Саяси партиялар мен қоғамдық-саяси қозғалыстар

Саяси партиялардың пайда болуы, мәні және кызметтері
Саяси жүйеге мемлекетпен қатар саяси партиялар да кіреді. "Партия" деген сөз латын тілінен шықкан, бөлу, бөлшек деген мағынаны білдіреді.
Тарихқа белгілі алғашқы саяси партиялар Ежелгі Грецияда пайда болды. Олардың мүшелері аз, тұрақтылығы шамалы, жөнді ұйымдаспаған шағын топтар болатын. Олар, негізінен, құл иеленушілердің әр түрлі ағымдарының мүдделерін корғады. Мұндай партиялар феодалдық қоғамда да болды. Бірақ шексіз әкімшілік билеген дәуірде олардын айтарлықтай маңызы болмады. Еңбекші топтар болса экономикалық бытырандылық пен рухани езгінің астында еді. Сондықтан олардың саяси партиялар құруға мүмкіндіктері жоқ болатын. Олардың мүддесін ара-тұра билеуші топтың алдыңғы қатарлы мүшелері қорғады.
Қазіргі біздің түсінігіміздегідей саяси партиялар Еуропада XIX ғ. екінші жартысында пайда бола бастады. Бұған сол кезде болған буржуазиялық революциялар тікелей ықпал етті. Мемлекеттік биліктің ұйымдастырылу түрі және жүзеге асырылуы ретінде парламенттер мен парламентаризм дүниеге келді. Жалпыға бірдей сайлау құқығының енгізілуі бұқара халықтың саясатқа қатысу аясын одан әрі кеңейте түсті. Жұмысшы табының ұйымшылдығы күшейді. Олар парламентте өз мүдделерін қорғайтын көпшілік партияларды құра бастады. Саясатқа көптеген адамдар тартылып, әлеуметтік қайшылықтар шиеленіседі. Осыған байланысты саяси партиялардың рөлі одан әрі өсті. Олар саясаттың негізгі субъектісіне айналды.
Бірақ саяси партиялар бірден көпшілік партия бола қалған жоқ. Оның ұзақ тарихы бар. Мысалы, немістің көрнекті саясаттанушысы Макс Вебер саяси партиялардыи дамуына мынадай кезендерді атап көрсетгі: 1) аристократиялық үйірмелер; 2) саяси клубтар; 3) көпшілік партиялар.
Саяси клубтардың аристократиялық үйірмелерден айырмашылығы — олар ең алдымен буржуазияның мүддесін білдірді. (Ал аристократиялық үйірмелер жер иелерінің мақсатын қорғаған болатын). Олардың тұрақты идеологиялық байланыстары мен дамыған ұйымы болды. Мұның бәрі оларға қоғамдық жұмысты кең өрістетуіне мүмкіндік туғызды.
Ал көпшілік партиялардың саяси клубтардың ерекшелігі — олар жұмысын тек сайлау кезінде ғана емес, сонымен қатар әдеттегі, дағдылы уақытта да көпшілікке ықпал етуге тырысты. Өз қатарына барынша көбірек адамдарды тартты. Өздерінің үгіт-насихат жұмысында саяси
        
        САЯСИ ПАРТИЯЛАР МЕН ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ ҚОЗҒАЛЫСТАР
Саяси партиялардың пайда болуы, мәні және кызметтері
Саяси жүйеге мемлекетпен қатар ... ... да ... "Партия"
деген сөз латын тілінен шықкан, бөлу, бөлшек деген ... ... ... ... ... ... Ежелгі Грецияда пайда болды.
Олардың мүшелері аз, ... ... ... ... ... ... Олар, негізінен, құл ... әр ... ... ... ... ... феодалдық қоғамда да болды. Бірақ
шексіз ... ... ... олардын айтарлықтай маңызы болмады.
Еңбекші топтар болса экономикалық бытырандылық пен рухани езгінің ... ... ... ... ... ... ... жоқ болатын.
Олардың мүддесін ара-тұра билеуші топтың алдыңғы қатарлы мүшелері қорғады.
Қазіргі біздің ... ... ... ... XIX ... ... пайда бола бастады. Бұған сол кезде ... ... ... ... етті. Мемлекеттік биліктің ұйымдастырылу түрі
және жүзеге асырылуы ... ... мен ... ... ... бірдей сайлау құқығының енгізілуі бұқара халықтың саясатқа қатысу
аясын одан әрі кеңейте түсті. ... ... ... ... ... өз ... қорғайтын көпшілік партияларды құра бастады.
Саясатқа көптеген ... ... ... ... ... байланысты саяси партиялардың рөлі одан әрі өсті. Олар ... ... ... ... ... ... көпшілік партия бола қалған жоқ. Оның ұзақ
тарихы бар. Мысалы, немістің көрнекті саясаттанушысы Макс ... ... ... ... кезендерді атап көрсетгі: 1) аристократиялық
үйірмелер; 2) саяси клубтар; 3) көпшілік ... ... ... ... ... — олар ... буржуазияның мүддесін білдірді. (Ал аристократиялық үйірмелер жер
иелерінің мақсатын қорғаған болатын). ... ... ... мен ... ... болды. Мұның бәрі оларға қоғамдық жұмысты
кең өрістетуіне мүмкіндік туғызды.
Ал көпшілік партиялардың саяси клубтардың ... — олар ... ... ... ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... тырысты. Өз қатарына барынша көбірек адамдарды
тартты. Өздерінің үгіт-насихат жұмысында саяси ағартушылық, үгіт, ... ... т. с. с. ... әсер ... бай ... ... көрсетілген үш кезеңді толығымен Ұлыбританияның екі партиясы
ғана басынан кешірді. Олар либералдық (виги) және ... ... Ал ... өмір ... ... ... ... даму жолы
қысқа. Олардың біразы екі сатысынан өтсе, біразы бірден көпшілік партия
болып қалыптасты.
Бірінші саяси ... ... ... 1861 ж. ... ... ... ... қатар мұндай партиялардың дамуына жұмысшы қозғалысы да зор
әсер етті. Жұмысшылардың өзіндік жарғысы, кең тараған жергілікті ... ... ... ... ... ... мерзімімен съездер еткізетін
партиялары ұйымдасады. Бірінші көпшілік жұмысшы партиясы болып 1863ж. ... ... ... (Ф. Лассальдың басшылығымен) құрылды. XIX ... ... ... Еуропа елдерінде түгелге жақын көпшілік партиялар пайда
болды. Мұндай ... ... ... де ... ... ... саясаттанушысы Дж. Ла Паломбараның ойынша партиялар
мынадай 4 белгімен сипатталады: I) партия белгілі бір идеологияны қорғайды
немесе кем ... ... ... ... көре біледі; 2) партия —
адамдарды ... ... ... ... дәрежеге дейін саясаттын
әр түрлі деңгейнде әжептәуір ұзақ біріктіретін ұйым; 3) партиянын мақсаты ... ... ... ... ... ... ол коалициялық жолмен жасалады);
4) әр партия өзіне халықтын дауыс беруінен бастап, мүше ... ... ... ... келеді.
Саяси партия тапты немесе әлеуметтік топты ұйымдастырады, олардың саяси
сауаттылығын арттырады, жұмысына ұйымшылдық және мақсаттылық ... ... ... бір ... ... Ол идеология саясаттың ... ... ... партияның ұйымдық құрылысы мен практикалық
іс әрекетін ... ... ... Олар ... ... ... ... жүйеде партиялар үлкен әлеуметтік жіктердін ... ... ... ... ... өмір ... сол жіктеудің арасында дау-жанжалдардың тууы мен ... ... ... ... ... А. ... көрсеткеніндей, қазіргі
қоғамда саяси партиялар мынадай кызметтерді атқарады:
а) қоғамның ірі топтарының мақсат-мүдделерін анықтау,
тұжырымдау және ... ... ... ... ... саяси идеология мен саяси ілімдерді жасау;
в) саяси жүйелерді, оның жалпы принциптерін, элементтерін, ... ... және т. ... ... ... үшін ... қатынасу және оның
жұмысының бағдарламасын жасау;
д) мемлекеттік билікті іске асыруға қатынасу;
е) ... ... ... ... ... яғни оның белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... ұйымдардың аппараты үшін
кадрлар даярлау мен ұсыну және т. т.с.
Сонымен қатар партиялар сайлау ... ... мен ... ... ... ... ... және жергілікті ұйымдардың материалаық
ахуалын күшейту, өз ... және ... ... жақын
партияларымен байланысты нығайтумен үнемі айналысады.
Қазіргі демократиялық, қоғамдағы партияның маңызды міндеті — азаматтық
қоғам мен мемлекеттің арасындагы ... ... ету. ... ... ... әлеуметгік топтар өздерінің саяси талаптарын мәлімдейді. Бұрынғы
әлеуметтік-экономикалық саясатты одан әрі ... ... оны ... ... өздерінің көзқарастарын білдіреді. Соның арқасында
қоғамның саяси саласындағы қарам-қайшылықтардың басы ... ... ... ... ойда жоқ шиеленісгердің мүмкіншілігі азаяды.
Қоғамның қай жігіне партияның ықпалы күшті жүріп, ... ұзақ ... ... сол топ ... әлеуметтік негізін қалайды. Ал оған сайлау
кезінде әрдайым ... ... ... оның ... ағын (латынның
сайлаушылар тобы деген сөзінен) құрайды. Еуропадағы социал-демократиялық
партиялардың дәстүрлі әлеуметтік негізіне ... ... ... партияларды орта жіктегі кызметкерлер, интеллигенцил, ұсак,
кәсіпкерлер және т. б. қолдайтын. Аграрлық ... ... ... партиялар ірі меншік иелерін, шаруалар мен орта ... ... ... ... XX ғ. ... ... жағдай өзгерді. Ірі
партиялар сайлауда халықтың әр түрлі ... ... ... ... мүлдесін де көздейді.
Сонымен, партия деп мешекеттік билікті қолға алуға немесе ... ... ... ... ... бір ... ... адамдардың ерікті одағын айтады. Партиялар сайлауға, мемлексттік
органдар кұруға, мемлекеттік маңызды шешімдер ... және ... ... ... ... ... 2. ... партиялардьш жіктелуі
Саяси партияларды жіктеп, жүйелеудін көптсген белгілері мен ... ... ... тәсіл партиялар-ды топтастырғаіща ұйымдастыру
ерскшелігін ... ... ... назар
аударады, марксистер болса таптык белгілеріне айрыкиіа мән береді.
Бүл ... ... ... ... бірі ... ғалымы
М. Дювсрже XX ғасырдын 50 жылдарында сайлау-шылар мен ... ... ... ... жане ... деп екіге беледі ... ... және ... қалыптаспаған деп те атайды). ... ... ... ... кемі ғана ... мүше саны ... айтады. Бірақ ол ұйымдастырылуымен және тәртібімен көзге түседі.
Онын әрбір мүшесінің партия бнлеті ... ... ... уақтылы
төлсйді, жарғы-сында каралған тортіпті мүлтіксіз орындайды. Мысалы, ... ... ... Англия консерваторлар ... ... ... ... ... ... орталық.
партиясы жатады. Вщаралық партияда оиы үиемі жақтап ... ... ... белсснділері кйп болады. ... ... ... бол-майды. Партбилет алып, мүшелік жарна төлемейді. Мысалы,
мүндайларға АКШ-тың республикалық, және ... ... ... ... т. ... жылдардың аяғында жоғарыда аты аталған Ла Паломба-раның керсеткен
екі партиясынан баскд ... ... ... немесе сайлаушылар
партиясы) деген үшінші түрін бөліп шығарды. Олардың ерекшелігі — партиянын
мүше санын ... ... ... ... ге ... Онда әлеуметтік,
этникалық, діни және т. б. ... мән ... ... саны ... ... ... мен ... елдерінде тез етек
алуда.
і_Саяси жүйедегі ршіі мен ... ... ... ... төрт ... топтастырады:
1. Авангардтық партиялир ... ... ... ... ... ... ... өзінін бар-
лық мүшелершен партиянын. жұмысына белсенді қатынасуын
талап етеді. Мысалы, Үндістанңын. үлттық конгрссс партиясы,
б^рынғы СОКП.
2. ... ... ... ... ... ... алдындағы науқанъш ұйымдастыру: к,ар-
жы жинау, үгіт жүргізу, т. т. Оларда тұрақты мүшелік, идеоло-
гиялық.негіз, ұйымдыққүрылым жоқ. Мысалы, АҚШ-тағы ... және ... ... Сондықтан аме-
рикандық. азамат "Мен демократиялық партияның мүшесімін"
демейді, "Мен демократтар үшін дауыс ... ... ... Ол ... екі кызметті аткдрады:
сайлауға дайындалу және парламентке бақьілау исасау.
Мәселелерді алдын ала талкылап, қабылданатын шешімдерді
сәйкестеу, келістіру үшін партиялар ... мен ... ... ... ... ... ... жасайды. Премьер-министрдің кандидатурасы
мен үкімет қүрамы парламентгегі көпшіліккс байланысты.
Мысалы, Германияда, ... ... ... ... Ол адамдарды белгілі бір саяси
жолды үстанғандығына карай емес, ортак. кезкарас, үксас
мүдделеріие орай ... ... ... ... тал-
кылау үшін біріктіріледі. Мысалы, оларға "Жасылдар" партия-
сы, ... ... ... ... ... ... ... карсы козғалыстар жатады.
иСаяси идеологиясына карай партинларды 5 түрге жүйелеп жүр.
1. Коммунистік партиялар мен ... ... ... ... К. ... Ілімін басшылықка алады
Жеке меншіксіз, тапсыз коғам ... ... ... ... ... ... ролін мойындауы ке-рек. Мысалы, К,ытай,
Солтүстік Корея, Куба, ... ... ... ... ... ... ... партиялар. Олар
қазіргі капигалистік коғамды енбекші ... ... сай ... ... ... ... ... басты күндылықтары:
бостандық., әділеттілік, ... ... Оған ... ... ... ... ... лейбористік партиясы жөне т. б.
Клізіргі кездс адамзатты айнала ... орта ... ... бара ... ... аян. ... Еуропада социал-
демократтардың әлеуметтік және экологмя-лық жагынан жанарған индустриялық
мәденисттілік орнатпак та ... ... ... Олар ... Еуропа мен Солтүстік Америкада бір кезде пайда бол-
ды. Мынандай принцинтерді басшылықкдалады: коғамдабилік
үшін әркашан ашық күрес жүруі керек, ... ... ... ... ... ... кепшілік дауыс алған партия
немесе партиялық бірлестік өкіметті билейді, басқаруоіы
партияға (партияларға) карсы үздіксіз ашық оппозиция жүиыс
істейді. Заң алдында ... де тең ... сөз, ... ... ... ... Гермаиияның
еркін демократиялық партнисы, Үлыбрмтаииямын социал-ли-
бералдық партиясы жөне т.б.
Консервативгік партиялар. Негізінен ірі буржуазиянын
мүддесін корғайды. Әлеуметтік теңсіздікті сақтагысы ... ж^не ... ... ... ынтымацтас-
тыеты жакгайды- Мысалы, АҚШ-тың республикалық партия-
сы, Германияның Христиандық-елеуметтік одаш мен Христи-
андық-демократиялық одағының блогы, Үлыбританиянын
консернативтік партиясы. т.т.
Фашистік партиялар. Олар жеке ... ... ... ... ... ... орталықтандыры-
луды, адамның күкықтары мен бостандықтарын шектеуді калай-
ды. Ұлтшылдықты уағыздаЙды. Бұл тоталитарлық немесе авто-
ритарлықжүйеге жол ... ... ... кезінде Гер-
мания мен Италияда болған.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Саяси партиялар мен қоғамдық саяси қозғалыстар24 бет
Саяси партиялар мен қоғамдық қозғалыстар10 бет
ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басындағы қоғамдық қозғалыстар мен саяси партияларды қалыптастырудағы ұлт зиялыларының ролі109 бет
Қазақстан Республикасындағы саяси партиялар, қоғамдық қозғалыстар мен ұйымдар22 бет
«Едігелік» идеологиясының мәні5 бет
Саяси қозғалыс7 бет
Халықаралық қатынастар мен сыртқы саясат8 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Әлемдік саясат20 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь