Мұнайды өңдеу

1. Жалпы мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
2. Мұнайдың шығу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
3. Мұнай ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
4. Мұнайдың элементтік құрамы мен гетероатомдық компоненттері және мұнайдың пайдасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
5. Мұнай.газ кендері. Мұнай өнімдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
6. Мұнайды фракциялық айдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
7. Пайдаланылған cілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
Мұнайдың физикалық қасиеттері. Мұнай — жанғыш, қара-қоңыр түсті өзіне тән иісі бар май тәрізді сұйықтық, ол судан жеңіл және суда ерімейді.
Мұнайдың негізінен көмірсутектер қоспасы екеніне тәжірибеде көз жеткізу қиын емес. Егер мұнайды 31-суретте көрсетілгендей құралда қыздырсақ, оның жеке заттарға тән белгілі бір температурада емес, температураның кең аралығында айдалатынын байқауға болады. Жайлап қыздырған кезде ең алдымен молекулалық массасы аз, содан кейін жоғары температурада молекулалық массасы үлкен заттар айдала бастайды.
Құрамы. Мұнайлардың құрамы бірдей емес. Бірақ олардың бәрінде де көмірсутектің үш түрі — алқандар (көбінесе қалыпты құрылысты), циклоалқандар және аромат қосылыстар кездеседі, бұл көмірсутектердін мөлшері әр мұнай кендерінде әр түрлі болады. Мысалы, Маңғыстау мұнайы алқандарға, Баку аймағындағы мұнай циклоалкандарға бай келеді.
Мұнайда көмірсутектерден басқа аз мөлшерде құрамына оттегі, азот, күкірт және басқа элементтер кіретін органикалық қосылыстар болады. Ным (смола) және асфальт заттары түрінде жоғары молекулалық қосылыстар да бар. Мұнай құрамында жүздеген әр түрлі қосылыстар болады.
1) Соколов Р.С. Химическая технология М.: ГИЦ Владос 2000.-528с.
2) Кутепов А.М., Бондарева Т.И., Беренгартен М.Г. Общая химическая технология.-М.:ИКЦ. Академкнига. 2004.
3) Бесков В.С. Общая химическая технология.М.: ИКЦ. Академкнига, 2006.-452 с.
4) Технология переработки нефти. В 2-х частях. Часть первая Первичная переработка нефти /Под ред. О.Ф.Глаголевой и В.М.Капустина.-М.: Химия, Колос С. 2007. -400с.
5) Соколов Р.С. Практические работы по химической технологии М.ГИЦ Владос, 2004, 271с
6) Лебедев Н.Н. Химия и технология основного органического и нефтехимического синтеза. М.:Химия. 1988.-596с.
7) Химическая технология органических веществ: учебн. пособие /Дьячкова Т.П., Орехов В.С., Субочева М.Ю.. Воякина Н.В.- Тамбов: Изд-во Тамб. гос. техн. ун-та. 2007. -172с.
8) Новые процессы органического синтеза. Под ред. С.П.Черных.-М.:Химия, 1989.
9) Омаралиев Т.О. Катализ в переработке нефти и газа.(учебное пособие). -Астана: Изд-во «Фолиант», 2004. -212.
10) Сарданашвили А.Г. Львова А.И. Примеры и задачи по технологии переработки нефти и газа. М.: Химия, 1973.
11) Усачев В.В. Карбамидная депарафинизция. М.:Химия,1967.-236с.
        
        Мазмұны:
* Жалпы мәліметтер.......................................................................................3
* Мұнайдың шығу тарихы.............................................................................5
* Мұнай ұғымы...............................................................................................9
* ... ... ... мен гетероатомдық компоненттері және мұнайдың пайдасы.....................................................................................11
5. Мұнай-газ кендері. Мұнай өнімдері......................................................12
6. Мұнайды фракциялық айдау......................................................................15
7. Пайдаланылған ... ... ... қасиеттері. Мұнай -- жанғыш, қара-қоңыр түсті өзіне тән иісі бар май ... ... ол ... ... және суда ... негізінен көмірсутектер қоспасы екеніне тәжірибеде көз жеткізу қиын ... Егер ... ... ... ... ... оның жеке заттарға тән белгілі бір температурада емес, температураның кең аралығында айдалатынын байқауға болады. Жайлап қыздырған ... ең ... ... ... аз, содан кейін жоғары температурада молекулалық массасы үлкен заттар айдала бастайды.Құрамы. Мұнайлардың құрамы ... ... ... ... ... де ... үш түрі -- ... (көбінесе қалыпты құрылысты), циклоалқандар және аромат қосылыстар кездеседі, бұл көмірсутектердін мөлшері әр мұнай кендерінде әр түрлі ... ... ... ... алқандарға, Баку аймағындағы мұнай циклоалкандарға бай келеді.Мұнайда көмірсутектерден басқа аз мөлшерде құрамына оттегі, азот, күкірт және басқа элементтер кіретін ... ... ... Ным ... және ... ... түрінде жоғары молекулалық қосылыстар да бар. Мұнай құрамында жүздеген әр түрлі қосылыстар болады.Мұнай өнімдері. Зауыттарда мұнайды айдау арқылы оны жеке ... ... ... ... қайнайтын құрамында С5 -- С11 көмірсутектері бар бензин алынатын, 150-250°С аралығында қайнайтын, ... С8 -- С14 ... бар ... 180-300°С аралығында қайнайтын С8 -- С14 көмірсутектері бар керосин; ... ... ... ... ... -- ашық ... мұнай өнімдері деп аталады.Қолданылуы. Бензин поршенді двигательдері бар автомобильдер мен ұшақтарға жанармай ретінде қолданылады. Сонымен қатар майға, ... ... ... ... ... т.б. ... Лигроинды тракторға жанармай ретінде қолданады. Керосин -- трактор, реактивті ұшақтар мен ... ... ... Газойль дизель жанармайы ретінде пайдаланылады. Мұнайдан ашық өнімдерді айдағаннан кейін, қара түсті, тұтқыр мазут деп ... ... ... ... ... ... мазуттан жағар майлары алынады. Бұдан басқа, мазутты химиялық әдіспен өңдеу арқылы бензинге айналдыруға болады . Негізінен алғанда көмірсутектерінен (85 % -ға ... ... бұл ... ... ... ... түрінде жекеленеді: метанды, нафтенді және ароматты (хош иісті) тізбектер. Оның құрамында оттегі, азот, күкірт, асфальтты шайыр ... да ... түсі ... ... қошқыл, кейде ол ашық сарғыш түсті, ақшыл болып та келеді. Мысалы, Әзірбайжанның Сурахана алқабында ақшыл түсті мұнай ... ... ... ... оның ... ... 0,65-0,95 г/см3. Мұнай өз бойынан электр тогын өткізбейді. Сондықтан ол электроникада изолятор (айырушы) ретінде қолданылады. Осы кезеңде мұнай ... екі ... ... ... ... ... ... алынып отыр: бензин, керосин, лигроин, парафин, көптеген иіссу түрлері, кремдер, парфюмериялық ... ... ... ... ... тағы ... Ол ... әрі арзан отын -- бір тонна мұнай үш тонна көмірдің, 1,3 тонна антрациттың, 3,3 ... ... ... ... ... алтын" деп бағаланатын мұнайдың өзіндік мол тарихы бар. 1539 жылы ол ... рет ... ... Еуропаға тасылатын тауарлардың тізіміне кіріпті. Сол жылыВенесуэладан Испанияға жөнелтілген мұнай тасымалының алғашқы легі бірнеше темір ... ғана ... жүк ... Ол ... ... оны тек ... ... емдеуге ғана пайдаланатын болған.
Мұнайдың шығу тарихы
Барлық мұнай құрамындағы ... ... 20-50 % ... ... ... ... мөлшері 60 % не одан көп болады, азпарафинді мұнайда оның құрамы 1-2 % дейін кездеседі.Егер алкандардың ... ... ... ... ... , ... ... мұнайға ортақ заңдылыққа кезігеміз: алкан мөлшері фракцияның tқайнау. ... ... ... ... ... қайнайтын фракцияларда (300 °С дейін) кездеседі.Парафинді мұнайда жоғары ... ... ... ... мөлшері көп болуы мүмкін.
Мұнайдың алкандары түзу және тармақталған тізбекті ( н - ... - ... ... - ... ... бөлінеді.Мұнайдың құрамындағы әртүрлі типтегі алкандардың құрамы мен қатынасына байланысты.Ал, А.Петров мұнай алканды қосылыстарына арналған ... ... ... ... 4 ... тұрады; А¹, А², Б², Б¹. Мұнай типін анықтау ... ... 25-30 мың ... ... құрайтын хроматографиялық талдау жасайды.
А¹ типті. Мұнай парафинді немесе нафтен-парафинді болып табылады.Мұнай құрамындағы алкан құрамы 30-40 % дейін. А¹ типті мұнайға ... ... ... ... АҚШ және ... Өзен кен орындарының мұнайлары жатады.
А² типті. Парафин-нафтенді және нафтен-парафинді негіздегі мұнай түрі ... ... 15-25 % ... мөлшері А¹ типті мұнаймен салыстырғанда 2 есе аз.Бұл мұнай түріне ... және ... маңы ... ... орналасқан кен орындарының мұнайлары жатады.
Б² типті. Мұнай - ... ... ... ... жоқ, ... ... 8-20 %.Грузия және Шығыс Кавказ мұнай жатады.
Б¹ типті. Мұнай - нафтен, нафтен-ароматты мұнай ... ... ... ... жоқ, тармақталған изоалкан 8-9 %.Грозевая Сопка, Нафталан ( Азербайжан ), Ресей ( Батыс Сібір).
Мұнайдағы арендер - моно және ... ... ... Олар ... 15 - 20 % ті ... ... ... мұнайдағы үлесі 35 % -- ке ... ... ... көмірсутектердің таралуы бойынша мұнай фракцияларын 3 топқа бөледі:
1 топ. Ауыр шайырлы мұнайда тығыздығы 0,9 -- ға ... ... ... ... ... концентрленеді, көбіне полициклді ароматтық көмірсутектер.
2 топ. Тығыздығы 0,85 -- 0,9 аралығында болатын 2 классқа жататын нафтенді және нафтен - ... ... ... ... ... топ. ... мұнайдың жеңіл фракцияларында 3000С -- қа дейін концентрленіп, жинақталатын ароматтық көмірсутектер.
200 0С - қа ... ... ... тек ... гомологтары С9 қоса табылған. Ал бүйір тізбегінде 4 не одан көп көміртегі ... бар ... ... ... аз ... Ең көп ... ... этилбензол, ксилол (м-,п-,о- ксилолдардың ішінде ең көп кездесетіні термотұрақтылығы жоғары м- ксилол), триметилбензол, кумол, пропилбензол және метилэтилбензол.
200 0С - 3500С -- қа ... ... ... ди және үш ... ... С7 - С8 ... ... және метил топтарынан тұрады. Бензолдың гомологтарынан басқа бұл фракцияларда нафталин гомологтары (моно-,би-,три -, тетраметилнафталиндер) болады.
Жоғары фракцияларда - полициклді ... ... бар ... ... ... кездеседі, фенантрен, антрацен, хризен, пирен, бензтулен және перилен. Ал қалған ароматтық көмірсутектердің ... ... ... концентрленеді. Қанықпаған көмірсутектер (олефиндер және диолефиндер) негізінен мұнай фракцияларының (термиялық және каталитикалық крекинг, пиролиз, кокстеу және т.б.) термиялық және ... ... ... ... ... ... ... болмайды немесе болса өте аз мөлшерде делінген еді. Бірақ 20 ғасырдың 80 жылдардың аяғында Шығыс ... ... және ... СССР ... мұнайдың құрамында 15 - 20 % дейін олефин көмірсутектерінің болатындығы ашылды. Мұнайдағы олефин көмірсутектері жоғары ... ... ... жорамал бойынша, олардың кендегі жату жағдайларындағы табиғи ... ... ... ... ... ... ... болғандығымен түсіндіріледі. Бәріне мәлім радиолиз кезінде С - Н ... ... ... ... пайда болады.
Газ тектес этилен көмірсутектері (этилен, пропилен, бутилендер) ... ... және ... өңдеу газдарында болады. Қысым қатысында термиялық крекинг газдарында (сұйық фазалы крекинг, 470 - 520 С, ... 20 - 50 атм.) 20 - 25 % ... ... пиролиз газдарында (800 - 900 С, қысым 1 атм жуық) 40 - 50 % ... ... ... ... ... ... ... сәйкесінше көбееді) Мұнай фракцияларының (термиялық және каталитикалық крекинг, пиролиз, кокстеу және т.б.) ... және ... ... ... ... ... біраз бөлігі кездеседі. Мысалы, термиялық крекинг бензиндерінде 30 - 35 %, ал каталитикалық ... ... 10 % -- ға ... ... ... Мұнай өнімдерінде кездесетін қос байланысы бар көмірсутектерді келесідей топтарға бөлуге болады:
Мұнайды ертеректе оны деп ... ... зор ... ... орыс ... М.В. ... ... ең алғаш рет мұнай ұңғымасы бұрғыланғанға дейін жүз жыл бұрын, ... ... ... ... ... ... ... еді. , - деп жазады 1763 жылы М.В. Ломоносов.
Мұнайды қыздыру кезінде мұнайға біраз ұқсайтын қарамайларды беретін көмір мен ... шығу ... да орыс ... - академиктер Паллас пен Абихтікі болған еді. Алайда ол кезде олардың қорытындыларының мұнайды ... ... ... аз ... ... болғаны өткен ғасырдың соңында Д. И. Менделеев ұсынған мұнайдың бейорганикалық шығу теориясы еді. Ұлы орыс химигінің айтуы бойынша, жер ... ... ... ... және құрамдарында көміртегі бар басқа металдардың қоспаларынан құралады. Жер қыртысындағы жарықтардан өткен сулардың әсерінен бұл ядро ... ... - ... ... және т.б. ... Жер ... ... жоғары жер қыртысының суық бөліктеріне көтеріле бере олар мұнайдың негізгі құраушы бөліктері болып табылатын ауыр ... ... ... және ... да орыс ... мұндай әдіспен табиғи мұнайға ұқсас сұйық - жасанды мұнайды алды. Д.И. ... ... ... мұнай қарқынды тау түзілу орындарында кездеседі. Мұны жиі бақылауға болады, сондықтан Д.И. Менделеев қорытындыларын барлаушылар мұнайды іздеуде көп ... ... ... ... ... ... ... мұнай кездесуі тау түзілу процестері қосымша фактор болып табылатын жағдайларда кездесетініне көз жетті. ... ... ... түбінде, соның ішінде жағажайлық шөгінділерде жиі табылады. Сірә, теңіз өсімдіктері мен жануарлары қалдықтары судың түбіне ... ... ... Өйткені онда су ағысы болмайды, ол тыныштықта ... оған ... ... ... ... ... ... бұл қалдықтар тотығар еді, ал ауа болмағандықтан, бактериялардың ... бұл ... ... ... ... ... ... оларда толығымен мұнайға айналмайтын процестер өтеді. Мұндағы түсініксіз жайт: осы қалдықтардан ... ... ... ... ... онда ... яғни өсімдіктердің жасыл түсі негізінің және басқа да екі жүз градустан жоғары температурада тұрақсыз болатын ... ... ... Ал ... ... ... ... алатын белгілі химиялық реакциялар тек жоғары температураларда өтеді.
Ақыры 1930 жылы ірі кеңес ғалымы - академик Н.Д. ... бұл ... ... яғни ... аз өзгеріске ұшырайтын заттардың әсерінен химиялық өзгерістерді тездететін құбылыс орын алатынын дәлелдеді. Катализаторлармен өсімдіктерге, бактериялық әсердің өнімдеріне жақын ... ... әсер ... ол ... ... екі жүз ... ... температурада алды. Осылайша сұрақтың жауабы шешілді, бірақ түпкілікті емес: ол ... ... ... ... ... ... ... олар өте тұрақсыз еді.
Табиғатта мұнай түзілуді іске асыратын заттарды ұзақ іздегеннен кейін химия ғылымдарының докторы, профессор Андрей Владимирович Фрост бұл, ... ... ... жауып тұратын кейбір сазбалшықтардың қатысымен болатынын анықтады. Өсімдіктер және жануарлар қалдықтарымен бірге тұнып, сазбалшықтар, жануарлар сүйектері мен микроағзалар кейін мұнай ... ... ... ... ... негізін түзеді. Лай - бұл сазбалшық, өсімдік және ... да ... түр ... қоспасы - бактериялардың әсерінен құмды және басқа да кеуекті тау жыныстарымен қапталады. Олар, өз кезегінде, мұнай мен су ... ... және ... да тау жыныстарының қабаттарымен қапталып, температурасы шамамен жүз градустай қабаттарға дейін түседі. Мұнда мұнай түзілу процесі ... ... лай ... ... біртіндеп қабаттасады да, біз мұнай кенорындарынан табатын кеуекті тау жынысына ... ... ... жаңа ... зор ... ... бар. Ол ... мұнайдың түзілу жағдайларын анықтау әдісімен таныстырады. Мұнай қалай пайда болатынын білетін кен барлаушылары оны іздеу орындарын тез ... ... ... байланысты мұнайдың болатын жерлерін және оның мүмкін орын ауыстыру жолдарын анықтауға ... ... ... ... таралған, жанғыш майлы сұйықтық; маңызды пайдалы қазынды. Мұнай 1.2-2,0 км-ден астам тереңдікте газ тәрізді көмірсутектермен бірге ... Түсі ... қою ... ... ... өзгереді, тығыздығы 0,65-1.05 грамм/см3 аралығында. Мұнай жеңіл (тығыздығы 0.83г/см3-ке дейін), орташа(0,831-0,860 ... ауыр ... ... ... ... 28С ... ... температурада қайнайды, қату температурасы 26-дан-60'С-қа дейін, меншікті жылу сыйымдылығы 1,7-2,1 кДж/(кг*К), меншікті жану жылуы 43,7-46,2 ... ... ... ... ... ... тұтану температурасы 35-120*С, органикалық еріткіштерде ериді, суда ерімейді. Мұнай-көмірсутектердің күрделі (негізінен парафинді және нафтенді, аз ... ... Әр ... кен орындарында мұнайдың көмірсутектік құрамы түрліше өзгеріп отырады. Негізгі ... ... ... ... заттар, меркаптандар, моно-және дисульфидтер, тиофендер және тиофандар, күкіртсутек, пиридин және пиперидин гомоглогтар, т.б. Элементтік құрамы: С 82,5-87%; H 11.5-14.5%; O ... S ... N ... ... зерттеулерде негізінен мұнайдың тығыздылығын, оның фракциялы құрамын, тұтқырлығын, құрамындағы күкірт, шайыр асфальтен, парафиндердің мөлшерін және олардың ... ... ... ... ... ... аз күкіртті , күкіртті, жоғары күкіртті болып үш топқа бөлінеді. Әдетте мұнай ... азот пен ... ... ... тек ... ... 1,8 және 1,2%-ға азаяды. Мұнайдың негізгі пайда болу көзі - ... ... ... ... ... ... сапропельді органикалық зат және өсімдік қалдықтарынан түзілетін гумосты зат. Мұнайда 20-дан астам әр түрлі элемент (V, Ni, Ca, Mg, Fe, Al, Si, Na, т.б) бар. ... ... ... - саз ... олар ... ... жеткенде мұнай түзілетін басты фактор - органикалық заттар 50*С-тан жоғары температурада ұзақ уақыт қызады. Бұл ... жоғ арғы ... ... 2,7-3 ... ... тереңдікте жатады. Төмен шекарасы -3,5-5 км. Мезокатагенез белдемінде көп мөлшерде мұнай көмірсутектері түзіледі, олар бензин және керосин ... ... ... ... ... ... (персия тілінен neft- тұтанатын) - жанғыш, майлы, түсі - кен
орнына байланысты ашық ... ... ... ... ... өзіне тән иісі бар сұйықтық. Ол судан жеңіл, тығыздығы 0,80- 0,95 г /см, суда ерімейді, органикалық ерткіште ... ... - ... ... ... кен ... байланысты мұнайдың сапалық - сандық құрамы әртүрлі. Кез келген мұнайдың ... үш ... ... ... ... ... кіреді. Мұнайда көмірсутектердің басқа қосындылары бар. Олар - органикалық қышқылдар, Н2 S , ... ... ... ... ... ... өңдеуге жіберілетін тауарлық мұнай алынады. Қазақстанда 160 мұнай кеніші бар. Олардың ішінде ... - ... және ... ... Каспий мен Торғай қайраңдарынан табылған. Ең сапалы кеніш "Елебі" - жоғары сапалы мұнай. Одан ... ... ... ... май Ұлы Отан ... ... шешуші рол атқарған.Елебі мұнайына шығарған Т. Жароковтың "Ана" өлеңі үңілсек:"Бір ... ... ... көз тұнбай ма мұнайынан!"Ақын Елебі мұнайын Алатау деңгейімен салыстырып, көп екенін жырлайды. Елебі мұнайында циклопарафиндер көп. Маңғыстау мұнайында- ... ... ... де түсі де ... ... ... қату ... да әртүрлі. Грозный мұнайы - 20 С -- 10 С№ ... ... ... ... ... Баку ... циклопарафиндерге бай. Ашылу тарихы. Мұнайды ең алғаш рет мәдениеті озық, мұнайға бай ертедегі шығыс халқы пайдалана білген. Юра мен Бор ... ... ... мұнай біздің эрамызға дейін 2800-3500 жыл ертеде.Иран халқы пайдаланған Суза ... ... ... ... ... ... Бұрын адамға түсініксіз табиғат құбылыстарының бірі жерден, не судан шығып жатқан от болатын. Жерден шыққан отқа ... қана ... ... "Құдайдың кереметі", деген соқыр сеніммен отқа табынған. "Мәңгі оттар", "Мәңгі шырақтар" деп атаған. Олар Апшерон түбегінде, Геранда көп болған.
Мұнайдың ... ... мен ... компоненттері
Көмірсутектермен қатар мұнай құрамында тағы басқа заттар да бар. ... бар - H2S, ... ... және ... тиофендер мен тиофандар полициклдіктермен бірге т.б. (70-90% қалдық өнімдерде шоғырланады); азотты заттар - негізінен пиридин, хинолин, индол, карбазол, пиррол және ... ... ... ауыр ... мен ... ... ... қышқылды заттар - нафтен қышқылы, фенолдар, смолалы-асфальтты т.б. заттар ... ... ... ... ... Элементтік құрамы (%): С - 82-87, Н - 11-14.5, S - 0.01-6 ... - 8-ге ... N - 0,001 -- 1,8, O -- 0,005 -- 0,35 ... - 1.2-ге дейін) және т.б. Барлығы мұнай құрамында 50-ден аса ... ... ... ... қоса V(10-5 -- 10-2%), ... Cl ... ... 2::10-2%-ға дейін) т.с.с. Әр зат әр кен орнында әр мөлшерде кездесетіндіктен орташа химиялық қасиетттер жайлы тек ... ... ған ... ... ... ... ... май-энергетикалық балансында орасан зор үлеске ие: оның адамзат пайдаланатын қуат көздері ... 48% ... ... бұл ... ... өндірудің қиындай беруінен, және атом және басқа қуат көздерін пайдалануының ... кеми ... мен ... ... ... дамуына байланысты мұнайға деген сұраныс жанар-жағар майлар үшін ғана емес, синтетикалық каучук, синтетикалық талшықтар,пластмасс, жуу құралдарын, пластификатор, ... т.б. ... ... ... ... өндіру шикізат көздері үшін өсуде. Осыларды шығаруға ... ... ... көп ... парафиндік көміртектер - метан, этан, ... ... ... ... және ... (10-20 ... ... көміртектер), циклогексан; ароматты көміртектер - этилен, пропилен, ... ... ... кендері - бірыңғай құрылымдық элементтермен сипатталатын жеке алаң ... ... ... мен газ ... ... ... ... кендері мұнай немесе газ түрінде және аралас мұнайлы-газды, газды-мұнайлы кендер түрінде ұшырасады.
Оқшауланған жеке кендер өте сирек, көбінесе топталған иірімдердің ... ... ... ... ... ... геологиялық құрылысы мен геотектоникалық дамуы әр түрлі ... үш ... ... ... Ең көне ... аймақтың кендері Солтүстік Каспий синеклизасымен байланысты. Мұнда өндіруге тұрарлық мұнай мен газ ... ... 5000 м-ге ... ... ... жоғарғы палеозойдан төменгі борға дейінгі шөгінділерде орналасқан.
Эпигерциндік платформа құрамына кіретін ... ... ... ... ... -- 300 ... 3000 ... дейін тереңдіктегі құнарлы горизонттар төменгі бордан төменгі юраға дейінгі шөгінділерде орналасқан. Үшінші мұнайлы-газды аймақ герцин және ... ... ... ... орын ... Шу - Сарысу синеклизасында. Мұнда ... және ... ... қоры ... кендері ашылған.
Мұнай өнімдері
Мұнай өнімдері - көмірсутектер мен олардың туындыларының ... ... мен ... ... ... жеке ... қосылыстар. Мұнай өнімдері отын, майлар, битумдар, ауыр көмірсутектер және әр түрлі мұнай өнімдері сияқты негізгі ... ... Отын ... ... өнімдеріне көмірсутекті газдар мен бензин, лигроин, керосин, дизель отыны,мазут, т.б. жатады. Мұнайға серік газдар ... ... ... ... ... ... Олардың бұлай ерекше аталуы мұнай кенімен бірге кездесуіне байланысты - олар ... ... ... ... немесе мұнай кенінің үстін "бүркеп" жатады. Мұнай жоғары көтерілгенде, қысым ... ... ... ... мұнайдан бөлініп шығады. Ертерек кезде мұнайға серік газдар пайдаланылмайтын, мұнай ... ... оны ... жіберетін. Қазір ондай газдарды жинап алады, өйткені олар, табиғи газ ... ... отын және ... ... шикізат болып табылады. Құрамында метанмен бірге басқа да көмірсутектер: этан, пропан, бутан, пентанның едәуір мөлшері болғандықтан, серік газды ... ... ... ... ... ... ... кең. Сондықтан табиғи газға қарағанда химиялық өңдеу жолымен серік ... ... көп ... ... ... ... газдарды тиімді пайдалану үшін оларды құрамдары жақын қоспаларға бөледі. Пентан, гексан және басқа ... ... ... ... күйде болатын қоспалары газды бензин түзеді(олар мұнайдан ішінара газбен бірге ұшып ... Одан ... ... мен ... ... бөлінеді. Газды бензин мен пропанбутан қоспасын бөліп алғаннан кейін құрғақ газ ... оның ... ... ... мен этан ... ... Газды бензин құрамында өте ұшқыш сұйық көмірсутектер бар, сондықтан оны двигательдерді от алдырған кезде тез ... үшін ... ... ... мен ... ... газ түрінде, жанармай ретінде тұрмыста пайдаланылады. Құрамы жөнінде табиғи газға ұқсас құрғақ газ ацетилен, сутегі және басқа да ... алу ... сол ... отын ... ... Мұнайға серік газдар химиялық өңдеуге арналған және жеке көмірсутектер - этан, пропан, н-бутан, т.б. бөлініп ... Ал ... ... көмірсутектер алады. Мұнай - молекулалық массалары әр түрлі, ... ... да ... емес ... ... ... айдау арқылы оны жеке фракцияларға(дистиляттарға бөледі, мұнайдың құрамында С5 - Сn ... бар және ... ... ... ... ... С8-С14 көмірсутектері болатын 150-200°С аралығында қайнайтын лигроин, құрамында С12-С18 көмірсутектері болатын және 180-300°С аралығында қайнайтын керосин алады, бұлардан кейін ... ... ... бәрі - ашық ... ... өнімдері. Бензин ұшақ пен көліктердің поршенді двигательдері үшін жанармай ретінде қолданылады. Сол сияқты бензин майды, каучукты еріткіш ретінде, ... ... т.б. ... ... ... үшін ... болады. Керосин - трактор, реактивті ұшақтар мен зымырандардың жанармайы. Ал газойльден дизель жанармайы өндіріледі. Мұнайдан ашық түсті ... ... ... ... қара түсті тұтқыр да қоймалжың сұйықтық қалады, ол - мазут. Қосымша айдау арқылы мазуттан автотрактор майы, авиация ... ... ... т.б. ... алады. Мазутты өңдеп жағрмай алумен қатар оны химиялық әдіспен өңдеу ... ... ... ... бу қазаны қондырғыларында сұйық отын ретінде пайдаланылады. Мұнайдың кейбір сорттарынан қатты көмірсутектер қоспасы - парафиндер алынады; ... және ... ... ... ... алады. Табиғи газ - жер қойнауында ... ... ... ... ... ... газдар қоспасы.
Майлар - мұнайдың қалдық фракциялары мен ауыр ... ... ... ... Ауыр көмірсутектерге парафиндер, церезиндер, озокериттер және олардың майлармен ... ... ... - ... ... тотықтыру арқылы немесе гудронды тереңдетіп айдау арқылы алынған май фракцияларынан кейін қалатын жартылай қатты және ... ... ... ... ... өнімдеріне мұнай коксы, күйе, мұнай пиролизінің әр алуан өнімдері (бензол, толуол, ксилол, т.б.), асидолдар, деэмульгаторлар, хлорпарафиндер, т.б. ... ... ... ... ... және химиялық қасиеттеріне байланысты бағаланады.
Мұнайдан алынатын өнімдер және олардың қолданылуы.Мұнайдың өзі әр түрлі: ракеталық, авиациялық, ... ... ... ... ... ... ... отын шикізаты болып табылады. Мұнай - ... ... ... ... қоспасы, оны өңдеу негізгі әдісі - айдау болып табылады. Серік газдан, судан айырылғаннан кейін мұнай қыздырылады, сонда ол ... ... ... - 200 ... ... ... - 250 С
Лигроин фракциясы
С10- С16
150- 300 С
Керосин фракциясы
Мұнайдың ашық түсті өнімдері.
Бензин- ұшақ пен автокөліктерде жанар май, майды, каучукты ерткіш ... ... ... үшін ... трактор майы.
Керосин- трактор, шам, ректив жанар майы, ... ... ... - ... ... майы.
Мұнай қалдығынан тұтқыр, қара сұйықтық мазут деп аталынады. Мазут қазандық ... отын ... ... ... ... ... - ... ұршық, цилиндр жағар майлары алынады. Мазуттан вазелинмен парафин алынады. Вазелин - ... ... ... ... ... ... және қарындаш өндірісінде пайдаланылады. Мазут өңделгеннен кейін жол құрылысында кеңінен қолданылатын издорын алынады.
Мұнайдан қазіргі таңда 500- ден астам заттар ... ... ... ... оны ... ... айналдыруға негізделген. Мұнай айдаудың өндірістік қондырғысы құбырлы пештен, ректификациялық мұнарадан (2) және тоңазытқыштан тұрады.
Пеште ... ... ... ... ... жіберіліп, 350 С - қа дейін қыздырылады және ... буы ... ... өтеді. Оның биіктігі 40 м; ішінде тесіктері бар табақшалары бар ... ... ... ... ... ... буы табақша тесіктерінен өткенде қайнау температураларына байланысты ... ... ... ... ... ... мұнай өнімдері бөлінеді: а) құрамында бензин мен лигроин бар бензин фракциясы, ә) құрамында керосин мен ... бар ... ... б) ... ... ең сапа ... ... Айдау кезінде алынатын бензиннің шығымы 20% -тен аспайды. Бензинге деген сұраныстың өсуі бензиннің шығымы едәуір артық болатын мұнай ... ... ... ... ... төзімділігі.
Бензиннің сұйық жанар май ретіндегі аса бағалы қасиеттерінің бірі - детонацияға төзімділігі. Детонацияны түсіну үшін іштен жанатын ... ... ... ... ... еске ... ... цилиндрінде бензин буы мен ауа қоспасын сору арқылы барады, қоспаны поршень сығып, қатты қысады да электр ұшқыны арқылы от алдырылады. ... ... ... ... газдардың көлемі ұлғаяды,поршеньді кері итеріп жұмыс істейді. Бензин буы мен ауа қоспасы қаншалықты ... ... ... ... ... күшті болады және жанармайды да аз жұмсайды. Бірақ бензиннің кейбір сорттары қатты қысымды көтере алмайды. Кейбір көмірсутектер қысым кезінде өте тез ... ... ... белгі береді. Қопарылыс толқынының поршеньді соғуынан цилиндрде дүрсілдеп қатты дыбыс шығады, осыдан ... ... ... тозады, двигательдің қуаты кемиді. Бензиннің қопарылыс түрінде жануы ... деп ... ... ... детонацияға өте төзімсіз келеді. Тармақталған көмірсутектер, сол сияқты қанықпаған және араматты көмірсутектер детонацияға төзімдірек келеді, олар ... ... ... ... демек әлдеқайда қуатты двигательдер жасауға мүмкіндік туғызады.
Бензиннің детонацияға төзімділігін есептеу үшін октан шкаласы пайдаланады. Детонацияға төзімділігі өте жоғары изооктанның 2,2,4 три ... ... саны 100-ге тең деп ... Өте оңай ... н- ... октан саны-0. Гептан мен изооктан қоспасының октан саны олардың құрамындағы изооктанның (%-) мөлшеріне тең болады. Осындай шкаланы ... ... ... ... ... Егер бензиннің октан саны 76 болса, ондай ... ... 76% ... мен 24% ... ... ... ... туғыза алады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Соколов Р.С. Химическая технология М.: ГИЦ ... ... ... А.М., ... Т.И., ... М.Г. ... ... технология.-М.:ИКЦ. Академкнига. 2004.
* Бесков В.С. Общая химическая технология.М.: ИКЦ. Академкнига, 2006.-452 ... ... ... ... В 2-х частях. Часть первая Первичная переработка нефти /Под ред. ... и ... ... ... С. 2007. -400с.
* Соколов Р.С. Практические работы по химической технологии М.ГИЦ Владос, 2004, 271с
* Лебедев Н.Н. ... и ... ... ... и ... синтеза. М.:Химия. 1988.-596с.
* Химическая технология органических веществ: учебн. пособие /Дьячкова Т.П., Орехов В.С., Субочева М.Ю.. ... Н.В.- ... ... ... гос. ... ун-та. 2007. -172с.
* Новые процессы органического синтеза. Под ред. ... 1989.
* ... Т.О. ... в ... ... и ... ... -Астана: Изд-во , 2004. -212.
* Сарданашвили А.Г. Львова А.И. Примеры и задачи по ... ... ... и газа. М.: Химия, 1973.
* Усачев В.В. ... ... ...

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы мұнайды қайта өңдеу процесінің автоматтандыруды жобалау17 бет
Ақтөбе облысы «Мұнай өңдеу зауытындағы» мұнайды абсорбциялау процесінің автоматтандырылуын жобалау21 бет
Жаңажол мұнай газ өңдеу кешенінің №2 мұнайды дайындау цехы ЦПН бойынша мұнайды демеркантандыру қондырғысының автоматтандырылуын жобалау21 бет
Мұнай химиясында және мұнайды қайта өңдеудегі сутегінің рөлі62 бет
Мұнайды алғашқы өңдеу15 бет
Мұнайды алғашқы өңдеу туралы21 бет
Мұнайды біріншілік өңдеу әдісі бойынша ғылыми-техникалық әдебиеттердің сараптамасы56 бет
Мұнайды қалдықсыз өңдеу технологиясы16 бет
Мұнайды қолдану тиімділігін арттыру, және оны ары қарай терең өңдеуді қамтамасыз ету133 бет
Мұнайды өңдеудің біріншілік және екіншілік процестерінің химиялық негіздері14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь