ... ... құлшыну -
адамдық парыз. Қытай қоғамдық өмірінде Сюнь-цзы философиясы да ... ... ... оның ... басқару ісін жетілдіру жөніндегі
тұжырымдары күні ... ... өз ... ... емес, өйткені, бұл
мәселеде бірінші кезекте халықтың мақсат-мүддесін ойлау керек, мемлекеттік
іс-шараларды мейірбандықпен жүзеге асыру керек ... ... ... ... ... ілімнің құнын арттыратыны сөзсіз.
Конфуцийдің ілімі Қытай қоғамы үшін талай ғасырлар бойы ресми ... ... ... Тіпті, XX ғасырдың екінші жартысында «Қызыл террор»
арқылы қартайған әріптестерін саяси сауатсыз ... мен ... ... ... ... жүргізген Мао Цзэ-дун ... ... ... ... ... ... оның ... жөнінде
саяси науқан ұйымдастырды емес пе? Арасын жиырма алты ғасыр бөліп тұрған
бірі өлі, бірі тірі ... ... ... ... ... ... ... өміршеңдігін көрсетпей ме?
Моизм мектебінің негізін салушы Мо Дидің (б.ж.с.д. 479-391 ж.) ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл
мектептің ілімі Конфуцийге мүлдем қайшы келетін. Өйткені, оның негізінде
дерексізденген ... ... ... ... іспен айналысу - бос
уақыт өткізумен бірдей. Адамдарға керегі нақтылы дене еңбегі, оның ... өмір ... ... тән ... ... ... Кейіннен
Мо Дидің ізбасарлары таным ... ... ... ұстаздарының қош
көрмеген онтологиялық сұрақтарға жауап іздеген көрінеді.
Атаулар мектебі ... мен ... ... ... баса ... ... ... мәселе Еуропалық философияда,
яғни ортағасырлық схоластикада ондаған ғасырдан кейін ғана ... ...

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көне Қытай философиясы5 бет
Ежелгі заман және ортағасырлардағы ұлы тарихшылары7 бет
Ежелгі қытай елінің жаратылыс тану және техникалық ғылымдары16 бет
Көне Қытайдың негізгі философиялық ескерткіштері13 бет
Түркітану ғылымы және Түркітануға кіріспе3 бет
Шығыс философиясы18 бет
Эстетикалық, әдеби ой- пікірлердің туу, даму тарихы мен кезеңдері. Әдеби шығармашылық және әдебиет теориясының методологиясы. Қазіргі әдебиеттану теориясындағы ғылыми ағымдар. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы эстетика мен теория мәселелері15 бет
«көне қытай ойшылы конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау»4 бет
Көне Қытай ойшылы Конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау5 бет
Ежелгі Үнді және Қытай философиясы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь