Орта ғасыр мәдениеті туралы

Қорқыт Ата
Құтты білік
Қорқыт Ата – түркі халықтарына ортақ ұлы ойшыл, жырау, қобызшы. Қорқыт Ата өмірде ізі, артында әдеби-музыка мұрасы қалған тарихи тұлға ретінде белгілі. Қорқыт Атаның өмір сүрген кезеңі туралы ғылымда әр түрлі болжамдар қалыптасқан. Алайда зерттеулердің көпшілігі Қорқыт Ата Сырдария бойында өмір сүрген оғыз-қыпшақ тайпалық бірлестігінде 10 ғасырдың басында дүниеге келген деген тұжырымға саяды. Рашид әд-Дин “Жамиғ Ат-Тауарих” атты тарихи шежіресінде Қорқыт Атаны қайы тайпасынан шыққан десе, Әбілғазының “Түрік шежіресінде” оның тегі баят екендігі, оғыздардың елбегі болып, 95 жасқа келіп қайтыс болғандығы айтылады. Сыр жағасына жақын жерде Қорқыт атаның зираты болғанын Ә.Диваев, т.б. ғалымдар өз еңбектерінде атап өтеді. Ә.Қоңыратбаевтың зерттеулерінде Қорқыт ата 11 ғасырдың басында дүниеден өткен делінсе, Ә.Марғұланның еңбектерінде ол 7 – 8 ғасыр аралығында өмір сүрді деген пікір айтылады.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Қаратау гуманитарлық-техникалық колледжі
Мамандығы: Ғимараттар мен үймәреттерді салу және пайдалану
Бөлім:Құрылыс Техникалық
Цәк: «Арнайы құрылыс және ... ... ... Орта ... ... ... кредиттік
Тобы: 1401-10-9б
Орындаған: Көшербай С.
Қабылдаған: Аптауова С.
Қаратау 2013ж
Қорқыт Ата
Қорқыт Ата – түркі халықтарына ... ұлы ... ... қобызшы. Қорқыт Ата
өмірде ізі, артында әдеби-музыка мұрасы қалған тарихи ... ... ... ... өмір ... ... туралы ғылымда әр түрлі болжамдар
қалыптасқан. Алайда зерттеулердің көпшілігі Қорқыт Ата Сырдария бойында
өмір сүрген оғыз-қыпшақ тайпалық бірлестігінде 10 ғасырдың басында ... ... ... ... ... ... ... Ат-Тауарих” атты тарихи
шежіресінде Қорқыт Атаны қайы тайпасынан шыққан десе, Әбілғазының “Түрік
шежіресінде” оның тегі баят екендігі, оғыздардың елбегі болып, 95 ... ... ... ... Сыр ... ... жерде Қорқыт атаның
зираты болғанын Ә.Диваев, т.б. ғалымдар өз еңбектерінде атап өтеді.
Ә.Қоңыратбаевтың зерттеулерінде Қорқыт ата 11 ғасырдың басында дүниеден
өткен делінсе, Ә.Марғұланның ... ол 7 – 8 ... ... ... ... пікір айтылады. Қазақ философиясы тарихында Қорқыт Ата– ел
бірлігін нығайтқан кемеңгер қайраткер, түркі дүниетанымының негізін жасаған
ғұлама ... ... ... ... ... орны бар философ-
гуманист ретінде көрінеді. Қорқыт Ата жайындағы аңыздардан оның бойындағы
үш түрлі өнер ерекше ... ... ол ... ... ... бақсы, абыз. Екіншіден – күйші, қобыз сарынын алғаш
туындатушы өнерпаз. Үшіншіден – әйгілі жырау, оның жырлары оғыз-қыпшақ
өмірін бейнелеген ... ... ... халықтарының фольклорындағы
Қорқыт Ата туралы аңыз әңгімелердің бірі оның туылуына байланысты.
Оғызнама – түркі халықтарының ... ... ... негізінде баяндайтын эпостық дастан. Шығарма алғаш ауызша туындап,
бертін келе қағазға түсірілген. «Оғызнаманың» екі нұсқасы бар: бірі – көне
ұйғыр әрпімен 13 – 14 ... ... ... Ұлттық кітапханасында
сақтаулы. Оның көлемі небәрі 42 бет, әр беті 9 жолдан ғана тұрады. Бұл
нұсқаны ... В.В. ... орыс ... ... Кейін А.М. Щербак тілдік
тұрғыдан зерттеп, ғылыми түсініктерін жаза отырып, қайта аударған, ол
қолжазбаны түпнұсқа деп танымай, оның көшірмесі деген пікірге келген.
Екіншісі – араб ... ... ... Хиуа ханы Әбілғазы нұсқасы.
Әбілғазыдан мұраға қалған екі еңбек бар, бірі – ... ... ... 1661), екіншісі – «Шежіре-и түрк» («Түркі шежіресі»).
Екі шығарма да Оғыз батырдың ерлік жорықтары, ... ... ... ... шығу ... ... әдет-ғұрпы, т.б. жайлы
жазылған. «Оғызнамада» батыр ұйықтап жатқанда шатырына көктен нұр
сәулесінің түсуі, сәуле ішінен көкжал қасқыр шығып, оның қалың қолды ... ... ... ... сұлу ... ... ... діни-мифологиялық
көріністер орын тепкен. «Оғызнаманы» ақиқат пен аңызға бірдей негізделген
шығарма деп қарастыруға болады. Мұнда алғашқы қауымдық құрылыс кезінде,
сақтар мен ғұндар дәуірінде, орта ... орын ... сан қилы ... ... ... мазмұндалған. Оғыз қағанды белгілі бір адам
бейнесіне телу, яғни тарихтағы нақты тұлғасын тану мүмкін емес. Бірақ
Оғыздың әдеби бейнесі белгілі тарихи ... ... ... ... бар, ... ... ... оқиғалар желісі бойынша жазылған. Оғыз
қағанның анасы Айқаған бейнесін ғалымдар отбасы қамқоршысы ... ... ... ... мәліметтерді:
Оғыз-түрікмен эпосына негізделген (Оғыз бен оның ұрпақтарының
жорықтары туралы аңыздар);
Тарихи негізі бар, бірақ бізге аңыз ... ... ... ... ... қоғамдық-әлеум. өмірі туралы деректер);
Оғыз елінің көрші тайпалармен, ... ... ... ... ... топтарға бөлуге болады.
«Оғызнама» – тарихи әрі әдеби ескерткіш. Онда түркі халықтарының
көптеген аңыз әңгімелері көрініс тапқан. Оғыз ... ... ... ... ... Сақтаб тәрізді есімдердің қазақ ру-тайпа
атауларымен сәйкестігі дастанның қазақ ертегілерімен, эпостық жырларымен
этностық жағынан жақындығын айқындай түседі.
Өмірі туралы мәліметтер аз ... ... ... ... ... ... ... (астрономия), нужум (астрология),
өнертану, әдебиеттану, тіл білімі, тағы басқа ғылым салаларының дамуына зор
үлес қосқан. Жүсіп Баласағұнидің есімі әлемдік әдебиет пен ... ... ... ... ... ... ... қалды. Жүсіп
Баласағұни бұл дастанын хижра есебімен 462 жылы, қазірғі жыл санау бойынша
1070 жылда жазып бітірген. ... ... ... - ... ... (942 - 1210) негізін салушы Сүлеймен Арслан ханға (908 - 955)
тарту етеді. Сол үшін хан өз ... ... ... "хас ... ... ... ... "ұлы кеңесші" деген лауазым берген. Дастанның бізге
жеткен үш нұсқасы бар. Біріншісі, Герат қаласындағы 1439 жылы көне ... ... ол Вена ... Корольдік кітапханада сақтаулы),
екіншісі, 14 ғасырдың 1-жартысында Египетте араб әрпімен (Каирдың ... ... ... Ал ... ... ... үшінші
нұсқа 12 ғасырда араб әрпімен қағазға түсірілген. Бұл қолжазба Ташкенттегі
Шығыстану институтының қорында сақтаулы тұр. Ғалымдар осы үш көшірме
нұсканың әрқайсысына тән ... ... ... ... ... ... ғылымының негізделген толық мәтінін жасап шықты. Венгер
ғалымы Герман Вамбери (1832 - 1913) "Құтты біліктің" бірнеше тарауын ... ... 1870 жылы ... ... жеке ... етіп ... Бұл шығарманы зерттеу, ғылымының мәтінін дайындау және аударма
жасау ісімен орыс ғалымы В.В. ... (1837 - 1918) ... жыл бойы ... ... ... ... 1942-43 ... "Құтты біліктің" үш
нұсқасын да Стамбұлдан үш том кітап етіп шығарды. "Құтты ... ... ... ... ... әлеміне түсінікті болған Карахан әулеті
мемлекеті түріктерінің тілінде жазылған. Оны Қаримов өзбек ... ... (1971) пен ... орыс ... (1983), ... қазақ тіліне
(1986), бір топ аудармашылар ұйғыр тіліне (1984) ... ... ... ... бір мағынада елдегі Ата заң (Конституция) қызметін
атқарған. Дастанның басты идеясы төрт принципке негізделген. Біріншісі,
мемлекетті дұрыс басқару үшін қара ... қақ ... әділ ... ... ... символдық бейнесі ретінде Күн туды патшаны көрсетеді.
Екіншісі, ... яғни елге күт ... ... ... Бақ-дәулет мәселесі
патшаның уәзірі Айтолды бейнесі арқылы жырға қосылған. Құтты ... ... ... ... орта ғасырларда бүкіл түркі әлеміне түсінікті
болған Қарахан әулеті мемлекеті түріктерінің тілінде жазылған. Жүсіп
Баласағұн «Құтты ... ... ... ... ... бастап, он
сегіз айдың ішінде Қашқар қаласында аяқтаған. Оны Қ.Каримов өзбек тіліне
(1971), Н.Гребнев (1971) пен ... орыс ... (1983), ... қазақ
тіліне (1986), бір топ аудармашылар ұйғыр тіліне (Пекин, 1984) тәржіма
жасады. Қарахан әулеті билік жүргізген дәуірде ұлан-ғайыр ... ... осы ... ... ... ... ережелер, сондай-ақ,
қоғам мүшелерінің құқықтары мен міндеттерін айқындайтын тиісті заңдар жоқ
еді. Міне, елдегі осы олқылықтың орнын толтыру мақсатымен Жүсіп
Баласағүниөзінің “Құтты білік” ... ... ... ... белгілі бір
мағынада елдегі Ата заң (Конституция) қызметін атқарған. Жүсіп Баласағүни
дастанда патшалар мен уәзірлердің, хан сарайы ... мен ... мен ... ... мен ... ... ... т.б. қоғам мүшелерінің мінез-құлқы, білім дәрежесі, ақыл-
парасаты, құқықтары мен міндеттері қандай болу керектігін жеке-жеке баяндап
шығады. Ақын мәселені ... ... ... ... ... – ақыл-парасаты ұшан-теңіз, ниеті түзу, сөзі шырын, білім мен өнерге
жетік, қолы ашық, пейілі кең, жүзі жарқын, ешкімге кек сақтамайтын жан
болуы шарт ... ... Ел ... ... ... ... сауық-
сайранға құштарлық, қатыгездік, кекшілдік сияқты жаман қылықтардан
сақтандырады. Бұдан кейін ақын патшаның көрер көзі, естір құлағы “хас
хажиб”, яғни бас уәзір ... ... зор ... ... Бас ... халықтың талап-тілектерін патшаға, ал патшаның айтар ой-
пікірін, жарлықтарын халыққа жеткізіп отыруы тиіс. “Құтты білікте” ... ... ... сипатталып жазылған.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Орта ғасырлардағы (Оғыз дәуірі) Қазақстан жеріндегі мемлекеттер мен олардың мәдениеті7 бет
Орта ғасырлардағы ислам мәдениеті8 бет
ХIX ғасырдың ортасы – ХХ ғасырдың басындағы орталық Қазақстан қазақтарының материалдық мәдениетіндегі ерекшеліктері172 бет
III - XI ғасырлардағы индияда феодалдық қатынастардың қалыптаса бастауы46 бет
III – VII ғасырлардағы иран21 бет
XIX ғасырының мәдениеті5 бет
Біржан Сал- тарихи этнографиялық тұлға5 бет
Музыкадағы романтизм бағыты6 бет
Шәңгерей Сейіткерейұлы Бөкеев9 бет
Әль-Фарабидің өмірі мен шығармашылығы29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь