Қазақстан Республикасында шағын және орта бизнестің дамуын талдау

МАЗМҰНЫ

І Маркетинг . бизнестің концепциясы ретінде
1.1 Маркетингтің әлеуметтік.экономикалық мән.мағынасы
1.2 Маркетинг жоспарлары және оның түрлері
1.3 Шағын бизнесті дамытудағы шетелдік тәжірибе

ІІ Қазақстан Республикасында шағын және орта бизнестің дамуын талдау
2.1 Қазақстанда шағын бизнестің қалыптасуы мен дамуы
2.2 Шағын бизнестің ерекшеліктері

ІІІ Шағын және орта бизнестің меркетингтік қызметтін дамыту
3.1 Шағын бизнес проблемалары және оны шешу жолдары
3.2 Шағын бизнесті қолдау тәжірибесі
І Маркетинг – бизнестің концепциясы ретінде

1.1 Маркетингтің әлеуметтік-экономикалық мән-мағынасы

Көз алдыңызға бизнеспен айналысайын деп жүрген кәсіпкерді елестетіңіз. Айталық ол керекті заттарды тауып сатып алды, фирманы мемлекет органдарында тіркеп, банкте есеп-шот ашты, қажет іс орнын жалдады, материалдар мен өндіріс құрал-жабдықтарды жинап алды, өндірісті жұргізіп, тауарлар шығарды, оларға жарнама жасады делік. Міне осы жерде оны ойда жоқ сәтсіздік күтеді: тауарға рынокта сураныс болмады. Кәсіпкер жарнамаға шығындарын көбейте түседі. Сонда да алушылар оның тауарына назар аудармайды. Ешкім оны сатып алмайды. Осыдан сұрақ туады: бұның себебі неде? Мүмкін тауардың сапасы төмен, немесе оның бағасына сәйкес емес шығар? Болмаса тауар үмітсіз ескірген болар? Мүмкін рынок соған ұқсас өтімді тауарларға толы шығар? Ал немесе алушылар өздері үйренген, бүрыннан білетін фирмалардан алғысы келетін шығар? ... Себептер өте көп болуы мүмкін. Бірақ бір нәрсе айқын -ол біздің кәсіпкеріміздің маркетингтен мүлдем бейхабар екендігі.
"Маркетинг" термині ағылшынша "тагкеі" (рынок) сөзінен шыққан және дәлме-дәл мағынасы рынокпен байланысты кәсіпкерлік әрекетті білдіреді. Алайда үғымның мәні одан өте кең де, өте ауқымды. Сондықтан мұның көптеген (2 мыңнан астам) анықтамалары бар. Терминологиялық түсіндірмелерге байланысты пікір-таластарға тоқталмай-ақ, олардың өзара жүйелік жақындығы арқылы маркетингтің бірнеше аспектілерін қарастырайық.
1. Маркетинг - экономикалық үрдіс
Рынокты экономикада жеке адамдардың және фирмалардың қажеттіліктерін қанағаттандыру ісіне шығындардың шексіз өзара алмасуы барысында қол жетеді. Оның жүзеге асуы үшін келесі шарттар орындалуы қажет:
♦ құндылықтарға (тауарға) ие және ол құндылықтарға мүдделі субъектілердің (жеке және заңды тұлғалардың) рынокта болуы;
♦ олардың әрқайсысы ымыралы коммерциялық шешімдер іздеуге қабілетті (мысалы, тауардың бағасы жағынан, тауардан белгілі қажетті орындау қабілетін күту) және субъектілер өз міндеттемелерін орындай алатын қабілеті (мысалы, алған тауар үшін өз мерзімінде ақысын төлеу немесе келісілген уақытта оны жеткізу қабілеті) болуы тиіс;
♦ экономикалық үрдістегі барлық қатысушылардың іс-әрекеті мен олардың таңдауы өз еріктерінде (мысалы, бірі жасаған үсынысты басқалары қабылдауға немесе қабылдамауға еркіндігі) болуы тиіс.
Бұл тұрғыдан алғанда, негізінде маркетинг дегеніміз тұтынушыға қарай жылжытуға бағытталған тауарды кім шығарғанын (өндіруші), кімге арналғанын (тұтынушы), белгілерге және осыған байланысты көптеген басқа қызметтерді атқаруға бағытталған іс-әрекет деп айтуға болады.
Маркетинг экономикалық үрдіс ретінде өндіруші мен түтынушы арасындағы күрделі, көпжақты байланысты қамтама-сыз етеді, олар жасайтын
        
        Мазмұны
І Маркетинг – бизнестің концепциясы ретінде
1.1 Маркетингтің әлеуметтік-экономикалық мән-мағынасы
1.2 Маркетинг ... және оның ... ... ... дамытудағы шетелдік тәжірибе
ІІ Қазақстан Республикасында шағын және орта бизнестің дамуын талдау
2.1 Қазақстанда шағын бизнестің қалыптасуы мен ... ... ... ... Шағын және орта бизнестің меркетингтік қызметтін дамыту
3.1 Шағын бизнес проблемалары және оны шешу ... ... ... ... тәжірибесі
І Маркетинг – бизнестің концепциясы ретінде
1.1 Маркетингтің әлеуметтік-экономикалық мән-мағынасы
Көз алдыңызға бизнеспен айналысайын деп жүрген кәсіпкерді ... ол ... ... тауып сатып алды, фирманы мемлекет органдарында
тіркеп, банкте ... ... ... іс ... ... материалдар мен
өндіріс құрал-жабдықтарды жинап алды, өндірісті жұргізіп, тауарлар шығарды,
оларға жарнама ... ... Міне осы ... оны ойда жоқ ... ... рынокта сураныс болмады. Кәсіпкер жарнамаға шығындарын ... ... да ... оның ... ... ... Ешкім оны сатып
алмайды. Осыдан сұрақ туады: бұның ... ... ... ... ... ... оның ... сәйкес емес шығар? ... ... ... ... ... ... соған ұқсас өтімді тауарларға толы шығар? Ал
немесе алушылар өздері үйренген, ... ... ... ... ... ... Себептер өте көп болуы мүмкін. Бірақ бір нәрсе айқын -ол
біздің кәсіпкеріміздің маркетингтен мүлдем ... ... ... ... ... ... ... шыққан және
дәлме-дәл мағынасы рынокпен байланысты кәсіпкерлік ... ... ... мәні одан өте кең де, өте ауқымды. Сондықтан мұның көптеген
(2 мыңнан астам) ... бар. ... ... ... ... олардың өзара жүйелік жақындығы
арқылы маркетингтің бірнеше аспектілерін қарастырайық.
1. Маркетинг - экономикалық үрдіс
Рынокты экономикада жеке адамдардың және ... ... ... ... шексіз өзара алмасуы барысында қол жетеді.
Оның жүзеге асуы үшін келесі шарттар орындалуы қажет:
... ... ие және ол ... мүдделі
субъектілердің (жеке және заңды тұлғалардың) рынокта болуы;
♦ олардың әрқайсысы ымыралы ... ... ... ... ... ... жағынан, тауардан белгілі қажетті ... ... және ... өз ... ... ... қабілеті
(мысалы, алған тауар үшін өз мерзімінде ақысын төлеу немесе келісілген
уақытта оны ... ... ... тиіс;
♦ экономикалық үрдістегі барлық қатысушылардың іс-әрекеті мен олардың
таңдауы өз еріктерінде (мысалы, бірі жасаған үсынысты ... ... ... ... ... ... ... алғанда, негізінде маркетинг дегеніміз тұтынушыға қарай
жылжытуға бағытталған тауарды кім шығарғанын ... ... ... ... және ... байланысты көптеген басқа қызметтерді
атқаруға бағытталған іс-әрекет деп ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы
күрделі, көпжақты байланысты қамтама-сыз етеді, олар жасайтын айырбасты
белгілі, нысаналы нәтижелілікке бағыттауы ... Осы ... ... қатынастардағы жүріп жатқан потенциалды қатысушылардың арасында
тек тауарлық қана емес, сонымен қатар ақпараттық айырбасты ... ... ... ... ... Бүл аса ... ... зор маңызды орын
алатын іс. Өндірушілердің өзі тек үсынушы және сатушы ғана ... ... ол ... ... ... ... де тыныс-тіршілік жасайды. Өйткені
біркелкі өнім өндірушілер өзіне ... ... ... ... сатып алып, өндіретін тауарын кебейткісі келсе, солғүрлым ол ... ... оның ... мен ... ... ... өзі ... маркетингтің көп қырлы мән-мазмүнын сипаттап ... ... ... ... ... және оны көптеген қолдану сатыларының
ішіндегі ең маңыздысы өндірістің өзі даму ... ... ... ... қызмет атқарады. Олардың ішінде ең негізгілерін айтсақ -
өндірісті бастауға фирманың ... ... ... ... ... ... ... тек маркетинг арқылы ойдағыдай
шешуге болады. Ең алғашында маркетинг шаруашылық ... көп ... және ... ... ... ал ... ... жиынтық
шаруашылық қызметі ретінде ... Дәл осы ... ... ... ... ... Ол темендегі бірінші суретте
біршама бейнеленген.
1-сурет. Бүгінгі фирмадағы маркетингтің орны
Бүл суреттен маркетингтің ... ... ... ... ... ... ... біріне-бірін жақындатып, оларды
қанағаттандыру жалпы идеясына бағыттағанын көруге болады.
Маркетингтің шаруашылық қызметі ретінде орындайтын ... ... ... беру өте ... Сонымен бірге, кәсіпорынның мынадай сүрақтарға жауап
іздеуі маркетингтің ... шек ... ... ... ... ... ... (жаңа өнімді жобалау, ескі
өнімді жаңарту, немесе оның өндірісін тоқтату, т.б. с.с)?
• өнімді ... ... ... (түтынушыларды зерттеу)?
• қашан және кандай шарттарды (баға, шығын, ... ... ... ... ... т.б. с.с.) тауарға қою керек?
• тауардың түтынушыға қандай арнамен жетуі керек (еткізу ... ... ... ынталандыру, т.б. с.с)
Маркетинг - бизнестің концепциясы
Тауардың өмірге келуін әрине ... ... Ал ... да, оны қалыптастыратын да маркетинг үрдісі ... ... ... ... ... ретінде зерттеу, талдау, ойлау және
болжау үрдісін қамтиды. Ол ... ... әр ... ... ... Маркетинг концепциясына сәйкес фирманың жан-жақты
жүмыстарын ... ... ... ала ... және ... түтынушылардың
мұқтаждығы мен қажеттіліктерін нақтылы білу, олардың болашақта өзгеруін
болжамдар арқылы ... ... ... ... ... ... орнына,
сатылатын затты өндіріңіз", "Тауарды емес клиентті жақсы біліңіз" - ... ... ... ... ... ... маман Ф.Котлер мынадай анықтама берді:
Маркетинг - айырбас арқылы мүқтаждық пен ... ... адам ... ... Бір ... мүндай қызмет рынокты жан-
жақты, жүйелі зерттеуге, ... ... ... ... ... оларға өндірісті бейімдеуге бағытталған. Сонымен қатар
өндірілген тауарларды тиімді ... үшін ... және ... ... ... және ... ... болжап
белгілейді. Маркетинг қызметінің негізгі мақсаты-түтынушы мен ... ... ... бір-бірін табуға көмектесу болып табылады.
Жоғарыда айтылғанның бәрін түжырымдасақ, маркетинг қызметіне төменгілер
жатады:
♦ әртүрлі ... ... ... ... ... ... керекті және қажеттілігін қанағаттандыратын тауар шығару;
♦ тауардың қүндылығына ... ... ... және ... ... деңгейде қамтамасыз ететін баға қою;
♦ өндірген тауарды тұтынушыға ең пайдалы және ыңғайлы арнамен жеткізуді
анықтау;
... ... ... және өтімді ынталандыруға белсенді
әсер ету жолдарын табу.
Осы маркетинг қызметтерінің әрқайсысының бағыттары, олардың қүндылығы
және маңыздылығы тек оларды ... ... ... өседі. Бұл жағдайда
маркетинг концепциясы қалыптасады және оның қолданылуы мүмкін.
Шетел фирмаларының тәжірибесі көрсетіп отырғанындай ... ... тек қана ... және қаржы мүмкіндіктерін ғана емес, сонымен
қатар маркетингті дұрыс қолдануын да дәлелдейді. Өйткені маркетинг:
♦ кәсіпорынды басқару принципі ретінде ... ... ... дәйекті
бағыттау үшін тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру жолдары мен
әдістерін белгілейді;
♦ рынок әрекетінің ... ... ... ... ... ... басымдылық алуын қамтамасыз етеді;
♦ рынок әдісі ретінде ... мен ... ... қол ... Маркетинг жоспарлары және оның түрлері
Көптеген фирмалар көп жылдарға арналған жоспарсыз жұмыс істейді. Жаңа
фирма басшыларының ондай ... ... ... да ... ... ... келе ... фирма басшыларының басым көпшілігі жоспарсыз-ақ жүмыс
жүргізуге болады деп ойлайды. Өйткені олардың ойы ... ... ... ... жатады. Сондықтан жоспармен бәрін қамту мүмкін ... ... ... ... ... деп өзін ... тырысады. Осы тәрізді
себептерден көптеген фирмалар көп ... ... ... ... Ал ... ... ... тәжірибе көрсетіп отырғанындай
келешекке арнапған жоспарлау ... ... ... ... ... ... ұтымды жақтарын атап көрсеткен:
1) келешекке арналған жоспарлау фирма басшыларын іс келешегін ... оны күні ... ... ... алдағы бақылауға алынған іс-әрекет көрсеткіштерін ... ... ... ... ұтымды үйлестіруге көмектеседі;
Л) фирма өзінің міндетін және саяси мақсатын анық белгілей апады;
5) фирманың күтпеген кездейсоқ өзгерістерге күні ... ... ... ... ... ... ... өзара дүрыс байланысын орнатуға
көмектеседі.
Маркетинг жоспарларын келесі белгілерге ... мына ... ... ... ... бойынша: қысқа мерзімді (1 жылға дейін), ... (2-5 ... және ұзақ ... (5 ... ... жоспарлары;
♦ ауқымы бойынша: әр негізгі өнімге арнайы маркетинг жоспары (әдетте
тұтыну тауарларына), барлық ... ... ... ... ... ... ... арнайы маркетинг тарауына бөлінген шаруашылық
жоспары (әдетте өнеркәсіп тауарларына) арналған жоспарлары;
... ... ... ... ... ... жоғары буынына
қарай, немесе жоғары буынынан төмен қарай жасалған маркетинг жоспарлары.
Стратегиялық жоспарлау үдерісі
Стратегиялык ... ... ... мақсаты мен әлуетті
мүмкіндіктері арасындағы стратегиялық ... ... және ... ... үшін ... ... жоспарлау:
1) ұйым жұмысының бағытын анықтауға және ... ... ... зерттеу және өнімді жоспарлау ... ... ... ... ... жалпы мақсаты мен оның белімшелерінің міндеттерін дұрыс
үйлестіруді камтамасыз етеді;
3) фирманың және бәсекелестердің мықты және ... ... ... ... ... ... ... әрекеттерді анықтауға жағдай жасайды;
5) фирма қорларын дұрыс бөліп пайдалануға негіз жасайды. Стратегиялық
жоспарлау үдерісі келесі ... ... ... ... ... ... ... белгілеу тарауы. Бүл тарауда фирма мақсатын
орындау нәтижесінде қандай түтынушылар тобына ... ... ... ... ... және ... өндіріс үдерістері
қолданылатыны анықталады.
II. ... ... ... (СШБ) құру ... ... бөлімшелері дегеніміз фирма құрамындағы белгілі
рынокқа ... ... және ... ... бір стратегияға
бағындырып, толық жауапкершілікпен ассортименттік топ не ... ... ... ... тәуелсіз фирма бөлімшелері болады. Бұл
бөлімшелер стратегиялық жоспарлаудың ... ... ... ... ... мыналар: нақтылы белгілі әрекетке бейімделуі; дәл
мақсатты рынокты игеру; ... ... ... ... ... ... өздері бақылауы; жеке өзінің стратегиясының болуы; анық
белгіленген бәсекелестерінің болуы; өзіне тән ... ... ... ... 1971 жылы ... ... фирмасына "Маккинси"
компаниясы дайындап берген болатын. Әрбір фирмадағы СШБ саны ... ... және ... ... ... ... ... фирмада жалғыз СШБ болуы мүмкін, ал көп салалы ... ... ... 30-ға ... СШБ ... ... мақсатын белгілеу тарауы. Әрбір СШБ ... ... ... Ол ... сан ... сату көлемі, табыстың өсу
пайызы т.б.) және сапа (тауар бейнесі, ... ... ... ... анықталады. Қазіргі кезде сан және сапа
көрсеткіштерін ... ... ... ... байқалған. Мысалы,
фирманың өндіріс саласындағы жағдайы рыноктағы оның үлесімен бағаланады,
тауардың инновациялылығы тіркелген жаңа ... ... ... ... сан ... ... сапа көрсеткіштері де анықталуда.
IV. Жалпы фирма жағдайын талдау тарауында маркетинг мүмкіндіктері және
кездесетін мәселелері анықталады. Бұл ... екі ... ... табу ... ... ... ... қаңдай? 2. Ол қандай бағытта өзгеруі мүмкін?
Осы сұрақтарға жауап іздеу ... ... орта ... ... қабілеті бағаланады, бәсекелестермен салыстырғанда мықты
және әлсіз жерлері анықталады, фирманың ... ... ... ... ... ... стратегиясын дайындау тарауы. Маркетинг стратегиялары
мақсатты рынокты ... ... ... ... ... және фирманың мақсатына жету үшін маркетинг кешенін қалай
қолдануға болатынын анықтайды. Негізінде стратегиялық жоспарлаудың келесі
тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... Портер стратегиясының үлгісі ... ... ... ... ... Тактика дегеніміз қабылданған маркетинг
стратегиясын іске асыру үшін орындалатын нақты әрекеттерді қамтиды. Тактика
шешімдерінде маркетинг ... ... ... ... және ... ... ... белгіленеді.
VII. Нәтижелердің орындалуын бакылау тарауы. Бұл тарауда ... ... бір ... ... қол ... ... Ол үшін ... жұмсалуы, жұмыс кестесінің орындалуы,
тауарды өткізу мәліметтері және ... ... Егер ... ... ... фирма оның себептерін ... ... ... ... ... ... және ... теріс әсер ететін
факторлар фирмаға тәуелсіз болады. Сондықтан ... ... ... етуі ... ... Бүл ... ... қайтадан қарастырылады.
Жоспарлау стратегиялары
Ғалымдар мен арнайы кеңесші компаниялар стратегиялық ... неше ... ... ... ... Бұл ... ... фирма өзінің мүмкіндіктерін, тауарын және әрекетін бағалай
алады. Ол ... ... ... ... ... және іс-әрекетін
жетілдіру үшін жасалады. Ол үлгілерді қолдану мүмкіндіктері әр ... ... ... ... ... үлгіде рынок пен тауарды жаңартуға байланысты стратегиялары
жасалады. Үлгіні американдық ... ... ... Оған "тауар - рынок"
қалыптамасы деген ат қойылған еді ... ... ... ... ... ... ... |Ескісі ... ... | | ... | ... ену ... ... |
|жаңасы | ... ... екі ... ... пен ... дамуына және олардың
жаңаруына) байланысты фирманың ... ... төрт ... Олар мыналар:
1. Фирма бұрынғы рынокқа ескі тауарымен шығады - 6үл рынокқа терең ену
стратегиясы;
2. Фирма бұрынғы рынокқа жаңа ... ... – 6ұл ... ... ... жаңа ... ескі ... шығады - бұл рынокты дамыту
стратегиясы;
4. Фирма жаңа ... жаңа ... ... - 6үл әртараптандыру
стратегиясы.
Рынокқа терең ену ... ... ... ... кезде немесе
ол тауармен жете толықтырылмаған кезде нәтижелі болады. Ол үшін тауардың
жылжытуын ... ... ... ... арттыру арқылы,
өтімнің ынталандыруын күшейту арқылы, ... ... ... арқылы,
бағаны төмендету арқылы фирма рыноктағы өтім көлемін ұлғайтуға ұмтылады.
Тауарды жетілдіру стратегиясы нәтижелі болуы үшін сауда ... ... ... ... ... болуы керек және тұтынушылардың көңілінен фирма
шығуы қажет. Сондықтан фирма бұрын ... ... ... сапалы жаңа
тауарымен шығады, немесе ескірген тауарларды ... ... ... ... ... ... оларға бұрыннан таныс фирмалардың
тауарынан гөрі артық сезілуі қажет.
Рынокты дамыту стратегиясы төмендегі жағдайларда тиімді болады:
а) жергілікті фирма ... ... ... ұмтылса;
б) тұрмыс стилі және демографиялық көрсеткіштері өзгеріп рынокта жаңа
сегмент пайда болса;
в) өнімнің жаңа салада қолдануы қалыптасса.
Әртараптандыру стратегиясы ... бір ... ... ... ... ... ... үшін қолданылады. Ол үшін жаңа рынокқа
арналған қосымша жаңа тауар өндіріледі. Ондай ... ... ... ... ... де жаңа ... ... консалтинг тобы" қалыптамасы
"Бостон консалтинг тобы" қалыптамасын АҚШ-та Массачусетс ... ... ... ... тобы ұсынған. Бұл қалыптамасы тауар көлемін
рынок үлесі мен саланың өсу қарқынына сәйкес белгілеуді ұсынады. ... ... ... бәсекелестердігіне қарағанда артықшылығы бар
екенін және рынок серпінін анықтауға болады. Бұл калыптамасының ... ... ... ... ... ... ерекше (1-суретте көруге
болады) болғанымен негізделген.
2-сурет. Бостон консалтинг тобы қалыптамасы
Суретте көрсетілгендей фирма тауарлары саланың өсу қарқыны мен ... ... ... төрт ... ... ... Топтағы тауарлардың
беделіне қарай топтардың аттары қойылған ("жұлдыздар", "сауынды сиыр",
"тентек балалар", "қуылатын ... ... ... ... ... ... ... орын алады. Мұндағы көзделген мақсат бәсеке
жағдайында фирманың ұтымды жақтарын ... ... Бұл ... әкеледі. Алайда сату өсімін одан әрі ... үшін ... ... ... Рыноктағы қол жеткен үлесін бағаны төмендету арқылы, ... ... ... ... ... ... оны ... кеңірек
тарату арқылы сақтап қалуға болады. Саланың даму ... ... тобы ... ... тобына ауысуы мүмкін.
"Сауынды сиыр" тауарлары тобы рынокта жоғары үлесін алады. ... ол ... ... ... ... өз ... аса ... соғады. Өйткені өткізудің салыстырмалы ... ... ... ... ... сиыр" тобы маркетинг және ... ... ... аса көп ... етпейді де, одан түскен табыс
айтарлықтай асады. ... ... ... ... фирманың басқа стратегиялық
шаруашылық бөлімшелерінің дамуына ... ... ... ... "есіне түсіру" жарнамасына, кезеңдік баға жеңілдіктерін қолдануға,
өткізу арналарын сақтап қалуға, ... ... ... ... жаңа
тәсілдерін енгізуге жұмсалады.
"Тентек балалар"(немесе "сұрақ белгісі") тауар тобы рынокқа айтарлықтай
әсер етпейді. Тгтынушылардың ол тауарлар тобын қолдауы ... және ... ... ... ... ... ... маңызды орынға
бәсекелестердің тауарлары ие болады. Ал ол тауарлардың ... ... үшін аса көп ... ... Бұл ... байланысты фирма екі
түрлі шешім қабылдауы мүмкін:
1. Жылжыту ... ... жаңа ... ... ... ... ... жағымды қасиеттерін жақсартып бағасын төмендету керек.
2. Немесе рыноктан ... ... ... ... бәсекелік қабылеттілігіне қарай
осы шешімдердің біреуі таңдалып апынады.
"Қуылатын иттер" ... тобы ... ... асқан,тарылған салада
шектеулі өтім көлемін алған СШБ орын алады.
Рынокта айтарлықтай тараса да, 6ұл тауар тобы өзіне ... ... ... және де тауарды өткізу ... ... ... мен ... өз ... ... артта қалған. Бұл топты жетілдіру үшін
көптеген шығындар қажет. Оның ... оның даму ... де ... 6ұл тауар тобы фирмалары мамандандырылған рынокқа шығуға,
тауардың басқа ... ... ... ... немесе рыноктан кетуге
мәжбур болады.
Портер стратегиясының үлгісі
Бұл үлгіні Гарвард бизнес мектебінің ғалымы ... ... ... ... ... ... ... жоспарлаудың
және баламалаудың екі негізгі тұжырымдамасы ұсынылған. Олар:
• мақсатты рынокты ... ... ... ... ... ... бірегей) тұжырымдамасы.
Осы екі түжырымдаманың негізінде Портер үлгісі келесі стратегияларды
қарастырады: ... ... ... ... ... және
шоғырлану стратегиясы (2-сурет).
Шығын артықшылығы стратегиясына сәйкес фирма кеңірек рынокқа қарай
бағыт алып ... ... ... шығарады. Тауарды молынан өндіру
арқылы үлестік ... ... ... ... ... баға ... ... көбірек пайда табуға, бағаның деңгейіне икемді
түтынушыларды ... ... ... жақсы мүмкіндік алады.
Саралау стратегиясында ерекше көрінетін тауарларды ұсына отырып, ... ... ... ... Фирма адамдарды көптен қызықтыратын тауар
шығарады. Сонымен қатар, 6ұл тауарлардың тартымды ... ... ... оңай қолдары жетерлігінің арқасында ... ... ... ... ... ... орнына тауар
таңбасы маңызды рөл атқарып, түтынушыларды өзіне қарай жақсы тартатын
болады.
Шоғырлану ... ... ... ... ... ... рыноктағы өзіне тән сегменті игеріледі. Фирма арнаулы тұтынушыларға
сату үшін ... ... ... шығаратын бар күшін шоғырландырады және
бәсекелестері қанағаттандырмаған рынокты игеру үшін ... ... ... арқылы шығындарды бақылауға алады.
Маркетинггі бақьлау
Маркетинг мақсатына жету үшін ... ... ... ... ... ... үш негізгі түрі анықталған. Олар
мыналар:
1. Жылдык. ... ... ... Пайда деңгейін бақылау.
3. Стратегиялық бақылау.
Жылдық жоспардың орындалуын бақылау. Бұл бақылауда ... ... ... ... ... жоспар көрсеткіштерінен
ауытқыған жағдайда жоспарға ... ... ... жоспардың
орындалуын бақылау жұмысы төмендегі сатыларға сәйкес жүргізіледі:
1. Жылдық, жоспарда ай ... ... ... және ... ... Орындалу қорытындылары тұрақты көрсеткіштер арқылы өлшенеді.
3. Нәтижелер мен жылдық жоспардың көрсеткіштері арасында айтарлықтай
айырмашылықтар орын алған болса, оның ... ... ... ... шаралары белгіленеді.
Пайда деңгейін бакылау. Фирма мамандары жылдық жоспарды ... әр ... ... сату ... ... ... ... арналарының пайда деңгейін талдайды. Бұл ... ... ... ... ... және керек болса ол әрекеттерге
өзгерістер ... ... ... ... ... үш ... ... жүргізіледі:
1. Маркетинг іс-әрекеттерін жүргізу үшін қажет шығындарды ... ... ... ... үшін ... ... оның
құрамдас бөлшектерінің байланысын анықтау.
3. Маркетинг іс-әрекеттерінің әр бөлігінің пайдалы немесе шығынды
деңгей ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерінің
тиімділігін зерттеулері қажет. Бұл зерттеулер жылдық ... және ... ... ... ... жүргізіледі
1.3 Шағын бизнесті дамытудағы шетелдік төжірибе
Кейінгі онжылдықтарда экономикасы дамыған Батыс ... ... ... ... және орта ... рөлі арта ... Мұның басты себебі-
экономикалық сектордың кәсіпорындарына тән артықшылықтар.
Тұрақты ... ... ... кәсіпкерлік: динамикалық түрде дамуы
мүмкін, тұтынушылардың сұранысының ... тез ... ... ... ... ... ... экономиканың құрылымдық қайта құрылуына
әсер етеді, жаңа жұмыс орындарын ашады, жаңа ... топ пен ... ... ... ... ... жалпы ұлттық өнімінде үлкен
үлеске ие бола алады, мемлексттік бюджетке үлкен ... ... ... ... ... ... ... салаларда басым рөл
атқарады: сауда, автосервис, құрылыс, қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... машина құрылысы, энергетика,
электротехника, химиялық өнеркәсіп, транспорттық қызмет, ... ... ... ... ... және орта ... ірі ... қатар қызмет етуі
дамыған елдер экономикасына тән белгі. АҚШ-та өз ... ... яғни ... үлкен құрметке ие. Нарықтық экономикаға бет
бұрған елдер үшін АҚШ-тағы ... ... ... ... ... ... ... бизнес басқармасының классификациясы бойынша шағын бизнес
субъектілеріне: жұмыскерлер саны 500-ге дейін болатын өндірістік және сауда
кәсіпорындары, ал ... ... үшін - ... табысы 2 миллион дол-ларға
дейін болатын кәсіпорындар жатады.
АҚШ-та тіркелген кәсіпорындардың 97%-ына ... ... ... Бұл
шағын кәсіпорындар жалпы ұлттық өнімнің 53%-ына, көтерме сауданың 64%-ына,
бөлшек сауда-ның 72%-ына, қызмет саласының 57%-ына ие ... ... өсу және ... ... жаңа ... орындарын ашу мен
қысқарту кезінде шағын кәсіпкерлік жұмыссыздық ... ... ... шағын бизнес даму мысалы көрсеткендей, шағын бизнес ... ... тез ... АҚШ ... ... ... бойынша
шағын кәсіпкерліктің инновациялық сипаты елдің экономикалық өсуіне 20-25%-
ға ... үлес ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдауға ие. Әр түрлі
мемлекеттік реттеулер мен ... ... ... базаға негізделеді.
Солардың бірі «Шағын бизнес туралы» заң. АҚШ конгрессінде шағын бизнес
проблемаларымен екі ... ... ... ... ... бизнес
әкімшілігі қызмет атқарады. Әкімшіліктің басты функциясы - ... ... ... ... штатта әкімшіліктің аймақтық бәлімдері .жұмыс
істейді. Аймақтық бөлімшелер шағын бизнес ... ... ... ... онын ... ... ... шағын бизнес қоғамда кәсіпкерлік, бәсекелестік атмосферасын
дамытуға үлкен үлес ... ... ... ... ... ... келтіреді. Сондықтан да АҚШ конгресі шағын бизнеске
тікелей бақылау жасайды. ... ... ... ... және ... ... программа жасады.
АҚШ шағың бизнесті қолдаудың мемлекетгік жүйесі:
- бюджеттен тікелей дотациялау;
- мемлекеттік тапсырыстардың бір ... ... ... ... ... несие беру кезінде мемлекеттік кепілді қолдану;
- шағын бизнеске салықтық жеңілдіктер ... ... бұл ... ... ... - ... компаниялар, федералдық органдар, штаттық басқармалар
жанында құрылатын ұйымдар. Бұл ... ... ... - ... ... ... ... болып табылады. Себебі көптеген
кәсіпкерлер өз ісін ... ... ... жоқ, ... инкубаторлар көмекке келеді. Қойылған мақсатқа, қаржыландыру
көзіне ... ... ... ... ... болуы
мүмкін. Инкубаторларды қаржыландырудағы мақсаттар:
- инкубатор клиенттерінің табысына ... жеке ... ... ... жаңа ... орындарын ашу.
Сауда палаталары да инкубаторларды қаржыландыруға қатысады. АҚШ-та
шағын кәсіпорындар ... ... рөл ... Сондықтан да
федералдық, штаттық басқару органдары шағын және орта ... ... мән ... ... оның ... ... жағдай жасап жатыр.
Жапониялык шағыи жэне орта бизнес.
Шағын және орта бизнесті дамыту жөнінде Жапония ... де ... ие ... ... ... ... ерекше назар аударады. Себебі шағын бизнесті
дамыту арқылы Жапония соғыстан қираған елден ... ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнес
субъектілерінің саны, жұмысшылар саны, тауар айналымы ... ... ... ... тұр. Дәстүр бойынша әрбір ірі корпорация өз
жанында бірнеше шағын кәсіпорыннан ... Бұл ... ... ... ... және өздерінің ұйымдық кұрылымын жасайды, жаңа
өнімдерді шығара бастайды.
Жапонияда шағын кәсіпорындар ... ... ... ... ... 60%-зы, бөлшек сауданың 80%-зы тиеді. Еркін нарықты бәсеке
шағын кәсіпорындарға сыртқы ортаға бейімделуіне ... ... ... органдар шағын кәсіпорындарға құрал - ... ... ... ... ... ... дамытуға көмек
береді. Жапонияның шағын бизнесті мемлекеттік қолдауының ... ... ... бағыттарды дамытудағы уақыт мерзімі. Басымдылық бағыттар бір немесе
одан да көп жылдарға бекітіліп, ... ... ... ... Мемлекет
шағын кәсіпорындарға мемлекеттік тапсырыстарды алуда да ... ... ... ... ... бюджеттен қаржыландырады. Әрбір
министрлік, әр ведомства өз шығындар бюджетіне ша-ғын бизнеске жұмсалатын
қаржыны кіргізеді. ... және орта ... ... ... ... ... шағын және орта кәсіпорындар жалпы
ұлттық өнімнің 73%-ына ие болып отыр.
Ресей Федерациясындағы ... және орта ... ... ... құру үшін ... ... ... маңызды
мәселе. Ресей Федерациясында экономиканың бұл секторын дамыту мақсатында
бірқатар экономикалық шаралар ... ... ... жылы ... ... «Шағын бизнесті мемлекетгік ... заң ... Бұл заң ... жаңадан құрылған кәсіпорындар 2
жылға дейін табыс салығын ... ... ... ... қолдаудың
Федералдық қоры арқылы әр түрлі жобалар ... Бұл ... ... ... жекешелендіруден түсетін қаржының 5%-
зы келіп түседі. Федералдық қор ... ... ... ... екі қағидаға негізделген:
- Федералдық Қордан жұмсалатын әрбір рубльге ... да бір ... ... ... өкілетті банктер арқылы жүзеге асады. Қор банкке өз
резервтік қаржысын салады, ал банк өз ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдаудың
мемлекеттік программасы» жүзеге асырылды. Бұл бағдарламаны іске асырғаннан
кейін, Ресей ... ... ... ... біркелкі жүйесі
жұмыс істей бастады. Бұл жүйеге: Ресей ... ... ... мен ... мемлекеттік комитеті, аймактық қорлар мен ... ... ... ... ... мен ... ... құрылған. Шағын кәсіпкерлік федералдық және ... ... ... ... ... ... бойынша әр түрлі
жеңілдіктерге ие. Сонымен бірге ... ... ... бизнестің
инфрақұрылымын құру жобалары да қаржыландырылады.
1999 жылдың басына есептегенде Ресей Федерациясында 900000-нан аса
шағын кәсіпорындар ... ... ... Бұл ... ... жұмысшылар
саны - 7 адамнан тұрды.
¥лыбританияныц шағын бизиестегі тәжірибесі.
Ұлыбританияда шағын бизнес субъектілеріне: жылдык тауар ... ... фунт ... ... ... сомасы 1 миллион фунт
стерлингтен және жыл бойы 50 ... ... ... ... жатады.
Ұлыбритания мемлекеттік консультациялық қызметі бастаушы ... ... ... ... ... мәселелерді қалай шешу керек
екенін, бухгалтерлік есепті қалай жүргізу керектігі туралы, нарықты қалай
зерттеу керек екендігі ... ... ... ... ... Үкіметгік
қызмет кәсіпкерлер үшін әр ... ... мен ... ... Сонымен катар Үкімет банктер алдында кәсіпкерлер үшін ... ... ... кәсіпорындар салықты табысқа жеткеннен соң ... ... ... ашу үшін ... ... шет ... кәсіпорын ашуға жүмсалатын уақытпен салыстыру мақсатында Франция
Үкіметінің шағын кәсіпорындар үшін ... ... ... атап ... ... ... түрде дамып жатқан іскерлік қызметтің негізінде
мемлекеттің мақсатты түрде жүргізіп жатқан саясаты ... ... ... және орта ... Себебі бұл кәсіпорындар нақты экономиканың ең
динамикалық агенті. Францияда шағын кәсіпорындарға - жұмысшылар саны ... ... ... жатады. Ресми дерек бойынша Францияда шағын және
орта кәсіпорындарда - 16 500 000 адам ... ... ... ... кәсіпорында 7 адам жұмыс істеген.Әдетте әкімшілік процедуралар шағын
кәсіпорындарды құруға кедергі ... ... ... да ... формальды мәселелерді қысқартуға көшті. Францияда шағын және ... ... ... ... ... бір ... Әкімшілік қысым бірқатар әкімшілік, әлеуметтік процедураларды
онтайландыру арқасында азайды.
Францияда шағын бизнесті несиелеу ... ... ... ... ... - бұл жеңілдету. Қаржылық механизм аркылы
мемлекет шағын бизнеске несие ұсынысын арттырды.
Орталық бюджет арқылы шағын және орта ... ... ... ... Яғни еңбек және әлеуметтік шығындар бойынша ... ... ... өз ... ашу үшін ... көмегіне
сүйене алады.
Азиялық қаржылық кризис көрсеткендей шағын және орта ... ... аз ... ... бұл кәсіпорындар үлкен кәсіпорындарға
қарағанда артықшылықтарға ие. Үкіметтің ... және орта ... ... ... өте ... ... болып келеді және бұл саясат
кәсіпорындардың ары қарай дамуын қолдайды.
Шетелдік тәжірибеге қарап, Республикамызда ... ... ... ... ... ... «Шағын кәсіпкерлікті қолдау туралы» заң
атқарылатын іс-шаралардың ... ... ... бұл секторын көтеру
үшін жүйелі түрде жұмыс ... ... ... ... және орта
кәсіпкерлікке қағаз жүзінде емес, шет елдегі сияқты нақты көмек қажет.
ІІ Қазақстан Республикасында шағын және орта бизнестің дамуын ... ... ... ... ... мен дамуы
Республикамызда нарықтық қатынастарды қалыптастырудағы маңызды
міндеттердің бірі - ... ... ... ... ... ... қайта құруын жеделдетеді, тұтынушылардың сұранысқа
жедел әрекет етеді. Республикада шағын бизнестің ... мен ... ... ... ... және ... шарттарды
қалыптастырудың алғашқы қадамдары жасалуда. Оған ... ... ... ... кез келген ауыл- шаруашылығының саласында, кез
келген меншік формасы ... ... ... ... пен ... ... саны 200-ге ... ғылым мен ғылыми қызмет көрсету саласында: жұмыскерлер саны ... ... ... ... ... ... ... істейтіндер саны 25
адамға дейін;
- бөлшек саудада: жұмыс істейтіндер саны 5 адамға дейін.
Шағын кэсіпорындарды ... ... ... біріккен
кәсіпорындар, шаруашылық ассоциациялары,мемлекеттік органдар құрады. Шағын
кәсіпорын мемлекеттік тіркеуден ... ... ... занды тұлға статусына
ие болады. Кәсіпорын шаруашылык қызметін жүргізуде, шығарған ... ... ... кейінгі қалған пайдаға тәуелсіз иелік
етеді. Қазакстанда жүргізіліп жатқан ... ... ... әлеуметтік
проблема, ол халықтын өмірін жақсарту проблемасын шешуге бағытталған. Ол
үшін экономиканы «тұтынушыға қызмет ету» режиміне ... ... ... көрсетіп отырғандай, бұл мақсатқа экономикалық қатынастардың
кәсіпкерлік типі сәйкес келеді. Оның ... ... ... ... ... пен жауапкершілік, нарық коньюнктурасын бақылау мен
қажеттілікті іздеу, бәсекелік күрес тактикасы мен ... ... ... ... ... мәнін тереңнен түсінуге
«Қазақ КСР-індегі шаруашылық қызмет еркіндігі мен ... ... ... ... жол ашты. Бұл заң азаматтар мен заңды тұлғалардың
кәсіпкерлік кызметінің еркіндігін ... ... ... ... әлеуметтік шаралар мен кепілдіктерді анықтап берді.
Қазақстанда шағын кэсіпорындар ... ... Бұл ... ... ... ... ... атқарады, олардың қызметін жүйелейді.
Ол мынадай бағыттар бойынша жүргізіледі:
- Қазақстанда шағын кәсіпорындарды қолдау ... ... ... ... ... қаржыландыратын инвесторларға темендетілген салық
мөлшерлемесін қолдану;
- шағын кәсіпорындарды несиелеу және сақтандыру ... ... ... ... ... ... бағалар мен тарифтерді
қолданған кезде, ... ... ... үшін қаржыландыру;
- шағын кәсіпорындарға сыртқы экономикалык қызмет, пен ... ... ... ... жоғарыда аталған бағыттардан басқа
шағын кәсіпкерлікке көмек көрсетуге арналған аймактық құрылымдар құрылған.
Ол құрылымдарға ... ... ... ... ... ... жатқызуға 6олады.
Республика Президенті Н.Ә.Назарбаев кәсіпкерлікке барынша қолдау
көрсету мәселелеріне ... ... ... Оның ... ... мемлекеттік қолдауды күшейту және оны жандандыру жөніндегі шаралар
туралы» ... осы ... ... ... ... ... және
қаржы-материалдық базаны одан әрі жетілдіріп, жер-жерде ... ... ... үшін ... жағдай жасалуына жоғары талап ... ... ... ... стратегиялық аса маңызды ... ... ... ... қабылданған шаралардыц іс жү-зінде нақты жүзеге
асуы жеткіліксіз болып отыр. Шағын бизнеске қолдау ... ... ... ... тұр. Шағын кәсіпорындарды қаржыландырудың ықтимал
көздерін іздестіру жұмысының жолға ... да ... ... ... ... және орта кә-сіпорындарға бірінші кезекте несие
беру тәртібі баяу енгізілуде.
Шағын бизнесті дамыту мемлекеттік ... бар, ... іс ... Бұл ... халықпен тығыз байланыс ... онын ... ... басу мүмкін емес. Жеке және шағын бизнестің дамуына ... ... және оған ... ... ... шағын бизнеске үлкен серпін
береді.
Қазақстанда шағын бизнесті мемлекеттік қолдауды жетілдіру
Шағын ... ... ... және ... ... ... рөл ... Шағын бизнес қалыптасуы мен дамуы барысында
мемлекеттік қолдауды талап ... ... ірі ... ... экономикалық өзгерістер кезінде шағын бизнес қиын хал-жағдайда
болады. Мемлекет бизнестің алдында тұрған кедергілерді ... ... ... көрсетуге, өркениетті нарықтық қатынасты орнатуға ықпал етуге
тиіс.
Республикада ... ... ... ... ... ... сәйкес ел экономикасының маңызды салаларының бірі - ауыл
шаруашылығында бизнесті ... ... тиіс ... атап өткен қажет.
Мемлекеттің агробизнес жүйесіне араласуының қажеттілігі бақылау ... ... ... ... ... дамыған нарық жағдайында ... ... ... ... анықталады.
Кез келген экономикалық жүйеде нарыққа бағынбайтын, ... ... ... ... ... ... инвестициялық
сферасында мемлекеттік реттеу проблемалары бар.
Жалпы кәсіпкерліктің экономикалық белсенділігі мен ... ... ... оның ... ... ... топтарына жататындығы емес,
оның дәулеті мен тұрмысының нақты шынайы ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеп тұрған барлық
шаруашылық жүргізуші субъектілердің 80 пайызын құрайды. ... ... бір ... аса адам ... ... дамыту үшін үш факторлық жағдайды ескеру қажет. Олар:
- кәсіпкерлердің құқығын қорғайтын жүйе ... ... ... ... ... ... ... санын азайту
Шағын және орта бизнестің күрделі проблемаларының бірі ... ... ... ... ... ... бес ... себеппен бас тартады:
- пайыздық өсімнің жоғары болуы;
- кепілдік талаптың тым қатаң болуы;
- акпараттың жетіспеушілігі;
- ... алу ... ... ... ... кәсіпкерлерден аймақтық алшақтығыЛ Шағын кәсіпкерлікті
мемлекеттік ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамытудың басымдылығы;
- шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың кешенділігі;
- инфрақұрылымды дамытуда және ... ... ... жағдай туғызу;
- алдыңғы қатарлы шетелдік тәжірибені қолдану. ... ... ... ... ... ... ... институты және Кәсіпкерлер форумы кеңесімен бірлесіп, Қазақстан
Республикасында Шағын кәсіпкерлікті ... мен ... ... ... ... ... жобасын жасады. Бағдарламада
бірқатар шараларды жүзеге асыру белгіленген: Бағыт кэсілкерлікгі ... және ... ... ... ... ... ... талап етеді, ал
мемлекеттік бюджеттің мүмкіндігі шектеулі. ... ... ... ... ... көшу ... ... банктер сату-
сатып алуды несиелейді немесе ірі тауар өндірушілерді несиелеуді қолайлы
көреді. Шағын ... ... ... ... ... ... қолы жете алмай тұр. Осыған ... ... ... ... сақтандыру, франчайзингті дамыту қажет.
Кәсіпкерлікті қаржылай қолдау саясаты орташа және ұзақ ... ... ... ... ... мен несие серіктестіктерін
құруға бағытталуы қажет.
Салык салу және ... ... ... субъектілеріне салық,салудың әділ жүйесін құрудың негізгі
принципі жалпы экономикалық мүдделердің фискальдық ... ... ... Шағын бизнес субъектілеріне салық салудың әділ ... ... ... ... тәртібінің болуын көздеуі керек.
Кәсіпкерлердің табысына бірыңғай жеңілдікті мөлшерлеме енгізу ... ... ... ... ... Ағымдағы және аванстық
төлемдер төлеудің қазіргі тәртібін жою ... ... ... ... ... экспортқа бағдарланған немесе импортты ... ... ... ... шағын кәсіпкерлер үшін табыс салығын есептеген
кезде ... ... ... осы ... ... ... кәсіпкерлікті қолдаудың басты бағыттарының бірі кеден ... ... ... ... ... ... Қазақстанда
өндірілмейтін шикізаттарды импорттаған кезде ... құн ... ... ... қажет.
Салалык бағдарламаларды жетілдіру.
Шағын кәсіпкерлікті дамытудың маңызды жағы салалық министрліктер мен
ведомстволар, сондай-ақ ірі ... ... ... ... ... ... Бүгінгі таңда шағын бизнесті қолдау бағдарламасы транспорт
және коммуникация салаларында, ... ... ... ... ... ... дамыту.
Шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамытудың инфрақұрылымдарын калыптастыру
үшін болашақта Шағын ... ... ... жұмысын қайта қарау
қажет.
Нарық инфрақұрылымын дамыту шағын кәсіпкерлікті дмытудың маңызды белігі
болып ... ... ... ... қызмет етуін қамтамасыз ететін
нарықтық инфрақұрылымға мынадай ... ... ... ... бухгалтерлік және басқа қызмет түрлері, қаржы-несие институттары,
сақтандыру ... әр ... оқу ... ... Сонымен қатар бұл
нарық инфрақұрылым субъектілерінің өзіндік проблемаларын шешу ... ... ... ... ... ... бар. Олар:
Қазақстан кәсіпкерлер конгрессі, Кәсіпкерлер мен өңдеуілілер одағы.
Лизинг және франчайзингті калыптастыру.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... және қаржы
лизингі іс жүзінде дами алмай отыр. Мұндай жағдайға лизингтің заңдық және
нормативтік ... ... ... ... болып табылады, Лизингтік
қатынастарды тезірек ... ... ... ... ... ... ... қабылдау кажет.
Франчайзинг шағын кәсіпкерлік өкілдерінің ірі бизнеспен ... ... ... ретінде өз дамуының зор мүмкіндіктеріне ие
Қазақстанда франчайзингтің дамуы үшін:
франчайзинг ассоциациясын, франчайзингтің оқу ... ... ... ... ету.
Бұл орайда бағдарлама бойынша шағын кәсіпкерлікті ақпараттық қамтамасыз
етудің ұлттық жүйесін жасау жоспарланған. Осы жүйе ... ... ... оқу орталықтары, заңгерлік фирмалар, адвокаттық
кеңселер инфрақұрылымның басқа да ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің Республикалық ақпараттық
көрме орталығы бұл жүйені іске ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымын кұру.
Бүгінгі таңда кәсіпкерлік өзінің құқықтық мәртебесі жағынан жеткілікті
қорғалған институтқа жатпайды, бұл ... ... ... ... Шағын
бизнестің ортақ мүдделерін және әр ... ... ... емес ... ... ... ... әр түрлі заңдарды
жүзеге асыру керек. Кәсіпорынды тіркеу ... ... ... өз
ісін бастауда үлкен кедергі келтіреді. Жаңадан ... ... тағы бір ... -бұл ... корды төлеу мәселесі.
Жарғылық қорды төлеу ... ... де, ... ... ... Кейбір кәсіпкерлер бұл талапты орындай алмайды. Лицензия беру
мәселесін де заңдық жағынан қайта қарау қажет.
Шағыи жэне орта ... ... ... ... мемлекеттік қолдау бағыттарының бірі - ... ... және ... ... Қолайлы
инвестициялық климат жасау және несиелеу жүйесін жетілдіру басты мәселелер
болып саналады. Республикамызда шағын ... ... ... қажетті ресурстарға деген үлкен тапшылық орын алып отыр.Қаржы бойынша
бірқатар ... ... ... ... ... алудың шектеулігі;
- коммерциялық банктердің кепілдік міндеттемені жоғары деңгейде ұстауы;
- берілетін несиенің пайыздық мөлшерлемесінің жоғары ... және ... - ... кәсіпкерлікке микро несие берудің заңдыльщ негізінің жоқтығы;
- банктердің шағын кәсіпкерлікті несиелеу саясатының анықсыздығы.
Осыған байланысты шағын кәсіпкерлікті- қаржылай қолдаудың басты ... ... ... мен инвестицияны кеңінен тарту. Сонымен бірге шағын
кәсіпкерлікке қатысты қаржылық-несиелік саясат салалық, аймақтық басымдылық
тауарға және ... ... ұзақ ... несиелеу жүйесіне негізделуі
қажет.
2.2 Шағын бизнестің ерекшеліктері
Экономиканың тұрақты болуы және оның ... ... ... ... бірі ... ... ... табылады. Жалпы
кәсіпкерлікті дамыту үшін бірнеше белгілі шарттар орындалуы қажет:
- кәсіпкерлік субъектінің белгілі бір ... ... мен ... ... Ол - ... ... ... таңдау, өндірістік, сауда
бағдарламаларын анықтау, қаржы көзін таңдау, өнімдерді тасымалдау, өнімге
баға белгілеу, ... өз ... ... ... ... ... одан ... нәтижелерге
тәуекелдікті қажет етеді. Қабылдаған шешімдерге ... ... ... ол кәсіпкерліктің де болмағаны;
- кәсіпкерлік қызметтің белгілі коммерциялық табысқа жетуге бағдар
ұстауы, экономикада қажетті ... ... ... байланысты. Яғни
кәсіпкерлік дамуы үшін оның құқықтық базасы, әлеуметтік-экономикалық
шарттары ... ... шарт ... ... шарттардан туындайды. Еркін кәсіпкерлік
меншіктің әр түрлі формада, түрде, типте болуын қалайды.
Кәсіпкерлік - қызметтің ... бір түрі ғана ... Бұл тағы да ... стиль және тәртіптің типі, жинақтап айтсақ үлкен бастама, дәстүрден
тыс ... ... ... бару, іскерлік қызметтің орын алар жері
ең алдымен ... ... ең ... ... ... іскерлік. Бұл жағдайда кәсіпкер жеке тұлға ретінде өздігінен іс-қимыл
жасайды. Жеке кәсіпкерліктің тағы бір түрі - жеке ... ... ... ... ... құру құқы кез келген азаматта бар. Бұл
үшін ол жеке кәсіпорынды тіркеуден ... ... ... ... ... ... еркін бәсекелестіктің мүмкіндігін жоя отырып,
экономикалық өрлеуге кері әсерін ... ... яғни ... ... ... ... ... бойында қай кезде де тоқырау
қаупі бар. Оған ... тұра ... ... бір ... - ол әлемдік тәжірибеде
кең етек алған, біздің елімізде де енді дамып келе ... ... ... ... елдердің қай қайсысын алсақ та өздерінің экономикалық және
әлеуметтік ... ... ... ... арқа ... Себебі
шағын бизнес халықтың әл-ауқатын ... ... ... ... ... да ... тигізеді. Бұл жағдайды төмендегі кестенің
керсеткіштерінен ... ... ... ... ... ... жұмыска камтылғандар санындағы әр
елдегі үлесі
|Ел аты ... |Ел аты ... ... | ... |27% ... |76% ... |24% ... |73% ... |23% ... |72% ... |23% ... |69% ... |10% ... |64% ... |6% ... |53% ... |22% ... ... ... ... ... өте ... ... экономикадағы бәсекелік сипатты қолдай отырып, орта топтың
қалыптасуының негізін ... ... ... ... дамытпастан
нарықтық реформаларға жоғары баға беру мүмкін емес. Бұл ... ... ... күші ... шағын бизнесті кең бағытта
қолдаған шет елдердің тәжірибесі айғақтайды. Мысалы, ... ... ... пайызы және еңбекке қабілетті халықтың елу үш пайызы оның үлесіне
тиеді. Ірі ... ... ... ... ... ... көп игереді. Мұндай кәсіпорындар тауарларды
экспортқа шығаруға мүмкіншіліктері мол. ... ... ... ... сияқты елдерде тауар экспортының қырық пайызға жуығы тиеселі ... ... ... ... шағын бизнес өркениетті елдерде
әлеуметтік мәселелерді шешудің басты күші бола ... ... ... ... және ... ... бойынша шағын
бизнес субъектілерінің рөлі тіпті дамыған елдерде артқаны байқалады. Шағын
бизнес субъектілерінің санын ... ... ... керсете отырып,
мемлекет экономикалық, әлеуметтік, әсіресе жұмыспен қамту мәселесін шешеді.
Әдетте, шағын бизнестің дамуынан келесі мәселелер ... ... ... ... ... ... ... катынастардың қалыптасуы;
- тауар ассортиментінің кеңеюі, ... ... ... ... ... ... ... қайта құруға ықпалы;
- өндіріс пен қызмет керсетудің нақты тұтынушыларға бейімделуі;
- жеке қаражаттың өндірісті дамытуға жұмсалуы;
- қосымша ... ... ... болуы, жұмыссыздық денгейінің
төмендеуі;
- адамның шығармашылық мүмкіндіктерін тиімді пайдалану;
- енбекке қоғамның ... ... ... ... ... ... ірі ... қалдықтарын
пайдалану;
- мемлекеттен тиімділігі және табысы аз кәсіпорындарды сатып алуы
немесе қолға алуы.
Шағын бизнестің ... ... да ... және ... ... ... дамыту мәселесін маңызды мемлекеттік міндеттер
қатарына жатқызуға және ... ... ... ... деп
қарастыруға негіз береді.Шағын және орта кәсіпорындардың ірі ұйымдармен
тиімді ынтымақтастық ... ... зор ... Шағын кәсіп-орындар ғылыми-
техникалық жетістіктерді қабылдауға анағұрлым қабілетті, нарықтағы сұраныс
өзгерісіне оңай бейімделеді. Сондай-ақ ірі кәсіпорындарға ... ... ... ... ... үшін ... бәсекеге барады, мұньщ өзі олардың
тұрақты табыстарына кепілдік ... Олар ірі ... ... ... ... ... етіп, монополистік бағытқа
қарсы әрекет етеді. Шағын бизнес нарықта ... ... ... жарнама, қолданбалы зерттеу жұмыстары бойынша қызмет
керсетумен қамтамасыз етіліп, белсенді рөл атқарады.
Соңғы уақытта дамыған ... ... бар ... ... ... ... орын алып ... Егер 1950 жылдары АҚШ-та орташа
шамамен жыл сайын 130 мың фирма тіркелсе, 60 ... - 220 мың, ал ... - 350 мың, ал 90 ... жыл ... 600 мың ... дейін орташа
шамамен тіркелген. Бұл құбылыстың себебі шағын ... ... ... ... дер кезінде қанағаттандыра алу қабілетімен, ғылыми-
техникалық прогресс барысында өндірістік құрал-жабдықтардың жетілділігімен
және ... ... әр ... ... формаларының біркелкі
мүмкіндігімен түсіндіріледі. Шағын бизнес - шешім қабылдау мен оны ... ... ... нәтижелерге толық экономикалық және құқықтық
жауапкершілік, сондай-ақ шығармашылық ынта және жігермен сипатталады.
Нарықты экономиканың субъектісі ретінде шағын бизнестің ... ... де бар. ... және ... ... ... сипаты»
зерттей келе, келесі артықшылықтарды атап өткен жөн:
- жергілікті жерде шаруашылықты жүргізу жағдайында тез бейімделу;
- ... ... ... іс-әрекет жасаудағы тәуелсіздігі;
- шешімдер қабылдауда және оны іске асыруда бейімділік пен оперативтік;
- ... ... аз ... ... ... ... жеке ... өз идеяларын іске асырудағы зор мүмкіндіктері,
кәсіпкерліктің дамуы;
- қорға деген аз ... ... және ... ... тез ... ... айналымының жоғары болуы- Халықаралық еңбек ... ... және орта ... ... ... аталған. Бір қызметкерге шаққандағы қажетті қор ... ... ... ... ... ... және ... ресурстарды
ірі кәсіпорындарға қарағанда кеңінен қолданады. Табысқа жету жолында жеке
ынтаның ... ... ... ... да ... әсер етеді. Шағын бизнес
субъектілері ... ... ... өте жақсы біледі, кей кезде
нақты тұтынушының тапсырысы ... ... ... ... ... Кейбір мемлекеттерде тауар өндірісі, қызмет көрсету деңгейі
бойынша шағын бизнес алдыңғы орында түрады.
Шағын бизнес ... ... ... де бар. ... тәуекелдің жоғары болуы;
- нарықтағы тұрақсыздықтың жоғары деңгейі;
- ірі кәсіпорындарға тәуелді болуы;
- басшылықтың біліктілігінің төменгі ... ... ... тартудағы қиындықтары;
- істі басқарудіғы жетіспеушіліктер.
Әрине, шағын бизнес субъектілерінің сәтсіздіктері ішкі және ... ... ... ... ... ... сәтсіздікке ұшырауы
басқарушылық білімнің төмен болуына байланысты. Жүмыстың сәтсіз аяқталуының
басты ... ... ... ... ... ... коммерцияда, қаржы мәселесін шешудегі тәжірибенің аздығы;
- бизнеске салқын қарау;
-кәсіпкер ... ... ... ... ерсі ... ... апаттар, өрт және тағы басқалар.
Сонымен қатар өндірістік және сауда кәсіпорындары дебиторлық ... ... ... ... саласына жоғарыда аталғандармен
бірге дұрыс орынның болмауы және қойма ... ... ... ... ... ... жүргізу үшін арнайы білім қажет. Кей
кезде шағын ... ... ... ... болғанымен, өндірістік
мәселелерде ешқандай тәжірибесі жоқ болады және керісінше жағдай да болуы
мүмкін.
ІІІ Шағын және орта ... ... ... ... Шағын бизнес проблемалары және оны шешу жолдары
Шагын кәсіпорын өзінің іс-әрекетінде ... ... ... Шағын кәсіпорындардың негізгі проблемасы — ресурстық базасының
жетіспеушілігі, материал-техникалық және ... Шын ... ... бос ... кең жаңа ... құру көзделіп отыр. Ондаған жылдар
бойы шағын кәсіпорын ... ... ... Олай болса осындай жұмысты
ұйымдастырып, алып ... ... де ... жоқ. ... басы ... ... болмады, ал өз ісін бастап кәсіпкер ... ... ... жоқ. ... ... ... ... кетті.
Сондықтан өз ісін жүргізу үшін тек қана несие керек. Оны кім береді?
2. Шағын кәсіпкерліктің заңға сүйенерлік базасы жоқ ... ... ... ... ... терең талдау
жасайтын жүйе жоқ.
Олардың істеген жүмысынан қорытынды табу қиын, қандай керсеткіштер
арқылы талдау жасап ... ... беру ... ... ... ... тек ... керек. Ол коррупцияға апарады.
( Басты проблеманың бірі - ол кадр мәселесі. Кәсіпкерлік сүйекке ... ... Ол ... ... ... бірақ ондай адамдар аз. Қоғамға
керекті кәсіпкерлерді даярлау керек. Ол үшін ... ... алып ... ... істі ... ... керек. Ол үшін элеуметтік
кепілдік және алеуметтік қамтамасыздандыру т.б. шаралар қолданылуы тиіс.
3.2 Шағын ... ... ... ... ... кезенде, жоғарыда айтылғанындай, мемлекеттік
және қоғамдық қолдауды, оны дамытудың жолдарып тереңдете, ... өте ... ... ... ... экономиканы реформалау соңғы
бірнеше жыл бойы бірқатар проблемалар атап ... олар ... ... ол үшін ... модельдерінің, әдістерінің және
құралдарының, бірдей емес екенін көрсетті.
Осы ... ... ... ... ... негізгі міндеттер мыналар
деп санайды:
— негізгі инфрақұрылымдық: шарттық, ақша-қаржылық және ... жаңа ... ... ... ... рынок
концегщиясына көшу;
— экоиомикалық өзгерістердің қарқыны мен құрылымын селхоз ... алу және ... ... ... ұйымдық-технологиялық
кешенін іріктемелі мемлекеттік және ... ... ... институциялық жаңғыртуларды жалғастыру, соның ішінде жекешелендіруді
дәйекті ... одан әрі ... ... жеке ... ... ... және т. ... өзі шағын кәсіпкерлікке мемлекеттік қолдау көрсету және жаңа
тиімді жұмыс орындарын ашу ... мен ... ... ... мемлекеттік шаралар арасында шағын нарықтық инфрақүрылымды
дамыту басты орын ... ... ... дамыған елдердің тәжірибесі
шағын кәсіпкерліктің ұлттық ... аса ... ... сұраныс пен ұсынысты теңдестіру арқылы нарықтық ... ... ... ... ететінін, жалпыұлттық өнімнің тең
жартысынан астамын өндіретінін, жаңа жұмыс ... 70 ... ... адам ресурстарының жандандырылуына және инновациялық потенциалға
елеулі ықпал жасайтынын дәлелдейді.
Елде шағын кәсіпкерлікті кең ... ... ... ... ... проблемаларын неғұрлым тиімді шешуге реформалардың
әлеуметтік базасын ұлғайтуға, ... ... ... ... ... ... ... ұйымдық құрылымын
кеңейтіп, тиімді етуге, адам ресурстары мен ... ... ... ... байланысты Ресей Федерациясында шағын бизнесті дамыту
тәжірибесін зерттеу ... ... үшін ... ... онда ... ... ... көрсетудің 1996—1997 жылдарға арналған
федералдық бағдарламасы бар. Сол бағдарламаға сәйкес ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдайлар жасау арқылы
шағын кәсіпкерліктің инновациялық және өндірістік саласының алға ... ... ... өзгерістерге жетуге, шағын кәсіпкерлікке
мемлекеттік қолдау көрсетудің кәсіпкерлер үшін ... ... ... бұл ... инвестициялар тартуға бағытталған шаралар
кешенін жүзеге асыру көзделіп отыр.
Федералдық ... ... ... ... қолдау
көрсетудің мынадай аса маңызды бағыттары бөліп корсетілген:
— шағын кәсіпкерлікті ... мен ... ... ... ... ... жетілдіру;
— шағын кәсіпкерлікке қолдау көрсетудің мемлекеттік саясатын ұйымдық
және ғылыми-методикалық тұрғыдан қамтамасыз ету;
— шағын кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... дамыту үшін жайлы қоғамдық пікір қалыптастыру;
— аймақтарда шағын кәсіпкерлік инфрақұрылымын дамыту;
— кадрлар даярлау;
— ақпаратпен қамтамасыз ... ... ... ... және ... ... ... саясатын жетілдіру;
— шағын кәсіпкерлікте жеке меншік және басқа инвестициялар ... ... ... мемлекеттік федералдық және аймақтық инвестициялық бағдарламалар.
Бағдарламада шағын кәсіпкерлікті қолдау саласындағы ... ... ... ... пысықтау, белгіленген шаралардың
кезеңділігі, шағын кәсіпкерлік саласындағы ... ... ... ... ... ... сауықтырудың негізгі проблемаларымен
неғұрлым тығыз ұштастыру, оң ... ... және ... ... ... ... бағдарлама шағын кәсіпкерлікті басым дамыту — жалаң мақсат
емес, ал Ресейдің экономикалық және элеуметтік түлеуінің ... ... ... ... кең ауқымды дамыту саяси тұрақтылыққа, Ресейдің
түбегейлі мүдделеріне бағдарланған шьнайы демократияның жүзеге асырылуына
кепілдік беретінін ... алып ... ... ... ... ... ретінде шағын бизнес ... ... ... ... мен ... іргетасы болып
табылады. Жаппай құбылыс ретінде ... ... ... ... ... мен ... көрсету тұрғысынан алғанда да, сондай-ақ алуан түрлі өнім
тұтыну тұрғысынан да экономикалық өмірдің катализаторы болып отыр.
Бұл ... ...... ... жаңа
экономикалық механизм принциптерінің онда неғұрлым жүйелі жүзеге асырылуы,
яғни шағын кәсіпкерлікті қолдау мен ... ... ... ... мен оның ... өкілеттіктері мен жауапкершілігінің ара
жігінің неғұрлым нақты ажыратылуы, ... ... ... ... және аймақтық бағдарламалар мен шағын биз-несті
дамыту ... ... және т. т. ... қатар шағын
кәсіпкерліктің Ресей экономикасының ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін неғұрлым толық пайдалануға, ұсақ ... ... ... ... ... және
аймақтық рыноктарды молықтыруға баса көңіл бөлінген.
Сонымен бірге бағдарламада дәрменсіз кәсіпорындарға қолдау ... тек ... үшін ... жөнсіз мемлекеттік тапсырыстар мен
жеңілдіктер беру әдісімен жасанды кең ... ... ... ... ... ... субъектілері рыноктарға шығатын ... ... ... ... қалыпты дамуына бөгет жасайтын
аймақтық ... ... ... күш салу ... бағдарламада оны ұйымдық жағынан ұйымдастыру мен ... ... ... ... мемлекеттік, тапсырысшысы — РФ ... ... ... және ... ... ... Федералдық бағдарлама
жалпы алғанда шағып кәсіпкерлікке қолдау көрсстумен шұғылданушы ... ... ... ... ... ... мен
мүмкіндіктерін барынша біріктіруді көздейді. Федералдық бағдарламаны жүзеге
асыру сондай-ақ бюджеттен тыс ... пен ... және ... ... қаражатын тартуды қажет етеді.
Бұл шығындар барлық деңгейлердегі бюджеттерге тікелей түсімдер ... ... ... ... ... және ... төлемдер төлеуге, тиімсіз өндірістерді қолдауға, құлдырап бара
жатқан аймақтарға ... ... ... ... ... ... ... барлық түрлерін жекешелендіруден түсетін
түсімдер қаржының маңызды қосымша көзіне ... —5 ... ... бәрі ... ... 01.01.95 жылғы бағамен 150 триллион рубльге жуық
болады. Федералдық бағдарлама бойыпша шығынның ... ... ... ... одан әрі қалыптастыру мен дамытуға жұмсау
болжанып отыр. Барлық ... ... ... ... ... беру мен ... сақтандыру механизмдерін жасауға жұмсалмақ.
Федералдық шығындар шағын кәсіпкерліктің инфрақүрылымына ... ... ғана ... табылады деген принциптер ... ... ... шығындардың үлесі нақты аймақ-тық әлеуметтік-
экономикалық жайына байланысты болады, бірақ қалай болғанда да ... ... ... 50 ... ... ... бағдарламаны жүзеге асыру нәтижелері Ресей Федерациясьшың
экономикасын дамытудың орта ... ... ... ... болады.
Экономиканың көзделіп отырғандай тұрақтануы, инфляцияның төмендеуі,
инвестициялық процестердің жандануы жағдайларында: шағын ... 1,7 есе ... ... ... ... жаңа жұмыс
орындарының ашылуына сәйкес ... ... ... 30 млн. ... ... ... ... өндірістік және инновациялық ... ... ... бір ... ... ... ... арқылы,
жандануына; шағын кәсіпкерліктің көлегей экономикадан шығуына; ... ... ... сәйкессіздіктердің кемуіне қол
жеткізілетін болады.
Бағдарлама ... ... ... ... аталған оң процестерді
орнықтыру үшін шағын кәсіпкерлікке федералдық деңгейде қолдау ... ... ... ... аймақтарында инфрақұрылымның шағын кәсіпкерлік субъектілері ... және ... ... маркетингтік қолдау көрсететін
жеткілікті элементтері жасалатын болады. Кадрлар ... ... 1 ... астам басшылары мен қызметкерлерін қамтиды.
Федералдық бағдарлама орташа және ірі кәсіпорындардың бірігуге, шағын
кәсіпорындардың кеңінен қатысуымен жаңа ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің кіріс
бөлігін көбейтуге мүмкіндік береді.
Шағын кәсіпорындардың өндірістік ... ... ... ... ... нақты әлеуметтік қүрылымына жақындатуға
мүмкіндік береді.
Бағдарламаның жекелеген бөлімдері шеңберінде ... ... ... ... мен дамыту саласында ... ... ... жетілдіру. Федералдық бағдарламаның бұл бөлімі
кәсіпкерлік қызметті нормативтік-құдықтық қамтамасыз ету ... одан ... ... Федерациясының және Ресей Федерациясы субъектілерінің ... мен ... ... ... ... ... «Ресей Федерациясында шағын кәсіпкерлікке мемле-кеттік қолдау
көрсету туралы» федералдық заң ережелерін дамытуға бағытталған. ... ... ... ... ... экономикадағы
жайсыздау бәсекелестік жағдайын жою мақсатьшен оның ... ... ... ... ... ... ... мен байқалуына жәрдемдесу, жаңа кәсіпорындардың
рынокқа шығуы үшін қолайлы қүқықтық ... ... және ... дамыту жайында айтылып отыр.
Федералдық бағдарламаның өзге де ... ... мол ... көзделген нормативтік-қүқықтық актілермен қатар
шағын кәсіпкерлік , дамуының ортақ жағдайларының жасалуын және оған тіркеу,
лицензиялау, шағын ... ... ірі ... ... ... ... мемлекеттік қолдау көрсетілуін ... ... ... болады. Заңдарды тұрақтандыру және кә-сіпкерлік
қызметті реттеу шағын кәсіпкерлік субъектілерімеп өзара ... ... ... ... пен қиянат жасауын елеулі шектеуге ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікке мемлекеттік
қолдау көрсетілуін заңмен және нормативтік актілермен қамтамасыз ... ... ... ... береді. Онда осы салада
шағын ... ... ... ... ... мемлекеттік
саясатының жалпы принциптерін, нысандары мен бағыттарын белгілеу ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерді ескере нақтылау көзделген.
Шағын кәсіпкерлікке мемлекеттік қолдауды ұйымдық және ... ... ... ету. Шағын кәсіпкерлікке мемлекеттік қолдау
көрсетілуін ұйымдық және ... ... ... ... мақсаты — шағын кәсіпкерлікке қолдау көрсету ... ... ... ... ... ... ... және жоғары
тиімділілікпен ұйымдастыру.
Федералдық бағдарламаны жүзеге асыру ... ... ... және ... ... ... үйлестіру, съездерді,
тақырыптық конференцияларды, басқа да акцияларды дер кезінде және ... ... ... ... ... ... ... шағын
кәсіпкерліктің дамытылуы туралы, шағын кәсіпкерлікті дамыту мен оған
мемлекеттік қолдау көрсетудің ... ... ... ... ... экономикалық реформалардың барысын ескере дамытудың ... ... ... ... және ... ... ... көрсетудің тиімді шаралары туралы жүйеленген талдау
деректеріне сүйене отырып жүзеге асырылуға тиіс. ... бір ... ... ... ... ... негізделуге тиіс.
Екі негізгі бағыттар бойынша методикалық және талдау ... ... ... және ... ... мемлекеттік қолдау көрсету
институттары үшін;
... ... ... ... және бірлестіктері
үшін.
Осы бөлімдегі шараларды жүзеге ... ... ... ... басқару жүйесін жасау жұмысын жалпы алғанда ... ... ... дамытылуына мүдделі барлық ұйым-дардың
өзара іс-қимыл жасауы үшін ұйымдық алғышарттар қаланатын ... ... ... және ... ... ... қолдау
көрсету жөніндегі шаралардың тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін ғылыми
зерттеулер жүргізу және методикалық ұсыныстар ... ... ... ... әлеуметтік қорғалуы мен
қауіпсіздігі. ... ... ... даму және ... ... жұмыс істейтін адамдардың тез көбеюі олардың әлеуметтік қорғалуының
проблемаларын барынша ашып көрсетті.
Оның өзі шағын ... ... ... ... емес, қажетті қаражаттың, әсіресе өз қызметінің
бастапқы кезеңінде, жоқ болуына, өз ... ... іс ... ... ... ... өте ... еңбек қорғау және қауіпсіздік техникасы жағдайыньң ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде
қазаға ұшырауы және кәсіби ауруға шалдығуы көбейді.
Осы бөлімде көзделген шараларды жүзеге асырудың нәтижесінде 1996—1997
жылдары ... ... ... және медициналық сақтандыру
жүйесі елеулі реформаланады, оның мәнісі — ... ... ... қолданылатын саңтандырудың үш дөңгейлі (мемлекет — жұмыс беруші —
жалдамалы қызметкер) жүйесіне көшу және ... ... ... ... үшін жағдайлар жасау.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шағын бизнестiң дамуындағы әлемдiк тәжiрибе36 бет
Шағын және орта бизнестің дамуының экономикалық мазмұны27 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын инновациялық бизнестің даму барысына жан-жақтылы талдау жасай отырып, қазіргі кезеңдегі шағын инновациялық кәсіпкерліктің дамуында кездесетін проблемаларды саралау және соның негізінде шағын инновациялық бизнесті дамытудың жаңа бағыттарын ұсыну92 бет
Қазақстанда шағын және орта бизнестің дамуындағы салық салу ерекшеліктері8 бет
ҚР-да шағын және орта бизнестің дамуын экономикалық талдау38 бет
Кәсіпкерлік және кәсіпкерлік капитал42 бет
Шағын бизнестiң түсiнiгi және түрлерi13 бет
Шағын бизнестің Қазақстанның нарықтық экономикасындағы мәні мен маңызы53 бет
Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы36 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын бизнестің дамуы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь