Ислам инвестициясы

КІРІСПЕ 3
1 ИСЛАМ ИНВЕСТИЦИЯСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНДАҒЫ РОЛІ 6
1.1 Ислам инвестициясының формалары, әдістемелік негізі 6
1.2 Исламдық қаржыландырудың әлемдік тәжірибесі 17
1.3 Исламдық капитал тартудың Қазақстан қаржы нарығы үшін маңыздылығы 24
2 ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНА ИСЛАМ ИНВЕСТИЦИЯСЫН ТАРТУ ЖӘНЕ ОНЫ ПАЙДАЛАНУ ПЕРСПЕКТИВАСЫ 32
2.1Қазақстан нарығына ислам инвестициясын тарту тенденциялары 32
2.2 Қазақстан экономикасына ислам инвестициясын тартудың мемлекеттік.құқықтық механизмін жетілдіру жолдары 38
2.3 Ислам инвестициясын Қазақстан экономикасында пайдаланудың болашағы 46
ҚОРЫТЫНДЫ 52
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 54
Инвестициялау Қазақстан Республикасы экономикасының нарыққа өтудегі ең басты тетігі және ақша, қаржы, пайда секілді басқа да тетіктер мен формаларды пайдаланудың базасы болып табылады. Әлемдік экономикалық жүйені жаһандандыру жағдайында, сондай-ақ, Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздік алуына және ашық нарықтық экономиканың қалыптасуына байланысты шетелдік инвестиция объективті қажеттілікке айналып отыр.
Қазақстанның сыртқы саясат саласындағы атқарып жатқан іргелі істері елімізге шетелдік инвестицияның көптеп келуіне жол ашып отыр. Қазақстанда нарықтық реформаларды табысты жүзеге асыру үшін Дүниежүзілік банк, Халықаралық валюта қоры, Еуропалық қайта құру және даму банкі, Ислам даму банкі, Азия даму банкі секілді беделді халықаралық қаржы институттарымен, басқа да халықаралық қаржы мекемелерімен іс-әрекетті үйлестірудің үлкен мәні бар.
1 Қоңыров Е. Исламдық қаржыландыру ертеңіміз үшін тиімді. Электронды ресурс. - http://www.islam-orkeniet.kz/?p=537
2 Родни Уилсон. Исламский банкинг – шанс на будущее или угроза. // Middle East Online. - www.news.invictory.org
3 Сукук – Исламдық құнды қағаздары. Электронды ресурс. - http://www.rfca.kz/kz/aqparattyq-saraptamalyq-materialdar
4 Ислам банктерінің өнімдері – Бизнес-процестер. Электронды ресурс. - http://www.rfca.kz/kz/node/1000699
5 Исламдық банктер жүйесі. Электронды ресурс. - http://kz_zez.yvision.kz/post/81556
6 Нұрқанова Ә. Исламдық қаржыландыру – қаржылық индустрияның маңызды бағыттарының бірі. // Арқа ажары. 19.11.2011ж. №141-144 (17082)
7 ТМД мемлекеттерінде исламдық қаржыландыру құралдарының дамуы. Электронды ресурс. - http://kz.government.kz/site/news/2010/01/74
8 Islamskoe Finansirovanie – Obzor. Электронды ресурс. - http://www.rfca.kz/ob-Islamskih-finansah
9 Қаржы нарығы: Исламдық жүйенің иі неге қанбай тұр? Электронды ресурс. - http://dmk.kz/?p=7550#more-7550
10 Мировой рынок исламского финансирования. Электронды ресурс. - http://www.rfca.kz/uploads/islfin/MirovoyRynokIslamskogoFinansirovaniya.pdf
11 Ислами экономика: аңыз бен ақиқат. Электронды ресурс. - http://www.islam-orkeniet.kz/?p=665
12 Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 28.01.2011ж.
13 Күмісжан Байжан «Кәсіпкерліктің кемелдену кезеңі». // Егемен Қазақстан. 16.01.2009 ж.
14 Қазақстан және ИКҰ. Электронды ресурс. - http://oic2011-2012.kz/ index.php? option=com_ content&view; =article&id=151&Itemid=104&lang=kz
15 ДИЭФ-те Ислам даму банкі жанынан ШОБ-тың арнайы қорын құру мәселесі талқыланады. Электронды ресурс. - http://www.bnews.kz/kk/news/post/52126/
16 Инвестициялаудың маңызды көзі исламдық қаржыландыру болады. Электронды ресурс. - http://news.nur.kz/178768.html
17 Кенжалин Д. «Исламдық қаржыландырудың тиімділігі». // Егемен Қазақстан. 16.03.2010 ж.
18 Исламдық қаржыландырудың ерекшеліктері мол. Электронды ресурс. - http://thenews.kz/2011/06/03/835579.html
19 Исламдық қаржыландыру - Қазақстан үшін мүмкіндіктер. Электронды ресурс. - http://www.rfca.kz/kz/aqparattyq-saraptamalyq-materialdar
20 Ислам банкингі — Қазақстанда. Электронды ресурс. - http://www.turkystan.kz/page.php?id=3455&page_id=30
21 Ислам қаржы ұйымдары. Электронды ресурс. - http://www.rfca.kz/kz/islam-qarzhy-uiymdary
22 Серіков А. Исламдық қаржыландыру бағытындағы қадамдар. // Егемен Қазақстан. 27.05.2011 ж.
23 Инвестициялаудың маңызды көзі исламдық қаржыландыру болады. Электронды ресурс. - http://news.nur.kz/178768.html
24 Исламдық қаржыландыру – қаржылық индустрияның маңызды бағыттарының бірі. Электронды ресурс. - http://arka-ajari.kz/news/newsread/news_id-200
25 Исламдық қаржыландыруды дамыту. Электронды ресурс. - http://www.afn.kz/attachments/9/20/publish20-1925209982..pdf
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |3 |
|1 ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... РОЛІ |6 ... Ислам инвестициясының формалары, әдістемелік негізі |6 ... ... ... ... ... |17 ... ... ... тартудың Қазақстан қаржы нарығы үшін |24 ... | |
|2 ... ... ИСЛАМ ИНВЕСТИЦИЯСЫН ТАРТУ ЖӘНЕ ОНЫ |32 ... ... | ... ... ... ... тарту тенденциялары |32 |
|2.2 Қазақстан экономикасына ислам ... ... |38 ... механизмін жетілдіру жолдары | ... ... ... ... ... пайдаланудың |46 |
|болашағы | ... |52 ... ... ... |54 ... ... ... экономикасының нарыққа өтудегі
ең басты тетігі және ақша, қаржы, пайда секілді басқа да тетіктер ... ... ... ... ... ... экономикалық
жүйені жаһандандыру жағдайында, сондай-ақ, Қазақстанның ... ... және ашық ... ... қалыптасуына
байланысты шетелдік инвестиция объективті қажеттілікке айналып отыр.
Қазақстанның сыртқы саясат саласындағы атқарып жатқан ... ... ... ... ... келуіне жол ашып отыр. Қазақстанда
нарықтық реформаларды табысты жүзеге асыру үшін ... ... ... қоры, Еуропалық қайта құру және даму банкі, Ислам даму
банкі, Азия даму банкі секілді ... ... ... ... да ... ... мекемелерімен іс-әрекетті үйлестірудің үлкен
мәні бар.
Соңғы жылдары әлемде ... ... ... рөлі өсіп келеді.
Өйткені бұл жүйе дүниежүзінде жаңаша қаржы ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді
әрі баламалы оңтайлы түрі ретінде мойындалғанымен де жоғары бағалануда.
Біріншіден, депозиттерден түскен ... ... ... ... ... ... ... сол арқылы тұрақтылық қамтамасыз етіледі.
Ислам қаржы институттары өздері қаржыландырып отырған жобаларға үлкен
маңыз береді, ... мен ... ... жауапкершілігін
күшейтеді. Екіншіден, исламдық қаржыландырудың негізгі ұстанымы -
«өзіңде жоқты сатпа» ұстанымы ... ... және ... ... рыноктағы алыпсатарлықтың пайда болуын азайтады. Осылайша,
несиелеу нақты экономиканың әлеуетті пара-пар ... ... ... ... пен қарыз пирамидаларының пайда болуына жол жоқ.
Үшіншіден, шариғат ауқымында ішкі реттеуге үлкен мән беріледі: құжаттар
қарау, келісім-шарттарды, ... ... және ...... ... ... ... бір бөлігі [1].
Курстық жұмыс тақырыбының өзектілігі. Қазақстан экономикасына шетел
инвестицияларын, ... ... ... инвестициясын тарту макроэкономикалық
сипаттағы стратегиялық және тактикалық міндеттерді шешуге ... ... ... ... ... экономикамыздың қарқынды
өсуіне елеулі әсерін тигізеді. Қазақстан экономикасының даму жағдайында
исламдық инвестициялар ... және ... ... ... ... ... болып табылады. Қазақстан
Республикасы аумағындағы барлық шаруашылық субъектілеріне үздіксіз ... шығу ... ... ... инвестицияларын кеңінен тарту, ҚР-ның
сыртқы экономикалық ... ... ... беру шетел
инвестицияларын, соның ... ... ... ... ... ... ... кең көлемде шетел
инвестицияларын тарту ... ... ... ... ... ... ... қоғам құру секілді ұзақ мерзімді
мақсаттарды көздейді. Ал ислам ... ... ... және ... ... басқарушылық тәжірибесіне жетуге
мүмкіндік ... ... бұл үшін ... ... ... ... жолдарын кешенді зерттеу қажет.
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Курстық жұмыстың негізгі
мақсаты – ... ... ... таралу жағдайын ілімдік-
әдістемелік негіздеу, сондай-ақ ислам инвестицияларын тиімді пайдалануды
жетілдіру бойынша ... ... ... ... ... ... қол ... ілімдік, әдістемелік және
тәжірибелік сипатта белгіленген келесідей міндеттерді шешуді талап етеді:
- ислам ... ... ... және оның ... ... ... ... экономикасына ислам инвестициясын тартудың мемлекеттік-
құқықтық механизмін жетілдіру жолдарын қарастыру;
- Қазақстан экономикасына ислам ... ... және ... ... ... ислам инвестициясын Қазақстан экономикасында пайдаланудың
болашағын қарастыру;
- Қазақстанда ислам инвестицияларын ... ... ... ... ... ... пәні Қазақстандағы ислам инвестицияларын
тиімді пайдалануды басқару тетіктері мен бағыттары болып табылады.
Курстық жұмыстың зерттеу нысаны – ... ... ... ... ... ... негіздері. Курстық жұмыстың
теориялық-әдістемелік негізін қарастырылатын мәселе бойынша отандық және
шетелдік экономист-ғалымдардың еңбектері құрайды. Жұмыс ... ... ... ... ... заңдар мен нормативтік
құжаттар, Президенттің жолдаулары, мемлекеттің даму ... ... ... ... ... Республикасының
нормативтік-құқықтық актiлерi, ... мен ... ... ... ... ... агенттігінің
мәліметтері, мерзiмдi баспасөз материалдары, осы заманғы экономикалық
әдебиеттер, ғылыми-зерттеу институттарының статистикалық ... ... ... ... ... ... ... сараптамалық,
есептік-құрылымдық, экономикалық-математикалық, компьютерлік-графикалық
және болжамдау ... ... ... ... ... ... жаңалығы. Курстық жұмысты жазу барысында
ғылыми жаңалыққа ие ... ... ... ... ... ... реттеудегі мемлекеттің ролі мен
қызметтері сараланды;
- Қазақстанға ... ... ... мен ... ... ислам инвестициясын зерттеу негізінде осы салаға инвестицияларды
тарту тетіктерін жетілдіру бойынша ұсыныстар жасалды;
- ... ... ... ... ... ... жасалды.
Курстық жұмыс нәтижелерін сынақтан өткізу (апробациясы). 2011
жылдың 28-29 қазан аралығында ... ... ... ... Тәуелсіздігінің 20 жылдығына орай өткізілген «Жансүгіров
тағылымы» атты республикалық ... ... ... ... инвестициялары» атты мақала жарияладым, желтоқсан
айында әл-Фараби атындағы КазҰУ-дың «ҚазҰУ Хабаршысы» басылымына курстық
жұмысымның тақырыбына ... ... ... және ... ... Қазақстанда таралуы» атты мақала жарияладым.
Курстық жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен,
қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. ИСЛАМ ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... ... формалары, әдістемелік негізі
Родни Уилсон атап айтқандай, «Ислам банкі – бұл қауіп-қатер емес, ең
алдымен болашаққа деген үміт жəне оның ... ... ... ислам
қаржы-банк жүйесі біздің алдымызда капитализмнің батыстық, қытайлық
немесе ресейлік үлгілерімен ... ... ... ... ... ... ... табады. Мұндай үрдісті тек қана құптауға
болады» [2].
Исламдық қаржыландырудың ең басты жұмыс істеу қағидасы – ... ... ... ... адал ... жұмсау. Исламдық банк қызметтері 5
топқа топтастырылады:
1 серіктестікке негізделген банк өнімі (немесе «пайда мен ... ... және ... ... негізделген банк өнімі (немесе «мәмілелер ... ... ... ... ... Қард ... банк ... (тарифтерін) (немесе «комиссиондық» өнімдер)
төлеуге негізделген банк өнімі: Уакала ... ... ... ... ... банк өнімі: Хавала,
Кафала, Рахн.
5 ... ... ... ... ... ... ... Амана және Қард Хасан);
- сақтық шоттар (Уадия/Амана/ Қард Хасан немесе Мудараба);
- инвестициялық шоттар (Мудараба).
6 ислам банк қызметтерінің ... да ... ... ... ... валюталық операциялар).
Cукук – исламдық құнды қағаздар, жобаларды қаржыландыру, соның
ішінде ифраструктураны дамыту, өндірісті ... және т.б. үшін ... ... ... іске асыру үшін исламдық банкпен немесе
компаниямен арнайы ... ... (SPV) ... оған ... ... беріледі.
Сукук түрлері: Сукук Мудараба, Сукук Мушарака, Сукук Иджара, ... ... ... ... ... және т.б. ... бірнеше
ерекшеліктері болады. Біріншіден, материалдық активпен байланыстылығы,
дәстүрлі облигациялардан айырмашылығы – оның ... ... ... ... үлесін куәландыруы. Екіншіден, тіркелген табыстың
базалық активті пайдаланудан ... ... ... ... іске ... ... ... көрсетілген.
Сурет 1- Сукуктың іске асырылуы [4]
Мудараба жобалық қаржыландыру, сонымен қатар синдикация мен ... ... ... ... үшін ... ... банкінің
белгілі бір клиенттің жобасын (арнайы ... ... ... ... қатысуы сенімгерлік серіктестіктің негізі
болып табылады. Ислам банкі, мұндай қаржыландырудың аясында «ақшалай
қаражаттың иесі» (Раб-аль-маль) ... ... ... ... ... деп ... ... банкінің клиенті өзінің сараптық
білімдері мен ... ... және ... ... ... ... жобаның басқарушылық, кадрлық және техникалық
құрамдастарын қамтамасыз етеді. Жобаны іске асырудан түскен ... ... мен ... ... ... ала ... келіссөздерге сәйкес
үлесте бөлінеді. Іске асырудан түскен шығын ... ... ... Бұл ... Мудариб жобаға салынған уақыты мен күшін жоғалтады.
Осылайша, Исламда адам ... мен ... ... және ... бойынша бизнес-процесс:
1. Ислам банкі мен Клиент сенімгер серіктестік туралы келісім/шарт
жасасады (Клиенттің жобаны іске асыруы үшін). Ислам ... ... ... ... капитал ұсынады. Клиент өзінің еңбегі мен
уақытын ... ... мен іске ... ... ... іске ... аясында инвестициядан түскен пайда туындайды.
3. Жобаны іске асырудан түскен пайда Ислам банкі мен ... ... ала ... тиісті үлесте бөлінеді. Сонымен қатар,
жобаны іске асыру үдерісінде қосымша күтпеген шығындар туындаған
жағдайда – оған инвестициядан ... ... ... төленеді.
Егерде жобаны іске асыру ... ... ... ... онда ол ... ... банкінің нәтижесіне жатады. Егерде шығын
Клиенттің кінәсінен болса, онда Клиент өзінің кінәсінен болған шығынның
тиісті бөлігін төлейді.
Мударабаның іске асырылу ... ... ... 2 - ... іске асырылуы [4]
Мушарака Ислам банкінің белсенді операциялары аясында ... ... ... қаржыландыру мен синдикаттауларда, ислам
бағалы қағаздарын (Сукук) шығаруда қолданылады. Мушарак негізгі мәмілесі
– Ислам банкі мен клиенттің қандай да ... ... ... мен ... жоспарды бірлесіп қаржыландыру болып табылады. Пайда
Ислам банкі мен клиенттің арасында алдын ала келісілген ... ... ... ... ... ... пропорцияда
бөлінеді.
Мушарак бойынша бизнес-процесс:
1. Ислам банкі (1-Серіктес) және Клиент ... ... сөз етіп ... соң, бірлесіп қатысу (бизнесс-жоспарды іске
асыру) туралы келісім/шарт жасасады. ... ... ... ... ... ... ... қажет болған жағдайда
сараптамалық білімдерін.
2. Бизнесс-жоспарды іске асыру аясында қызметтің ... ... ... ... ... ала ... ... сәйкес бизнесс-жоспарды іске асырудан
түскен пайда Ислам банкі мен ... ... ... ... іске ... түскен шығын Ислам банкі мен
Клиенттің арасында ... ... ... ... ... іске ... ... 3-суретте көрсетілген.
Сурет 3 - Мушараканың іске асырылуы [4]
Сондай-ақ әлемдік тәжірибеде ең алдымен жылжымайтын ... ... ... ... тәсімі ретінде пайдалануы
мүмкін Мушарактың - азайғыш ... түрі ... ... келеді. Азайғыш
Мушарак меншік үлестің біртіңдеп тұтастай ... бір ... ... ... ... ... ... қаржыландыратын
тараптан соңғы иесіне (Клиентке) ауысуынан тұрады. Осы күнге дейін
активтің белгілі бір үлесі ... ... ... ... ... келешегі бар иесі жалға алу төлемдерін немесе инвестициялық
жобадан ... ... ... активті қоса иеленушіге, яғни
қаржыландыратын тарапқа активтің ... ... ... үшін ... экспорттық-импорттық қаржыландыру мен айналымдағы капиталды
қаржыландыру мақсаты үшін Ислам банкінің белсенді ... ... ... ... негізі Ислам банкімен бұрын Ислам
банкінің өзімен сатып алынған клиенттің қандай да ... ... ... ... сату ... табылады. Ислам банкінің клиентпен
жасалған мәмілесі аясында белгіленетін үстеме баға ... ... ... ... ... ... табылады. Мәміленің экономикалық
мағынасының негізі Ислам ... ... ... алуды төлеуге мұрсат
беруден (мерзімін ұзартудан) тұрады.
Мурабаханың іске асырылу мысалдары 4 және 5 суреттерде көрсетілген.
Сурет 4 - ... іске ... ... ... бизнес-процесс:
1. Клиент аталған активтің активімен және ... ... ... ... ... алып сату ... ... үшін жүгінеді. Ислам ... ... ... ... ... ... алу туралы оң/теріс шешім қабылдау
үшін мұқият зерттейді.
3. Оң шешім шығарған жағдайда – Ислам банкі ... ... ... ... ... Ислам банкінің меншігіне береді.
5. Ислам банкі Мурабаха мәмілесі негізінде Клиентке сатып алынған
активті жаңа бағамен сатады. Клиент актив үшін ... ... ... беру) талаптарын ескере отырып, сатып алынған
актив үшін төлемді жүзеге асырады.
Сурет 5 - Мурабаханың іске ... ... ... және ... қаржыландыру мақсаты үшін банктің
белсенді операцияларының аясында қолданылады. Иджара мәмілесінің негізі
клиентке ... да ... ... ... қолдануға (жалға, лизингке)
беру болып табылады. Ислам банкінің аталған операциядан ... ... ... ... ... ... беру төлемдері ... ... ... Клиент аталған активтің активімен және Жеткізушісімен анықталады.
2. Клиент Ислам банкіне Клиент активін қаржыландыру үшін ... ... ... ... актив сатып алады.
4. Жеткізуші Ислам банкіне ... ... ... ... ... Иджара мәмілесінің негізінде Клиентке белгілі мерзімге қолдану
үшін сатып алған активін ұсынады. Клиент қолданатын активіне жалға
алу ... ... ... ... алу ... ... аяқталған соң Клиент Ислам банкіне
активті қайтарады.
Иджараның іске асырылу мысалы 6-суретте көрсетілген.
Сурет 6 - Иджараның іске ... ... ... ... ... ... айырмашылықтары:
- Иджара шартында активтерді сату талаптарының болмауы;
- активтің физикалық тәуекелдерін Ислам банкі көтереді;
- сату мәмілесінің аясында ... беру ... ... ... сату ... уа ... ... құнының ең аз мөлшері кезінде активті өтеусіз беру
мүмкіндігі.
Шарттың аяқталуы барысында Ислам банкі Клиентке актив сататын болса,
онда мұндай мәміле ... уа ... деп ... ... уа ... бойынша бизнес-процесс Иджара мәмілесі жөніндегі бизнес-процеске
ұқсас, жалғыз айырмашылық – ... беру ... ... соң ... ... актив сатып алып, меншік құқығы ауысуының жүретіндігінде.
Салям ... ... мен ... ... ... үшін ... белсенді опреацияларының аясында
қолданылады. Салям мәмілесінің негізі Ислам банкінің қандай да ... ... ... ... ... ... ұзартылған
жеткізулерді сату болып табылады. Аталған мәміледе Ислам банкі Салямның
басқа жақта ... шарт ... ... пайда табады, яғни
активтерді саудалық үстеме бағасымен алып сатады. Мұндай операция ... ... ... ... ие болды. Мәміленің экономикалық
мағынасы Клиентке активті ... ... ... ... ... Клиенттің алдын ала төлемінен (нақты қаржыландыру) тұрады.
Салям бойынша ... ... ... сатушы) Салям банкімен активтің келешектегі
жеткізілу күнінің ... ... ... ... ... ... Салямның аталған шартына параллельді Ислам банкі басқа
Клиентпен (Салямды сатып алушымен) активтің келешектегі ... ... ... ... бойынша шарт жасасады.
2. Клиент белгіленген күні Ислам банкіне Салям ... ... ... ... ... ... ... шартына сәйкес, аталған
активті Салямның сатып алушысына жеткізуді жүзеге ... ... ... ... параллельді Салям нәтижесінде активті
қайта сату барысындағы сауда ... ... ... ... іске ... ... 7-суретте көрсетілген.
Сурет 7 - Салямның іске асырылуы [4]
Истисна келісімді жасасу сәтінде болмайтын ... ... ... ... ... өндіруші тауарды тапсырыс берушінің талабы бойынша
дайындайды Истисна шартының нақтылығының қажетті ...... ... ... ... және оның негізгі сипаттамалары.
Истиснаның негізгі ерекшеліктері:
... алу ... ... ... ... ... тауар өндіруші тауарды тапсырушының (Ислам банкі) ... ... ... ... үй ... ... ... шартының негізін құрайтын басты шарт –
тауардың бағасы мен басты сипаттарымен алдын-ала келісу.
Истиснаның іске ... ... ... ... 8 - ... іске ... ... салямнан ерекшелігі – тауар төлемі тауарды сатып алушы
алғанға дейін біржолғы төлем түрінде ... ол ... ... ... ... ... ... Параллельді саляммен
ұқсастық бойынша, Ислам банкі параллельді истиснаны құрастыра алады.
Параллельді истиснаның іске ... ... ... ... 9 - ... ... іске ... [4]
Параллельді Истисна бойынша бизнес-процесс:
1. Ислам банкі құны 100 000 теңге тұратын 1-Истисна келісімшарты ... ... Осы ... параллель Ислам банкі
Клиентпен құны 120 000 ... ... ... ... Бұл ... ... ... дайындалатын өнімге қойылатын
тапсырыс сипаттамалары бірдей болуы тиіс.
2. 2-Истисна келісімшартына сәйкес Клиент ... ... ... ... үшін ... қаражатты кезеңмен аударады. Ислам
банкі өз кезегінде, 1-Истисна келісімшартының талаптары бойынша Өнім
өндірушіні кезеңмен қаржыландыруды жүзеге асырады.
3. Өндірістің ... ... ... ... Өнім ... ... ... өнімді жеткізеді, және меншік құқығының ауысуы жүреді.
Ислам банкі өз кезегінде, ... ... ... ... ... ... Салямдағыдай Ислам банкінің пайдасы сауда үстеме
бағасынан – Истисна ... ... ... ... Бұл
жағдайда келісімшарттар бір-біріне тәуелсіз, және 1-Истисна келісімшарты
талаптарының өнім өндірушімен тиісті емес ... ... ... ... үшін ... ... ... жүктеледі.
Ислам банкінің депозиттік өнімдерінің негізі:
- қайтарымдылығы;
- өтімділігі;
- ... ... ... ... ... ... түрлері:
- ағымдағы шоттар (Уадия және Қард Хасан);
- жинақ шоттары (Уадия/ Қард Хасан/ Мудараба);
- инвестициялық шоттар (Мудараба).
Ағымдағы ... - ... ... ... ... ... және «Уадия» немесе шоттың кепілдігі, сонымен қатар «Қард
Хасан» немесе борыштың өтеусіздігі ... ... ... ... ... клиенттен алынған ақшалай қаражатты тең
көлемде қайтару кепілдігі болып ... ... ... тәуекелдерді
бөліспейді және банк пайдасына қатыспайды.
Жинақ депозиттері «мәміле бойынша борыш» немесе «пайданы
бөлісу» ... ... ... «Мәміле бойынша борыш» - Уадия
(сенімгерлік шот) және Қард Хасан (өтеусіз борыш шоты). Клиентке ... ... ... ... ... және Ислам банкімен дербес
анықталады. Клиенттің қайтару талабы берілген күн ақшалай ... алу ... ... табылады. «Пайданы бөлу» – бұл Мудараба
механизмі (сенімгерлік серіктестік). Мудараба ... ... ... ... ... ... ... банктің салымды кепілдендіруі (инвестициялар алдындағы
артықшылығы);
... ... ... ... кез-келген уақытта салынған ақшалай қаражатын қайтару
талабына ... ... ... ... ... тарату кезеңіне дейін салым
сақталған жағдайда ислам банкінің пайдасын бөлу.
Инвестициялық ... ... және ... ... ... ... болып табылады. Аталған шоттар «пайдалар
(және шығындарды) ... ... ... ... және ... серіктестік) механизмін қолданады. Ерекшеліктері:
– клиентпен ақшалай қаражатты ислам банкіне салуды бекіту;
– клиентпен ислам банкіне ... ... тең ... ... ... ... ислам банкі мен салымшының ... ... ... ... ... ... бөлу.
Шектелмеген инвестициялық депозиттер (Мудараба шоттары) ислам
банктерінің арасындағы ең көп ... ... ... ... ... мерзімдерге қалыптасады және банктердің ағымдағы
белсенді операцияларын қаржыландыруға арналған. ... ... ... ... ... негізінде бөлінеді (ай, тоқсан, жарты
жыл, жыл).
Шектелген инвестициялық депозиттер (Мудараба ... ... ... (ірі корпорацияларға, үкімет және т.б.)
немесе белгіленген инвестициялық жобаларға инвестицияларға, сондай-ақ
Ислам банкі мен жоба ... жеке ... ... ... ... банкінің мұндай депозиттер бойынша
қызметінің нәтижесін бөлу деңгейі бойынша ... мен ... жеке ... болып табылады.
Инвестициялық депозиттер бойынша бизнес-процесс келесі кезектіліктен
тұрады:
1. Салымшы мен ... ... ... ... ... келіседі –
Мудараба. Салымшы Ислам банкіне қаражаттар береді.
2. Ислам ... ... ... ... (шот ... ... банкі депозиттегі қаражаттарды қандай да болмасын Клиенттің
қызметіне ... және ... ... ... ... ... және аталған салымдарды басқарады.
4. Ислам банкімен қаржыландырылған операциялар пайда немесе шығын
түріндегі қызмет нәтижелерін туындатады.
5. ... ... ... ... ... ... ... пайда банк пен ... ... ... ... ... шығындар Салымшыға
жатқызылады және депозиттің көлемін азайтады.
7. Салымның мерзімі аяқталғанда Банк ... ... ... банкі өз клиенттерінің негізінен қысқа мерзімді негіздегі
сауда операцияларын жүргізу ... ... ... ... жүргізуге қажетті арнайы талаптар мен мүмкіндіктерді
қамтамасыз етеді. Мұндай арнайы қызметтер сатып ... ... ... сондай-ақ қойма операцияларын жүзеге
асыру барысында көрсетіледі. Дәстүрлі банкингтің тілінде, операциялардың
мұндай түрлері аккредитив деп аталады. ... ... ... ... ... және ... ... қолданылуы мүмкін.
Исламдық келісімшарттың тағы бір түрі Хавала ... ... ... бір ... ... екіншісіне (Z-трансфери)
борышты аударуды білдіреді. Қарыз ... соң ... Х ... ... босатылады, және қарыз беруші қарызды Z трансфериден
талап етуі ... ... ... түрі ... ... ... Z ... Х алғашқы қарызгерден әкімшілік сипаттағы төлемді сұрай
алады.
Кафала (кепіл) ... ... ... ... ... ... үшінші тараптың қосылуын білдіреді. Бұл жағдайда
жаңа ... ... ... үшін тең ... ... ... ... бұл түрі Рибадан (сыйақыдан) тұрмайды, және қайырымдылық
сипатта болады. ... ... ... ... құны мен ... байланыссыз белгіленген жағдайда, жаңа қарызгер бірінші
қарызгерден әкімшілік шығындарды сұрата алады.
Рахн (кепілсалым) ... ... ... ... ... ... ... қарызгерден кепілсалымды немесе
соңғысының мүлкі түріндегі кепілді талап етеді. Бұл ... ... ... аталған мүлік нарық бағасы бойынша сатылады және
алынған ақша немесе оның бөлігі борышты жабуға жұмсалады. Кепілсалымды
келісімшарттың мұндай ... ... ... ... ... ... ... кепілге салынған мүлкін қолдану
құқығына ие ... ... ... ... кепілге салынса – онда
карызгер борышты қайтару мақсатында оны сату ... ... жүре ... ... ... қажеттілік болмаса, онда автомобиль
иесінде қалады.
Қард Хасан – пайызсыз қарыз, ... ... ала ... тек ... ... ... ғана ... тиіс. Егер қарыз
беруші борышқордың қарызды қайтаруға жағдайы жоқ екеніне көзі ... ... ... ретінде берілген қаржы Зекет немесе Садақа ретінде ... ...... ... ... сыйақы беру контракттың шарты болып
есептелінбейді және ... беру ... ... ... ... ... мерзімі клиенттің бекіткен уақыт талабымен есептеледі
Уакала – Исламдық банкінің банк ... ... ... ... ... ... өзге, әлемдік тәжірибеде ислам банктері белгілі ... ... ... ... де, консультациялық қызметтерді, сонымен
қатар аталған мәмілелерде Риба (пайыз) және Гарар (белгісіздік) болмауы
міндетті талабы ... ... Сарф – ... ... ... ... алады [4].
Ислам бағалы қағаздарының әлемдік облигация нарығының 1%-дан
аспайтын бөлігін құрағанымен оған ... ... ... ... ... енгізу елімізге көптеген перспективалар әкеледі.
2. Исламдық қаржыландырудың әлемдік тәжірибесі
Әлемдік қаржы дағдарысына қарамастан, 1963 жылы Мысырда «Мит ... атты ... ... ... ... ... ... 1974-1975 жылдардан бері өте ... ... ... ... ... ең ірі ... елдерде кәсіпорындары ашылды. Соның
ішінде Таяу Шығыс, Солтүстік Америка, Оңтүстік-Шығыс Азия және ... ... ... Мысырдың Мәйіт Ғұмыр деген қаласында 1963 жылы
исламдық үлгідегі алғашқы жинақ кассасын ашқан жергілікті ... ... ... Банк ... ... ... ... халықтың жинақтаған қаржыларын пайдалана отырып табыс әкелетін
жобаларды қаржыландырудың арқасында ... табу ... ... ... ... келе ... оны 1967 жылы исламдық банктерді
басқарудан аластайды, банк исламдық радикализмге ... ... ... ... ... ... ... негізін қалаушы өз елін
тастап, Суданға кетуге мәжбүр болады.  1969 жылы ... ... ... ... ... ... ... мәселелерімен айналысуды
жалғастырады, корольдіктің таяу арада исламдық банк ісінің әлемдік
орталығы болуына үлкен ... ... ... ... ... қарқынды
түрде өскен болатын. Бұл жағдай исламдық негізде банк құру үшін оңтайлы
кез болатын.1971 жылы Мысыр президенті ... өз ... ... ... кері ... Қоғамдық банктің жобасын дайындауды тапсырады,
кейінірек ол Наср қоғамдық банкі деп аталды. Сонымен қатар, әл-Наджарға
Ислам даму ... құру ... ... ... ... 1972 ... ұсыныс-жоба бекітіліп, оны Джидда қаласында Сауд Арабиясы орындауға
мойнына алады. Алдымен 1975 жылы Ахмад әл-Наджардың қатысуымен Ислам Даму
Банкі құрылды ... ... ... Араб ... (БАӘ) ... Bank'' атты ... банк дүниеге келді. Олардың соңынан Faisal
Islamic Bank ... 1977 ж.), Faisal Islamic Bank ... 1977 ж.) ... Islamic Bank ... 1979 ж.) ... өз ... бастап
кетті. Алғашқы кездегі күдік бірте-бірте жойылып, банктердің жарқын
болашағына деген сенім арта түсті. Осылайша, ... банк ... ... ... орнай бастады. Аз уақыттың ішінде Ислам банк ісінің
сенімді әрі ... бар банк ... ... ... ... ... таңда ислам банктерінің саны 45-ке жуық, біріккен капиталы
800 миллиард АҚШ долларынан ... ... ... ... ... ... принциптеріне сай сақтандыру компанияларымен
инвестициялық ... ... ... 7 жыл ішінде ислам құнды қағаздар
нарығы жедел даму үстінде. Исламдық қор нарығы Малайзия елдерінде жақсы
дамыған, жыл ... қор ... ... 12 ... АҚШ ... ... ... іскерлік моделі және жұмыс ережелері
ерекшеліктерінің арқасында дағдарыстық құбылыстарға асқан тұрақтылық
көрсетуде. Көптеген ... ... ... ... ... орталығы
ретінде ұстанымды қалауда. Бұл дәреже исламдық қаржы ұйымдары мен ислам
инвесторларын тартуға көмектеседі. Мәселен, ... ... ... ... өзгерістер енгізді. Қазір мұнда 22 банк ... ... ... оның 5-і толық ислам банктері. Бұл
Ұлыбританияның ... ... ... ... ... білдіреді. Қазіргі күні көптеген дамыған ... ... ... қаржыландыру принциптеріне сүйеніп отыр. Ислам
Банкі саудалық қаржыландыру, үлестік ... ... ... алу,
ақшаны сенімді басқару, ислам банкі қызметі аясында агенттік ... ... ... ... жыл ... 15 пайызға
өсіп, әлемдегі ең жылдам дамып келе жатқан банк өсуі болып отыр. Исламдық
қаржыландыру шариғат нормаларына толығымен жауап ... ... ... Судан, заң жүйесі жартылай исламдық болып келетін елдер
Малайзия, ... ... және ... ... ... ... ... елдерде қолданылуда. Әлемде ақпараттық технологиялардың дамуы
ғаламдық процестерде аса жоғары жылдамдықпен және көрінбейтін көлемде
төңкеріс жасады [6].
2001 жылдан ... әлем ... ... ... ... 15-20 пайызға
дамыған. Қандай дағдарыс болса да бұл ... ... еш ... ... ... ... ... нақты экономикаға инвестиция салу
арқылы жұмыс істейді. Ал өзге қаржылық секторда активтер 400 ... ... ... ... Бірақ оның он пайызы ғана нақты да, қалған тоқсан
пайызы жел және токсикалық активтермен толы ... ... ... Соңғы дағдарыста осындай активтер үлкен зиянға ұшырады. Осыдан-
ақ, Ислам банктері ... ... ... ... ... болады.
Бірақ ол ешқашан басқа қаржылық секторлармен бәсекеге түспейді. Өйткені
екі жүйенің жұмыс істеу тәсілі және мақсаттары мүлдем бөлек.
Исламдық ... ... ... өміршең екендігін кешегі
дағдарыс көрсетіп берді. Осы ретте ... ... ... ... құрдымға кеткенін айтып, исламдық қаржыландырудың да дефолтқа
ұшырайтынын дәлелдегісі ... Ол ... ... ұшырауының
себебі, бөлінген қаржылардың ... ... ... ... ... ... Дубайда қолдан жасалған аралдарды салумен
айналысады. Сол компания исламдық жүйе ... ... ... ... казино салу сынды харам істерге жұмсаған. Ал ... ... ... ол ... де ... шариғатқа қарсы іске жұмсалған
және басқарушы адамдардың көпшілігі мұсылман болмаған. Олар алған ақшасын
ағылшынның өте қымбат «Астон ... ... ... пайдаланған.
Мұндай қымбатшылық Исламда ысырап болып саналатыны белгілі. ... ... де ... ... жол ... ... айында Ыстамбұл қаласында осы мәселе төңірегінде үлкен
жиын болды. Оған Германия, Франция, Ұлыбритания, Бахрейн, ... ... ... ... ... ... Аталған елдердің өкілдері
исламдық қаржыландырудың әділеттілігіне қызығып, оның пайдалы ... ... ... ... ... ... ғана ... əр түрлі
елдердің қаржы жүйесіне кеңінен енгізіле бастады: шариғаттың ... ... ... ... ... əр ... ... құрылды.
2007 жылғы екінші жартыжылдықта үдеп отырған, АҚШ-тағы ипотекалық
кредиттеу дағдарысынан туындаған əлемдік ... ... ... ... ... мүдделілік əсіресе айқын көрінді.
MENA ақпараттық агенттігінің мәліметтерінше Ислам активтерінің ... ... ... 24%-ы Азия ... үлесіне келеді. Ислам
банктерінің ең үлкен орталықтары Иранда ($235 млрд.), Сауд Арабиясында
($92 млрд.), және ... ($67 ... ... ...... арасында исламдық қаржыландыру бойынша көшбасшы болып табылады.
Исламдық қаржыландырудың географиясы 10-суретте көрсетілген.
Сурет 10 - Исламдық қаржыландыру географиясы [8]
Әлемдік ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттерінің ынтымақтасу кеңесінің (БАӘ, Сауд Арабиясы, Оман,
Бахрейн, ... ... ... яғни 42,9%, ... 353,2 млн. ... Ислам қаржысы активтерінің 35,6%-на ие болған Иран ... ... ... ... орын алып ... Таяу ... ... жетекші орындарға Малайзия (10,5%) және Ұлыбритания
(2,5%) ие.
Мемлекеттердің тағы бір ... АҚШ, ... ... ... Австралия, Германия, Кайман аралдары, ... ... ... ... ... Қырғызстан, Ресей және Түркия құрайды.
Бұл мемлекеттердің ұйымдары ... ... ... ... ... ... исламдық қаржы құрылымдары ... ... ... қатарлы банктер – JP Morgan, Deutsche Bank,
ABN Amro, IAG, Citibank Chase ... және Hong Kong & Shanghai ...... құрылымында ислами банкке арналған арнайы
бөлімдерін ашқан. ... ... Араб ... ... аймақтық бөлінісінде инвесторлардың исламдық қаржы өнімдеріне
қатынасы 11-суретте көрсетілген.
Сурет 11 - Инвесторлардың исламдық қаржы өнімдеріне қатынасы [8]
Исламдық қаржы ... ... ... бар жоғы 1%-ын ғана ... ... қатаң ережелерімен алыпсатарлыққа, хедж-
операцияларына, баланстан тыс есептерге тыйым ... ... ... қызықтыруда. Қазіргі таңда исламдық ... ... 50%-ы – ... ... ... ... ислам банкингі
бизнестің төменгі сатысынан қаржы нарығының, оның ішінде ислам əлемінен
тысқары барынша ... ... ... біріне айналды. Мəселен,
Inertnational Financial Service, London ... ... ... ... ... ислам қаржы орталығы болып ... ... ... стандарттары 1-кестеде көрініс тапқан.
Кесте 1 - Исламдық қаржыландырудың халықаралық стандарттары
|ISLAMIC FINANCIAL SERVICES BOARD ... AND AUDITING ... |FOR ISLAMIC ... ... |
|IFSB, Исламдық қаржыландыру |AAOIFI, Ислам қаржы ... ... ... ... есеп |
| ... ... ... ұйым |
|Малайзия, 2003 жыл ... 1991 жыл ... ... қызметтері |Исламдық қаржы ... ... ... |стандарттарына, этика, басқару, ... ... ... мен ... және ... ... |
|қағидаларды бекітетін халықаралық |дайындаумен айналысатын ... ... ... емес ұйым ... ... 43 ... |40 ... 155 қатысушы, оның ішінде |
|Дүниежүзілік банк, Халықаралық ... БАӘ, ... ... ... ... ... Ислам даму банкі, |және Ливан. ... ... жеке ... |Австралия, Малайзия, Сауд Арабиясы |
|дамытушы ... ... 6 ... ... ... ... ... ұйым және 136 нарық |ислам қаржылары жөнінде AAOIFI ... ... ... |
| ... ... ... ... жөнінде ... ... ... кәсіби |
|конференциялар, семинарлар, |біліктілік береді ... ... | ... ... [8] әдебиет деректері пайдаланылған ... Banker және HSBC Amanah ... ... «500 ... ... зерттеуі бойынша, 2009 жылдың ішінде ... ... 28,6% ... яғни 2008 жылы 639 млн. АҚШ ... болса, 2009
жылы 822 млн. АҚШ долларын құрады. Ал дәстүрлі коммерциялық банктердің
активтері "Top 1000 World Bank ... The Banker ... ... ... ... тек 6,8% өсті. Ислам қаржысының индустриясы тұрақты
қарқынмен өсуде: 2006-2009 жылдар аралығында өсу ... ... ... ... ... ... жүйесінің әлеуеті өте зор. Өйткені
әлемдегі 1,6 миллиард мұсылманның тек 14 ... ғана банк ... ... ... ... исламдық қаржыландыру жүйесінің
үлесі небәрі 1 пайызды құрайтын болса, мұсылман ... ішкі ... ... ... ... Осы ... айта кететін мәселе, мұсылман елдерінің
біртіндеп, дами түсуіне байланысты исламдық банк ... ... саны арта ... ... [7].
Бұл күндері қарқынды дамып жатқан исламдық қаржыландыру ... ... ... 30 %-ға өсуде. Қазір әлем елдері бойынша 50-ден астам елде
300-ден ... ... ... ... ... Исламдық банкингтің жыл сайынғы
орташа ақшалай айналымы 750 млрд долларды құрайды. 2011 жылы ... мен ... ... ... активтерiнің құны 1 трлн. АҚШ
долларынан асып түсті.
Әлемдік тәжірибеде ислам банкингі ... ... ... ... терезесі» - қарапайым коммерциялық банктің ішінде құрылады,
ол дәстүрлі және ислам банкілік операцияларын ... ... ... ... ... ... есеп жеке ... «исламдық бөлімше» - ... ... ... бұл ... банк жеке ... ... ... алайда бухгалтерлік
есеп жеке жүргізілмейді;
- «еншілес компания» - коммерциялық банк ислам қаржылық ... ... ... ... ... ... Бұл ... компания ислам банктік өнімдері бойынша дербес қаржылық
саясатты тұжырымдайды және іске асырады, бірақ тек ... ... ... стратегиясының аясында ғана.
- «толық ислам банктері» - дербес ислам банктері, әзірленген банкілік
саясат пен стратегияға сәйкес өз бөлімшелері ... ... ... ... ... ... ... [9].
Әлемдік қаржы нарығы үшін мұсылман қаржыгерлерінің ойлап тапқан ең
маңызды және қызықты жаңалығы ислам облигациясы – сукук болып табылады.10
жылдың ... ... 747 ... ... ... ... Жалпы сомасы 106,6
млрд долларды құрайды. Бір қызығы, сукуктың ең ірі эмитенттері ислами
емес ... ... ... ... сонымен қатар корпоративті
эмитенттер де шығарады. Сукук әлемде ... ... ... ... және араб ... ... шығарылымы әлемдік алпауыттар:
Citibank, HSBC немесе Deutsche Bank қатысуымен жүргізіледі. Мысалы,
әлемдегі ең ірі ... ... Nakheel ... 2006 жылы 3,52 ... ... ... ... астамын европалық инвесторлар салған.
Олардың әлемде кең тарауына ислами емес мемлекеттерде шығарылуы ... ... ... ... ... да өте ... ... Ислам банкілерінің жартысынан көбінің тұтынушылары мұсылман
емес. Бұл ... ... ... ... тек ... ... сенген кез келген адам бола алатынын көрсетеді.
Ислам қорлары активтерінің әлем аймақтары бойынша ... ... 12 - ... ... ... ... ... бөлінуі [8]
Алғаш рет мұсылман емес ... ... ... 2004 ... Саксония-Анхальт федералды жерінде жүзеге асырылды. Сол жылы
Ұлыбритания, Қытай, АҚШ-та да шығарылды. Қазіргі кезде Ұлыбританияда 5
Ислам ... ... ... 2010 жылы ... қор биржасында 14 сукук
шығарылып, 40 ... АҚШ ... ... ... Азия өңірінде исламдық
қаржыландыру дәстүрлі қаржыландырумен салыстырғанда берік ... ... ... ... ... жыл сайын 15%-ға өседі, яғни
әлемдегі ең қарқынды өсіп ... ... бірі ... ... ... исламдық банктердің ашыла бастағанына біраз
уақыт болды. Оның себебін жаһандық миграциялық процестердің салдарынан
іздеу керек. ... ... ... мұсылман елдерінен көшіп барған бірнеше
миллион адамның мұқтаждықтарын ... ... ... түсінікті. Сондай
мұқтаждықтардың бірі – өсімсіз ... ... ... банк. Мәселен, Батыс
Еуропадағы ең ірі Ислам қаржы орталығы болып саналатын Ұлыбританияда 2
миллионға жуық ... бар деп ... ... исламдық
банкингтің активі 10,4 млрд. АҚШ долларын құрап отыр. Нақтылап ... 23 банк ... ... ... ... ... ... The Islamic Bank of Britain, The European ... Bank, The Bank of London және The Middle East деп ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Осы ретте,
Швейцарияда Ислам банкингтерінің саны ... ... мен ... ... айта кету ... ... ... соңғы жылдары Ислам
банкингтерінің дүние ... ... ... келе ... байқауға
болады. Алайда, бұл дамудың тағы бір сипаты – ... ... тек оның ... ... яғни ... ғана ... ... Motors», «Аlkatel», «Daewoo» тәрізді алыптар да пайдалануда. Өз
тарапынан, жетекші батыс банктері өздерінде исламдық бөлімдерді ашып отыр
(«АBN-Аmrо», «Society General», «Chase ... ... sax», «I ... «Nomura securities», «JP Моrgan» және басқалары). Ал «Сity bank» 1997
жылы Бахрейнде 20 млн. ... ... ... «Сity ... Bank»-ті ... елі 1998 жылы ... рет ... ... ... қағаз
шығарған болатын, ондағы мақсат – халықаралық ... ... бір ... ... ... ... Малайзияның мемлекеттік құнды қағазына
деген сұраныс қажетті сомадан жеті есе асып ... ... ... ... ... тұр. ... ... қолдарында
ликвидті қаражат көп, онымен қатар исламдық ... ... ... да көп ... Осы ... ... ... барлық исламдық
құнды қағаздардың 45% батыстық инвесторлар сатып алған. ... бұл ... ... ... ... ... ... Бір
шетінен исламдық құнды қағаздар нақты активке негізделгендіктен
сенімділігі де ... ... ... ... ТМД ... ішінде исламдық қаржы нарығын заң жүзінде
реттеуді қолға алған бірінші ... ... да ... ... ... ... оның ... Араб Әмірліктері, Сауд Арабия,
Бахрейн, Катар, Малайзия сияқты елдердегі инвесторлар тарапынан бақылауға
алынған.
3. Исламдық капитал тартудың Қазақстан қаржы ... үшін ... ... ... ... ... дамытуда исламдық
қаржыландыру маңызды орын алып отыр. Қазақстан ТМД және ... ... ... ... исламдық қаржыландыруды енгізу шараларын бірінші
қатардағылармен қолға алды.
«Отандық қор ... ... ... ... ету қажет, 2020 жылға
дейін ТМД және Орталық Азияның исламдық банкингінің орталығына айналып,
Азиядағы қаржы орталықтарының ... ... ... ... - деп ... ... 2010 ... 29 қаңтарындағы «Жаңа онжылдық – жаңа
экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты ... ... [12]. ... ... ...... әзірленіп, өткен жылы бастау алған ... даму ... ... ... бірі. Бағдарлама
бойынша экспортқа бағытталған құнды өнім ... ... ... құру
үшін экономиканың нақты секторына тікелей инвестиция тартуға ... ... те бұл сала үшін ... ... жасап отыр.
Қазақстандағы инвестициялық климат өте ... деп ... ... ... ... да растап отыр. Инвестициялар тартудың ... ... ... ... ... ... және ... шикізат ресурстары мол.
Ғалымдардың зерттеулеріне сенсек, біздің еліміз олардың қорының ... ... ... ... тұр.
- Қазақстанның географиялық ... ... Осы ... ... ... миллиардтық тұтынушылар рыногына (Орталық
Азия, ҚХР және Ресейге) еркін шыға ... ... қоса ... ... Ресей арасында құрылған Кедендік одақ аясында 170 ... ... ... ... ашылып отыр. Бұл да Қазақстанда қызмет атқарып жүрген
немесе елімізге келуге ынта білдіріп ... ... үшін ... ... ... ... ... етіліп,
инвестицияны қолдау іс-шараларына ұйытқы бола алатын, саяси ... ... ... ... ... қолайлы
ахуалы.
- Елімізде ислам қаржыландыруы туралы арнайы заң қабылданған.
- ... ... ... үшін Мемлекет басшысының
тапсырмасымен Үкімет жүйелі шаралар мен қаржылық қолдау ... Бұл ... ... және орта ... үлкен бизнесті,
экспортерлер мен инвесторларды қолдауға бағытталған «Өнімділік-2020»,
«Бизнестің жол картасы-2020» және ... ... ... да
бағдарламалар туралы айтылып отыр. Бұл құжаттарда экспортерлер мен
инвесторларға сервистік қолдау көрсетуден ... ... және ... көрсетуге дейінгі түрлі ынталандыру амалдары қарастырылған.
Президенттің жаңа ... ... ... ... ... ... басымдық беріліп отыр. Ол
шикізаттан өнім шығаратын ... ... ... ... ... ... ... тау-кен, металлургия кешені, атом және ... ... ... ... ... құрылыс индустриясы, құрылыс
материалдарын өндіру және дәрі-дәрмек өндірісі. Үшінші ... ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтуды
қарастыратын өндіріс, яғни, үлкен әлеуметтік тиімділігі бар ... ... ... ... ... ... іске асыру үшін 50 млрд. доллар инвестиция қажет. Алдағы 5-7
жылда бізге шамамен 10 млрд. доллардың төңірегінде ... ... ... ... осы ... ... ... «исламдық»
үлесті он пайызға дейін жеткізудi көздеп отыр. Бұл орайда ... ... ... ... қаржының кедергісіз ағылып келуі үшін ... ... ... ... ... орын алатынын және аталған
жүйені толықтай енгізу ... ... орта ... ... ... ... жеткізген еді. Ал вице-премьер – Индустрия және ... ... Әсет ... «Біз ... ... ... жоспар жасап, нақты жобаларға шығу қажет деп ойлаймыз. Қазірдің
өзінде энергетика, туризм, өнеркәсіп, исламдық ... ... ... ... ... Бұл – ... биылғы жылы Ислам
конференциясы ұйымына төрағалығы тұрғысынан аса маңызды деп санаймын», –
деп өз ойын білдірген болатын. ... ... ең ... ... Қазақстан экономикасына қаржы салу ислам қаржыгерлері үшін де
тиімді болып табылады [13].
Қазақстан 1995 жылы ең iрi ... ... ... - ... ... ... (ИЫҰ) ... құқылы мүшесі болды.
Қазақстан мен ИЫҰ ынтамақтастығы жемiстi дамуда. Бiздiң ... ... ... мүше ... тиімді байланыстарды
орнатуға, ислам кеңістігінде саяси және экономикалық үдерістерге ҚР-дың
белсенді қатысуына, сондай-ақ ... ірі ... ... іске
асыруға қаржылық қорларды тартуға мүмкіндік жасады. ИЫҰ ... ... ... атап ... ... ... және ... шаралары жөніндегі кеңесіне және Әлемдік және
дәстүрлі діндер лидерлері ... ... ... өзінің үлесін
қосуда. ИЫҰ өркениетаралық және дінаралық диалогты ілгерілету ... ... ... мен еліміздің «Шығыс-Батыс» желісі
бойынша қатынас көпірі ретінде мойындауда. Жыл ... Арал ... ... ... ... ... ... халықаралық қатысудың
маңыздылығы жөнінде сілтеме енгізілуде.
ИЫҰ қаржылық құрылымдарымен, атап айтқанда, мұсылман әлемінде ең ... ... ... Ислам даму банкімен (ИДБ) ынтымақтастықты үдету
қызметтесудің маңызды ... ... ... ... ... ... ... портфелі шамамен 700 млн. долларды
құрайды. Қаржыны тартумен қатар, ИДБ ... ... ... ... дамуына елеулі консультативтік көмек көрсетуде. ИЫҰ-
ның арнайы, субсидиарлы және аффилирленген институттарымен байланыстардың
дамуы зор қызығушылыққа ие ... ... ... бара ... ... отырып, Қазақстан ИЫҰ-ның Сауда және ... ... ... ... ... ... ... Ұйымға мүше мемлекеттер арасындағы ... ... үшін ... ... ... органының
басшылығымен ИЫҰ кеңістігінде преференциалдық сауда жүйесін енгізу,
тарифтік саясатты келістіру, әртүрлі ... ... ... және банк ... ... ауыл ... қолдау бойынша
ірі жобалар іске асырылуда. ИЫҰ ... ... ... ... ... ... қолдауда. Аталған жоба Орталық Азия үшін
де, ... ... ... үшін де өзара мүддені құрайтын
өнеркәсіптік ... іске ... ... ... инвестицияларды
ынталандыруда Ұйым тарапынан қолдауды мен қызметтесуді ... ... ... ғылым және технологиялар салаларын ИЫҰ-мен
ынтымақтастықтың маңызды құрамдас бөлігі ретінде ... ... ... ... және ... мәселелері жөніндегі Ислам ұйымымен
(ИСЕСКО) ынтымақтастықты орнату Қазақстанға мәдени мұра ... мен ... ... ... ... ... тілдерін, тарихы мен
мәдениетін зерттеу мен оқыту саласында тәжірибемен алмасу сияқты ... ... іске ... ... ... 2010 жылы ... ... 2015 жылы Алматыны «Ислам мәдениетінің астанасы»
етіп ... ИЫҰ ... ... байланыстардың кеңеюіне күшті
импульс береді [14].
ҚР Президенті Н.Ә. ... 2011 ... 8 ... ... өткен, Ислам конференциясы ұйымына мүше 57 мемлекеттен 2,5
мыңнан астам инвесторлар қатысқан VII Дүниежүзілік ... ... «Біз ... ... ... тартуға, ислам елдерімен
ынтымақтасуға мүдделіміз. ... ... ... ... ... өсу әлеуеті таяу жылдары 10 млрд. ... ... - деп ... ... Сол ... Халықаралық Ислам Даму
банкі мен Қазақстан арасында екіжақты Серіктестік Стратегиясы ... ... қол ... ... ... ... банк ... елге
исламдық қаржыландыру жүйесі арқылы 3 жылда 1 млрд. 200 млн. АҚШ доллары
көлемінде ... ... ниет етіп ... Оның ... ... Ислам қаржы
секторын дамыту, инфрақұрылымды жетілдіру, өзге де әлеуметтіқ жобаларға
жұмсау сынды нақты ... ... [15]. ... ... ислам
банктерінің Қазақстанда еркін қызмет етуі үшін көптеген жағдайлар жасалып
жатыр. 2020 жылға дейін ел экономикасының үштен бірі ... ... ... ... ... ТМД мен Орталық Азия
құрлығындағы ислам банкингінің жаңа капитал тартатын өңірлік ... жылы 14 ... ... ... қор ... ... ТМД елдерінде дамыту" конференциясында Үкімет басшысының орынбасары,
Индустрия және жаңа технологиялар ... Әсет ... ... ... ... даму ... маңызды көзіне айналатынына сенім артты. Индустриялық
бағдарламаны табысты іске асыру ... ... ... ... Ә. Исекешев, осы орайда шетелдік инвестиция аясында Қазақстан
Үкіметі исламдық қаржыландыруды ... деп ... ... ... ол заңнамалық база тұрғысында, сондай-ақ исламдық қаржыландырудағы
кедергілерді жою бойынша жұмыстар биыл тиісті ... ... өтті ... ... исламдық қаржыландыру мәселесін енгізу үшін барлық
мүмкіндіктер қарастырылуда, ТМД ... тек ... ... осы ... ... рет ... ... соған дәлел
ретінде бүгінде Үкімет аталған ... ... ... мақсатында
институттық ортаны қалыптастыруға баса мән беріп отыр. ... ... ... шариғат қағидаттары Қазақстанның
экономикалық даму ұстанымымен сәйкес келеді, еліміздегі қаржы ... ... ету, оны ... ... ... ... мен
экономиканың нақты секторы арасындағы байланыста көрініп отыр. Көптеген
елдер ... ... ... ... ... ... Исламдық қаржы институттарының орнықты қаржылық
әл-ауқаты, базалық сипаттары, ... ... ... ... тұрақтылығы исламдық қаржыландыруға жаңа қырынан ... ... ... ... АҚШ, ... ... және ... елдер қаржылық-құқықтық ... ... ... [17].
Ислам банкингінің жай банктерден айырмашылығы мен артықшылығы көп.
Ең басты айырмашылығы – өсімқорлық. ... ... ... ... секторында
жоқ. Осы жерде айта кетер ... ... ... ... алатын пайданы несие пайызбен шатыстырмау керек. Тағы ... ... ... жай ... ... жүрген жүйе бойынша,
яғни ақшаның үстінен ақша жасау тек қаржы секторын ғана дамытса, исламдық
қаржыландыру елдің ... ... үшін ... ... ... ... тек өзінің пайдасы үшін ... ... ... жүйені соған
сәйкестендіріп қояды. «Форекс», «овердрафт», «овернайт» деп аталатын
арнайы жүйелер бойынша, таза ... ... және ... ... көп ... ... Бірақ, бұдан елдің экономикасына
ешқандай пайда келмейді. Дағдарыстан кейін жағдайды қалыпқа келтіру үшін
ұлттық қордан 4,5 млрд. АҚШ ... ... ... ... Бұл ... ойы осы ... ... баяулап қалған экономикамыздың
қарқынын күшейту болатын. Ал ... ... ... бұл мақсаттар
толық орындалмай қалды. Өйткені, қаржыға ие болған банктер сол ... бос ... ... ... қайтадан байып шыға келді.
Сондай-ақ, олар ... ... ... яғни ... басқару»
деген түсінікті өте қатаң мағынада қолданып, аясын тарылтып тастады. ... ... жай ... ... және ... ... ... бас тартты. Ал негізінде нақты экономикада компаниялар
үлкен тәуекелмен бетпе-бет келіп ... Яғни ... ... сала ... бере ме, бермей ме, кеткен шығынды ақтай ма, ақтамай ма деген
мәселелер туындайды. Соңында барлық кәсіпорындар ... ... ... тендерлеріне қарап қалады. Ал ... ... ... ... ... ... екі жаққа тең бөлінеді. Оны «профит
энд лосс шэринг», яғни ұтыс пен ұтылысты бөлісу деп ... ... ... қолданыстағы банктік жүйе халқымыздың санасын өте ... ... ... бұл жүйе ... ... жиып ... «Енді сіз жұмыс
істемей-ақ қойыңыз. Бұдан былай сіздің ... ... ... ... сол сіз ұшін ... ... ... – деп алдап, елді
жалқаулыққа, оңай пайдаға кенелуге үгіттеуде. Оған ... ... ... ... халық та оңай олжаға қызығып, жалқаулыққа бой
алдыруда. Бұл сананың тежелуіне, ұлттық ... ... ... ... ... барлығы исламдық қаржыландыруда ескерілген. Оған дәлел
– мұнда өсімқорлық жоқ. Яғни, ... адал ... ... зекет беруге
және уақыф меншікті дамытуға үндеп, өзі де соған үлес қосады.
Исламдық қаржылай қызмет көрсетудің жаһандық индустриясы ... ... ... ... ... басты сапасы оның тұрақтылығы мен
шынайы экономиканың активтеріне сәйкестігі, мұнда виртуалды ... орын жоқ. ... ... ... қаржыландыру
институттарының барлық операциялары іс жүзінде қосылған ... кез ... ... саласының тауарлары мен қызметтеріне айырбастау нәтижесінде
жинақтайды, мөлдір және консервативті сипатқа ие, коррупциялық және
моральдық ... тыс және іс ... ... ... ие. ... ... қарағанда, сукуктің пайлық
сертификаттары материалдық активтермен, нақты сектордың нақты жобаларымен
және соған сәйкес олардағы тәуекелдермен байланыстырылған, сонымен ... ... ... ... ... ... бөлісуді де
қарастырады. Бұл эмитенттер үшін де, сол сияқты осынау ... ... ... үшін де ... әрі ... ... капиталдың оның
иелері, операторы және реципиенттері арасындағы ... ... ... ... менталитетіне сәйкес емес. ... ... ... ... тұрғысынан алғанда Қазақстанның
басым бөлігінде мемлекеттік бюджеттің және қарапайым қаржы секторының
аздаған қатысуымен ғана емес, ... ... ... қаржының дамып келе
жатқан секторы арқылы да дамуы өте маңызды.
Көптеген ... әлі ... ... ... осы ... деген сенімдері аз. Дегенмен, қоғамда қалыптасқан білім-
біліктің әсерінен исламдық қаржылардың саясаттан тыс ... ... ... ... үшін тек қана әлеуметтік-экономикалық мақсаттарды
көздейтіндігіне деген түсінік пайда бола ... Атап өту ... ... ... ... және ... ... көзінің бейконфессиялануының маңызды екендігі барған
сайын айқындала түсуде. Адал ... ... ... олардың
жоғары білімді бөлігінің Қасиетті Құранды оқи отырып несиелік өсімге
тыйым салынатындығын мойындауының өзі атап ... ... ... ... банкингті этикалы деп атауға болады, ол кімге де
болмасын олардың ... тыс ... ... ... таңуды мақсат
етпейді. Мен этностық мұсылман болып саналмайтын кәсіпкердің, іскерлік
мүддені басшылыққа ала отырып, ... Даму ... ... ... және өз ... айналымын бірнеше есе ұлғайтқанына айқын
мысал келтіре аламын.
Отандық қаржы секторының ... ... ... ... ... ... исламдық қаржылық қызмет рыногының тікелей
инвестициялар тарту қажеттілігі жағдайында зор әлеуетке ие екенін назарда
ұстауы тиіс. Ел Президентінің 2010 ... 28 ... ... ... 2020 ... ... ... исламдық қаржыландыру орталығын құру
туралы мәселе қоюы кездейсоқтық емес. Мемлекет басшысының қолдауының
арқасында исламдық ... ... ... ... заң ... ... ислам банкін құру жөнінде Біріккен Араб Әмірліктері
мен Қазақстан арасында үкіметаралық келісімге қол қойылды. ... ... ... исламдық қаржыландыруды дамыту тұрғысындағы
стратегиялық көзқарас бізге іс-қимылдар үшін нағыз басшылық болып отыр.
2011 жылдың 12 ... ... ... құру ... ... Ұлт ... ... қосылған құны жоғары,
бәсекелестікке ие ... ... және ... одан ... ... ... ретіндегі инфрақұрылымдық
бағыттарға кең ... ... ... ... ... мен
жүйелі шараларды шоғырландыру орайындағы көрегендігін бұрынғыдан бетер
айқындай түседі.
Қарапайым ... ... ... кез ... ... тән
тәуекелдерді ескере келе нақты секторды қаржыландыруға ... ... ... ... ... қол ... неғұрлым жеңілірек жолдарын
таңдайды. Егер қарапайым банк секторы үшін тәуекелдерден жалтару үлкен
рөл ... ... ... ... ... ... ... онсыз рынок жағдайында бәсекелестік те, нақты экономиканы
сапалы дамыту да мүмкін емес.
Өкінішке ... ... ... ... ... ... ... ол бизнестің әлі дамуды бастамағанына қарамастан, келесі
төлемдерді ... ... ... ... ... ... Осылайша жиі-
жиі кредиттің мақсатты сипаты бұрмаланып, жобалық қаржыландырудың әркезде
де ... ... және ... ... ... мен ... екеніне қарамастан, ресурстар жобадан басқа жаққа кетіп жатады.
Қарапайым банктерге табыстың жоғары нормасы жоқ, оның үстіне ... ... және ... да ... бар ... ... емес. Өз кезегінде исламдық қаржылар тәуекелдерді
әділ бөлісе отырып іскерлік қызметтестік ұсынады, сонымен ... ... ... ... ... де бас тартпайды, өсімқорлық
пайызға негізделген қарапайым қаржылар сияқты «өз ішінде және өзі үшін»
өмір сүрмейді. ... ... да ... құрамдастары
міндетті болып табылатын қаржыландыруды дамыту арқылы елдің ... ... ... да ... өсе түспек.
Сукуктің инвестициялық сертификаттары үдемелі индустриялық-
инновациялық даму бағдарламасын жүзеге ... үшін өте ... ... әрі ... ... ... бірдей үйлестіретін аралас
құрал болып табылады. Олар жобалардың тәуекелдерін өздеріне ... ... ... эмитентке айтарлықтай борыштық ауыртпалық та
түсірмейді. Сукук орта мерзімді қаржыландыруды тарту ... ... жеке ... ... үшін өте ... Осы ... ... жіберу тұрғысындағы қажетті заңнамалық
өзгерістер тиісті заң жобасында көрсетілген ... ... ... инвестициялық
қорлармен, активтерді басқару жөніндегі компаниялармен, консалтингтік
фирмалармен қоса алғандағы исламдық ... ... ... ... ... ... сонымен бірге тікелей инвестициялардың келуі
үшін арналар ашуда. Бірінші кезекте ірі ... ... ... жобалар ұсынылады, салалық конференциялар, дөңгелек
үстелдер, екі жақты бизнес-форумдар ... ... ... ... ... ... инвесторлармен
тікелей әңгімелер өткізіледі. Ислам Конференциясы Ұйымы елдері тарапынан
Қазақстанға деген қызығушылық тұрақты түрде өсіп ... ... ... ... ... қолайлы инвестициялық ахуалы, дана басшылығы
бар және ұзақ мерзімді дұрыс саясат ұстанған ... ел ... ... ... ... ... ИНВЕСТИЦИЯСЫН ТАРТУ ЖӘНЕ ОНЫ ПАЙДАЛАНУ
ПЕРСПЕКТИВАСЫ
1. Қазақстан нарығына ислам инвестициясын тарту ... ... ... ... ... тәуелсіздіктің бастапқы
жылдары келген ... ... ... ... «Әл-Барака
Қазақстан» деген Ислам банкі өз жұмысын бастады. Ол банктің иесі ... ... ... банк ... өте ... ... ие тұлға,
ірі инвесторлардың бірі, Ислам сауда және индустриялдық палатасының
президенті шейх ... ... ... Оның ... ... ... әлемнің 36 елінде осындай банк ашылып,
табысты жұмыс ... ... сол ... Қазақстандағы ғұмыры ұзаққа
созылған жоқ. Себебі, еліміздегі ... ... ... ... ... ... ... келтірді.
Екінші толқын дағдарыстың алдында 2004-2006 жылдары келді. Сол кезде
еліміздегі екінші деңгейдегі ірі банктер Ислам банктерінен ... ... ... ... ... ... дағдарыс болып, несие алған банктер
дефолтқа ұшырады. Тіпті, БТА, Альянс банк, Астана-Финанс және Темірбанк
сынды ірі банктердің өздері толық дефолтқа ... ... ... ... ... ... де өте ... мөлшерде шығынға тап болды. Кейін де
ол қарыздар қайтарылмады. ... ... ... ... банктерінің
қатарында Дубай Исламик банк, Абу-Даби Исламик банк, Араб ... ... банк және ... бар ... ... ... исламдық қаржыландыруға қайта
қызығушылық танытқанда жоғарыда ... ... ... банктері
дағдарысқа дейін кеткен шығындарын алғашқы капитал ретінде ұсынып, бізбен
жұмыс істеу мәселесін көтерді. Алайда Қазақстандық банктер ол ... ... ... әлемде үлкен абыройға ие ... ... ... ... жоғалды. Қазір Қазақстан осы келеңсіздіктерді
жою үшін барлық күш-жігерін жұмсауда. Соған байланысты стратегиялық іс-
шаралар және жобалар дайындалып жатыр. Осы ... ... ... ... тобы Қазақстанға қызығушылық танытып, сенім білдіріп отырғанын
айта кеткен жөн. Оған себеп – Қазақстан ... ... Даму ... мүшесі. Алдағы уақытта Қазақстан осы, әлемдегі ең мықты ... және ААА ... ... ... Ислам банкінде
жылына бірнеше рет өтетін директорлар кеңесінің жиналысына қатысу
мүмкіндігіне ие ... жылы 12 ... ... ... қызметі мен исламдық
қаржыландыруды ұйымдастыру» мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының
бірқатар ... ... ... мен толықтырулар енгізу туралы»
ҚР Заңында келесідей Исламдық банк операциялары ескеріледі:
1. заңды және жеке тұлғалар үшін ... ... ... ... ашып беру және банк ... ... (Қард Хасан
және Уадия).
2. заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... исламдық банкпен ақшалай түрдегі
жедел, қайтарымсыз және сыйақысыз шартымен несие беру (Қард
Хасан).
4. кәсіпкерлік қызметті қаржыландыру:
- делдал ... ... ... ... коммерциялық
несие беруімен қаржыландыру (Мурабаха, Истисна).
- серіктестік ... ... және ... ... ... ... тұлғалардың
жарғылық қорын құру (Мудараба, Мушарака).
5. ... ... ... ... қызмет (Иджара,
Иджара уа Иктина).
6. исламдық банктік операцияларды жүргізу кезіндегі ... ... ... ... ... ... құнды қағаздардың
түрлері:
- исламдық инвестициялық қорлардың пайлары және акциялары;
- исламдық жалгерлік ... ... ... – жалгерлік
(лизингтік) келісім шартпен бекітіліп алынатын, алдын-ала табыс
табу құқығымен, исламдық ... ... ... шығырылатын
исламдық құнды қағазы;
- исламдық қатысушылар сертификаттары (Сукук ... ... ... ... ... ... шағарылатын, алдын-ала айналу
мерзімі бекітілген исламдық ... ... Жай ... ... ... ... ... тұлғаның
ұйымдастырушылық құқығымен акционерлік қоғам ретіндегі келісім
шарт ... ... ... жаңа ... және ... ... ... мақсатында шығарылады;
- Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша бекітілген, исламдық
құнды қағаздар болып расталған басқа да құнды ... ... ... ... Сукук Истисна және басқа да жаңа Сукук
түрлерінің болу мүмкіндігі) [19].
Ислам қаржы жүйесінің ең ... тұсы – ... ... несиеге беріп,
одан үстемақы алу харам саналады. ... ... өзі ... ... ... ... Сондықтан, бұл жүйенің тиімділігін халықаралық
қаржыгерлер мен экономистер де ... ... ... Даму ... Ахмад Мұхаммад Әли Әл-Маданидің пікірі бойынша ... ... ... ... ең ... ... ... заң жүзінде реттелмеген монополияға тыйым ... ... ... бағаның шектен тыс қымбат болмауы және ... ... ... ... сай адал ... ... ... Араб Әмірлігінің атсалысуымен алғашқы исламдық «AL Hilal» банкі
құрылған еді. Ал биылдан бастап елімізде екі ... ... ... ... ... ... ... ТМД елдерi арасында
Қазақстан, Қырғызстан, ... ... ... Тағы бiр ... ... ... ақы түрiнде сыйақы алуға құқығы жоқ және
депозиттерге кепiлдендiру мiндеттемесiнiң ... ... ... ... жанынан Исламдық қаржыландыру қағидалары жөнiндегi кеңес
құрылған. Кеңестiң мiндетi – банкте ... ... ... қаржыландыру қағидаларына сәйкес болуын қадағалау. Исламдық
инвестициялық қор ... ... ... орай жүзеге асырады.
Қордың барлық әрекетi Исламдық қаржыландыру қағидалары ... ... ... ... ... ... сәйкес келмейтiн жобаларды
қаржыландыруға, сондай-ақ, қару-жарақ, ... ... ... ... ... ... ... кинотеатр т.б.), сақтандыру
және келiсiмнен түсетiн пайыздар есебiнен қызмет ... ... ... ... ... ... жоқ. ... “риба”,
яғни, қарыздардың үстiнен түсетiн пайыздық ақыны ... ... ... ... белгiлi. Исламдық құқықта “риба” “шектен шығушылық”
ретiнде ... Мұны ... ... ... капитал үшiн сыйақы
төлеу, яғни, қол қусырып қарап отырып-ақ, пайдаға кенелу болып ... ... ... ... ақша ... ... ... Демек, кез
келген келiсiмнiң негiзiнде белгiлi бiр меншiк немесе инвестициялық
жоба бар.
Исламдық қаржыландырудың ... ... бiрi – ... ажыратып алу. Осылайша, кiрiс қауiп-қатер мен ... ... ... етуi тиiс. ... ... ... ... кiрiсi қаражатты әртүрлi жобаларға салу есебiнен қалыптасады.
Банк не серiктес ретiнде (мүшарак келiсiмi), немесе траст ... ... ... әрекет етедi. Тараптар: банк те, клиент те ... ... ... ... ... ... ... жобалардан келетiн пайда мен шығын оларға ортақ болады.
Осылайша, исламдық банкингте сыйақыға ... ... де, ... мен ... ... ... ... екi жаққа да бiрдей жүктеледi. Бұл жобалардың жүзеге ... ... ... ... банк пен оның ... кәсiпкерлiк арқылы қалыптасады. Банктiң ... ... ... ... ... ... барысында түзiледi. Демек, бұл
қаражаттың тек ... ... ... ... ... ... ... исламдық құнды қағаздар – сукук та бар.
Құнды қағаздар құрылыс ... ... ... ... ... ... келген арнайы жобаны жүзеге асыру мақсатында шығарылады. Сукуктiң
облигацияларға қарағанда қауiп-қатерге онша ұрынбайтынын айта кету керек.
Кез ... ... ... ... белгiлi бiр қаражатпен бекiтiлген және
исламдық қаржыландырудың негiзiнде келiсiм-шартты қабылдаушылар арасында
тәуекелдiлiк жүгiн бiрлесе ... ... Осы ... ... несиелердiң баламасы болып табылатын сукук жобаларды ... ... ... ... Оның ... облигацияларға қарағанда,
анағұрлым қауiп-қатерсiз тетiк ретiнде қабылданатын сукук инвестициялық
қоржынды (сондай-ақ, жинақтаушы зейнетақы қорлары секiлдi ... үшiн) ... ... ретiнде қызмет етедi.
Сукук пен дәстүрлі облигациялардың ерекшеліктері 2-кестеде көрініс
тапқан.
Кесте 2 - Сукук пен дәстүрлі ... ... ... ... ... ... ... компанияның |Облигация иелерінің эмитент ... ... жеке ... ... негізгі активтеріне |
|құқын білдіреді ... ... ... жоқ ... ... ... құқығы |Облигация иелері есептелген |
|бар, сонымен қатар эмитент ... ... ... ... ... шығынды да бөліседі |тәуекелдер мен шығындарды |
| ... ... ... ... ... ... |Облигация мерзімі эмитент ... ... ... ... ... ... |
| ... ... емес ... ... ... ... ... Шариғат |
|талаптарына сәйкес ... ... ... ... ... ... иелері менеджердің |
|және оның ... ... ... ... оларды |
|қатысатын инвесторлардың |тек ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... шариғаттың қағидаттарын негізге алатыны белгілі.
Құранда өсімқорлыққа тыйым ... ... ... берілген кредитке
кез келген пайыздық (номиналдық, жай жəне күрделі, белгіленген ... алым ... ... ... ... ... алу үшін қаржы
институты кəсіпорынның тəуекелдері мен сыйақыларын толықтай бөле отырып,
үлестік қатысушы болуға тиіс, не ... ... жəне ... сатып
алынатын өзіндік құны мен тауар сатылатын баға арасындағы үстемені ала
алады. Заңды жəне жеке тұлғалардың ... де сол ... ... ... заңы бойынша тауарлар мен қызмет көрсетудің белгілі
бір түрлері кірмейтін сауда ... ... ... ... ... негізделуі жəне кез келген тараптың
заңсыз баюын көздемеуі тиіс [20].
Қазіргі уақытта классикалық ... ... ... ... ... институттар тіркеліп, жұмыс істеуде: «Al
Hilal» ислам банкі, Kausar Consulting, ... ... ... ... ... АӨҚО ... – ашық ... мерзімді оқыту орталығы, «Такафул» атты өзара бірлескен ... ... ... қаржыландыру, оқыту және бизнес орталығы, АӨҚО
қатысушысы, қызметі ислам инвестициясының барлық ... ... ... ... бағытталған компания – “Fattah ... ... ... және халықаралық ұйымдармен белсенді
ынтымақтасу арқылы Қазақстандағы исламдық қаржы ... ... ... ... ... ете ... Исламдық қаржыны дамыту қауымдастығы.
Такафул-сақтандырудың екі түрін: шет елге ... ... ... ... ... сақтандыруды жүзеге асыратын
“Такафул” исламдық сақтандыру компаниясы 2010 жылы ... ... ... ... бұл ... өзара сақтандыру қоры
ретінде құрылды. Осыған қарамастан, бүгінгі күнге ... ... ... келісімдерін жасасқан. Бұл исламдық сақтандыруға деген
тұтынушылардың қызығушылығы бар екенін ... ... ... да ... ... сұранысқа ие болатындығының көрсеткіші [21].
Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы (АӨҚО) Қазақстанда ... ... ... ... болып табылады. Аталған бағыт
Қазақстан экономикасының нақты секторын дамыту үшін жаңа мүмкіндіктер
ашуға ... ... ... орын ... қаржы жүйесін
диверсификациялауға жол ашады. Бүгінде ислам ... ... ... ... ... ... балама ретіндегі жобаларға қаржы
тартудың мүмкіндігі болып табылады. Қазіргі сәтте, «Fattah ... ... «Amanah ... ... атты ... ... қорын тіркеуде. Ол шариаттың ислам нормаларына
сәйкес қызмет атқарады. Қор ислам инвестициялау ... ... ... ... ... ... қабылданды.
Исламдық қаржыландыру үдемелі индустриялық-инновациялық дамудың
мемлекеттік бағдарламасының басты құралының бірі болып ... ... ... Таяу Шығыс және Оңтүстік-Шығыс ... ... осы ... іске ... ... ... тарту, сонымен қатар исламдық ... ... ... ... жұмыс жүргізіп келеді. Қазақстанның мұсылман
елдерімен қызмет етуін дамытуға және ... ... ... ... ... ... ... Ұйымына төрағалық етуі және
алғаш рет ТМД ... VII ... ... ... ... ... атау ... ТМД және Орталық Азия
кеңістігінде исламдық қаржыландыруды дамыту үшін заңнама ... бұл ... үшін ... Азия ... ... қаржы
орталығы болуға жағдай жасайды. 2009 жылы ақпан айында исламдық ... ... ... және ... қаржыландыруды ұйымдастыру
туралы Қазақстан Республикасының қабылдаған заңы елде исламдық банктерді,
исламдық инвестициялық қорларды ашу үшін, сонымен қатар ... ... ... үшін ... ... отыр. Қазіргі уақытта дүние
жүзінде исламдық бағалы қағаздардың 20-дан аса түрлері бар. ... ... ... ... ... ... сертификаттарымен
(сукук аль-мушарака) және исламдық жалға беру сертификаттарымен (сукук
аль-иджара) берілген. Бұған қоса, ел ... ... ... ... құру үшін ... базаны жетілдіру бойынша жұмыс
істеуде. Қазіргі уақытта исламдық бағалы ... ... ... ... ... бөлімінде исламдық қаржыландыруды
ұйымдастыру мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының заң жобасы қайта
қаралуда. Қазақстан ... ... ... ... ... және ... болашағы бар серіктестерді тауып отыр. Осы бағытта белсенді
бірқатар ... да ... ... ... ... ... ... Hilal» бірінші исламдық банкі қызмет етуде. Ол «Al Hilal Абу-Даби»
банкінің (БАӘ) еншілес ұйымы болып табылады. Al Hilal ... 9 ... ... ... 23 миллион АҚШ долларын құрайтын жеті ... Әрі ... ... банк ... 25 ... 30 ... дейінгі сомаға осындай мәмілелердің санын қарастыруда. Бұл
жобалар мұнай, темір жол, тағам және ... ... іске ... ... Даму ... ... Raya Malaysia» малайзиялық
мемлекеттік компаниясымен және «Fattah ... ... ... ... және орта ... ... ... екінші
исламдық банкті құру жөнінде мәлімдеді, 2010 жылы «Қазақстанның Даму
банкі» АҚ Қазақстанда ортақ екінші Исламдық ... құру ... ... АҚ және «Amanah Raya ... ... түсіністік туралы
меморандумға қол қойған. Қазіргі уақытта осы ... ... ... ... ... малайзиялық Amanah
Raya компаниясы (55%), Қазақстанның даму банкі (40%) және Қазақстандық
FattahFinance брокерлік компаниясы (5%) болмақ. Сонымен ... ... ... ассоциациясы» қызмет ... ол ... ... ... бірқатар қазақстандық
компанияларды ... (ОФ ... ... ... ... IFBTC – ... пен оқытуды қаржыландырудың исламдық орталығы; IFI 
исламдық консалтингтік компаниясы және т.б.). Бұдан ... 2010 ... ... ЖШС «Al Hilal» ... ... ... үдемелі
индустриялық-инновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасы шегінде жүзеге
асырылатын жобаларды іске асыру үшін ... ... ... ... қол қойды. Осы келісім шегінде «Al Hilal» банкіне
«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ АҚ ... ... ... ... қосымша «Amanah Raya», «Kaznex Invest» АҚ және «Fattah
Finance» АҚ ... тобы ... ... ...... ... ... көрсетулердің логистикалық орталығын құру ... ... ... меморандумға қол қойды [22]. 
Қазақстанда исламдық қаржыландырудың басқа ТМД мемлекеттерімен
салыстырғанда ұзақ даму тарихы бар. Алайда, Қазақстанда ... ... әрі ... ... де ... Оған ислам бағалы ... ... ... ... ... ... ... ислам
бағалы қағаздары бойынша ұйымдастырушы – исламдық банктер немесе ұлттық
холдингтер бола алады. Ал нарыққа қатысушылар ... ... және жеке ... көргісі келеді. Қазақстанда сукук
бойынша бірінші ... ... ... ... ... сектор шығуы
мүмкін. Себебі, бұл ... ... ... жобаларды
қаржыландыру үшін қажетті қадамдардың бірі болып ... Ал ... ... ... ... орталығы ретінде көрсету үшін өте
қажет. 2010 жылғы HSBC банкінің мәліметтері бойынша, егеменді сукуктардың
доллар түріндегі табыстылығы 5,8% құраған, ал ... ... ... ... Даму ... ... кеңесшісі Мохаммед Тариктің пікірі
бойынша Қазақстан сукук шығару арқылы 20 млрд ... ... ... ... бар ... таңда исламдық қаржыландыруды белсендi түрде енгiзуге
ден қойған Қазақстанның ... ... ... саласынан өзiндiк орнын
табуға мүмкiндiгi бар.
2.2 Қазақстан экономикасына ... ... ... ... ... ... ... әлемде исламдық қаржы қызметінің жоғары қарқынмен
дамуы  байқалуда. Қазақстан Тәуелсіз ... ... ... ... Азия ... ... қаржыландыруды өркениетті деңгейде
қолға алып отырған бірден-бір мемлекет. Бүгінгі ... база ... ... ... ... айналысқа енуіне, көрсетілген
жобаларды ... ... есеп ... ... ... ... ... және исламдық құнды қағаздар шығаруға
мүмкіндік беріп отыр. 2009 жылдың 12 ... ... ... ... ... ... ... мәселелері бойынша Қазақстан
Республикасының бірқатар заңнамалық актілеріне ... ... ... ... ... ... Заңы қабылданды,
осының негізінде Қазақстан Республикасының заңнамалық ... ... ... өзгертулер Қазақстанда толығымен ислам
қаржы жүйесі функциясын ... ... ... ... ... ... банкі салық төлеу операцияларының ерекше режимін ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер исламдық
банк қызметі мен құрылуы ерекшелігін реттейтін, «Құнды қағаздар ... ҚР ... ... ... ... ... ерекшелігін
реттейтін, «Банк және банк қызметі» және «Құнды қағаздар нарығындағы» ҚР
Заңымен байланысты. «Құнды ... ... ... ... ... ... қаржыландыру, исламдық құнды қағаздар түрлері, шығарылуы
мен айналымын, сондай-ақ ... ... мен ... ... ... сай ... қызметтерін көрсету. Заңмен анықталған
ислам құнды қағаздары мыналар: ... және ... ... қорының
пайы, исламдық жалға алу сертификаттары, исламдық қатысу сертификаттары.
Исламдық жалға алу сертификаттары жылжымайтын мүлік сияқты ірі ... ... ... үшін ... Ол үшін ... ... түскен қаражат-қа мүлік сатып алу үшін исламдық ... ... ... ... Бұл мүлік жалға беріліп, одан түскен қаржы
сертификат иелері арасында дивиденд ... ... ... ... жаңа ... ... қазіргі бар инвестициялық
жобаны немесе кәсіпкерлік қызметті қаржыландыру үшін ИАҚК ... – ИАҚК ...... салу ... ... компанияларының
акцияларымен се-німді басқару сияқты жобаларға қатысады. Инвестициялық
жобаны жүзеге асырудан ... ... ... және сертификаттар иелері
арасында бөлінеді. Осылайша, ... ... ... ұйымдарының
дамуына және Қазақстан  кәсіпорындарының исламдық капитал нарығына қатысу
үшін заңды ... ... ... ... құру ... принциптерін дамыту, мемлекет тарапынан көмек және исламдық
капитал нарығындағы шетел өкілдерімен әріптестікті қызығушылықты таныту
және әлемдегі исламдық қаржы ... ТМД және Орта Азия ... келе ... ... ... хабы ... Қазақстанның позициясын
көрсету. 2009 жылы Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... онда 3 консалтингтік компания
қызмет істейді. 2009 ... ... ... ... «Fattah ... ... ... ашылды, 2010 жылы алғашқы «Такафул»
исламдық сақтандыру компаниясы тіркелді, 2010 жылы ... ... ... ... ... қаржыландыру жүйесін енгізу
қаржылық қызмет аясын кеңейтеді. Сонымен қатар, бұл дүниежүзілік исламдық
қаржы индустриясын  Қазақстанға инвестициялық капитал ... ... ... АҚШ, Ұлыбритания, Франция сияқты алдыңғы қатарлы елдерде
исламдық қаржы қызметтері ... ... ... ... ... мен инвестициялық компаниялар ислам ... ... ... ... принциптеріне сай еншілес ұйымдарын
ашуда. Исламдық қаржыландырудың танымалдыққа ие болуының ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың
негізгі принципі үстеме пайызбен өсімақысын алуға тосқауыл қою, тәуекел
мен табыс кезінде тең ... ... ақша ... ... ... ету, ... ... ойын, қару-жарақ сату, алкоголь, темекі
та-уарлары сияқты белгіленген қызметтерді қаржыландыруға тосқауыл қояды.
Келісім бойынша коммерциялық кредитте исламдық банк ... өз ... ала ... Және оны ... ... ... сата алады.
Мұндай кезде тауардың саны мен атауына, бағасы мен құны сияқты ... ... ... Осы ретте Шариат принциптері қатаң сақталады:
ақшаны тауар ретінде қолдануға ... және ... ... ... болмауы. Бұл кезде исламдық банктің табысы тауардың бағасы
болып табылады. Әріптестік келісімнің ... ... банк ... ... табу ... сауда қызметін қаржыландыра алады. Келісім
шартқа сай банк пен клиент жобаға мүлік немесе ақшалай ... ... ... пен ... исламдық банк пен клиент те алдын ала келіскендей
шарт бойынша екі жақ та жауапкершілік алады. Осы ... ... ... ... Бұл ... жобаны жүзеге асырудан түскен қаражат бөлігі,
ислам банкінің табысы ... ... ... ... ... ... ... терезе» бөлімшелерін ашу арқылы
исламдық банкинг тауарларын ұсынып отырған дәстүрлі банктер арасында
бәсекелестік ... ... ... ... ... ... қаржыландыруға әсер етуі мүмкін. Бірақ, еуропа және ... ... ... ... ... ескере келе,
ТМД елдерінде исламдық банкингтің бос орнының болуы аталмыш институтын
дамуына қолайлы болмақ. Исламдық қаржыландыру ... ... ... ... ғаламдық дағдарыстық құбылыстарға асқан ... ... ... ... Ал, бұл ... даму ... өзі айтып
тұрғандай. Дүниежүзілік валюта қоры исламдық динарды, сондай-ақ,  ислам
даму банкі валютасын ... ақша ... ... ... ... ... нарығының исламдық қаржыландырудың арнайы әдісін
бағалау мен ... ... ... ... қаржыландыру әдісі біздің
мемлекет үшін халықаралық қаржы ... ... ... ... банкі қызметі мен исламдық ... ... ... ... ... ... ... өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы» , ... ... ... ... ... ... рыногы туралы” Заңдарға ... ... да ... құқықтық актілерге елдегі ... ... ... ... кейін іс жүзінде исламдық
банкингтің дамуы үшін ... ... ... ... ... кеңістіктегі зайырлы қоғам үшін құптарлық исламдық банкингтің
моделін тұңғыш рет құрып қана қоймай, классикалық және исламдық ... ... ... ... ... ... ... әлі ұзаққа созылмаған тарихы көрсетіп отырғандай, жүйелердің
өзара бейімділігі жаман емес, антагонизм жоқ, ... ... оның ... бірқатар ерекше мәселелер мен проблемаларды да ... ... ... ... Қазақстанда белсенді қалыптасуы
әлемдік дағдарыстың өткір кезеңіне сәйкес келгенін атап ... ... ... ... ... ... ... дағдарысының
исламдық банкингті шарпымауымен түсіндірілді. Екінші себеп – Қазақстанның
баламалы қаржы жүйесін қабылдауына заңнамалық тұрғыдан дайын ... ... ... ... бұл ... он жылдан астам баяу қозғалысының
қорытындысы болды. Өтімділік дағдарысы және баламалы қор жинау көздерін
белсенді ... ... ... ... ... отырғандай,
капиталдың әлемдік нарықтарының қазіргі кезде байқалып отырған жандануы
Қазақстанның исламдық банкинг жағына қарай жылжуына кедергі ... ... ... осы ... ... іс жүзінде дамыту
ниетінің барынша байыпты екендігін көрсетеді. Одан кейін де жасалған
қадамдар осы ... ... ... ... ... халықаралық стандарттарын ескерді. Нәтижесінде Байланыс және
ақпарат министрлігі, Индустрия және жаңа ... ... ... даму және ... ... ... ... Мемлекеттік қызмет істері агенттігімен, сондай-ақ ҚР
Ұлттық банкімен бірлесіп ... ... ... дамыту жөніндегі 2010-2012 жылдарға арналған бірлескен іс-
қимылдар жоспарын бекіту туралы” қаулы және бұйрық қабылдады. ... ... ... ... ат ... Ол ... мемлекеттік органдармен
инвестициялар тарту, исламдық ... ... ... және ... ... ... ... исламдық қаржы институттарын
тарту және ашу жөніндегі жағдайларды ... ... ... үшін ... ... ... үлгі болып табылатын көрсеткіш немесе қаржылық актив, кірістілік –
бенчмарк құру ... ... ... ... ... шығару
жоспарланып отыр.
Исламдық қаржы ... ... да, шет ... де ... форумдар мен конференциялар тұрақты түрде өткізіліп тұрады.
Исламдық қаржыландыру мәселелері бойынша қаржылық сауаттылықты ... АӨҚО ... ... қаржының ерекшеліктері мен
қағидаттарын ашып ... ... ... ... ... бағалы
қағаздар мен инвестициялардың аккредиттелген институтының Исламдық
қаржыландыру ... ... ... ... АӨҚО ... негізгі өлшемдері:
– өзін-өзі ақтау мерзімі 5-7 жыл;
– инвестициялау сомасы 5 миллион АҚШ долларынан кем емес;
– қызметтің әртүрлі салалары.
Эмитенттің құқысы жоқ:
... ... ... ... ... ... ... исламдық құнды қағаздар бойынша тұрақты табысты кепіл етуге
(Profit Loss Sharing (PLS) ... ... ... қағаздарын шығару және орналастырудан түскен
қаражаттарды исламдық ... ... ... ... салынған
қызметті қаржыландыруға.
Исламдық қаржыландыруды дамытуға бағытталған нақты қадамдардың
кейбірі заңдарға түзетулер ... ... ... ... ... олар нақты жобалар болатын. Отандық екінші деңгейдегі
банктердің ... ... және ... Даму ... ... оған
мысал бола алады. Қаражат жеке сауда операциялары үшін де, бизнестің
жекелеген түрлерін ... ... ... да тартылды.
Мурабаха өнімі арқылы қазақстандық компаниялардың қызметін қаржыландыру
кезінде дәстүрлі банктер ... ... ... Мурабаха қағидаттарына
сәйкес банк клиенттің атынан исламдық ... ... ... бір ... ... ... содан соң оны клиентке үстеме ақы ... ... ... ... ала ... ... және ол ... бір
мерзім ішінде төленуі тиіс.
Астанада “Абу-Даби Плаза” отелін ашу туралы және алғашқы ... ашу ... ... екі ... қол қойылғанын да атап өткен
жөн. Алайда, бірінші жоба әзірге тоқтатылған. Ал екіншісі іске асырылды:
Al Hilal 2010 ... ... ... ... істейді. Небәрі бір жылдың
ішінде ол 23 млн. ... жуық ... ... ... және ... ... ... жобаны қаржыландырды. Қазіргі уақытта
“Самұрық-Қазына” ҰӘҚ Al Hilal-мен бірлесіп бірнеше ... ... ... 2011 ... ... банк ... ... 70
млн. долларға дейін екі еселеген. AmanahRaya, “Fattah Finance” АҚ және
Қазақстан Даму банкі ... ... ... ашу жоспарланып отырғанын
айтуға болады. Исламдық қаржы нарығының тағы бір қатысушысы – Алматыда
өзінің ... ... ... қатысу банкі” қазақстандық банк
нарығына кіру мәселелерін белсенді зерделеуде. Исламдық банк ... ... банк ... ... бірі ... ... Бұдан
басқа “ҚазАгроҚаржы” компаниясы исламдық қаржыландыру қағидаттары бойынша
қаражат алған ... ... ... бола ... ол ... Даму ... ... үшін лизингке жабдық пен техника сатып алуға 30 млн.
доллар мөлшерінде заем ... ... Даму ... ... ...... ... жобасының шеңберінде де 400 млн. доллар бөліп отыр. Жалпы
алғанда 2011 ... ... ... жобаны есептемегенде) исламдық
банктердің Қазақстанға 500 млн. доллардан аса ... ... ... ... ... ... базаны дамыту
қаржыландыру көздерін әртараптандыруға және ... ... ... ... ... ... ... Al Hilal ислам банкінен басқа
республикада қызметтері исламдық қаржыландыру ... ... ... да ... жұмыс істеуде. Аса айрықша құрылымдар да ... ... Amanah Raya ... компаниясымен бірлесіп
республикада инвестициялық қор түрінде Қажылық Қор исламдық қаржы өнімі
құрылды. Онда Қажылық Қор жасауға ... ... ... Мұндай
қордың құрылуы  халықтың бос қаражатын жұмылдыруға мүмкіндік беріп, оның
исламдық қаржыландыру қағидаттарына сәйкес жинақталуын қамтамасыз ... ... АӨҚО ... ... исламдық сақтандыруды ендіру жөніндегі
заң жобасын әзірледі. Қазіргі уақытта бұл құжат талқылану үстінде, жылдың
аяғына дейін Үкіметке енгізу ... ... Бұл ... әрі қарай да
жалғаса береді: елімізде исламдық қаржыландыруды дамыту қабылданған Жол
картасына сәйкес жалғасуда. Жол ... ... ... ... жетекші
ислам ұйымдарымен ынтымақтастық орнатылатын ... Атап ... ... ... ... ... қаржы институттарындағы
бухгалтерлік есеп пен аудит жөніндегі ұйым, Халықаралық исламдық ... ... ... ... ... ... кеңес және
басқалары. Осы институттарға қолдау көрсету ... ... ... қанағаттандырудан және ұйымдастыру міндеттерін шешуге
көмектесуден басқа исламдық қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... бірі – ... исламдық
микрокредиттік ұйымдарды ашу және жұмыс істеуі үшін ... ... және ... ... да дамыту қажет. Жол картасын іске асыру
елде исламдық қаржы қызметтері индустриясының тұрақты дамуы үшін ... ... ... және нарықтың кәсіби
қатысушыларының сыни жағдайлардағы ... ... ... ететін болады. Бұл
құжат Алматының 2020 ... ... ... ... ... ... бірі ретінде қалыптасуына да ықпал ететін болады және
жалпы ... ... ... ... ... ... ретінде мәртебесінің нығаюына септігін тигізеді. Исламдық
қаржыландыру ... ... ... осы ... ... одан ... беру қажет. Атап айтқанда, салық және банк заңнамасына тиісті
өзгерістер енгізу керек. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... исламдық банктерге ғана көрсетуге
мүмкіндік береді. Исламдық банк, “Самұрық-Қазына” ҰӘҚ ұлттық холдингі,
“ҚазАгро” ... ... ... және ... ... ... ... исламдық арнайы қаржы компаниялары ... ... ... бола ... ... ... ... мәселелері бойынша заңнамаға енгізілген ... ... ... мүмкіндік беріп, Қазақстанның ТМД және
Орталық Азия ... ... ... ... ... үшін ... құқықтық базаны қалыптастыруға мүмкіндік береді. Исламдық
қаржы саласын ... ... ... отырып, Қазақстан әлі де
бірқатар мәселелерді шешуі қажет. Атап ... ... ... ... қорғау, сондай-ақ исламдық және дәстүрлі
банктер үшін тең жағдайды қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік міндетті
кепілдік беру ... ... ... ... ... ... қосу
қажет. Түзетулердің бұл қомақты топтамасы исламдық сақтандыруды ендіру
үшін заңнамалық жағдай жасау ... ... ... ... ... исламдық инвестициялық қорларды,
консалтингтік компанияларды ашу мақсатында инвесторлар тарту жөнінде де
тұрақты түрде ... ... ... ... ... атап ... ... артықшылық – исламдық
қаржыландыру жүйесінің әлемдік қаржы ... ... ... ... ... де ... ... институттары
артық өтімділік көрсетіп отыр. Исламдық қаржы жүйесі тұрақтылығының ... ... ... ... мен ... ... Демек, мәміленің екі тарабы да жобалардың ... ... ... үшін ... атқарады. Исламдық
қаржыландыру қағидаттары мәмілеге қатысушылар арасындағы өзара сенімге,
әділдікке, шындыққа, айқындылыққа және ... ... ... ... ... негізгі артықшылық болып
табылады.
Бұдан басқа исламдық қаржыландыруда ақша тауар емес, құн шамасы
ретінде қарастырылады, ... да ... ... жүргізуге
тыйым салынған. Біріншіден, ... ... ... ... негізгі қағидаттарына жатады, сондықтан да мұнда дәстүрлі
банктік депозиттер мен кредиттер жоқ. Екіншіден – тәуекелдердің бөлінуі.
Банк клиенттің жобасын ... ... оған тең ... болады,
соған байланысты, жобаның тәуекелдерін де, пайдасын да бөліседі.
Үшіншіден,  ... ... ... Бұл тағы бір  – белгісіздікті
болдырмау қағидаты. Әрбір мәмілені жасамас бұрын оның ... ... ... ... және ... нақты айқындалуы тиіс. Тағы
бір тыйым – белгілі бір ... ... ... ... ... ... құмар ойындарды дамытумен және тағы басқаларымен
байланысты сауда операцияларын қаржыландыруға үзілді-кесілді ... ... ... ... ... ... ... болсақ, ең алдымен институционалдық-құқықтық ... ... айту ... ... жаңадан енгізілген исламдық
құралдарды реттеу, бақылау және салық салу ... ... ... ...... және Шариғат бақылауын жүзеге асыру үшін
білікті мамандардың жоқтығы. Осының бәрі ислам ... ... және ... ... ... шығыстарды айтарлықтай ұлғайтады.
Исламдық қаржыландыру Қазақстан үшін стратегиялық маңызы ... ... ... ең ... ... келетін сегменті болып
табылады. Осыған байланысты 2009 жылы ... ... ... жəне ... ұйымдарын реттеу мен қадағалау ... ... ... ... үшін ... ... ... құрды,
соның нəтижесінде 2010 жылы елімізде бірінші ислам банкін «Al Hilal
Абу-Даби» ... ... ... ... ... «Al Hilal Ислам банкі»
АҚ құруға ... ... ... ... ... ... дамыту
аясында 2010 жылы Агенттік оны реттеудің нормативтік-құқықтық базасын əрі
қарай жетілдіру жұмысын ... Атап ... ... ... ... ... оның ... жаңа қаржы құралдарын дамыту
арқылы арттыру мақсатында исламдық бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... ... жалғастырылды.
Мысалы, қор биржасының ресми ... ... ... ... толықтырылды, сондай-ақ исламдық бағалы қағаздарын қор
биржасының ресми тізіміне ... жəне онда ... ... ... ... ... ... исламдық қаржыландыру жүйесінің
жұмыс істеуін қамтамасыз ету бойынша бұдан кейінгі ... ... ... 2010 ... ... Қазақстан
Республикасында исламдық қаржыландыруды дамыту ... ... ... ... ... ... бекітілді. Аталған
Жоспарда көзделген шаралар, ең алдымен, Қазақстанда исламдық қаржыландыру
жүйесінің əрі қарай дамуына жəне нығаюына бағытталған. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... əрі
қарай жетілдіру мақсатында халықаралық консультанттарды тарту, Ислам
Конференциясы Ұйымына мүше елдерден жəне өзге де ... ... ... ... тарту, бастапқы исламдық бағалы
қағаздар нарығының ... ... мен ... ... ... ... ... аралық исламдық индекстерін əзірлеу жəне енгізу,
сондай-ақ Агенттіктің Қаржылық қызметтерді көрсету ... ... кіру ... ... ... ... жоспарланды. Сонымен
қатар, Агенттік заңнамада исламдық қаржыландыруды ұйымдастыруға, атап
айтқанда, Қазақстан Республикасы ... ... ... шығару бөлігіндегі мəселелері бойынша кемшіліктерді жоюға
бағытталған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ислам
банктерін ұйымдастыру мен ... ... жəне ... ... мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы»
Қазақстан Республикасы Заңының жобасын əзірлеуге қатысты. Сонымен бірге,
исламдық ... ... ... мен əрі қарай дамуының
перспективаларын айқындау ... ... ... тобы ... ... ... мүдделі мемлекеттік органдардың, сондай-ақ қаржы
ұйымдарының өкілдері кіреді [25].
Исламдық қаржыландырудың Қазақстан үшін стратегиялық ... ... ол ... ... ... ең серпінді дамып келе жатқан сегмент
болып табылады. Сондықтан Қазақстанда осы ... ... ... көңіл
бөлінуі қажет.
2.3 Ислам инвестициясын Қазақстан экономикасында ... ... ... ... ... сай ... республиканың
қарызы ретінде қарастырылады. Инвесторлар ... ... ... ... ... ... Яғни, Қазақстанның несиелік
рейтингіне тәуелді болып табылады. Бұл жағдайда қазақстандық сукуктардың
бірнеше ... ... олар ... газ ... ... ... ... Сондықтан сукук
көмегімен Қазақстан инфрақұрылымды дамыту үшін қаражат тарта алады;
- ... ... ТМД ... ... ... ... ... ие.
- Қазақстан – мұсылман елі. Сол себепті сукук ішкі нарықта да тартымды
болады.
Ислам қаржы өнімдерінің ... ... ... ... 3 - ... ... өнімдерінің ерекшеліктері
|Банк өнімдері ... ... | ... ... ... қызметті қаржыландыру: ... ... ... ... ... | ... ... алу|
|коммерциялық кредит беру |алдын-ала белгілі | ... ... ... делдалы | | ... ... ... ... | | ... ... ... |
| | | |бір ... ... |
| | | ... баға ... |
| | | ... ... және ... ... ... мен клиент | |Ислам банкі ... ... ... ... ... ... ... |
|капиталға заңды | | ... ... ... ... ... ... мен | |асырылуына қатыса |
|немесе серіктестік ... жоба ... | ... ... қаржыландыру |болуында қызығушылығы | | |
| |бар | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | |
| |Екі жақ та ... | | |
| ... көлемінде шығын | | |
| ... | | ... ... ... 47 бетте ... ... ... ... | ... жақтары |
|Инвестициялық қызмет ... ... ... ... ... ... ... жасалады |клиентке алдын-ала | ... ... |
| ... | ... ... | | |сай ... тиіс ... бағалы қағаздары |Күшті жақтары | |Әлсіз ... ... ... беру |Ірі ... ... ... ... |
|сертификаттары |жер ... | ... ...... алу ... ... ... болады| |алынатын мүлік |
|лизинг) келісім-шартымен | | ... ... ... ... ... |Сертификаттар арнайы | |қаржыландыру шартына|
| ... ... | |сай ... тиіс |
| ... | | ... ... ... | ... ... |
|сертификаттары |өндірістік, | ... ...... ... жаңа ... | ... ... |
|инвестициялық жоба |жобаларға қаржы тартуға| |исламдық ... ... бар ... береді | |қаржыландыру шартына|
|жобаны дамытуға қолдану |Сертификаттар нақты | |сай ... тиіс ... ... ... ... | | |
| ... | | ... ... ... ... | ... ислам |
|қорларының акциялары мен |бекітілген құралдарға | ... ... ... ... | |жоқ ... ... ... | | ... ... ... ... | | ... ... |
|қаржыландыру қағидаларына | | ... ... емес ... мен | | ... ... ... бағалы | | | ... ... | | | ... | | | ... ... [8] ... ... ... ... таңда көптеген қазақстандық компаниялар айналым қаражатының
жетіспеушілігіне тұрақты ұшырасып тұрады. Олардың көбісінің ... ... ... ... қол ... мүмкіндігі болмай
жатады немесе несиелер әрдайым қол жетімді бола бермейді. Сондықтан ислам
қарыздық ... ... ... ... ... бір ... ... берер еді. Аталған бағалы қағаздың басқа облигацияларға
қарағанда көптеген артықшылықтары бар.
Дегенмен, аталмыш бағалы ... ... ... ... ... де жоқ ... Қазақстандық эмитенттердің санының аздығы және ... ... және жас ... (даму тарихы небәрі 10 жыл төңірегіндегі
уақытты ... ... көп ... ... ... олар ... ... арқылы қаржыландырады;
- ұйымдастыруға уақыт және ақша шығыны дәстүрлі облигацияларға
қарағанда көп болуы мүмкін.
Тәуекелдер:
- сукук құралының ... ... ... ... ... Қазақстанда білетіндер аз;
- өнімнің жаһандық стандартының болмауы;
- дефолттарды қайта құрылымдау тәжірибесі жоқ;
- салықтық және құқықтық ... ... ... ... ұзақ ... ... мақсаттарға
қол жеткізу арқылы жою мүмкін деп айтуға болады.
2015-2020 жылдары Алматыда исламдық қаржыландырудың орталығын жасау
жоспарлануда. Көздеген мақсатқа жету үшін ... қана ... жеке ... шоғырлануы қажет. 2012-2015 жылдары исламдық қаржы ... құру ... ... ал ... ... Алматы
исламдық қаржыландыру орталығы болады. Қаржы орталығы болу үшін Алматыда
қазірдің өзінде құқықтық ... ... ... ... банктер,
исламдық алғашқы сақтандыру және ... ... ... ... және ... ... істейді. 2020 жылға қарай
Қазақстан экономикасындағы исламдық ... ... 10 ... деп ... 2011 жылы Қазақстанда исламдық қаржыландыруды дамыту
үшін заңдарды жетілдіру жөніндегі және елде ислам банктері мен такафул-
компанияларды ... ... ... ... исламдық
инвестициялық қорларды құру үшін жаңа инвесторларды тарту жөніндегі жұмыс
жалғасын таппақ. ... ... ... ... ... өте ... ... байланысты, алдағы уақытта исламдық қаржыландыру туралы
оқытатын бағдарламалар және интернет-сайттар құрылатын болады.
Қазақстанда ... қор ... ... ... ... де
туындап отыр. Алдағы жылдары ислам қор нарығының Қазақстанда «мудараба»
және «мушарака» мәмілелері бойынша даму перспективалары жоғары. ... пен ... ... қол ... үшін ... органдар
инвестициялық сертификаттар мен «иджар сукук» ... ... ... жетілдіруі керек. Қазіргі таңда Қазақстанда сукукты
қор нарығында орналастыру үшін оны ... ... ... ... ... ... жариялауға бағытттаған ақпараты
негізінде жүйені қарыздық бағалы қағаз ретінде классификациялауға ... ... ... ... ... ... ... проспект
шығарылымы ережелеріне сай болады, алайда, мұндай әрбір жүйе ... ... ... ... ... ... ... қаржы
нарығында қолдану мүмкіндігі бүгінгі ... ... ... ... бір ... айналып отыр. Сукук қазақстандық қор ... бір ... және ... қол ... ... ... ... жеке тұлғалар тарапынан қамтамасыз етіледі деп
болжанады. Себебі, ірі инвесторлар батыс нарығымен ... ... ... ... ... ислам қаржылық өнімдер тізімі қайталама
нарықта саудаланатын өнім ұсына алмаған еді. ... ... ... сукук барлық талаптарға сай келеді. Себебі, нақты
активтердегі үлесті білдіреді, ... ... ... ... болып табылмайды, оның эмитенті шариғат талабына қарсы келмейтін
ислам қаржы ... ... ... мен ... ... ... қағаздары әлемдік облигация нарығының 1%-дан аспайтын
бөлігін ... оған ... ... ... ... ... енгізу елімізге келесідей перспективалар әкеледі:
- Қазақстандық компаниялардың капитал тарту нарығын әртараптандыру;
- ... ... ... ... интеграциялану және
Қазақстанның аймақтағы исламдық ... ... ... ... ... қор биржаларында сукук құралымен сауда жасау және
листинг жүргізу;
- жаңа қаржы нарықтары мен ... ... ... салықпен, сондай-ақ исламдық банк өнімдерін тіркеумен
байланысты проблемаларға ... ... ... ... исламдық
қаржыландыруды қадағалайтын үкіметтік орган ... еді. Осы ... тек ... ... ... орталығы ғана жұмыс істеді.
Алайда олардың қолында ешқандай ... ... ... ... жұмыстар сөз жүзінде ... ... ... Енді Президенттің
тапсырмасына орай, аталмыш салаға тікелей қолдау білдіру еліміздің Ұлттық
банкіне жүктеліп отыр.
Еліміздегі осы жүйеге сукук құралын ... ... де айта ... Бұл көптеген елдерде соңғы 12 жыл бойы жүзеге асып ... енді ғана ... ... ... ... ... ... беру және кадр дайындау мәселесіне де ... ... ... ... бұл жүйесін қарапайым халық тұрмақ,
кейбір мамандар да біле бермейді. Себебі, ол ... оқу ... Әлі ... ... ... ... өзінде жалпы
капиталистік жүйе оқытылады. Ал оның альтернативасы, елімізде 3 ... ... ... ие ... ... ... ... қалып қоюда. Міне,
осы мәселені шешу үшін аталған экономикалық жүйе тәжірибе ретінде бірінші
рет Астанадағы Қаржы ... мен ... ... ... ... ... ... оқу бағдарламасына арнайы курс ретінде
енгізілді.
Бүгінгі күнде сақтандыру жүйесі Қазақстанда дамып келе ... бірі ... ... Осы орайда, исламдық сақтандыру (такафул)
түрін енгізу дәстүрлі сақтандыру түріне ... ... ... ... ... ... ... арқылы сақтандыру
жүйесінің дамуына зор үлесін қосады. Исламдық қаржыландыру – Қазақстан
үшін жаңадан қалыптасып, дамып келе ... ... ... ... ... ... ... қажылық қоры, брокерлік, консалтингтік компаниялар
бар. Ал, жалпы, исламдық қаржыландыру жүйесінің ... ... ... да ... ... ... дамыту керек, тарту керек. Бұл
орайда мемлекет тарапынан барлық жағдай жасалып ... ... ... ... агенттігі исламдық сақтандыруды енгізуге байланысты
заң жобасын дайындау ... Бұл заң ... ... ... ... жұмыс істейтін сақтандыру компанияларының тиімді
қызметіне, қазақстандық нарыққа жаңа ... ... ... ... ... ... ... және де
тұрғындардың қаражаттарын такафул өнімдеріне инвестициялауға ықпал етеді.
2012 жылы Қазақстанда исламдық ... ... үшін ... ... және елде ... банктері мен такафул-компанияларды,
исламдық инвестициялық ... құру үшін жаңа ... ... ... ... ... ... өңірлік қаржылық орталығының
қызметін реттеу жөніндегі мемлекеттік агенттік 2020 ... ... ... ... ... үлесі 10 пайызға жетеді және
мемлекеттің ЖІӨ оннан бір бөлігін қамтиды деп ... ... ... ... ... болашағы өте зор. Себебі,
біріншіден, бұл жүйе тазалыққа негізделген. Сондай-ақ, оның ... ... ол – ... ... ... ... ... елімізде,
тіпті бүкіл әлемде «несиемен өмір сүре аламыз» деген түсінік қалыптасқан.
Яғни адамдар несиеге әбден бой үйретіп алған. Ал келешегі жоқ бұл ... ... ... қаржыландырудың маңызы зор. ... бұл түрі ... ... өте үлкен пайда әкеледі.
Бүгінде индустрияландыру жоспары жүзеге асуда. ... ... ... ... тартылып жатыр. Ал тікелей ... ... ... несие емес. Бұл жерде қаржы бізге серіктестік ... ... осы ... Үкіметтің сыртқы карыздары ешқашан көбеймейді. Бұл
экономикамыздың қосымша құнын көтеруге өте пайдалы. Ал ... құн ... ... өмір сүру ... қөтеріліп, орасан зор пайда ... ... ... деп аты ... ... ... ... жүйесі шариғатқа негізделген. Осылайша, халықтың санасын ... ... ... ... несие, пайыз деген дерттерден арылуға болады.
Міне, осы тұрғыдан қарар болсақ, исламдық қаржыландырудың болашағы зор
деп нық сеніммен ... ... ... үшін ... ... тарту мен пайдалану
экономикалық дамудың базалық ұзақ мерзімді және қайтымсыз механизмдерін
анықтайды, сондықтан шетел ... ... ... ... техникалық және технологиялық модернизацияға
қажеттілік;
– қазіргі заманғы машина мен ... ... ... және ... ... ... өмірдің барлық саласында жаңа ... ... және ... ... қажеттілігі.
Қазақстан Республикасы шет ел инвесторларына үлкен қызығушылық
туғызады. Қазақстан нарығының инвестициялық тартымдылығын ... ... ... ішкі ... жағдайының тұрақтылығы мен
заңнамалық базаға сәйкестігі,  нарық аумағы,  табиғат ресурстарына 
қолжетімділік ... ... ... Экономикамыздағы шетелдік
инвестиция тарту үрдісі одан әрі ... үшін ... ... ... мен ... ... ... шараларының жүзеге
асырылуы талап етіледі: инвестициялық ахуалдың, инвестициялық әлеуеттің
және ... ... ... ... ... ... ынталандырудың және реттеудің республикалық және
аймақтық кешенді қолдау бағдарламаларын ... ... ... ... шараларды өңдеу, нормативтік-құқықтық
реттеуді және инвестициялық инфрақұрылымды жетілдіру қажет.
Қазақстанда қазіргі инвестициялық үрдіс пен инвестициялық ... ... шешу үшін ел ... ... қабілеттігін
арттыруға және барлық азаматтардың әл-ауқаттылық деңгейін көтеруге
бағытталған мемлекеттік ... ... ... ... ... дайындау қажет. Сондай-ақ ұлттық экономиканың негізгі және
стратегиялық салаларындағы шетелдік компаниялардың басымдығын ... ... ... ... ... ... өсіруге, ішкі
инвесторларды ынталандыруға және отандық инвестициялар мен ұлттық
капиталдың ... ... ... ... ... ... ... секторы – әлемдегі ең жылдам
дамушы сектор болып табылады.Қазақстанда исламдық ... ... ... баламалы құралдарын ұсынады, жалпы
алғанда, ел ... ... ... қолдау көрсетудің
қосымша көздерін құруға ... ... ... ... ... ... шығатын болса сұраныс он есе асып түспесе кем
түспейді деп ойлаймын. Себебі бізде мемлекеттік ... ... өте ... ... ... қарыздардың басым көпшілігі жеке секторға,
яғни банктерге және жеке фирмаларға тиесілі, алтын және валюта резервтері
жоғары ... ... ... резерв те бар. Осының бәрін алып
қарағанда Қазақстанның қарызын өтеу ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталына қойылатын мөлшер ... ... ... ... жаңадан кіремін деген банктерге бұл
қиын шарт. Сондықтан бұл мөлшер осы ... қала ... ... ... ... ... ұзап ... 2009 жылғы қабылданған заң бойынша
Қазақстанда исламдық құнды қағазды исламдық банктер, ... ... ... және ... еншілес ұйымдары ғана шығара алатын. Қазіргі
парламенттегі заң жобасында исламдық құнды қағаздарды ... ... кез ... заңды тұлғаны енгізіп кеңейткен екен.
Бірақ өкініштісі қазақстандық емес заңды тұлғалар біздің еліміздегі бұл
мүмкіндікті қолдана алмайды. ... ... ... ... ... қызығушылығы зор. Осы жылғы бірінен соң бірі өткен ... ... ... ... біраз үлес қосты, алайда бұл
жеткіліксіз. Елімізді жарнамалау, шет елдерге ... ... ... ... ... да біз мемлекеттік исламдық құнды қағаз
шығармастан бұрын келесі қадамдарымызды дайындап алу ... ... ... ... ... бес-он жылдық стратегиямызды анықтап алуымыз
керек.
Ислам қаржы құралдарын қазақстандық нарыққа енгізу елімізге көптеген
перспективалар әкеледі. Ең ... ... ... ... ... әртараптандырылады, әлемдік қаржылық қауымдастыққа терең
интеграциялану және Қазақстанның аймақтағы ... ... ... ролі ... сонымен қатар, халықаралық қор биржаларында сукук
құралымен сауда жасау және листинг жүргізуге мүмкіндік туады және жаңа
қаржы ... мен ... ... ... ... қор ... ... дамыту қажеттілігі де
туындап отыр. Алдағы ... ... қор ... ... ... даму ... ... Қолайлы нарық пен
қоғамдық мойындауға қол жеткізу үшін реттеуші органдар ... мен ... ... ... қатысты стандарттарды
жетілдіруі керек.
Еліміздегі исламдық қаржыландыру саласының дамуына үлес ... ... ... ... ... ұсыныстар келтіргіміз келеді:
- Біріншіден, исламдық қаржыландырудың орталықтандырылған шариғат
кеңесін құру ... ... ... ... орта және ... оқу орындарына
пән ретінде енгізу және кеңінен дамыту қажет. Себебі қазіргі ... ... ... ... ... ... ... бірден-бір апаратын жол.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қоңыров Е. Исламдық қаржыландыру ертеңіміз үшін тиімді. Электронды
ресурс. - http://www.islam-orkeniet.kz/?p=537
2. Родни Уилсон. ... ... – шанс на ... или ... ... East Online. - ... ... – Исламдық құнды қағаздары. ... ... ... ... ... өнімдері – Бизнес-процестер. Электронды ресурс. -
http://www.rfca.kz/kz/node/1000699
5. Исламдық ... ... ... ... -
http://kz_zez.yvision.kz/post/81556
6. Нұрқанова Ә. Исламдық қаржыландыру – қаржылық индустрияның ... ... // Арқа ... ... ... ... мемлекеттерінде исламдық қаржыландыру құралдарының дамуы.
Электронды ресурс. - http://kz.government.kz/site/news/2010/01/74
7. Islamskoe Finansirovanie – Obzor. ... ... ... ... ... ... иі неге қанбай тұр? Электронды
ресурс. - http://dmk.kz/?p=7550#more-7550
8. Мировой рынок исламского финансирования. Электронды ... ... ... ... аңыз бен ақиқат. Электронды ресурс. ... ... ... ... ... ... ... 28.01.2011ж.
11. Күмісжан Байжан «Кәсіпкерліктің кемелдену кезеңі». // ... ... ... ... және ИКҰ. ... ресурс. - http://oic2011-2012.kz/
index.php? ... ... ... ... даму ... жанынан ШОБ-тың арнайы қорын құру мәселесі
талқыланады. ... ... ... ... көзі исламдық қаржыландыру болады.
Электронды ресурс. - http://news.nur.kz/178768.html
14. Кенжалин Д. «Исламдық қаржыландырудың ... // ... ... ... ... қаржыландырудың ерекшеліктері мол. Электронды ресурс. -
http://thenews.kz/2011/06/03/835579.html
16. Исламдық қаржыландыру - Қазақстан үшін ... ... - ... ... банкингі — Қазақстанда. ... ... ... ... ... Электронды ресурс. -
http://www.rfca.kz/kz/islam-qarzhy-uiymdary
18. Серіков А. Исламдық ... ... ... // ... ... ... маңызды көзі исламдық қаржыландыру болады.
Электронды ресурс. - http://news.nur.kz/178768.html
19. Исламдық қаржыландыру – қаржылық индустрияның ... ... ... ... ... ... ... дамыту. Электронды ресурс. -
http://www.afn.kz/attachments/9/20/publish20-1925209982..pdf

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азия елдеріне жалпы шолу4 бет
Қазақстан экономикасының дамуына шетел инвестицияларын тарту және пайдалану мәселелері148 бет
Альянс Банк33 бет
Банктiң инвестициялық қызметтерінiң жалпы сипаттамасы және ерекшелiктерi68 бет
Банктердің инвестициялық портфелін қалыптастыру және басқару әдістерін зерттеп, оның жетілдіру жолдарын іздеу73 бет
Бағалы қағаздар портфельдік инвестицияның объектісі ретінде35 бет
Жал және инвестициялық меншік есебі76 бет
Зейнетақы қорларының инвестициялық қызметі52 бет
Ивестицияның пайда болуы29 бет
Инвестициялық ахуалды қалыптастырудың теориялық аспектілері73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь