Мұнай өңдеу технологиясы

І. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
ІІ. Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
2.1. Мұнай туралы жалпы мағлұматтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
2.2. Мұнайдағы оттекті, күкіртті, азотты қосылыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
2.3. Мұнай дисперсті жүйелерінің қасиеттері мен құрылысы туралы ... ... ... ...8
2.4. Мұнай эмульсияларының түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
2.5.Мұнайды сусыздандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
2.6. Мұнайды тұзсыздандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.7. Деэмульгирлеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.8. Мұнай эмульсияларындағы деэмульгаторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.9. Мұнай эмульсияларының деэмульгаторларының классификациясы ... ...18
2.10. Деэмульгатор ерітінділерінің физика.химиялық қасиеттерінің мұнайды сусыздандыру процесіне әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.11. Магнит өрісі әсерімен Грознен мұнайы мен ауыр көмірсутек шикізаттарын қайта өңдеу және дайындау процестерін қарқындандыру ... ...21
ІІІ. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
Қазіргі нарықтық жағдайдағы кәсіпорындардың бәсекелесуіндегі мәселелер шығарылатын өнімнің сапасының жоғары болуымен тікелей байланысты. Отын-энергетика саласындағы кәсіпорындар үшін инновациялық стратегияны дамыту – аз шығындалып, мақсатты өнім шығымын арттыру, ХТП қарқындандыру арқылы өнімнің неғұрлым сапалы түрлерін алу жолында жаңа технологияны ойлап табу және енгізу болып табылады.
Қолданыстағы қондырғылардан алынатын өнім сапасын және өндіріс әсерін айтарлықтай арттыруға көмірсутекті шикізаттарға дәстүрлі емес әдістермен, әсіресе арасындағы айрықша әмбебап, әсерлі және техникалық жағынан қарағанда күрделі емес болып табылатын магнитті өңдеу қолдану арқылы жол табуға болады.
Көмірсутек шикізатын қайта өңдеу процестерінде магнит өрісін қолдану жақын аралықта қолға алынды. Бұл аймақтағы зерттеулер көп емес, магнит өрісін қолдану әдістерінің бір-бірінен айырмашылығы бар, ал алынған нәтижелер көбінесе салыстырылатындық емес. Соған қарамастан, магнит өрісін қолдануда көмірсутекті шикізаттарды қайта өңдеуде пайдаланудың қарапайымдылығы, реагенттерді қолданбауы, экологиялық таза және жедел шығын орнының өтелуі сияқты жағымды жақтары мұнай технологиялық процестердің қарқындануына жаңа мүмкіндіктер ашады. Халық шаруашылығын дамытудағы басты мәселелердің бірі – еліміздің отын және энергия қажеттілігін қамтамасыз ету болып табылады.
1. Такаева М.А., Мусаева М.А., Ахмадова Х.Х., Пивоварова Н.А., Сыркин А.М. «Магнит өрісі әсерімен Грознен мұнайы мен ауыр көмірсутек шикізаттарын қайта өңдеу және дайындау процестерін қарқындандыру». Электрондық ғылыми журнал «Нефтегазовое дело», 2011, №3
2. http://stud24.ru/metallography/mnajdy/466842-1770289-page1.html
3. Бишімбаева Г.Қ., Букетова А.Е. Мұнай және газ химиясы мен технологиясы: Оқу құралы.- Алматы: «Бастау», 2007. 242б.
4.Құбырлар-орнату-мұнай-мен-газды-экспорттау. http://www.diplomkaz.kz/wp-content/uploads/2013/02/
        
        МАЗМҰНЫ
І. Кіріспе..................................................................................................................3
ІІ. Негізгі бөлім.......................................................................................................6
2.1. Мұнай туралы жалпы мағлұматтар................................................................6
2.2. Мұнайдағы оттекті, күкіртті, азотты қосылыстар.........................................7
2.3. Мұнай дисперсті жүйелерінің қасиеттері мен құрылысы туралы...............8
2.4. ... ... ... ... ... тұзсыздандыру...............................................................................14
2.7. Деэмульгирлеу әдістері..................................................................................16
2.8. Мұнай эмульсияларындағы деэмульгаторлар.............................................17
2.9. Мұнай эмульсияларының деэмульгаторларының классификациясы.......18
2.10. Деэмульгатор ерітінділерінің ... ... ... ... ... әсері.............................................................................19
2.11. Магнит өрісі әсерімен Грознен мұнайы мен ауыр көмірсутек шикізаттарын қайта өңдеу және дайындау процестерін ... ... ... ... ... нарықтық жағдайдағы кәсіпорындардың бәсекелесуіндегі мәселелер шығарылатын өнімнің сапасының жоғары болуымен тікелей ... ... ... ... үшін инновациялық стратегияны дамыту - аз шығындалып, мақсатты өнім ... ... ХТП ... ... ... неғұрлым сапалы түрлерін алу жолында жаңа технологияны ойлап табу және енгізу болып табылады.
Қолданыстағы ... ... өнім ... және ... ... ... ... көмірсутекті шикізаттарға дәстүрлі емес әдістермен, әсіресе арасындағы айрықша әмбебап, ... және ... ... ... ... емес ... ... магнитті өңдеу қолдану арқылы жол табуға болады.
Көмірсутек шикізатын қайта өңдеу процестерінде магнит өрісін қолдану жақын аралықта қолға ... Бұл ... ... көп ... ... өрісін қолдану әдістерінің бір-бірінен айырмашылығы бар, ал алынған нәтижелер ... ... ... Соған қарамастан, магнит өрісін қолдануда көмірсутекті шикізаттарды қайта өңдеуде пайдаланудың ... ... ... ... таза және ... шығын орнының өтелуі сияқты жағымды жақтары мұнай технологиялық процестердің қарқындануына жаңа мүмкіндіктер ашады. Халық ... ... ... ... бірі - ... отын және энергия қажеттілігін қамтамасыз ету болып ... ... ... өндірісі құрылымында табиғи газ және мұнай өндіру үлесі күн санап қысқаруда. Мұндай жағдайда халық шаруашылығында мұнай ... ... ... ... ... ретінде мұнай қайта өңдеу саласының басты мақсаты қайта өңдеуді тереңдету болып табылады. Есептеулер бойынша, ... ... ... ... ... ... қарағанда 1,2-1,4 есе арттырсақ, мұнай шығынын 20-35%-ға кемітуге ... ... ... ... ... ... ... қолдану негізінде мұнайды терең қайта өңдеудің икемді ... ... ... ... ... ... өңдеуге түсетін мұнайдың құрамында хлоридтердің және судың болуы құрылғыны ... ... ... етеді, құрылғылардың ұзақ уақытқа тұрып қалуына, екіншілік процестерде қолданылатын қымбат ... ... ... ... және ... мұнай өнімдерінің сапасының нашарлауына әкеледі.
Мұнай құрамында қабатталған судың ... оның ... ... тасымалдануын қымбаттатады. Судың мөлшері көп болған сайын оны буландыруға және конденсациялауға жұмсалатын энергошығын артады ... ... 5 есе ... ... ... сонымен қатар қабат суымен эмульсия түзетін мұнай тұтқырлығының артуымен де түсіндіріледі.
Мұнайдағы механикалық қалдықтар су көпіршіктеріне адсорбцияланып, мұнай ... ... ... ... ... ... эмульсиялардың түзілуі сусыздандыру және тұзсыздандыру процестерінде пайдалану шығынын арттырады, сонымен қатар қоршаған ортаға зиянды әсерін тигізеді, ... ... суын ... ... аз ... ... ... сумен бірге лақтырылады да, ағызынды суды ластайды. Механикалық қоспалардың артық ... ... ... күшейіп, аппараттарда қабаттар түзіліп, ол жылу беру коэффициентін және құрылғылардың өнімділігін ... және ... ... ... ... зерттеулерде мұнайды тұщы сумен шаймалау айтарлықтай орын алады. Шаймалаудың рационалды схемасын қолдану - ... ... ... кемітеді, демек, канализацияға түсетін судың да мөлшерін азайтады.
Ұңғымадан алынған мұнай - қара-қоңыр ... ... ... тез ... май ... ... ... ірі резервуарларда сақталады, өңдеу заводтарына танкерлер немесе құбырлар арқылы жеткізіледі.
Әдетте, жер қойнауынан өндірілген мұнайдың құрамында:
* Серіктес газдар
* Қаттық (жер ... ... ... тұздар
* Әр түрлі механикалық қоспалар (құм, топырақ және т.б.)
Жер қойнауынан жер ... ... ... құрамында ілеспе газ (50-100м3/т), су (200-300кг/т), минералды тұздар (10-15кг/т), механикалық қоспалар болады. Оны тасымалдау және өңдеуге беру алдында газдардан, механикалық ... ... және ... ... бөлігінен тазарту қажет. Сонымен мұнай жер бетіне шығу кезінде қысымның төмендеуіне байланысты мұнайдан газ бөлінеді, олар мұнайға ілеспе газ деп ... ... ... ... қиын әрі ... ... мен механикалық қоспалардың болуы жылуалмастырғыштар құбырларының эрозиясы мен ластануын шақырып, жылу өткізгіштік коэффициентін төмендетіп, ... мен ... ... ... Су ... ... өнімділігінің күрт төмендеуіне әкеп соқтырып, отын мен су шығынын арттырады, алдымен суды буландыруға, ал ... оны ... Сол ... ... ... ... сонымен қатар мұнай құрамындағы еріген тұздар аппаратура коррозиясын шақырады. ... ... ... кезекте бензиндік конденсаторлар мен тоңазытқыштардың, күкіртті мұнайларды ... ... ... ылғал әсерінен күкіртті темір түзіледі, ол қорғаушы қабыршақ (пленка, қабат) түрінде болады:
Fe + H2S = FeS + ... тұз ... бар ... ... ол ... темірге айналады, ал ол өз алдына суда ериді де, темірдің жаңа қабатын ашып, H2S - тің ... ... ... ... + 2НСℓ = FeCℓ2 + ... ... көріп отырғандай мұнайларды дайындықсыз өңдеуге
болмайды. Демек мұнайларды тек қана ... ... ... ... ... зауыттарында да дайындау керек. Алғашқы өңдеуге берілген мұнай ... ... ... ... механикалық қоспалар болған жағдайда 1-0,2% артық су болмау керек. Сондықтан мұнайларды кеніштен тасымалдамастан бұрын дайындау керек.
Даярлау ... ... ... Мұнайдан газды сепарация және тұрақтандыру арқылы бөлу;
* Механикалық қоспалардан тазалау;
* Сусыздандыру және ... ... ... ... ... мен мұнай өнімдерінің сапасына қойылатын ГОСТ-тың талабы мынандай:
* ... ... ... Wсу< ... ... ... ... Pтұз< 200 мг/л.
Мұнайды ректификациялау алдында қойылатын келесі талап мынандай:
* Судың массалық үлесі, Wсу< 0.05%
* Тұздың массалық үлесі, Pтұз< 20 ... ... өте ... ... ... ... ... айдау жүргізіледі. Мұнайдың құрамындағы тұздарды толық еріту үшін, шикі мұнайға таза су қосып 2-3 сатымен ... ... әр ... - 50-100 м3 ... газдар, құрамында еріген тұздар бар 200-300 кг су, 1,5 масс. %-ке ... ... ... ... ... ...
Мұнайды өңдеуде шығынды азайту үшін оны арнайы өңдеуден өткізеді. Мұнайдағы ... бөлу үшін ... және ... процестері жүргізіледі. Мұнайдағы механикалық қоспалар мен суларды тұзсыздандыру және сусыздандыру процестер арқылы келтіреді.
2.1. ... ... ... ... - жердің қалдық қабатына көп тараған сұйық, жанғыш материал. Мұнай және одан жер бетіне ... ... ... - ... және ... адам ... көптен белгілі. XVIII ғасырдың соңынан бастап мұнай өңдеудің өнімі - ... ... және ... жарықтандыруда пайдалана бастады, ал XIX ғасырдан бастап ішкі жану ... ... ... ... ... өнімдері әр түрлі жол көліктерінде негізгі отын болды.
Мұнай ... ... ... мен ... бөлек оттекті, күкіртті, азотты қосылыстардың, көмірсутектердің (алкандар, циклоалкандар, арендер) қоспасы болып саналады.
Мұнай - сыртқы көрінісі ... май ... ... ... түсі ... ... ... мөлшеріне және құрылымына байланысты: қара, қызғылт, бурыл, ашықтау түсті және тіптен ... де ... ... ... ... және онда іс ... ... Онң тұтқырлығы оның құрамына байланысты, бірақ барлық жағдайда судың тұтқырлығынан жоғары. ... - ... зат, оның жану ... ... ... қарағанда (көмір, торф) жоғары. Ол шамамен 42 МДж/кг құрайды. Мұнайдың қатты жанғыш ... ... күлі аз ... ... ... ... - ол нафат деген, ағын жиналушы, ағын шығушы мәнін беретін ... ... ... ... анықтау қазіргі ғылымның ең күрделң проблемасы болып табылады. Геологтер мен химиктердің басым көпшілігі мұнайдың түзілуінің органикалық теориясын жақтайды, ... ... ... ... ... ... әр түрлі химиялық өзгерісінің нәтижесінде табиғатта абиогенді тәсілмен түзілуін жақтайды. Мұнайдың бейорганикалық түзілу ... ... бірі ... ... 1877 жылы ... Оның ... бойынша, мұнай көмірсутектері жер астында металл карбидтердің сумен әрекеттесуі нәтижесінде ... ... ... ... ... әр ... ... көмірсутектердің пайда болуын карбид теориясымен түсіндіру мүмкін емес.
Мұнай түзілу - өте күрделі, көп сатылы және көп ... ... ... процесс. Мұнайдың дүниежүзілік барланған қоры - 306млрд.тонна. оның 95млрд. тоннасы - өндірістік өндірілетіні. Мұнай кен ... ... ... және ... ... ... ... Жер шарында барлығы 10мың мұнай және газ кен орындары бар. Оның ішінде 1500 мұнай және ... ... кен ... ... елде ... ... өндіру басқа жанғыш қазбаларға қарағанда жеңіл. Оны тасымалдау құбырмен іске асырылады және оны қарапайым өңдеп, әр түрлі бағытта ... өте көп ... ... ... ... ... мұнайға көбірек байланысты.
2.2. Мұнайдағы оттекті, күкіртті, азотты қосылыстар
Оттекті қосылыстар. Мұнайдың құрамындағы оттектің көп ... ... ... ... ... оның 10% - ы ... ... - карбон қышқылдары мен фенолдар. Моноциклді ... ... ... кездесетін нафтен қышқылдары болып табылады. Физикалық қасиеттері бойынша нафтен қышқылдары - ... ... ... ... Олар ... ... тұз ... реакция мұнай фракцияларынан қышқылдарды бөлуге көмектеседі. Бұл қышқыл-сілті металдарының тұздары суда жақсы ериді. Нафтенді қышқылдардың металдарында тұздар түзіледі, мұндай жағдайда олар ... ... ... ең аз ... алюминийді бұзады. Керосиндерден және майлы дистиляттардан бөлінетін техникалық нафтен қышқылы еріткіштер, каучук, анилинді бояулар және әр түрлі лактар шығаруда қолданылады. ... ... көп ... ... да ... ... ... арасында ең белгілісі - төмен ... ... ... Нейтралды оттекті қосылыстарды негізінен кетондар құрайды. Олар орташа және жоғары фракциялардан анықталады. Нафтен қышқылдарының және олардың сілті металдары мен тұздары ... бері ... ... ... ... ... Күкірт - мұнайларда және мұнай өнімдерінде ең көп тараған гетероэлемент. Мұнайдағы оттекті қосылыстар сияқты, күкірт те оның фракцияларында ... ... ... ... ... ... керосинді фракцияларда жеңіл май фракцияларына қарағанда аз ... ... ... да фракциялардың қайнау температурасы көтерілумен өседі. Мұнайларда күкірттің ... ... ... және ... ... дисульфидтер, сульфидтер, тиофеннің туындылары күйінде және тағы басқа түрде кездеседі. Мұнайдың құрамында меркаптанда және ... ... ... ... келеді. Олардың мөлшері мұнайда аз. Меркаптандар негізінен мұнайдың жеңіл фракцияларында кездеседі. Барлық меркаптандардың иісі жағымсыз, өте ... Осы ... газ ... ... бүтіндігін, газ шығармайтынын білу үшін табиғи газға аз мөлшерде қосып, ... ... ... ... химиялық қасиеті жағынан спирттерге ұқсас. Меркаптандар өнімдерге өте зиянды қоспа болып ... ... олар ... ... ... ... крекинг бензинінде шайыр түзеді және мұнай өнімдерінде өте өткір, жаман иіс береді.
Сульфидтер ... ... ... ... ... көп ... Тиофан және оның туындылары мұнайдың орта және жоғары қайнаушы фракцияларында болады.
Азотты ... ... ... ... құрамында 2-3%, көп дегенде 10%-ға барады. Азоттың көпшілігі мұнайдың ауыр фракцияларында және қалдық өнімдерінде ... ... азот ... ... және нейтралды болып бөлінеді. Азотты негіздер мөлшері 30%-дай құрайды. Олар мұнайды айдағанда дистилятты өнімдерге ауысады. Мұнайда гетеросақиналы азот ... бар ... да ... ... саны 3-ке ... ... Олар - ... хинолин, акридин. Мұнайдағы нейтралды азот қосылыстары негізгі бөлікті құрайды (80%) және олар ... ... ... ... ... кездеседі. Нейтралды азот қосылыстарына: индол, карбозол, т.б. жатады: мұнай фракцияларының қайнау температурасы өскен сайын, оларда нейтралды азот ... ... ... ... азот ... ... Азот ... қыздыруға тұрақты. Әсіресе, оттегісі жоқ болса, мұнай өнімдерінің пайдалану сапасына көп әсер етпейді, ... ... ... және мазутты көп сақтағанда, кейбір азот қосылыстары шайырға айналады.
Өңдеуге түсетін мұнай құрамында судың және тұздардың болуы ... ... ... ... көп зиян ... ... ... көп болса, мұнай айдау қондырғысының аппараттарында қысым көтеріледі, олардың ... ... суды ... және ... ... жылу ... Мұнай дисперсті жүйелерінің қасиеттері мен құрылысы туралы
Мұнай және мұнай өнімдерін мұнайлы дисперсті жүйе ретінде қарастыру олардың қозғалысын, химиясын, және оларда ... ... ... ... ... ... тәртібін және процестердің қарқындандыру жолдарын болжауға мүмкіндік береді. Соңғы үш онжылдықта МДЖ-ның табиғаты және қасиеттері, құрылысы ... ... газ, ... және және ... ... алынған өнімдер қандай болатыны жайлы қарқынды зерттеулер жүріп жатыр. Жан-жақты анализ және мұнай жүйелерінің компоненттерінің физикалық және химиялық ... ... ... ... және ... өнімдерін өндіру, тасымалдау және өңдеу процестерін қарқындандыруға жаңа мүмкіндіктерге қол жеткізуге болады.
Мұнай және мұнай ... ... ... ... ... әр ... ... және көмірсутекті емес компоненттер болатыны мәлім. Мұнай және ... ... ... ... ... ... ... түрде төрт құрамдас топты атап өтуге болады: төменмолекулалы және жоғарымолекулалы ... ... ... емес ... ... ... Мұнай және мұнай өнімдерінің физика-химиялық қасиеттері ондағы компоненттердің сандық құрамы және ... ... мен ... ... ... ... жүйеге магнит өрісімен әсер еткен кезде спиндер вектор бағытына қарай және оған қарсы бағытта бағдарланады. Магнит өрісінің әсерінен магниттік ... ... Ол ... ... ... аса ... ... пайда болуына әкеліп соқтырады.
Сол кезде молекулалар кеңістіктегі орындарын ауыстырады. Соқтығысудан болған ядроаралық қашықтық пен молекулалардың ... ... ... ... ... ... ... энергиясының өзгеріс заңы жүреді, содан кейін электрондық ауысулардың кванттық секірісі ... Ол ... ... ... ... әкеледі.
Магнит өрісі әсерінен синглетті-триплетті ауысуулары нәтижесінде жаңа радикалдар немесе бирадикалдар түзіледі. Синглеті-триплетті ... ... ... ... мен ... поляризациясын туғызады. Радикалды реакциялардағы спиндік поляризация мен магниттік әсерлер - жалпы физикалық механизммен негізделген бір-бірімен тығыз ... екі ... ... ... өрісімен әсер еткенде оның энергиясы емескі өзгереді. Энергетикалық тосқауылдың алдын алу үшін жүйеге өте аз әсер ... ... ... активтілік энергиясы қажет. Ал ондай әсер ретінде магнит өрісін алуға болады.
2.4. Мұнай эмульсияларының түрлері
Эмульсия ... ... ... немесе аз еритін екі сұйықтық қоспасы. Мұнай эмульсиялары екі типті болады: (гидрофильді эмульсия) және (гидрофобты эмульсия). Эмульсия түсі ... - қою ... ... дейін, консистенциясы - қаймақ тәріздестен май ... ... ... да ... су көп болса, соғұрлым оның қозғалғыштығы төмен болады.
Көлемінде коллоидтық бөлшектер таралған сұйықты дисперстік орта деп, ал ... ... өзін ... фаза деп атайды.
Эмульсиялар, оның ішінде мұнай эмульсиялары, өзара ерімейтін екі ... ... ... ... ... дисперленетін, яғни ұсақ тамшылар түрінде таралатын болғанда түзіледі.
Ұзақ уақыт сақталу кезінде кәдімгі жағдайда мұнай эмульсиялары екі сұйық фазаға ... ... ... Алайда көп жағдайда екі сұйық фазаға бөліну жартылай жүреді де, су мен мұнай қабаттарының арасында аралық эмульсиялық ... ... ... ... су мен ... тұтқырлықтарынан әлдеқайда жоғары болып келеді.
Мұнай эмульсиялары көбінесе кері эмульсиялар, яғни су мұнайдың көлемінде тамшылар түрінде таралған системалар, түрінде кездеседі. ... ... ... орта - ... ... фаза - су. ... бұл түрі ... деп саналады: суда оның бетіне қалқып шығады, бензин мен басқа да органикалық еріткіштерде біркелкі таралады.
Тура ... яғни ... ... сулы ортада біркелкі таралған системалар, сирек кездеседі. Мұндай эмульсиялар гидрофильді деп саналады: суда біркелкі таралады, ал бензин мен ... да ... ... батып кетеді (1 кесте).
Мұнай эмульсияларының түрлері
Мұнай эмульсиялары
Құрамы
Су мұнайда таралған эмульсия түрі
Мұнай суда таралған эмульсия ... орта ... ... ... суда қалқып шығады, бензинде біркелкі таралады
Гидрофильді: суда біркелкі таралады, бензинде батады.
Гидрофильді эмульгаторға (олар суда ... ... де ... ... ... ... ... тұздары, сульфоқышқылдар және т.б. жатады. Гидрофобты эмульгаторларға (олар ... ... ... де суда ... ... ... ұнтақталған бөлшектері, металдардың, әсіресе кальций, магний, темір, күмістердің тотықтары, асфальтты және шайырлы ... және т.б. ... ... ... басқа себебі - су тамшылары мен қатты сүзінділерде статикалық электр зарядтарының жиналуы. Статикалық электр зарядтарының ... ... ... ... ... ол өз алдына су бөлшектерінің бірігуіне кедергі жасайды.
Эмульсия түрін анықтаудың екі тәсілі бар. Бірінші эмульсияны су ... ... ... ... суда ериді де, бензин түбіне тұнады.
Кері құбылыс гидрофобты эмульсияда байқалады. Екінші тәсіл электр тоғын өткізгіштікке негізделген. Электр ... тек қана ... ... өткізеді.
Эмульсиялардың түзілуі беттік құбылыстармен тығыз байланысты. Сұйықтың ауамен немесе екінші сұйықпен жанасқан беті беттік керілу мәнімен сипатталады. ... ... мәні ... ... бөлу ... ... үшін ... энергияның шамасына тең. Мұнай мен мұнай өнімдерінің беттік керілуі 0,02-0,05 Н/м аралығында жатады.
Кейбір заттарды шикі мұнайға қосқанда мұнай мен су ... ... ... ... ... Бұл ... мұнайға қатысты құбылыс. Іс жүзінде белгілі заттарды өте аз мөлшерде қосқанда еріткіштің ... ... ... ... ... ... ... беттік - активті заттар (БАЗ) деп атайды.
Кез келген эмульсия сұйықтықтың дисперленуі (бөлшектенуі) мүмкін болатын ... ғана ... ... ... ... ... аз болса, яғни сұйықтықтың өзінің айдыны ұлғаюына қарсыласуы неғұрлым аз болса, ... ... ... оңай ... екі таза ... ... сұйықтықтарды араластырудан кейін алынған эмульсия тұрақтығы жоғары болмайды. Ауырлау сұйықтық түбіне отырады, дисперс фазасының тамшылары бір-бірімен соқтығысын үлкейеді. Бұл екі ... ... екі ... ... алып ... соғады. Тек қана дисперстігі өте жоғары дәрежеде, дисперс фазасының тамшысының диаметрі микрометрдің ондық бөлшегімен (10-7 м) өлшенгенде және ... ... ... ... теңестіргенде эмульсияны бұзу қиындайды.
Егер екі бір бірінде ерімейтін сұйықтықтар қоспасы дисперстенуге қабілетті жағдайда болса және онда адсорбция ... түзу ... ... ... төмендететін беттік - активті зат болса, жағдай басқаша болады. ... бұл ... ... ... ... ал ... (бұл өте ... рөл атқарады), тамшы дисперс ортаның молекуласымен емес, ол күшті адсорбциялық қабатымен қапталады. Мұндай жағдайда тұрақты, қиын бөлінетін эмульсия ... ... ... фазасының тамшысы - өзіндік өте тұрақты қабатымен қапталғандықтан, олар бір-бірімен қосыла алмайды. Кейбір кездерде адсорбция қабатының қалыңдығы микроскоппен байқауға болатындай ... ... ... мен ... жәрдемдесетін заттарды эмульгаторлар дейді. Оларға мұнайдың шайырлары, асфальтендері, асфальтоген ... және ... ... ... ... ... тағы да әр түрлі анорганикалық қоспалар жатады.
Тұрақты мұнай эмульсияларының түзілуіне әртүрлі қатты көмірсутектері - парафиндер, церезиндер және қоспа ... ... ... ... олар ... ... ... адсорбцияланып, тұрақты қабат түзеді. Шикі мұнайда эмульгатор болып көбінесе шайырлар саналады. Олар мұнайда жақсы ериді және суда ... ... ... ... ... ... мұнай жағынан беттік қабатқа түседі де су бөлшегінің айналасында тұрақты қабат түзеді.
Мұнай қышқылдарының ... ... ... және ... сабынтұздары мұнайдың және оның дистилляттарында жақсы ериді және сондықтан олар гидрофобты эмульсиялар түзуге көмектеседі. Керісінше мұнай қышқылдарының ... ... суда және ... жақсы ериді. Сондықтан олар су фазасы жағындағы ... ... ... ... ... ... адсорбцияланады да, мұнайдың судағы гидрофильді эмульсиясының түзілуіне жәрдемдеседі. ... екі түрі де ... ... ... ... яғни бір түрінен екінші түріне өтуі мүмкін. Осы құбылысты кейбір кездерде эмульсияларды бұзуда пайдаланады.
Мұнай эмульсияларының ... ... ... ... ... ... тән: ... тұтқырлық, тығыздық, электр қасиеті, тұрақтылық. Дисперстік деп дисперс фазасының дисперс ортадағы бөлуін атайды. ... ... ... мөлшері 0,1-нан 100 мкм дейін өзгереді. Мұнай эмульсияларының тұтқырлығы су мен мұнай тұтқырлығынан жоғары. Эмульсиялардың электр тогының өткізгіштігі судың, ... ... тағы да суда ... тұздар мен қышқылдар мөлшеріне байланысты.
Мұнай эмульсияларының тұрақтылығына, яғни белгілі уақытта мұнай мен суға бөлінбейтін, дисперстік, араласушы сұйықтықтар температурасы, ... ... ... ... әсер етеді.Мұнай эмульсияларын бұзу әдістері. Мұнай эмульсияларын бұзу тетігі бірнеше ... ... 1) су ... ... 2) ... ... тамшыларға бірігуі; 3) тамшылардың тұнуы.
2.5. Мұнайды сусыздандыру
Мұнайдың құрамындағы су мен тұздарды бөліп ... - ... және ... деп ... Екі процесс те мұнай эмульсияларын бұзуға негізделген. Алайда сусыздандыру барысында мұнайды бұрғылау ерітіндісімен ... ... ... ... ... ... ... Сусыздандырғанда мұнайдағы су мөлшері 1-2%-ке жеткізіледі.
Эмульсияларды бұзу үшін сусыздандырады (деэмульсация), яғни ... ... ... ... ... ... ... олар бір-бірімен бірігіп ірі тамшыларға айналып және сұйықтардың қабаттарға бөлінуіне мүмкіндік жасайды. Бұл үшін ... ... ... бұзу ... қолданады:
Мұнай эмульсияларын бұзу бірнеше сатыдан тұрады:
* Коллоидтық бөлшектерді (су ... ... Ұсақ ... ... ірі тамшыларға бірігуі;
* Тамшылардың тұнуы
Эмульсияларды бұзатын процестер:
* Механикалық - тұндыру, центрифугирлеу, ультрадыбыспен өңдеу;
* Термиялық - ... және ... ұзақ ... арқылы судан ажырату, ыстық сумен шаю;
* Химиялық - әр ... ... ... ...
* Электрлік - айнымалы және тұрақты тоқ ... ... ... ... ... ... ... сүзуді пайдалануға негізделген. Тұндыру тәсілі кең тараған, бірақ ол тұрақсыз эмульсиялар болған жағдайда ғана ... ... ... жаңа ... оңай бұзылатын эмульсиялар ғана қолданылады. Мұнай мен судың қабаттануы эмульсия компоненттері тығыздықтарының әр ... ... ... ... мен ... ... ... және мұнайларда құрамындағы суды анықтауға пайдаланылады.
Термиялық тәсіл жылуды ... ... ... ... кезде эмульгатор қабығы кеңейеді және жарылады да, сұйықтық тамшылары бірігеді. Төменге су тұнады, ал бетіне мұнай ... ... ... ... 60◦С ... ... ... тұндырады. Кей жағдайларда 120◦С температураға дейін қыздырғанда ... ... ... Бұл ... ... ... басқа тәсілдерін пайдаланады немесе процесс герметизациямен өтеді, өйткені жеңіл фракциялар ұшып кетуі ... ... ... ... ... қолданылады. Бұл тәсілде қолданылатын заттар - деэмульгаторлар эффектісі эмульгатордың ... басу ... оны ... ... ... байланысты қабыршақ бұзылып 24 эмульсия бұзылады. Соңғы уақытта ионогенді емес БАЗ (этилен мен ... ... ... ... Бұл ... түрі жағынан бұзылатын эмульсияларға қарама- қарсы эмульсиялар түзеді. Бұл эмульсиялардың әрекеттесуі ... ... ... қасиеттері тоқтатылып эмульсия бөлінеді. Деэмульгатор есебінде әртүрлі беттік-активті заттар қолданылады, бірақ олардың эмульсияға әсері өте күрделі және аз ... ... ... ... ... ... ... ион-активті және ионсызактивті деп бөледі. Ионактивтілер ерітіндіде катиондар мен аниондарға диссоциацияланады, ал ... ... ... ... Ең ... ... әсер қазіргі кезде кен орындарында және МӨЗ ... ... ... ... ... ... ... май қышқылдары (ОМҚ).
Термохимиялық тәсілдің мәнісі жылытылған мұнайға деэмульгатор енгізілуде. Бұл тәсіл ... ... ... ... ... Термохимиялық тәсілдің неғұрлым жетілгені мұнайды герметикаланған аппаратурада сусыздандыру. Мұнда мұнай 9кг/см3 қысымда, алдын-ала 150-155◦С температураға дейін қыздырылып ... ... Бұл ... ауыр ... ... эмульсияларын бұзуға пайдаланылады.
Электрлік тәсіл кеніштерінде және әсіресе ... ... ... Оның ... ... ... ... кернеуімен жасалған электр өрісінің әсерінен пленка бұзылып эмульсия бұзылады. Электрлік тәсілде мұнайдың сусыздандырылуы мен ... ... ... маңызды. Әдетте бұл аппаратты электродегидратор деп атайды. Электорлық деэмулсиялауда темір сауытқа, оның қабырғасына жанаспайтын етіп ... ... ... ... ... кернеуі бірнеше мың вольтқа жетеді. Жерге жалғаған және кернеу ... ... ... ... ... ... ... атқарады.
Жоғары кернеулі тоқ жүріп тұрған электродтардың арасымен айдалған эмульсия бұзылады, босап шыққан су тамшылары тұтасады, ... су ... ... астына жиналады. Аталып кеткен деэмулгация әдістері жеке-жеке қолданылмайды десе де болады. Әдетте, құрама әдістер қолданылады, ... ... әдіс ... ... ... ... әдіс ... әдіспен бірге қолданылады.
Өндіріс тәжірибесінде мұнайдан сумен тұзды бөлу үшін эмульсияларды бұзудың қосарланған әдістерін - термохимиялық, ... және ... ... Кен ... ... құбыр ішінде және термохимиялық бұзу әдістері ең көп тараған.
Эмульсияны құбыр ішінде бұзу ... ... ... ... ... аумағында немесе мұнайды жинау коллекторының кіре берісіне 1 т шикі мұнайға есептегенде 15-20 г эмульгатор беріледі, ол ... ... ... ... ... ... ... процесінде бұзады. Процесс тиімділігі мына факторларға - эмульсияның деэмульгатормен араластыруды жеделдетуі мен жүргізу уақытына, ағым температурасына, ... ... ... ... ... ... ішінде бұзу әдісін қолдану мұнайды дайындау қондырғыларының қуатын арттырады, дайындау сапасын жақсартады.
Термохимиялық судан айыруда мұнайдағы судың мөлшері 0,5-1,0% ... ... ... бірге тұздардың едәуір бөлігі бөлінеді. Бірақ мұнайлардың көпшілігі қосымша судан және ... ... ... ... ... ... әдіспен, термохимиялық тұндырумен эмульсияны электр өрісінде әрекеттеу арқылы жүргізеді. ... су мен ... ... ... ... ... (ЭТТК) деп атайды, оларды кен орындарында да және МӨЗ да пайдаланады. Қазіргі кезде ЭТТК іс ... ... МӨЗ ... бар. ... ... ... ... біріктіріліп тұрғызылады да олардың бір бөлігін құрайды. Мұнайдан судың және тұздардың (олардың мөлшері 8-10 рет төмендейді) негізгі ... ... 5 ... ... 6 ... ... ... қайтадан әрекеттеу үшін түседі. 6 дегидраторға беру алдында мұнайға тағы да су ... 6 ... ... айырылған мұнай 2 жылуалмастырғыш, 8 тоңазытқыштан өтеді де судан айырылған мұнай резервуарларына беріледі. ... ... су 9 ... ... ... тұндыру үшін жіберіледі. Ұсталынған мұнай 12 сыйымдылық арқылы шикі зат сорабының қабылдау бөлігіне қайта түседі, ал ... су ... ... ... ... ... жіберіледі.
2.6. Мұнайды тұзсыздандыру
Тұзсыздандыру кезінде сусыздандырылған мұнайды тұщы сумен араластырады да, тағы ... ... ... соң ол ... ... ... Мұнайды шапшаң түрде сумен араластырғанда тұрақты эмульсиялар түзіледі.
Өндірісте мұнайдан су мен тұзды бөлу үшін эмульсияларды бұзудың қосарланған әдістерін - ... ... және ... ...
Термохимиялық судан айыруда мұнайдағы судың мөлшері 0,5-1,0% дейін төмендейді, сонымен бірге тұздардың ... ... ... ... ... ... ... судан және тұздардан тазалауды қажет етеді. Мұнай тазалауды электротермиялық әдіспен, термохимиялық тұндырумен эмульсияны электр өрісінде әрекеттесу арқылы жүргізеді.
Мұнайдан су мен ... ... ... ... ... (ЭТҚ) деп ... Оларды кен орындарында да және МӨЗ-да пайдаланады. Қазіргі кезде ЭТҚ іс жүзінде барлық МӨЗ құрамында бар. Көптеген заводтарда ... ... ... тұрғызылады да олардың бір бөлігін құрайды.
Қондырғының ең негізгі аппараты электрдегидратор-электродтармен жабдықталған сыйымдылық, оларға жоғары кернеулі айнымалы ток қосылады. МӨЗ-да 3 ... ... ЭТҚ ... ... тік орналасқан, шар тәрізді және горизонталді.
* ЭДГ шар ... V=600m3 P=6/7 атм;
* ЭДГ ... ... V=30m3 P=16 ... ЭДГ ... ... V=160 m[3] P=16 ... ... ... электрогидраторлардың қуаты көп емес және сондықтан оларды барлық жерлерде жаңа ... ... ... ... ... ... қысым - 1,0 МПа. Шар тәрізді электрогидраторлар өте үлкен және оларды жасау көп металл шығымын талап ... ... ... ... ... ... ЭТҚ қазір барлығы тегіс осындай электро-гидраторларды пайдалануда.
Горизонтальды электрогидраторлардың жақсы жағы - мұнайдың жүру жолы ұзындау, аппараттардағы мұнайдың болу ... ... ... ... ... жер ... конструкциялы жабдықтарға қарағанда төмен орналасқан. Одан бөлек горизонтальды электрогидраторларда мұнайда тұнған тұз ерітіндісінің қабатына төменгі ... ... ... ... осы ... ... болады және судың үлкен бөлшектері, мұнай электродтар арасындағы электр кеңістігіне түспей жатып, тұнып бөліне бастайды.
Нәтижесінде қондырғыдан шыққан тұзсызданған мұнайдың ... су ... W

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұнай және газ өңдеу технологиясы34 бет
Мұнайды қалдықсыз өңдеу технологиясы16 бет
Мұнайдың индексациясы және оның қайта өңдеу технологиясымен байланысы29 бет
Октябрьск мұнай кен орны89 бет
Мұнай өңдеу, мұнайхимиялық және химиялық өндірістегі технологиялық қондырғылар49 бет
Мұнайды біріншілік өңдеу әдісі бойынша ғылыми-техникалық әдебиеттердің сараптамасы56 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы газды кептіру процесінің автоматтандырылуын жобалау22 бет
Каспий өңірінің экологиялық ахуалы41 бет
Кеңқияқ мұнай кен орының бу-жылулық өндеу арқылы игеру әдісі57 бет
Күкіртсутекпен тазалау қондырғысы44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь