Сыпыра жырау

Ғалымдар зерттеуі
Өмір сүрген кезеңі
Сыпыра жырау (XIV ғ.) Суырып салма ақын. XIV ғасырда Тоқтамыс пен Едігенің билік құрған жылдарында өмір сүрген. Оның есімі ескі батырлар жырының талайында аталады. "Өз өмірінде толғау айтып өткен" Сыпыра жайында "Ер Тарғында" "Тоғыз ханды түзеткен кісі еді" делінеді. "Телағыс" жырында ел бірлігінің ұраншысы, ал "Құбағұлда" "Жүз сексенге келген" дана қария ретінде көрінеді.
"Едіге би", "Тоқтамыс туралы аңыз" деген жырлар бар. Осылардың бәрінің о бастағы тудырушысы Сыпыра жырау болғанға ұқсайды. "Қырымның қырық батырын" жырлаған әйгілі Мұрын жырау өзін Сыпыра жыраудың ұрпағымын деген.
Дау-дамай, талас туған кезде халық әрқашан әділін айтар Сыпыра жырауды шақырып, оның шешіміне қанағаттанатын болған. Сыпыра жырау шығармашылығы көптеген түркі халықтары әдебиетінде көркем үлгі ретінде орын алды. Мәселен, ол ноғайлықтарға—Сыбыра йырау, башқұрттарға—Сыбрй йырысы, татар барабиндіктерге — Сафардау, қырымдықтарға — Сыпара жырау ретінде белгілі. Ал қарақалпақтар Сыпыраны өздерінің ең үлкен эпосшы жыраулар мектебінің негізін салушы санайды.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Қаратау гуманитарлық-техникалық колледжі
Мамандығы: Ғимараттар мен ... салу және ... ... ... ... және ... беру»
Пәні: «Мәдениеттану»
Тақырыбы: Сыпыра жырау
Оқу түрі: кредиттік
Тобы: 1401-10-9б
Орындаған: Көшербай С.
Қабылдаған: Аптауова С.
Қаратау 2013ж
Сыпыра жырау (XIV ғ.) Суырып салма ... XIV ... ... пен ... ... ... өмір сүрген. Оның есімі ескі батырлар жырының
талайында аталады. "Өз өмірінде толғау айтып өткен" Сыпыра жайында "Ер
Тарғында" "Тоғыз ханды түзеткен кісі еді" ... ... ... ... ұраншысы, ал "Құбағұлда" "Жүз сексенге келген" дана қария
ретінде көрінеді.
"Едіге би", "Тоқтамыс туралы ... ... ... бар. ... ... о
бастағы тудырушысы Сыпыра жырау болғанға ұқсайды. "Қырымның қырық батырын"
жырлаған әйгілі Мұрын жырау өзін Сыпыра жыраудың ұрпағымын деген.
Дау-дамай, талас туған кезде ... ... ... ... ... ... оның шешіміне қанағаттанатын болған. Сыпыра жырау шығармашылығы
көптеген түркі халықтары әдебиетінде көркем үлгі ... орын ... ол ... ... ... ... татар
барабиндіктерге — Сафардау, қырымдықтарға — Сыпара жырау ретінде белгілі.
Ал қарақалпақтар Сыпыраны өздерінің ең үлкен эпосшы жыраулар ... ... ... ... ... ... ғасырдың ақыры – 15 ғасырдың басы) –мемлекет
қайраткері, ақын, жырау, би, философ. Әз ... ... ... ... ... Арал ... Сырдария жағасын мекен еткен. Қызылорда облысы
Шиелі ауданы «Жеті әулие» қорымындағы Асан ата кесенесі Асан Қайғы ... ... өмір ... тұсы ... орда және ... ... ... кезеңіне сай
келеді. Асанқайғы шығармашылығында негізгі орын алатын қазақ тұрмысының
өзекті мәселелерін арқау еткен ... ... ... шешендік сөздер болып табылады. Асанқайғының шығармаларын жинап,
зерттеуменШ.Уәлиханов, Г.П.Потанин,М.Ж.Көпеев, С.Сейфуллин, М.Әуезов тағы
басқа айналысты. Жыраудың ақындық мұрасын бастыру XIX ... ... ... ... Алтын Орда ыдырап, оның орнына Қырым, Қазан,
Өзбек хандықтары пайда болды. Ноғай ордасы ... ... ... ... ... ... арасындағы қым-қиғаш талас-тартысты аласапыран
кезеңмен тұспа-тұс келді. Кейінгі ұрпақ әулие танып, аты ... ... ... (Ш. Уәлиханов) атанған Асан Қайғы «өзінен қалған
қысқа сын ... ... ... ... ... да, ... аңғарынан да
бірталай көрініс, білік-дерек береді» (М.Әуезов).
Өмір сүрген кезеңі
Асан Қайғы Сәбитұлы XIV ғасырда ғұмыр кешкен, Алтын Орда, қазақтың данышпан
ақылгөй жырауы, өз ... ... бас биі, ... Уәлихановтың айтуы
бойынша, қазақ халқының қамын, болашағын ойлаған "дала философы", осындай
ойшыл, ел қамын жеп, қайғы-қасірет кешкен Асан ... ... ... ... ... кеткен. Шежіре-аңыздардың айтуынша Асанның әкесі Сәбит
ұзақ жасаған, он сегіз мың ғаламның, құстың, жан-жануардың тілін білетін,
өзі көріпкел әулие, ... ... ... керек. Ол баласы Асанды ес
білгеннен осындай қасиеттерге баулып өсіреді. Сондай өнегелі, ұлағатты
тәрбие көрген Асан жас кезінен-ақ ... ... ... оның ... ... іргелі ел болу жағын ойластыра бастайды. Сондықтан да ол жас ... ... ... би, бектермен бірге жүріп, оларға ақыл қосысады, ой-пікір
жарыстырып, тайталасып ... ... ... ол ақындық-жыраулық,
шешендік, тапқырлық өнерді жете меңгереді. Ел дауын, жер ... ... ... оның ... ... ... шешімді билік
сөздері өзге би, шешендерден үстем боп шыға ... Әз ... ... ... ... Алаш жұртын билеген, Алтын Орда ханы Асан жырау сол ... ... ... ... ... шешуге араласады. Әз
Жәнібек өлген соң Асан би Дешті ... ... ... Алайда ордадан
бөлінген рулар Шу, Сарысу бойына орналасқан соң, ел іргесі берік, ағайын
арасы тату болуы жолында күреседі. Асанқайғы ең ... ... ... ... ... ... ... қажет деп санайды. "Әз Жәнібек
ханды уақытша табысқа мастанып кеттің, қазақ халқының, Алтын Орда болашағын
жете ойламайсың деп сөгеді".
Асанқайғы қойға қошқар, жылқыға ... ... бура ... ... бұқасыз
сақтап, малды үш жылға дейін ту қылып ауған ... ... ... елге ... ... ... ... болар. Сол ауып бара жатқан бетінде Алтын
Орданың ханы Әз Жәнібекке кез болыпты. ... үш рет той ... ... бармаған екен. Ауып бара жатып кез болған соң, Әз Жәнібек
айтыпты:
- Бұрын бір хан болыпты. Ханның қасында бір ... ... ... ... ... ... сүмесінен қозы қарын май мен бір қап құрт алған екен.
Күзді күні күздеуге қонар мезгілде, қараша: "Ханның бәйбішесі ханымды
шақырып алып, осы құрт пен ... ... ... ... ... ... ... болар. Ханымға таттырмай кеткен соң берекесі болмас" - дейді.
Ханымды үйіне ... ... ... ... ... ... ... керіліп,
"әне барамын, міне барамын" деп ақыры бармапты. "Құрт, майдың алдын ханымға
таттырмай ... деп әлгі ... ... ... күтіп көп уақыт
көшпей отырып калыпты. Күндердің күнінде ханым келе жатса, ханның кісі
алатын бурасы оны қуыпты. ... ... ... үйге қойып кетіпті.
Сонда шал байғұс айткан екен:
Шақырса келмес ханымды,
Бура қуып ... ... қуып ... көр қатын құртыңды,
Сала көр қатын майыңды, -
- ... Сол ... үш рет ... ... ... ... ... келдің-ау Асаным!

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалпы мектептегі музыка сабағында жыршы-жыраулардың алатын орны75 бет
Жыраулар поэзиясындағы көркемдік ерекшеліктер5 бет
Қазақ ақын-жырауларының тәлім-тәрбиелік идеялары8 бет
Қазақ халқының XVIII ғасырдағы мәдениеті22 бет
Қалың теріні өңдеу түрлері6 бет
Халқымыздың ұлы ұландары жыраулар шығармашылығында6 бет
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі жыраулық дәстүрдің көрінісі38 бет
XV-XVII ғ.ғ. этнопсихологиялық ой-пікірлер (асанқайғы, қ. жалайри, м.х. дулати, шалкиіз, жиембет жырау т.б.)5 бет
XVIII ғасырдағы жыраулар поэзиясының даму сипаты22 бет
Архетиптік ұғымдардың ХІХ ғасырлардағы ақын-жыраулар туындыларында көрініс34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь