Қазақстан экономикасының дамуына шетел инвестицияларын тарту және пайдалану мәселелері

КІРІСПЕ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1 ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ КАПИТАЛДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РӨЛІ. . . . . . . . . 8
1.1 Инвестициялық капиталдың теориялық.әдістемелік негізі . . . . . . . . . 8
1.2 Шетелдік капитал тартудың әлемдік тәжірибесі . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
1.3 Қазақстан Республикасының қаржы нарығы үшін шетелдік капитал тартудың маңыздылығы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШЕТЕЛДІК КАПИТАЛДЫ ТАРТУ ЖӘНЕ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ СТРАТЕГИЯ ҚҰРУ ТӘЖІРИБЕСІН ЗЕРТТЕУ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
2.1 Шетел инвестицияларының сандық көрсеткіштерін және олардың қатысу формаларын талдау. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
2.2 Инвестициялық жоспарлау стратегиясының макроэкономикалық ортасын талдау. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
2.3 Қазақстан компанияларының шетелдік капиталды тарту саясатының тенденциялары (Ислам инвестициясы мысалында). . . . . . . . . . . . . . . . 60
3 ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНА ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫН ТАРТУ МЕН ПАЙДАЛАНУ ПЕРСПЕКТИВАСЫ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
3.1 Қазақстан экономикасына шетел инвестицияларын тартудың мемлекеттік.құқықтық механизмін жетілдіру жолдары . . . . . . . . . . . . 71
3.2 Шетел инвестицияларын Қазақстан экономикасында пайдаланудың болашағы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
ҚОРЫТЫНДЫ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ. . . . . . . . . . . . . . . . . . 106
Қазақстан Республикасының ең басты ұлттық мақсаты – халқының тұрмыс дәрежесінің жоғары деңгейін және әлемнің өзге елдерінің арасында Қазақстанның лайықты орын алуын қамтамасыз ететін тиімді ұлттық экономика құруы болып табылады. Еліміз бұл мақсаттың жүзеге асырылуы үшін қажет үлкен әлеуетке ие әрі оны әлемдік нарықта жоғары сұранысқа ие минералды-шикізат ресурстарының бай қорлары ғана емес, сонымен қатар, өзге дамушы елдермен салыстырғанда бірталай дамыған өндірістік экономикалық әлеуеті, халықтың жалпы білім деңгейі, біліктілігі жоғары мамандардың бар болуы да құрайды. Бұл факторлардың елдің ұзақ мерзімді экономикалық және әлеуметтік даму стратегиялары шегінде тиімді пайдаланылуы Қазақстанның тұрақты дамуына септігін тигізеді, ол өз кезегінде қоғамның әлеуметтік тұрақтылығын, экологиялық қауіпсіздікті және экономикалық тиімділікті қамтамасыз етеді.
1. Қазақстан Республикасының 2003 ж. 8 қаңтардағы № 373-II «Инвестициялар туралы» Заңы (19.03.2010 ж. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
2. Әлжанова Н.Ш. Инвестициялық жобалау. – Алматы: Қазақ университеті, 2006.
3. Подшиваленко Г.П., Лахметкина Н.И., Макарова М.В. Инвестиции: учебное пособие – М.: КНОРУС, 2006.
4. Асилова А.С. Инвестицияны қаржыландыру және несиелеу: оқулық. – Алматы: Экономика, 2011.
5. Некрасова И.В., Алешин В.А., Зотова А.И. Инвестиции: учебное пособие. - Ростов н/Д: Феникс, 2009.
6. Мальцева М. Что такое инвестиции? // Финансы Кредиты. - 2007.- №1.- с. 15-17.
7. Кадерова Н.Н., Макенова А.А., Әбуова Ж.М. Инвестицияларды қаржыландыру және несиелеу: оқулық. – Алматы: ТОО «Print-S», 2011.
8. Арыстанбеков К. Экономическая политика Казахстана в условиях высокого уровня иностранных инвестиций // Альпари. - 2004.- №4.- с. 17-28.
9. Международные инвестиции. Структура международных инвестиций. Электронный ресурс. - http://fin-result.ru/mezhdunarodnye-investicii1.html
10. Навой А.В. Структурный анализ международного движения капитала // Деньги и кредит.- 2007.- №1.- с. 18-24.
11. Абнасирова Қ.К. Әлемдік экономикаға интеграциялау – Қазақстанның экономикалық даму негізі // Вестник Казахской Академии транспорта и коммуникаций. - 2010.- №1.- 188-191 б.
12. Дүйім елді алаңдатқан инвестиция // Түркістан.- 2012.- №11 (921). - 12-14 б.
13. Косжанов Т.Н. Промышленная и инвестиционная политика в долгосрочной стратегии экономики страны // Транзитная экономика.- 2005.- №7.- с. 21-23.
14. Шетелдік инвестициялар өсуде. Электронды ресурс. – http://www.cawaterinfo.net/ca/index.php?option=com_content&view=article&id=695:2011-05-27-09-49-50&catid=31:news-kazakhstan&Itemid=27.- 2011 жыл 27 мамыр.
15. Черьязданов С.К. Банковские инвестиции и их воздействие на развитие экономики Казахстана : автореф. дис.... канд. экон. наук: защищена 16.06.06 / Салават Калымгазинович Черьязданов; С.К. Черьязданов; [науч. рук. Н.Н. Хамитов].- Алматы: [б. и.], 2006.- 24, [4] с.
16. Даулбаева А.Қ. Қазақстан Республикасы мен АҚШ арасындағы экономикалық ынтымақтастық // ҚазҰУ хабаршысы. Халықаралық қатынастар және халықаралық құқық сериясы = Вестник КазНУ. Серия международные отношения и международное право.- 2010.-№ 1-2.- 50-54 б.
        
        ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ДАМУЫНА ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫН ТАРТУ ЖӘНЕ ПАЙДАЛАНУ
МӘСЕЛЕЛЕРІ
МАЗМҰНЫ
| |КІРІСПЕ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .|3 |
| |. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | |
|1 ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ |8 |
| ... ... . . . . . . . . | |
| ... капиталдың теориялық-әдістемелік негізі . . . . . |8 |
| |. . . . | |
| ... ... ... ... ... . . . . . . . . . . |17 |
| |. . . . . . . . | ... Республикасының қаржы нарығы үшін шетелдік капитал |26 |
| ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | |
| |. . . . . . . . . . . . . . . . | |
|2 ... ... ... ... ТАРТУ ЖӘНЕ |37 |
| |ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ СТРАТЕГИЯ ҚҰРУ ТӘЖІРИБЕСІН ЗЕРТТЕУ. . . . . . . . .| |
| |. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | ... ... ... ... және ... ... |
| |формаларын талдау. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | |
| |. . . . . . . . . . . . | |
| ... ... ... ... ортасын |47 |
| |талдау. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .| |
| |. . . . . . . . . . . . . . . . | |
| ... ... ... капиталды тарту саясатының |60 |
| |тенденциялары (Ислам ... ... . . . . . . . . . .| |
| |. . . . . | |
|3 ... ... ... ... ... МЕН ПАЙДАЛАНУ|71 |
| |ПЕРСПЕКТИВАСЫ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .| |
| |. . . . . . . . . . . . . . . | ... ... ... ... ... |71 |
| |мемлекеттік-құқықтық механизмін жетілдіру жолдары . . . . . . . .| |
| |. . . . | ... ... ... ... ... |89 |
| ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | |
| |. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | |
| ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... |. . . . . . . . . . . . . . . . . . | |
| ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . ... |. | ... ... ең ... ұлттық мақсаты – халқының тұрмыс
дәрежесінің жоғары деңгейін және әлемнің өзге ... ... ... орын ... ... ... ... ұлттық экономика
құруы болып табылады. Еліміз бұл ... ... ... үшін ... ... ие әрі оны ... ... жоғары сұранысқа ие минералды-
шикізат ресурстарының бай қорлары ғана ... ... ... ... елдермен салыстырғанда бірталай дамыған өндірістік экономикалық
әлеуеті, халықтың жалпы білім деңгейі, ... ... ... ... да ... Бұл ... ... ұзақ мерзімді экономикалық және
әлеуметтік даму ... ... ... ... ... дамуына септігін тигізеді,
ол өз кезегінде қоғамның әлеуметтік тұрақтылығын, экологиялық
қауіпсіздікті және ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылып жатқан инвестициялық
процесс әлеуметтік-экономикалық дамуымыздың негізгі ... ... ... табысты іске асырудың ... ... ... ... кез ... ... экономиканың маңызды
да қажетті қоры болып саналады. Инвестициялық ... іске ... ... ... ... ... ... cонымен
қатар, жұмыс орындарының көбейіп, ... ... ... етуге, халқымыздың өмір деңгейінің ... ... ... ... жатқан инвестициялық үрдісті экономикалық
пайда кіргізіп, әлеуметтік саланың өркендеуіне жағдай жасайтын
қызмет деп ... ... ... ... ... шаралардың шетелдік
инвестицияның ... ... ... мүмкін емес. Шетел
инвестицияларын ел экономикасына тартудың әдістемелік және ... ... шешу ... ... Қазақстан Республикасының
егемендігі мен экономикалық қауіпсіздігі талаптарын сақтай отырып елге
шетел ... ... ... ... және ... ... осы ... тақырыбын анықтайды.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан ... ... ... макроэкономикалық сипаттағы стратегиялық
және тактикалық міндеттерді ... ... ... қажетті
үрдіс болып табылады. Шетел инвестициялары экономикамыздың
қарқынды өсуіне ... ... ... Қазақстан экономикасының даму
жағдайында инвестициялар әлеуметтік және өндірістік даму ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
аумағындағы барлық шаруашылық субъектілеріне ... ... шығу ... ... ... инвестицияларын кеңінен
тарту, Қазақстанның сыртқы экономикалық байланыстарын кеңейту
құқықтарын беру ... ... ... ... ... экономиканың ерекшеліктерін ескере отырып инвестициялық
үрдісті қалыптастыруда әлемдік ... ... ... озық ... қолдануға негізделген және
инвестициялау тетіктерін қалыптастыруда ең тиімді инвестициялық жобаларды
нарықтық тетіктер арқылы ... ... және ... ... ... табылады. Экономиканың өсуі инвестициялық қызметтің
белсенділігімен байланысты. Сондықтан, қазіргі ... ... ... ... ... ... және инвестициялық саясат
жүйелерінің ... ... ... ... ... Бірақ, өз кезегінде
инвестициялық қызмет, құрылымы, ұдайы өндірістегі қаржылық және материалдық
активтер дәрежесі оның ... ... ... негізінде еліміздің экономикалық жағдайына
байланысты болып келеді, яғни бұл ... ... ... ... ... алу ... болып табылады.
Қазақстан өзінің өндірістік әлеуетін қайта қалыптастыруға, жаңартуға,
тұтынушылық нарықты жоғары ... және ... емес ... ... ... ... ... және құрылымдық ... ... ... ... еңгізуге және антиимпорттық саясат
жүргізуге мүдделі. Шетел инвесторлары ... кең ... ... ... табуға, табиғи байлығына, білікті және арзан
жұмыс күшіне тәуелді. Сондықтан да ... ... ... ... және аса маңызды мәселе тұр: жеке ... ... ... жету үшін ... ... шараларын бағыттай
отырып, шетел ... елге ... ... ... ... ... инвестицияларын тарту халықтың жоғары сапалы өмірімен
сипатталатын өркениетті, әлеуметтік бейімделген ... құру ... ... ... ... ... ... Қазақстанға
ғылыми-техникалық прогресске және алдыңғы ... ... ... ... ... ... бұл үшін шетел инвестицияларын
тиімді пайдалануды жетілдіру жолдарын кешенді зерттеу қажет. Қазіргі ... ... ... басымдылық өңдеу ... ... ... ... ... ... ең басты шарты –
инвестиция ағымын мемлекет үшін маңызды ... ... ... тарту және тиімді пайдалануға жағдайлар жасау болып табылады.
Сонымен қатар, отандық және шетелдік инвесторлар үшін ... ... ... ... ... ... ... шаралар
кешенін құру қажет.
Ғылыми зерттелу дәрежесі. Зерттелетін ... ... ... және ... мәселелерге қатысты ресейлік және шетелдік
зерттеушілердің еңбектерін атауға ... ... ... К.Киреева, Н.Кондратьев, ... ... ... ... Й.Ворст, Л.Гитман, ... ... ... ... т.б. Сонымен қатар осы мәселеге
қатысты көзқарастар мен ой-пікірлер М.С.Ашимбаев, ... ... ... Р.С.Каренов, М.Б.Кенжегузин,
А.К.Қошанов, М.К.Мамырова, Д.М.Мадиярова, ... ... ... ... т.б. ... ... еңбектерінде көрініс тапқан.
Қазіргі кезде шетел инвестицияларын ... және ... ... зерттеу қажеттілігі ұлттық экономикалық қауіпсіздікпен
және ... ... ... ... ... диссертация тақырыбы ... ... ... болып
табылады. Бұл диссетацияның негізгі ... мен ... ... ... ... мен ... Зерттеу жұмысының
негізгі мақсаты – ... ... ... ... шетел
инвестицияларын тарту және ... мен ... ... қалыптастырудың теориялық және әдістемелік сұрақтарын
зерттеу, ... ... ... тиімді пайдалануды жетілдіру
бойынша тәжірибелік ұсыныстар жасау болып табылады.
Осы мақсатқа сәйкес жұмыста келесі міндеттер ... және ... ... капиталдың теориялық-әдістемелік негізін талдау;
– ҚР экономикасында шетел ... рөлі мен ... ... ... ... мен ... ... және
шетелдік тәжірибелерін талдау;
– Қазақстан экономикасына ... ... ... ... ... қарастыру;
– Қазақстанға шетел инвестицияларын тарту механизмін жетілдіру
және ... ... ... ... ... және оларды негіздеу.
Диссертацияның зерттеу пәні Қазақстандағы шетел инвестицияларын тиімді
пайдалануды басқару тетіктері мен бағыттары болып табылады.
Зерттеудің нысаны ... ... ... ... ... пайда болатын экономикалық қатынастар болып келеді.
Диссертацияның зерзаты ... ... ... ... ... ... әрекеті
мен шетел ... ... ... мен ... ... байланысты теориялық, әдістемелік және ұйымдастырушылық
сұрақтар болып табылады.
Зерттеудің теориялық-әдістемелік ... ... және ... ... ... пен шетел инвестицияларын
тарту ... ... ... ... Зерттеу барысында
ҚР Президентінің жарлықтары, ... ... мен ... құжаттар, Президенттің жолдаулары, мемлекеттің даму
бағдарламалары қолданылды.
Зерттеудің ақпараттық базасы Қазақстан Республикасының ... ... ... мен ... материалдары, ... ... ... мәліметтері, ҚР инвестициялар жөніндегі
комитетінің деректері негізінде қалыптасты.
Зерттеу нәтижелері салыстырмалы талдау, ... ... және ... ... қолдану көмегімен алынды.
Қойылған мәселелерді шешуге арналған әдістемелік ... ... ... ... өз ... ... ... болып табылады. Диссертацияда ... ... ... ... және ... ... жеке үлесі келесідей көрініс тапқан:
– зерттеудің мақсаты мен міндеттерін қалыптастыру;
... ... ... ... мен әдістеріне
талдау жасау;
– ҚР инвестициялық климатының ... ... ... ... және ... жақтарын анықтау;
– шетел инвестицияларын тарту механизмін жетілдіру ... ... ... ... – Қазақстан экономикасының дамуына
шетел ... ... ... ... ... ... жаңа ... негізінде автормен ... ... ... жаңалығын анықтайтын негізгі нәтижелер:
– Қазақстан Республикасының шетел капиталына ... ... ... ... ... ... ... саласының талдауы негізінде
шетел инвестициясының ұлттық экономиканы тиімді
қалыптастырудағы рөлі мен орны ... ... ... ... құру ... ұсыныстар
жасалған;
– инвестициялық климат жағдайын талдау негізінде Қазақстанның
инвестициялық тартымдылығын арттыру бойынша ұсыныстар ... ... ... ... ... арттыру мақсатында шетел
инвестицияларын тартудың басым бағыттары ұсынылды;
... ... ... ұлттық экономиканың
басым салалары үшін ... ... ... ... ... инвестицияларын
тартуға мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жасалып, негізделді.
Зерттеудің ғылыми-тәжірибелік маңыздылығы. Алынған
нәтижелер инвестициялық бағдарламалар мен ... ... ... ... реттеу
принциптерін жасауда, Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ел ... шетел инвестицияларын тарту мен
пайдалануды қадағалайтын нормативті құжаттар және көптеген
мемлекеттік инвестициялық бағдарламаларды құру ... ... ... ... ... мен
қорытындыларын жоғары оқу ... ... ... және ... ... ... да оқу мен ... курстарды өңдеуде қолдануға болады.
Зерттеу нәтижелерін ... ... ... ... ... ... Республикасы
Тәуелсіздігінің 20 ... ... ... ... ... ғылыми-
тәжірибелік конференцияда (Талдықорған, 2011 жыл 28-29 ... ... ... ... ... 2 ... әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
хабаршысында (экономика сериясы, №5(87), ... 2011) ... ... мен ... ... жұмыс кіріспеден,
үш бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Жалпы көлемі 110 ... ... ... 8 ... және 2 ... ... ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ КАПИТАЛДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ... әлемдік дамудың басты тенденцияларын есепке ала
отырып, сыртқы экономикалық алмасуларға ... ... шет ... ... ... ... орнатуға бет бұруда. Осындай ... ... ... бірі – ... ... ел
экономикасына тарту ... ... ... ... ... 8 қаңтардағы №373-II «Инвестициялар туралы» Заңына сәйкес,
инвестиция – лизинг шартын ... ... ... ... ... ... ... құқықтарды қоса алғанда, заңды тұлғаның жарғылық
капиталына ... ... ... ... түрлерін (жеке тұтынуға
арналған тауарлардан басқа) немесе кәсіпкерлік қызмет үшін ... ... ... ... ... ... ... – киіндіру) – табыс алу, меншікті
капиталын молайту, ... ... ... мен ... ... ... еселей түсу үшін шаруашылық жүргізуші субъектілер
салатын инвестициялық ... ... ... ... ... ... және тұрақты қарқынын қалыптастырудың, ғылыми-техникалық
прогресс жетістіктерін өсірудің, инфрақұрылымды дамытудың маңызды факторы
болып саналады. Басқаша ... ...... ... ... да ... ... кәсіпкерлік қызмет объектілеріне салынған мүліктік және
интеллектуалдық құндылықтардың барлық түрлері, оның ішінде:
1. жылжитын және ... ... және ... құқық,
ұстап қалу құқығы және басқалар, импортталатын және өңдеусіз
өткізуге арналған тауарлар;
2. ... және ... ... ... басқа нысандары;
3. облигациялар және басқа да қарыздық міндеттемелер;
4. инвестициямен байланысты келісімшартқа сәйкес ақша сомаларын,
тауар мен ... ... ... ... ... қоса, зияткерлік қызмет ... ... ... ... ... үлгілер, технологиялық
үдерістер, ... ... ... және технологиялық жобаның
құжаттамасы;
6. мемлекеттік органмен ұсынылған ... және ... да ... ... ... ... құқықтың түрлері;
7. ҚР аумағында алынған және қайта инвестицияланған табыс немесе
пайда.
Инвестицияның күрделі қаржыдан өзгешелігі бар. ... ... ... ... ғана салынбайды, қаржылық және ... де ... ... ... ... инновациялық және
әлеуметтік сала арқылы тікелей де, жанамалай да салынады [2].
Шетелдердегі әр ... ... ... шетел инвестицияларын
түрліше анықтайды. Дж. Кейнс ... ... ... ... ... ... ... еңбегінде инвестицияны “бағалы капиталды
мүліктің негізгі, айналмалы, өтімді ... ... ... ... деп ... береді. Дж.М.Кейнс пікірінше, инвестиция дегеніміз –
капиталды мүліктің осы кезендегі ... ... ... ... ... ұлттық табыстың тұтынылмаған ... ... ... ... ... микроэкономикалық үлгі»
кітабында инвестицияны экономикалық ... ... ... ... яғни ... ... ... құрал-жабдықтарының ұсынылған
санының көлемінің көбейіп өсуі деп анықтама ... ... ... ... ... ... үй, ... асыл-әсемдік бұйымдарды сатып алу ретінде түсіндіреді.
Сонымен қатар, инвестиция деп ... ... ... ... қарыздарды айтады. В.Фельзенбаумның айтуынша, “инвестиция”
түсінігі ... ... ... мәні ... ... ... ... инвестиция, яғни акцияға, облигацияға және ... ... ... тікелей табыс алуға байланысы бар бөлігіне қаржы салу
деп түсіндіріледі. В.В.Бочаров ... бір ... ... ... ... ... және меншік түрінің ... ... ... есептеуі ғана емес, оның өсіп ... ... ... ... ... ... ... - дейді. М.И.Кулагин
инвестиция деп ұлттық экономиканың өндіріс, көлік, ... мен ... ... ұзақ ... ... алу ... ... түсінуді ұсынады. Г.И.Рузавин және В.Т.Мартинов бойынша
инвестиция – күрделі ... ... ... ... ... ... табиғи ұлғаюы болып ... мен ... ... ... – жаңа технологиялар,
материалдар және басқа да еңбек ... мен ... ... ... ... мен ... ... шығындар» - деп есептейдi. ... ... ... ... «инвестициялық қызметтiң негiзгi
обьектiсi айналым құралдарын ... үшiн ... ... ... ... табылады» деген кepi пікір айтады.
Инвестицияның анықтамасы ғылыми әдебиеттерде сан алуан. “Жекешелендіру
және инвестициялық ... ... ... инвестицияны
материалдық және материалдық емес активтерге ... ... ... ... ... ... кітабында инвестиция
деп ұлғаймалы ұдайы өндіріске жұмсалған ақша ... ... ... ... ... Р.Кареновтың терминдік сөздігінде
инвестиция деп ... ... ... ... ... обьектілері
және басқа қызметтерге жұмсалу нәтижесінде табыс ... ... ... жеткізетін ойды көздеген құндылықтар
аталады. Бұл құндылықтарға автор ақшаны, құнды қағаздарды, мүліктерді,
мүлікке құқықты, ... ... ... және ... ... әзірлеген техникалық және технологиялық, коммерциялық бөлімдер
жиынтығын жатқызады [3].
Біздің ойымызша, инвестиция туралы кең ... ұғым – ... ... ... ...... ... және бұрынғы
кәсіпорындарды қайта жаңартуға, өндіріске ... ... қор ... және ... ... ... яғни өндірістің барлық
шығыны мен қорының бөлігі. Дүние жүзінде қолданып ... ... ... ... ... және басқа да құнды заттардың, табыс
табу үшін ... ... ... ... және басқа да құралдар мен
қызмет түрлері жатады. Біздің ойымызша, ... ... оның ... ғана емес, сонымен қатар бағытының мақсатын да қарастыру керек.
Қазақстан Республикасының «Шетел ... ... ... ... ... бере отырып, оны ... ... ... ... ... ... – инвесторлар
кәсiпкерлiк қызмет ... ... табу ... барлық мүлiктiк құндылықтар және олармен қaтap ... ... ... ... та бұл ... ... ... мұнда тек кәсiпкерлiк қызметте қолданылатын құндылықтар ғана
айтылып өтiлген, әлемдiк тәжiрибеде инвестицияны тиiмдi бағалау ... ... ... қана ... ... қaтap жалпы қоғамды еске
алатын экономикалық, қоғамдық ... ... емес ... да ... ... – бұл инвестициялық ресурстардың
материалдық байлыққа және материалдық емес сипаттағы қоғамдық құндылықтарға
ауысу процесі. ... ... ... – қаржы ресурстары,
инновациялық және әлеуметтік сала арқылы материалдық және ... ... ... ... ... ... әр елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына айтарлықтай
әсер ... ... ...... ... ... іске асыруға, өндіріс ... ... ... ... және
экономиканың барлық салаларының теңгерімді дамуына, ... ел ... ... қабілеттілігін қамтамасыз етуге негіз
болып табылады. Микродеңгейдегі инвестициялар өндірісті кеңейту мен ... ... ... ... ... қорлардың моральдық және
физикалық тозуын төмендету, өнімнің сапасы мен бәсекеге ... ... ... ортаға экологиялық әсерді төмендету үшін
қажет [4].
Инвестиция ... ... ... ... ... ... ... өрісіне, негізгі капиталдың ұдайы өндірісіндегі
мақсатына, рөліне, қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... қоржындық инвестиция,
венчурлық, тікелей, аннуитеттік түрлеріне бөлінеді. ... ... ...... материалдық, бейматериалдық
негізгі капиталды салуға, ұлғайтуға, қайта ... ... ... ... ... ... өткізуге, сатып
алуға, сондай-ақ, материалдық ... ... ... толықтыруға
жұмсалатын қаражат. Негізгі капиталды инвестициялау ... ... ... мен жабдықтар, мал, екпе ... ... ... компьютерлік және бағдарламалық қамтамасыз
ету, көркем және әдеби шығармалардың түпнұсқалары, жаңа үйлер
және жаңа ... ... ... капиталға салынатын
инвестиция елдің экономикалық өрлеуінің ... ... ... ... ...... тәуекелділікпен жаңа іс-әрекет саласына
салынатын инвестиция. Венчурлық капитал өзара байланыстары жоқ жобаларға
салынады да, ... ... тез ... ... ... есептеледі.
Тікелей инвестициялар – бұл шаруашылық субъектісіне табыс алу үшін және
осы ... ... ... ... қатынасу
құқығына ие болу үшін ... ... ... ... ... ... – ұзақ ... борышқорлық міндеттемелер мен бағалы
қағаздарға салынған қаражат; капиталға қатысуды және ... ... ... ... ... етеді. Қоржынға бағалы қағаздардың бір түрі
немесе әртүрлі инвестициялық бағалылықтар: акциялар, облигациялар, жинақ
және ... ... ... куәліктер, сақтандыру полистері
және басқалары кіреді. Аннуитет – жеке адамның ... ... ... болып кеткеннен кейін, кейбір аралықтарда оған үнемі белгілі
кіріс әкеліп ... ... Бұл ... сақтандыру және зейнетақы қорына
салынатын қаржы.
Қаржылық емес активтерге инвестициялар:
– негізгі капиталға ... ... пен ... ... ... мал, көп жылдық екпелер, негізгі құралдарды күрделі жөндеу,
пайдалы қазбаларды ... ... ... ... қамсыздандыру, әдеби және көркем шығармалардың
түпнұсқалары);
– басқа ... ... ... ... ... ... ... инвестициялар: өндірістік қорлар,
аяқталмаған өндіріс, дайын өнім, қайта сату тауарлары);
... емес ... ... ... (жер ... қойнауын, табиғатты пайдаланудың басқа объектілерін сатып алу);
– өндірістік емес материалдық емес ... ... ... жер ... ... ... ... құқығы, авторлық құқық, сауда маркалары, тауар
белгісі және т.б.) ... ... ... [5].
Бiздiң пiкiрiмiзше, инвестицияға ағымдағы шығындар жатпайды, сондай-ақ
инвестиция түсінігі капитал салымы түсінігінен ... ... ... ... ... ... ... кететін шығындар, ал инвестициялар – бұл
материалдық активтерге тiкелей салым, ... ... ... емес ... инвестициялар. Инвестициялау процесi сызба
түрiнде 1-кестеде керсетілген.
Кесте 1 – Инвестициялау процесі
|Түрлері ... ... ... ... |
| | ... | ... |
|Материалдық |Негізгі |Экономиканың |Жаңа материалдық ... ... ... ... ... құру ... ... |және | | ... |
| ... | | ... ... ... | | ... |
| ... | | ... |
| ... | | ... пен |
| | | | ... |
| | | | ... | | | |-дың өсуі ... ... ... ... | ... |мемлекеттік |сала ... | ... ... | ... | |
| ... | ... | |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... ... ... |Материалдық | ... ... ... ... | ... ... | ... | |
|инвестицилар ... | ... мен | |
| ... | ... | |
| ... | | | |
| ... және т.б.| | | |
| ... беру, |Әлеуметтік |Бос қаржы | |
| ... ... ... | |
| ... | ... | |
| ... т.б. | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... мен | |
| | | ... | |
| | | ... |
| | | ... ... | |
| | | ... сүру | |
| | | ... ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... | |
| | | ... ұлт | |
| | | ... | |
| | | ... орта | |
| | | ... және т.б.| |
| | | ... | ... ... автормен құрастырылған
Инвестицияны келесi негізгі топтарға бөлуге болады:
Тиiмдiлiгі жоғары инвестициялар. Олардың мақсаты – ... ... ... ... ... ... өндiрiске қолайлы
аймақтарды ауыстыруда фирманың шығындарын төмендету.
Өндiрiстің ұлғаюына бағытталған ... Бұл ... ... ... ... ... тауарлардың шығарылуын ұлғайту
мaқcaтында жүргiзiледi.
3. Жаңа инвестицияларды құру үшiн ... ... түрі ... ... ... жаңадан өңдеп немесе
жаңа тауарларды жасап шығаратын кәсiпорындарды құруға себепшi болады.
Мемлекеттiк ... ... ... ... ... Егер кәсiпорын экологиялық стандарттар, өнiмнiң қауiпсiздiгi
немесе басқа шараларды жетiлген менеджмент арқылы қамтамасыз ете алмағанда,
үкiметтің талаптарын ... ... орын ... қызмет – жеке және заңды тұлғалардың коммерциялық
ұйымдардың жарғылық капиталына қатысуы жөніндегі не ... ... ... ... активтерді құру немесе ұлғайту жөніндегі ... ... ... жүзеге асыратын табыс алу және меншікті
капиталын өсіру мақсатындағы қаражат жұмсалымы.
Инвестициялық саясат ...... ... әр ... ... табу ... ұзақ ... капитал жұмсау саясаты.
Күрделі ... ... ... ... шешуші бағыттарға
шоғырландырудың, ... ... ... ... етудің
жолдарын көрсететін шаруашылық шешімдерінің жиынтығы.
Инвестициялық жоба – жаңа өндірістер құруға, жұмыс ... ... және ... инвестициялар көздейтін іс-шаралар кешені.
Инвестициялық қызметте маңызды ... ... ... – бұл ... ақша қаржысын, мүліктік және ой ... ... ... ... және оны ... ... ететін заңды және жеке тұлға. Инвестор өз алдына ... ... ... жеке инвесторлар (жеке адамдар).
– институттандырылған инвесторлар (банктер, инвестициялық қорлар,
зейнетақы қорлары, тағы ... ...... ... ... жеке ... және осы елде
инвестицияны жүзеге асыратын ҚР заңды тұлғасы.
Шетелдік инвестор – шетелдік заңды тұлғалар, ... ... ... ... ... сондай-ақ, шетелде тұрақты тұрғылықты
мекені бар ... олар ... ... жүргізу үшін азаматтығын алған
немесе ... ... ... бар елде ... ... ... ... екінші қатысушысы болып тапсырыс ... ... ... ... және ... ... ... инвесторлармен куәландырылған рұқсат берген кез келген заңды және
қабілетті тұлға бола алады. Инвестициялық процестің үшінші ... ... ... ... ... Олар ... обьектілерін пайдаланушы инвесторлармен қатар басқа да жеке ... ... ... және ... ... ... ... ұйымдар болады.
Инвестициялық қызметтің обьектілері: барлық ... мен ... ... ... және ... ... қорлар мен
айналмалы қаржылар, бағалы қағаздар, мақсатты ақша салымдары, ... ... ... ... ... ... ... мүліктік
құқық пен интеллектуалды меншік ... яғни ... тиым ... ... түрі есептеледі. Экологиялық санитарлы және де ... ... ... ... ... ... ... салынады [6].
Біздің ойымызша, инвестициялық қызмет мынадай ... ... ... асырылуы тиіс.
– қолданыстағы заңға ... ... ... ... ... мен ... қоғамдық ұйымдардың басқармалары ... ... ... ... ... араласпауы керек;
– инвестициялау өз еркімен болуы қажет;
– инвестициялық қызметке қатысушылар тең құқылы болуы керек;
– инвестициялар қорғалуы ... ... ... ... ... ... мүддесі мен құқығы
бұзылмауы тиіс .
Қазақстан экономикасының ... ... және шет ... ... ... ... ... келеді. Шетел инвестициялары Қазақстан
Республикасының территориясындағы ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар, интеллектуалды қызметті
және тағы басқа мүліктерді, сонымен ... ... пен ... ақшалай бағасына ие мүліктік құқықтар түрінде ... салу ... ... ...... алу, ... ... молайту, елдің
материалдық байлығы мен бейматериалдық ... ... ... түсу үшін ... шет ел ... ... ... қаражат. Әлемдік экономикалық жүйені жаһандандыру жағдайында,
сондай-ақ, Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздік алуына және ашық нарықтық
экономиканың қалыптасуына ... ... ... ... ... ... ... инвестицияға тікелей шетелдік
инвестиция, қоржындық шетелдік инвестиция, сондай-ақ, сыртқы ... ... ... ... ... көмек жатады. Нарықтық экономика
жағдайында шетелдік инвестицияны тарту және ... тек ... ... ... бірге шетелдік технологиялардың, басқару ... ... ... ... ... жаңа нарықтарға жол ашады, ірі құрылымдық
өзгерістерге, нарықтық инфрақұрылымның ... ... ... ... ... секторының қалыптасуына серпін
береді. Шетелдік инвестициялар қабылдаушы ... ... ... ұзақ ... ... ... және ... борышты
қалыптастырмайды. Қазақстан экономикасындағы инвестицияның жалпы көлемінің
төрттен бір бөлігін шетел инвестициясы құрайды.
Шетелдік инвестицияға қаржы ... ... ... ... ... ...... өндіріс салаларында тауар өндіруге қолданылатын
құрал-саймандар, станоктар, ... ...... ... және ... ... ... ой еңбегінің өндірісті басқару тәжірибесі, мамандар дайындау,
лицензиялау, біріккен ғылыми еңбектерді ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Шетелдік инвестиция қабылдаушы елдегі компанияның қызметін ... ... үшін ... ... ... ... ... келеді. Шетелдік
инвестициялардың елдер мен өнеркәсіп салалары арасында бөлінуі халықаралық
экономиканың құрамына айтарлықтай әсер етеді. Шетел ... ... 1991 ... ... оң ... ... ... капиталын
басқаратын Қазақстан эксимбанкі, сырттан қарыз алу ... ... ... ... ... тәрізді органдар құрылып, қолайлы ахуал
қалыптасты [7].
Қай елде болмасын инвестицияның келуі инвестициялық климат дәрежесіне
және оны ... ... ... ... Инвестициялық климатты
бірнеше көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... банк ... саяси реформаның тұрақтылығы, табиғи
және еңбек ... ... ... ... қызметтің
құқықтық реттелу дәрежесі және халықаралық стандартқа сай жасалған
заңдылықтар мен ... ... ... ... ... ... ... дәрежесі, білікті жұмыс күшінің болуы, мемлекеттік
нарық ... ... (ЖІӨ, ... ... ... инфрақұрылымы мен
валюта нарығының дамуы және тағы ... ... ... үшін шетел инвестициясын тарту мен ... ... ... ұзақ мерзімді және қайтымсыз механизмдерін
анықтайды. Шетел ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық активтілік;
– өндірістік техникалық және ... ... ... ... ... мен ... ... көмегімен
нарықтық және қоғамдық инфрақұрылым модернизациясы;
– шаруашылық өмірдің барлық саласында жаңа басқару әдістері,
менеджмент және ... ... ... ... ... бірі – ... алдыңғы қатарлы
салаларына бетбұрыс жасау. Мұны іске асырудағы ... ... ... инвестицияларын кеңінен тартуға бөлінеді. Сыртқы ... ... ...... ... ... және ... тұрақтандыру үшін шетел капиталын тарту. Бұл қаражаттар ұлттық
шаруашылықтың құрылымын жетілдірудің басым міндеттерін шешу, нарықты ... ... және ... әлеуетті кеңейту үшін нысаналы ... ... ... ... ... мен ... оның келтірілуінің
қарқындылығы инвестициялық ахуал деп ... ... ... факторларға байланысты. Инвестициялық ахуал –
капитал салымдарының тәуекел дәрежесін және ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымдық және басқа
да факторлардың жиынтығы. Қазақстанның ... ... ... ... ... аударылады: ресурсты-шикізаттық, аграрлық және
өндірістік потенциалы, орналасқан жері, ... ... ... жоқтығы. Соңғы жылдары экономикалық факторлардың бір тобы, атап
айтқанда, тұрғындардың шаруашылық қызметтері жиынтығының нәтижелері, елдің
экономикалық-географиялық ... мен оның ... ... ... ... ... енгізу деңгейі,
жинақтардың ... ... ... ... ... ... жақсаруы, екінші деңгейлі банктерге несие пайыздарын
төмендетуге негіз болған қайта қаржыландыру ... ... және ... ... ... ... ... экономикаға шетел инвестициясының түсуіне әсер ететін факторлар
шетелдік кәсіпкердің көзқарасы бойынша шет елде оның қақтығысатын ... ... ... тәуекел дегеніміз – ... ... ... алу ... ... ... мүмкіндігі.
Инвестициялық шешімге барғанда, онымен бірге инфляцияны да есепке алу
қажет. Егер ... ... ... ... асып ... инвестициялау мәні арта түседі.
Шетел инвестицяларының қызметi тек қана өндiрiстiк ... ... емес ... ... ретiнде болуымен сипатталмайды.
Халықаралық инвестициялардың төрт қызметiн бөлiп көрсетуге болады:
– өндiрiстiк материалдардың ... жол ... ... ... жол ... халықаралық өндiрiстi ұйымдастыру;
– ұлттық және сыртқы экономикалық жүйелердiң өсушi өзгерiстерiне
бейiмдеу [8].
Инвестициялар кез келген ұлттық экономиканың ... да ... ... ... Әр ел ... ... ... арқылы өз экономикасын
тәуелсiз түрде дамытуға тырысады. Қазіргі кезде Қазақстанда ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуымыздың негізгі
алғышартына айналып, еліміздегі реформаларды табысты іске асырудың ... ... ... Шетелдік капитал тартудың әлемдік тәжірибесі
Қазақстанға инвестиция тартудың тиімділігін бағалау үшін басқа елдер
мен өңірлер бойынша ... ... ... (ТШИ) ... жалпы
үрдісінің қандай екендігін қарастыру қажет.
Бүкіл әлем бойынша ТШИ жаһандық ... 2008 ... 1,7 ... ... 2009 жылы 1,2 ... АҚШ ... дейін қысқарды, 2010 жылы ол
біраз қалпына келді ($1,4 ... ... және 2011 жылы ... өсуін (шамамен
$1,8 трлн. деңгейін) жалғастырды. ТШИ ағынының бағыты мен көлемінің өзгеруі
2-кестеде көрініс тапқан.
Кесте 2 – Әлемнің елдері мен ... ... ТШИ ... ... |ТШИ ... ... АҚШ ... |
| |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... |жыл |жыл |жыл |жыл |жыл |жыл |08 |
| | | | | | | ... ... ... елдері |565,2 |734,9|973,3 |1461,1|1978,8|1697,4|7410,7 |
|1. Дамыған елдер |361,3 ... |972,8 ... |4 ... |279,8 ... |631,7 |899,6 |518,3 |3 ... |6,3 |7,8 |2,8 |-6,5 |22,5 |24,4 |57,3 ... |53,1 ... |237,1 |271,2 |316,1 |1118,1 ... да ... ... |22,0 |42,8 |-0,6 |110,4 |165,3 |103,4 |443,3 ... ... ... |184,0 |290,4|329,3 |433,8 |529,3 |620,7 |2 387,5|
|Африка |20,9 |22,1 |38,2 |57,1 |69,2 |87,6 |295,1 ... ... |45,8 |95,1 |77,1 |93,3 |127,5 |144,4 |583,2 ... |116,9 ... |282,1 |331,4 |387,8 |1504,9 ... Азия |11,3 |20,5 |43,6 |67,6 |77,6 |90,3 |310,9 ... Азия |72,7 ... |131,8 |150,4 |187,0 |764,4 |
|Оңтүстік Азия |8,2 |10,7 |14,4 |27,8 |34,0 |50,7 |145,8 ... Азия |24,7 |35,5 |39,6 |55,0 |69,5 |59,9 |284,2 ... |0,4 |0,3 |0,2 |1,3 |1,3 |0,9 |4,4 ... ... ... |19,9 |30,3 |30,9 |54,5 |90,9 |114,4 |340,9 ... ТМД | | | | | | | ... Еуропа |4,1 |3,5 |4,8 |9,9 |12,8 |10,9 |46,0 ... ... |15,8 |26,8 |26,1 |44,7 |78,1 |103,5 |295,0 ... ... ... ағынының үлесі, % ... ... |63,9 |56,4 |63,0 |66,6 |68,7 |56,7 |63,2 ... ... |32,6 |39,5 |33,8 |29,7 |26,7 |36,6 |32,2 ... ... |3,5 |4,1 |3,2 |3,7 |4,6 |6,7 |4,6 ... ТМД | | | | | | | ... ... көзі – ... ... мен ... ... бар елдерде инвестициялар бірден
артты, ал олардың жаһандық ТШИ ағынының үлесі 2008 жылы 43%-ға жетті. ... бұл ... ... бір ... ТШИ ... ... ... байланысты болды. Африкада инвестициялар ағыны рекордтық деңгейге
жетті, оның ішінде инвестициялар ... ... ... ... Африкада
байқалды (2007 жылмен салыстырғанда өсу 63%), Оңтүстік, Шығыс және Оңтүстік-
Шығыс Азияға инвестицияларды ... 17%-ға ... ... Азияға ТШИ
ағыны 6 жыл қатарынан артып келеді, Латын Америкасына және Кариб бассейніне
инвестициялар әкелу 13%-ға ... ал ... ... мен ... ... 8 жыл ... артуы тіркелді. Осыған қарамастан, 2009 ... ... ... өңірлерде қысқарды. Әлемнің өңірлері бойынша ТШИ ағынының өсу
қарқыны инвестициялардың бағыттарының өзгеруін көрнекі түрде ... ... жылы ... әлем ... (14,2%) және ... ... (29,1%) ТШИ
ағынының төмендеуі жағдайында, дамушы елдерге (17,3-29,1%) және ... (25,9 %) ... ... ... артуы байқалды. ТШИ
ағыны бойынша ең ірі 20 ел ... ... ... ... 3 – ТШИ ағыны бойынша ең ірі 20 ... |Ел |ТШИ ... |
| | |2007 жыл |2008 жыл |
| | |$ ... |% |$ млрд. |% |
|1 |АҚШ |271 |19,7 |316 |24,5 |
|2 ... |158 |11,5 |118 |9,1 |
|3 ... |84 |6,1 |108 |8,4 |
|4 ... |183 |13,3 |97 |7,5 |
|5 ... |55 |4,0 |70 |5,4 |
|6 ... |28 |2,0 |66 |5,1 |
|7 ... |54 |3,9 |63 |4,9 |
|8 ... |111 |8,1 |60 |4,6 |
|9 ... |44 |3,2 |47 |3,6 ... ... |35 |2,5 |45 |3,5 ... ... |108 |7,9 |45 |3,5 ... ... |22 |1,6 |44 |3,4 ... ... |25 |1,8 |42 |3,3 ... ... ... |24 |1,7 |38 |2,9 ... |Германия |56 |4,1 |25 |1,9 ... ... |23 |1,7 |24 |1,9 ... |Сингапур |32 |2,3 |23 |1,8 ... ... |27 |2,0 |22 |1,7 ... |Нигерия |12 |0,9 |20 |1,5 ... ... |22 |1,6 |18 |1,4 |
| ... |1374 |100,0 |1291 |100,0 ... ... көзі – ... жылы ТШИ ... көлемі бойынша әлемдік көшбасшылықты АҚШ (24,5%)
сақтап қалды, одан соң ... (9,1%) және ... (8,4%) ... ... ... айтарлықтай өскен елдер – Ресей, Италия, ... ... Сауд ... ... сервистік қызметті және инвестицияларды тартуға
жәрдемдесуді ... ... ... ... әр ... Қазіргі
кезде инвестициялар тарту жөніндегі агенттіктер әлемнің 160-тан астам
елінде табысты ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады: имиджді қалыптастыру, инвестицияларды ... ... ... ... ... ... инвестициялық
мүмкіндіктер және экспорттық өнімдер бойынша ақпараттық қызмет.
Малайзияда Маlaysian Industrial Development Authority (MIDA) ... ... және ... ... бақылаушы мемлекеттік
агенттігі парламентке ұсыныстар енгізеді, өңірлерге ... ... ... ... $91 млн., ... ... ... қызметкер бар. Мемлекеттік
орган, толықтай ... ... ... 19 ... ... Invest Коrеа инвестициялық қызметті үйлестіреді, өңірлердің
жұмыстарын бағалайтын есептерді жасау арқылы ... ... ... ... ... $234 млн. Ұйым ... ... ... ... инвестицияларды, үкіметтегі және ... ... ... пен премьерге ұсыныстар енгізеді, барлық
сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... бюджеті
$185 млн., штаты 1841 қызметкерден тұрады. ... және ... ... ұйым құрылған, толығымен мемлекет тарапынан
қаржыландырылады, ... ... ... 60 елде 110 ... ... ұйымдар ТШИ тартудың маңызды тетігі болып табылады, ... ... ... ... жақсарту және шетелдік
инвесторларды белсенді түрде тарту ретінде елдің беделін қалыптастырудағы
негізгі буын болып табылады.
Халықаралық ... шолу ... ... ТШИ ... ... ... инвесторлар үшін артық қауіптерге ұшырамайтын,
қолайлы жағдай тудыруға және оларға бизнесті ... ... ... ... ... ... бұл тек қана жеңілдіктер (салықтардан
босату, қаржылық субсидиялар, импорттық тарифтерді ... және ... ғана ... сонымен қатар тұрақты макроэкономикалық саясат жүргізуді
де тұспалдайды. Инвестициялық ахуалды жақсарту үшін ... ... ... ... ... ... жүргізу үшін жағдайды жақсарту және олардың болжамдылығын арттыру,
сыбайлас жемқорлыққа және бюрократияға қарсы шаралар ... ... ... – елдің ұзақ мерзімді даму мақсаттарына
қызмет ету және ... ... ... ... ... ... шетелдік инвестицияларды тарту саясаты мен өнеркәсіптік саясаттың
арасында анық ... ... ... ету. ... ... ... жасау және ұсыну кезінде үкімет
болашақта елде қандай өнеркәсіптік ... ... ... ... алуы ... ... ... сала үшін ... ... ... ... ... жиынтығы
болады. Мысалы, инвестиция салудың тартымдылығы ... ... ... ... салу ... жоғары технологиялық салаларға
және бизнестік қызмет көрсетуге бағытталған ... ... ... ... ... ... компаниялардың 61,5%-ы
үшін өте маңызды) және білікті жұмыс күшінің деңгейі (олардың 53%-ы үшін
өте ... ... ... өте ... ... ... өндіріске
бағытталған компаниялар, экономикалық тиімділікке (сұрау ... 50%-ы үшін ... ... жұмсалатын шығын өте маңызды),
салықтық жүктемеге, реттеуге байланысты және құқық саласындағы мәселелерге
өте ... ... да, ... ... ... түрде,
инвестициялардың себебіне және қайсыбір сектордың даму ... ... ... ол ... дамуы (физикалық және өнеркәсіптік),
кластерлердің ... ... адам ... инвестициялар, қосылған
құн үлесі жоғары секторларға инвестициялар ағынына айтарлықтай ықпал жасай
алады [11].
ТШИ ... ... ... ... ... ... Қытай үкіметі ұзақ мерзімді кезең аралығында тежеп отырған
реформаны тұрақтандыруға ... ... ... бүгінгі күні инвесторларда
күдік тудырмайды. Қазіргі уақытта ... ... мен ... сыртқы және ішкі экономикалық өзара байланыс сияқты көптеген
түрлерді есепке алатын ... ... ... ... ... ... ... депрессивті, алыс аудандарда инвестициялар салықтан
5 жылға толық ... ... ... ал ... соң он ... ... ... дейінгі мөлшердегі табыс салығының сомасына ... ... ... және байланыс кәсіпорындарында 10 ... ... ... 2 ... бір рет ... салығының ставкасы нөлге тең,
үштен бастап бес аралығында 50%-ға ... ... ... ... ... ... бар ... бұл мерзім аймақты басқару шешімімен
6-8 жыл аралығында 50%-ға ... ... ... ... ... ... ... аяқталғаннан кейін 10% мөлшерінде
табыс салығын төлейді. Егер кірістің қайта инвестицияланатын бөлігі ... ... ... ... ... мен экспортқа
бағытталған өндірістерге салынған болса, онда табыс салығының ... ... ... 100% ... ... төлем төлеудің аудандар мен
өндіріс түрлері бойынша ставкалары ... ... ... ... ... бағытталған инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... бойынша тек АҚШ-қа
ғана жол береді. Бұл жерде ... ... көп ... ... ... ... салаларға тартылған (элкетроника, тескстиль, тiгiн
бұйымдары, аяқ киiм). ... ... ... ... мынада, экспортқа
өңделуші тауарлар, яғни Қытайдағы шетелдiк ... ... ... ... ... тауарды экспорттайды.
Осылайша, Қытайда дамудың осы кезеңінде жеке бизнес пен ... ... ... ... ... ... ... құрды,
нәтижесінде икемді экономикалық саясат пен қатал заңнамалық ... ... ... ... ... ... және ... барлық санатына қолайлы жағдай жасауға, мемлекет мүддесіне
негізделген. Заңның қаталдығы нарықтың барлық қатысушыларының ... және ... ... ... мүмкіндік берді. Сыбайлас
жемқорлықпен қатаң күрес Қытайға инвестициялық жобаларды және ... ... ... ... ... мен ... іс
жүзінде болдырмауға мүмкіндік берді. Түрлі қызмет салаларында салық ... ... ... ең қажет ... ... ... ... ... мемлекетiнiң инвестициялық салмағы ... ие. ... ... ... ... ... елiмiздiң бас
байлығы – мұнай-газ секторына құйылуда. Былтыр мұнай өндiруде ... ... 22%-ды ... ... 2014 ... ... мұнай және
газ конденсаттарын өңдеуде Қытай компаниялары иелiк ететiн активтердiң
үлесi азайып, 2020 жылға ... ... ... болады. Бұл кенiштердегi
өнiм өндiру көлемiнiң төмендеуiне байланысты орын алмақ. ... ... ... ... 2017 жылы ... нарығындағы кез келген елдiң компанияларының үлесiне мониторинг
жүргiзу ... ... ... ... ... шетелдiк компаниялар оны
Үкiметтiң келiсiмi мен шешiмiнсiз басқа компанияға сата алмайды. Табиғат
пайдалану ... ... да ... ... алуда мемлекеттiң басым құқығы
көрсетiлген. Қазiргі таңда Қазақстан экономикалық көрсеткiшi ... ... ... ... ал ... ТМД ... ... көшбасшы болып
табылады. Елiмiзде жан басына шаққандағы ЖIӨ $10000 тең. 2015 ... ... ... $15000 ... ... қажет. Тәуелсiз ел тарихында тұңғыш
рет жаңа технология арқылы газ-химиялық кешен тұрғызуға, ... ... ... ... ... ... ... алған $10 млрд. несиенiң
арқасында жүзеге асуда. Осы ... сай ... ... ... ... ... модернизациялау жұмысы жүргiзiлiп жатыр. Қазiр Қытай
бизнесi уран саласындағы 2 жобаға ... ... ... мен CGNPC Директорлар кеңесiнiң төрағасы стратегиялық әрiптестiк
туралы ... 2006 жылы қол ... ... Бұл ... мен Қазақстанның
энергетика саласындағы әрiптестiк аясын дамытудағы маңызды қадам болып
есептелдi. Соның нәтижесiнде АЭС ... ... ... және АЭС
ғимаратын бақылау жұмысымен айналысатын жаңа кәсiпорын құру ... ... ... ... Қытайдың ядролық-энергетикалық инжинирингтiк
компаниясы мен "Қазатомөнеркәсiп" компаниясы бiрлесiп қаржыландыруда.
Қытайдың Қазақстанға берген ... ... 2010 жылы $5 ... ...... тiкелей тартылған жалпы инвестицияның 3,9 %-ы ғана ... ... ... ... ... екендігін назарға ала
отырып, алты еркін экономикалық аймақтың ... ... ... ... ... ... ұқсас аймақтар қытайлық «раундтриппинг»
секілді нәтиже туғызуы мүмкін, ол жағдайда ішкі инвестициялар ... де, ... ... ... ... ... (АЭА) режимінің
қарастыратын жеңілдіктеріне ие болу үшін, шетелдік инвестиция ретінде қайта
келеді. ... АЭА құру ... ... ... және ... ... ... болуы қажет. Үшіншіден, экономикалық
қызмет үшін тартымдылығы жоғары жағдайлар тудыру – ... ... ... ... болуы тиіс, және де АЭА ... ... ... ... елге инвестициялар тартуда табысқа жету үшін
жеткіліксіз [13].
Қазақстанмен көршілес және әлеуметтік-экономикалық жағынан ... ... ... ... ... ... ... 2007-
2010 жылдары шет елдік инвестициялар мен ... ... ... ... ... ... іске асырылған.  Жобалардың жалпы құны $9,5 млрд.
құрайды, оның ішінде $7,7 млрд. немесе тартылған инвестициялардың ... 81,1%-ы – 250 ... ... ... ... ... экономикалық байланыс, инвестиция және сауда министрлігінің
(СЭБИСМ) деректері бойынша шетелдік инвестициялардың негізгі бөлігі ... ... ... және ... салаларына, химия мен
мұнай-химиясына, тасымалдық ... ... ... ... мен су ... ... материалдарын өндіруге және машина
жасауға кетеді. 2007-2010 жылдар ішінде елдің экономикасына дүниежүзінің 30-
дан ... ... ... ... Германиядан, Оңтүстік Кореядан,
Жапониядан, Нидерландыдан, Ұлыбританиядан, Швейцариядан, ... ... ... тартылды. Қазіргі уақытта Өзбекстанда 4200-
ден астам бірлескен және ... ... ... General ... Klaas, Isuzu Motors, ... Kogas, Korea National Oil ... Telecom, ... «Лукойл», Petronas, CNPC, Nestle, Worley Parsons,
British American Tobacco, ... ... және ... да ... ... ... Honeywell, Mercedes Benz, Bosch, ... Venatto, Riter, Toyota Tsusho Corp., Itochu ... ... ... Power Plus ... ... жобаларды жетілдіру
жүріп жатыр. Заманға сай жоғары технологиялық өндірісті ... ... ... инвестиция тарту бойынша қолайлы жағдай жасау ... ... ... қажетті инфрақұрылымымен «Навои» еркін индустриалдық-
экономикалық аймағы қалыптастырылған. Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... және тағы 9 ... ... мен
технологиялық жабдықталуы бойынша жұмыстар жүргізілуде. Халықаралық
қаржылық ... және ... ... ... ... Азия және Ислам даму банкімен, Араб үйлестіру тобымен, Корея және
Қытай эскимбанкімен, Қытайдың мемлекеттік даму ... және ... ... ... ұзақ мерзімді жеңіл несиелерді, техникалық
жәрдемдесуді және гранттарды тарту бойынша жүйелі ... ... ... 2010 ... қорытындысы бойынша, 12 инфрақұрылымдық және әлеуметтік
жобаларды іске асыру үшін $1,4 млрд. ... ... ... ... және ... ... ... келісімге қол қойылды. Сондай-ақ,
$80,34 млн. ... ... ... ... мен гранттар тартылды. 2011
жылы халықаралық қаржылық институттар мен ... ... ... ... есебінен денсаулықты сақтау, энергетика, сумен ... ... ... ... ... ... жалпы $1,5 млрд. астам сомаға жобалар іске
асырылды. ... ... ... ... ... ... жылы жалпы $3,2 млрд. сомаға 119 инвестициялық жобаларды іске асыру
қарастырылды. Өзбекстан аймақтарына ... ... ... ... жыл сайынғы негізде Аймақтық инвестициялық бағдарламалар
(АИБ) әзірленуде және ... ... ... қорытындылары бойынша АИБ
шеңберінде 372 жобаларға $311,4 млн. жалпы сомасына ... ... жылы $378 млн. ... ... ... ... ... жобаны іске асыру қарастырылуда. Өзбекстан Республикасының өнеркәсібін
дамыту бағдарламасын іске асыру ... ... ... ... ... есебінен $11,9 млрд. сомасына 135 жаңа ... ... ... тартумен $1,8 млрд. сомасына 14 ... үшін ... ... ... бойынша жұмыстар
жүргізілуде [14].
Аса ірі ... ... ... ... ... ... яғни ... да шетелдік белсенді операцияларды
жоспарлайды. Бірақ, оның ... ... ... ... фирмалар Батыс Еуропа нарығына инвестициясын бағыттайды ... ... және ... ... ... ... ... өздерінің негізгі жұмсалымдарын американ нарығына салуға
мүдделі, Жапон трансұлттық корпорациялары ... Азия ... ... елдердің жаңа жұмсалымдары дамушы елдерге бағытталады деп
болжауға болады. ... ... ... қазіргі несие жүйесінде
инвестициялық банктер өздерінің дамуын алды. Батыс елдердің ... ... ... ... ... ... ... бөлінісі және
несие аясындағы мамандану әкелді.
Инвестициялық банктердің негізгі қызметі – ұзақ ... ... ... және оны қарыз алушыларға ... ... ... ... ... ... ... беру. Әр ірі фирма, корпорация әдетте өзінің ... ... ... және сол ... ... пайдаланады. Қазіргі
инвестициялық банктердің екі түрі қызмет етеді: бірінші және екінші типті
инвестициялық банктер. ... ... ... ... тек ... ... және ... айналаысады. Ал екінші типті
инвестициялық банктер ұзақ мерзімді несиелеумен айналысады. Батыс ... ... және ... елдерге, негізінен, екінші типті
инвестициялық банктер тән. ... ... XIX ... ... ... шектелген серіктестіктер формасында ... ... ... аса тез ... XX ... 20-шы ... байқалады.
Инвестициялық банктердің пайда болуын ... ... ... ... ... деп көрсетеді. Кейіннен,
ұйымдастырудың акционерлік формасының пайда ... олар ... мен ... үшін ... мен ... орналастыру
арқылы ақша қаражаттарын мобилизациялайды, жаңа компанияларды құруда, қайта
құруда, біріктіруде ... ... ... қатар мемлекеттік биліктің
барлық деңгейінің ... ... ... оның ішінде орталық
үкіметтің бағалы қағаздарынан бастап, жергілікті әкімшіліктің ... ... ... ... ... ... банктер соңғы
кезде көбінесе корпоративті секторлардың бағалы қағаздарымен операцияларды
жиі жүргізеді. Мұндай банктер акциялар мен ... ... ... ... және ... ... ақша қаражаттарын
алуда делдал ретінде қатысады. Бірінші типті ... ... ... бағалы қағаздар нарығында қызмет көрсету бойынша бірқатар
функцияларды атқарады:
– акциялар мен облигацияларды қайта орналастыру;
– халықаралық ... ... ... ... ... ... корпорацияларға инвестициялық стратегияның сұрақтары бойынша
және бухгалтерлік есеп пен есеп беру ... ... ... ... бұл банктерсіз бағалы қағаздарды сату өте қиынға түседі.
Көптеген компаниялар инвестициялық банктердің көмегінсіз ұзақ мерзімді ақша
қаражаттарын ала ... ... еді. ... ... ... ... ... компанияның бағалы қағаздарын орналастырумен
айналыспаса, компаниялар құрылып қызмет ете ... ... ... ... ... ... келтіруге болады: Канада, ... ... ... ... ... инвестициялық банктер соғыстан кейінгі Батыс Еуропаның
экономикасын қалпына ... және ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты келесі бірқатар елдерді ерекше бөліп
көрсетуге болады: Франция, ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік инвестициялық банктер өндірісі ұзақ
мерзімді несиелеудің және онда жаңа салалардың құрылуының жоғары деңгейін
қамтамасыз ... ... және ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық даму бағдарларын және экономиканы тұрақтандыру ... ... ... ... ... кезде бұл инвестициялық банктер
ссудалық капитал нарығында әртүрлі операцияларды жүргізеді: заңды және ... ... ... орта және ұзақ ... ... жеке және ... ... қағаздарға салымдар жасайды, әр
түрлі қаржылық қызметтерді дамытады. Дамушы ... ... ... негізінен 1960 жылдары, олар саяси тәуелсіздік
алғаннан кейін пайда болды. Бұл банктерді құруға ... ... ... қатысты. Дамушы елдердің инвестициялық банктері орта және ... ... ... ... ... ... ... бірқатар елдерде бірінші және екінші типті инвестициялық банктердің
операцияларын қатар асыратын банктер ... ... ... елдерде
инвестициялық банктердің қызметін басқа да қаржылық-несиелік мекемелер
немесе коммерциялық банктер атқарады [15].
Инвестициялар мен ... жаңа ... жаңа ... күштері болып табылады. Халқымыздың әл-ауқатының өсімі үшін ... ... ... ... және ... ... ісі ... көп еңбекті қажет ететін жұмысты
жалғастыруда. Бүгінгі таңда Ресеймен ... ... ... ... интеграцияда, сондай-ақ сауда-экономикалық
әріптестікті кеңейту кеңістігінде жатыр. ҚР және РФ ... зор ... ... пен дамудың берік факторына айналып отыр. Қытай
Халық ... ... ... ... ... ынтымақтастық
қатынастарды нығайту Қазақстан сыртқы саясаты сындарлылығының айғағы.
Жаһандық ... арта ... ... осы ... екіжақты сауда-экономикалық
байланысты тереңдету арқылы еліміз әріптестік әлеуетін өз ... ... ... ... Қазақстанды Америка Құрама
Штаттарымен байланыстыруда. Бұл факт екі ел президенттерінің 2006 және 2010
жылдардағы ... ... ... ... Өзара қызметтестіктің
қол жеткізілген деңгейі өңірлік және ... ... ... ету,
ядролық қаруды таратпау режимін бекіту, ... ... ... ... ... ... тепе-теңдікті сақтау мәселелеріндегі
өзара тиімді және тең ... ... ... ... ... жылдары ішінде Еуроодақпен белсенді ... ... ... жол» ... бағдарламасын іске асыру нәтижесінде
Қазақстан негізгі Еуропа мемлекеттерімен ... ... ... ... ... ... ... елдері бүгін Қазақстанның әлемдегі
басты ... және ... ... ... ... ... индустриялық-
инновациялық даму стратегиясын іске асыру мақсатында ЕО елдерінен озық
техниканы және ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізілген табыстар Қазақстан сыртқы
саясатының азиялық векторын күшейту туралы шешім алуына мүмкіндік ... ... ... Қазақстан Орталық Азиядағы өз ұстанымдарын
нығайтты. Отанымыз өңірлік экономиканы белсенді инвестициялау мен қазіргі
кездегі сынақтар мен қатерлерге ... ... ... Орталық Азия елдерінің
күш-жігерін біріктіру бойынша саясат жүргізуде. Түрлі даму елдер ... ... ... ... ... Германиямен ортақ
ұқсастықтарға ие:
– өндіріс құлдырауы, жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... ... ... жүйенің күйреуі және қоғамдық ... ... ... ... жоғары білікті және арзан еңбек ресурстары орын таба
алатын ішкі рынокты кеңейтудің потенциалды ... ... ... ағымы көбеюге қажетті объективті
алғышарттардың болуы (заңдық режим, инвесторлардың ұлттық
режиммен тең ... ... ... ... ... ... ... бітімгерлік бастамаларды
ілгерілету, өңірлік және жаһандық қауіпсіздікті ... ... ... мен ... ... тікелей шетелдік
инвестицияларды тарту, халықаралық және ... ... ... әріптестерге Қазақстан жөніндегі объективті ақпаратты жеткізу
Қазақстанның ... ... ... басымдықтары болады.
1.3 Қазақстан Республикасының қаржы нарығы үшін шетелдік капитал
тартудың маңыздылығы
Дамудың ... ... ... ... ұлттық экономиканы
түбегейлі жаңғырту мен елдің негізгі салалары мен жекелеген аймақтарында
сапалық өзгерістерге қол ... ... ету ... ... ... құйылысы ішкі нарықты байытуға арналған жаңа тауарлар мен
қызмет көрсетулерді ендіруді ұйымдастыруға, экспортты ... ... ... ... ... орындарын құруға, жаңа технологияларды,
озық техника мен ... ... ... пен ... ... меңгеруге септігін тигізеді. Капиталдың құйылуының арқасында
экономиканың ... ... ... жаңа ... мен ... тұтастай
салалар көріне бастады, сонымен қатар мемлекеттік ... ... ... ... база ... түсуде.
Қазақстанның ішкі өнімінің екі есе ұлғаюына, нарықтық экономиканың
құрылуына инвестицияның тигізген әсері мол. Инвестиция саласындағы нарықтық
өзгерістердің ұзақ ... ... ... ... инвестициялық
стратегияның басты жолдарын еліміздің Президенті өзінің Қазақстан халқына
Жолдауларында көрсетіп берді. Елбасы 1997 жылы 10 ... ... ... ... белсенділерінің жиналысындағы барлық қазақстандықтардың
өсіп-өркендеуі, ... және ... ... бағытталған
«Қазақстан-2030» Жолдауында шетел инвестициясына тоқталды. «Шетел
инвестицияларын ... ... және ... кері ... ... бұрынғысынша назарда бірінші кезектегі мәселелер қатарында
ұсталады» - деп атап өтуі ... ... ... ... ... [18].
Нарық қатынастарына негізделген Қазақстанның жаңа замандағы дамуында
экономикалық ... ... ...... ... ... экономиканың тиімділігін арттыратын инвестициялық саясат қалыптастыру
мен жүзеге асыру. Әлемдік ... ... ... өсу шетел
капиталының әсерінен болады. Оңтүстік-Шығыс ... ... ... ... феноменінің пайда болуы, қазіргі заманғы ... ... кең ... ... көшуі бұл елдер экономикасындағы
инвестицияның қарқындап өсуінің арқасында мүмкін болды. Сондықтан мемлекет
шетел инвестицияларын ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу күшейген сайын Қазақстан шын
мәнінде әлемдегі ең бәсекеге қабілетті 50 ел ... ... оған ... ... ... 6 ақпанындағы Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына
Жолдауы. Онда еліміздің 1990 ... ... ... ... ... туралы айтылады. Қазақстанның ішкі өнімінің екі ... ... ... ... ... ... ... мол
болды. Жолдауда «Экономикаға 30 миллиард АҚШ ... ... ... ... Бұл ... ... ... тиімді әрі сенімді
әріптес екенін барша инвесторларға көрсетеді» - деп айтылуы ... ... ... даму ... ... әлем Қазақстанға өз
қаржысын салғысы келетінін көрсетеді. Стратегиялық аспектте инвестиция
елдің дамуындағы барлық жинақ мәселені ... ... және ең ... жаңғырту, тұрақты экономикалық өсімге қол ... ішкі ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін жоғарылатудың
маңызды түйіні болып табылады [19].
Шетел инвестициялары ... ... ... ... роль ... ... бәсекелестікке, өндірісті дамытып,
реттеу мен ынталандырудың нарықтық тетіктерінің ... әсер етіп ... ... ... ... ... терең инфляциядан шығуға
мүмкіндік берді. Салықтық түсімдер түріндегі экономикалық тиімділік, ұлттық
жеткізушілерді ынталандыру мен ішкі ... ... ... ... шетел
инвестициялары менеджмент, маркетинг, логистика және басқа да салалардың
дамуына, кадрларды ... ... ... ... ... ... тек ішкі капитал
салымдарының қосымша көзі ... ғана ... ... қатар жаңа
жетілдірілген технологияларға, сыртқы нарықтағы ... ... жаңа ... қол ... ... ... қарастырылуы
мүмкін. Шетел инвесторлары жаңа өндірістерді тез құруға көмектеседі.
Инвестициялар нәтижесінде ... ... ... ... ... ... тұрғындардың өмір сапасының артуына,
жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... тарту бір жағынан еліміздің өндірістік
тиімділігін арттыруға және ... ... ... ... ... жағынан,
Қазақстандық нарықтың тікелей ... ... өтуі ... жұмыстарына кері әсерін тигізеді деген қауіп тудырады.
Шетелдік инвестицияларды тарту жаңа ... ... ... ... пен ... ... ... әдістерін ендіруге, жаңа
жұмыс орындарын құруға, жергілікті мамандарды үздіксіз ... және ... ... ... біліктіліктерін көтеруге алып ... ... ... мен ... ... ... өндірісін қолдауға және ынталандыруға алып ... ... ... ... ... ... және тактикалық мәселелерді шешуге бағытталған объективтік
қажет процесс болып табылады [20].
Қазақстан президенті Н.Ә ... ... ... ... Құрама Штаттары, Европа, Азия жолбарыстары болып саналатын Оңтүстік
Корея, Гонконг, ... ... ... ... ... ... ... дипломатиялық достық қарым-қатынас орнатып, олардың ірі
трансұлттық компанияларын Қазақстан экономикасына тартты. Соның арқасында,
әсіресе, ... ... ... ... ... ... ... әкелініп, Қазақстан экономикасы дами бастады. Қазақстан шетелдік
инвестиция тартудан ТМД елдері арасында бірінші ... ... ... ең ... жері – ... ... тұтастығын, шекарасын
қорғайды. Америка Құрама ... ... ... ... ... ... сала ... Қазақстанға басқа
мемлекеттің қоқаң-лоқы жасауына жол бермейді. Мәселен, Шеврон, басқа ... шет ... ... ... Райс ... мемлекет
қайраткерінің акциялары бар. Шетелдік ірі компаниялар Қазақстан нарығынан
үлкен пайда тауып ... сол ... ... ... ... ... ... көмегінсіз, соның ішінде шетел ... өрге ... ... ... күні Қытай, Жапония, Оңтүстік
Корея, Тайвань, Малайзия сияқты ... ... ... нәтижесінде экономикасын түзеп, бүкіл әлемді таңдандырып отыр.
Президентіміз Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына ... XXI ... бет ... ... ... ... Орталық Азиядағы
Барыс болу үшін, халықтың әл-ауқатын және қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін
экономикалық күш-қуатты ... ... Осы ... ... жеті
стратегиялық басым бағыттарды жүзеге асырудың бірі – ... ... ... ... ... байланыстары осы кезеңде де
алдымен жақын көршілері – Қырғызстан, ... ... және ... да ТМД
елдерін қамтиды. Бірақ ірі трансұлттық капиталды, ҚХР, ... және ... ... ... де экономикалық қатынастар ұлғаяды. Мұны ... ... ... географиялық жағдайлары талап
етеді. Президент Жолдауында ... ... ... ... мен ... бойынша басты орынға шығуы үшін бізге ... ... ... ... ... ... ... көптеп
тарту үшін біз қажетті тетіктерді пайдалануда асқан шеберлік танытуға
тиіспіз» - деп атап ... ... ... «Қазақстан - ... ... ... ... ... мүмкіндіктеріне назар
аударылады. Бүгінде біздің еліміз әлемнің барынша ... ... ... бірі ретінде сипатталады [18].
Әрбiр елдiң экономикалық өcyi жаңа ірі ... ... ... және инновация, саяси тұрақтылықтан және қаржылық
жүйенiң тұрақтануынан, ... ... мен ... ... ... ... мүмкін емес. Қазақстан тәуелсіздікке ... ... ... экономикалық жағдайын тұрақтандыру, ішкі
экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және ... ... ... ... түрде жүзеге асырылуда, шетел инвестициясын
тарту республиканың инвестициялық процесінің жедел әрі ... ... бір жолы ... ... ... ... тарту отын-
энергетика, мұнай өндіру және өңдеу, алтын өңдеу өнеркәсіптері, көлік және
коммуникация сияқты ... ... ... ... қаржының жетіспеушілігімен, ішкі нарықты ... ... ... ... ... мақсаттары мен
мәселелерін анықтайтын ең маңызды элемент. Экономикалық реформаларға сәйкес
халықаралық капитал мен инвестиция тартудың ... ... ... ... тежеуге, жеке инвесторлардың инвестициялық белсенділігін
арттыруға және өндірістік ... ... ... ... ... Кен өндіру өнеркәсіптеріне келіп түсуі Қазақстан
экономикасының шикізат ... ... ... ... ... құрылымында шикізат кешенінің үлесі 65% құрайды. Мемлекет саясаты
осы сектордағы шикізат ресурстарын ұлғайту мақсатында инвестиция ... ... ... ... ... ... ... тарту өте пайдалы ... ... ... ... ... ... ... және оның өндірістік мүмкіндіктерін арттыруға ... ... ... жаңа өндірістік кәсіпорындар ашумен қатар,
капиталдық ... ... ... пен ... ... ала ... ... тәжірибе дәлелдегендей, капиталдың
халықаралық миграциясы, шаруашылық өмірі барлық ұлттардың қарым-қатынасының
тиімділігінің ... алып ... Бұл ... ... ... ... нәтижесінде әсіресе өндірісі дамыған елдер ... анық ... ... ... ... ... ... ірі
трансұлттық компаниялардың қалыптасуы халықаралық мамандандыру мен елдердің
экономикалық ... ... ... әкелуде. Қазіргі уақытта
Қазақстанның әлемдік экономикалық жүйеден ... ... ... ... капитал қозғалысына енуі ... ... отыр ... ... мен ... пікірінше, шетелдік күрделі қаржының
қатыстырылуымен республикада ... ... ... мүмкіндік
туады:
– сыртқа шығару мүмкіндігінің тиіміділігін ... ... ... ... ... ... шығару қызыметтерін күшейту және ... өз ... ... ... ... өнімдерді ауыстыратын өндірісті дамыту;
– өндірісітің ғылыми-техникалық ... жаңа ... ... ... ... өнім ... арқылы көтеру;
– дайын өнімді шығарудың технологиялық бөлігінің қалыптасуын
бітіру;
– артта қалған және ... ... ... ... ... ... жаңа ... орнын жасау;
– қазіргі замаңғы өндірістік және басқару тәжірибелеріне
мамандарды оқыту, дайындау;
– қазақстанның экономикалық өз дербестігін ... ... ... ... ... ... ... мынадай
міндеттерді орындауға болады:
– аймақтың жоғары бағаланған, жаңадан табылған ... ... ... ... ... тұйықталған жүйесін ... ... өнім ... ... ... ұлттық және шетелдік кәсіпорындарға
өзара ... ... ... қамтамасыз ету үшін қолайлы
жағдайлар жасау;
– жұмыспен толық қамтамасыз ету;
– жоғары деңгейдегі капитал қайтарымына ... ... ... да өте ... экономикалық қатынастарды шешуге осы
міндеттерді орындай отырып жетуге болады.
Тікелей ... ... ... ... әсер ... ... ... салыстырғанда маңыздырақ, үстемдігі жоғары,
яғни тауар өндіру мен ... ... ... қаржы тауып салудың
қайнар көзі, жаңа технологияны пайдалануға, ноу-хау, ... ... ... мен ... ... ... ... бірге қарызды
өтеуге, қаржы жинақтауға өте ... ... пен ... техникалық
кооперацияның тығыз байланысып қалыптасуының негізінде тікелей ... ... ... мен ... ... өтие ... ... ... ... ... ... ... ... ... секторларында тауарлар өндipудi, жұмыс aтқapу мен қызмет
көpceтудi жеделдете дамытуды қаматамасыз ету үшiн қолайлы ... ... ... ... мақcaтқa жету процесiнде Қазақстан республикасы мынадай
мiндеттердi шешедi:
– жаңа ... озық ... мен ... ... ішкi ... ... ... тауарлармен және көрсетiлетiн
қызметтермен толықтыру;
– отандық ... ... ... қолдау
және ынталандыру;
... ... және ... ... ... Қазақстан республикасының шикiзат ресурстарын ... да ... ... пен ... осы ... ... енгiзу;
– жаңа жұмыс орындарын құру;
– жергілiкті кадрларды ... ... ... енгiзу,
– олардың бiлiктiлiк деңгейiн арттыру;
– өндipicтiң қарқындылығын қамтамасыз ету;
– қоршаған табиғи ортаны жақсарту.
Бiздiң салауатты ... ... ... ... ... мемлекеттiң белсендi рөлiне және айтарлықтай ... ... ... ... ел ... ... ... арқылы өз экономикасын тәуелсiз
түрде дамытуға ... ... ... ... ашық ... ... ... бiрақ сыртқы экономикалық саясатқа жол беру ... ... ... ... ... келесі стратегиялық мәселелердi
шешумен байланысты:
– ұлттық экономиканың жандандыру;
– аумақтардың әлеуметтiк және экономикалық диспропорцияларын ... ... ... ... ... ... ... дaмытyғa ықпал eтeтін экономикалық жеке ... ... ... ... инфрақұрылымдарды құpy;
– алдыңғы шетел технологияларын, ... және ... ... ... ... ... және басқа елдердiң
экономистерi осы аталып өткен бағыттарды ... ... қатap ... тәжiрибесi керсеткендей ТШИ басқа қаржылық жұмыстардың ... бар ... ... ... көмек бердi. Бiрiншiден, олар халыққа
аса қажеттi тауарлар мен қызметтердi қаржыландыру, қосымша капитал ... ... ... ... ноу-хау, технологиялар, алдыңғы басқару
әдiстерi мен маркетингтiк трансфертiн қамтамасыз етедi. Екiншiден, шетел
несиелерi мен ... ... ... ... өcyiне әcep етпей,
керiсiнше оның ... ... ... ... олар ... ... ... инженерлердiң бiлiктiлiгiне де әcep ... ... өнім ... жақсаруына және оның әлемдік нарыққа
шығуына, валюталық түсiмдердiң өcyiнe ... ... ... өндiрiстiк
және ғылыми техникалық интеграция арқасында отандық экономиканың әлемдік
шаруашылыққа тиiмдi eнуін қамтамасыз етедi. Алтыншыдан, бәсекелестiк нарық
ортасының ... әcep ... ... күресуге көмeriн тигiзедi.
Бiздiң ойымызша, тікелей шетел инвестициялары шетел несиелерiн ауыстырады.
Шынымен де шетел капиталының ағымы бiрдей ... ... ... ... мен ... тiкелей елдiң сыртқы қарызының өcyiнe ... ... ... iшкi ... жұмыс бастылық пен сұранысты
қысқартады, өйткенi инвестициялаудың барлығы өндiрiстiк ...... ... қондырғыларды орналастыру, жалдау) негiзiнен
шетел фирмаларына берiледi, нәтижесiнде сыртқы инвестиция көздерi шетел
партнерiнiң қымбат ... ... ... ... алып ... ... ... импорттайды.
Тікелей шетел инвестицияларының өcyi бәсекенiң, нарықтардың ... және ... ... жүзеге асыру сияқты өзара байланысты
мәселердiң шешуiн шарттайды. Бұл үшiн талдау мен ... ... iскe ... ... Өйткенi инвестициялау динамикасының шарықтау
шегi ... ... (ТҰК) ... ... ... ... ... Тікелей шетел инвестициялардың соңғы мақсаты –
халықтың тұрмыс деңгейiн және ... ... ... ... оң болуы капитал ағымының көптігіне емес оның осы ... ... ... ... ... ... қызмет eтyi
нарыққа кіруі мен шығуына, бәсекелестiк сипат деңгейiне ... алу ТҰК ... кipy ... жеңiлдетедi де сол жерде
бәсекенi екпiндетедi. Егер шетел компаниялары ... ... ... компаниялар арасындағы бәсеке оптималды болмаса, онда
осы бәсекенiң арқасында сапалы өнім, төмен баға және басқа да ... ... ие ... ... бұлардан айырылады немесе шектеліп
қалуы мүмкін.
Шетел инвестицяларының қызметi тек қана ... ... ... емес ... ... ... болуымен сипатталмайды.
Халықаралық инвестицияларының төрт ... ... ... ... ... факторларына жол ашу; өткiзу нарықтарына жол ашу;
халықаралық өндiрiстi ұйымдастыру; ұлттық және ... ... ... ... ... ... шетел инвестициялары
экономикалық құрылымды қайта құрудың алдыңғы факторларының бiрi бола алады.
Тікелей шетел инвестициялары – ... ... ... ... бөлiгi,
экономиканы интернационализациялаудың неғұрлым релефтiк көрінісі, ол барлық
шетел ... 1/3 ... ... ... да тікелей шетел
инвестициялары өзiмен бiрге ресурстарды, технологияны, маркетинг ... ... ... де алып жүре ... ... тарту – республикадағы инвестициялық үрдістің
жедел әрі тиімді дамуының бірден-бір жолы болып отырғаны ... Ол ... ... мұнай өндіру және өңдеу, ... ... ... және ... ... басты салаларда
құрылымдық–инвестициялық саясатты жүргізу, қаражаттың ... ішкі ... ... ... ... ... ... байланысты. Шетел инвестицияларын тартуда трансұлттық
компаниялардың ролін күшейту ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің тиімді де әсерлі
құрылымы ретінде қарастырылу ... ... ... ... ... оң тенденцияларына мыналар жатады:
– Қазақстан Республикасын әлемдік нарық жүйесіне енгізу;
– шетелге экспорт үлесін арттыру;
– бюджетке валюталық түсімдердің келісін ... ... ТҰК ... ... экономиканың өңдеуші салаларының
дамуын тежейтін импорттық тәуелділікті күшейту арқылы ... ... ... ... ... күні республикада шетел капиталын тарту үшін ... орта мен ... ... ... ... Кеден, Салық
кодекстері іске қосылған, «Инвестициялар туралы» Заң қабылданып, сыртқы
экономикалық іс-әрекет толығымен ... ... ең ... ... жобалар үшін үкіметтік кепіл институты қызмет етуде.
Үкімет өнеркәсіпке инвестициялық салымдардың басты маңызды деген ... ... ... мәселелердің бірі – шетел инвесторларын тездетіп
тарту үшін мұнай көздерін игерудегі көптеген экономикалық ... ... ... ... ... қатыстырмай, шетел инвесторларын шақыру.
Мұндай әрекеттің нәтижесі мұнай экспорттауының шектелуіне әкеліп соқтырады.
Негізінен, шетел ... ... ... ... ... ... үшін ... толықтырушы фактор ретінде ... Осы ... ... ... ... және ... ... келетін жаңа формадағы тиімді механизм құру үлкен
маңызға ие. ... ... ... ... ... орнауы
жағдайында шетел инвестициялары болмақ. Өкінішке орай, Қазақстанның, сондай-
ақ көптеген ТМД елдерінің тұрақтану мен экономикалық өсу ... ... ... аса ... ... ... ... баға беру және экономикадағы қаржылық тұрақтану,
инфляцияның төмендеу салдарынан ... ... ... ... қате пікір қалыптасқан. Инвестициялық белсенділік ... ... ... ... ... Олардың бір-біріне өзара
ықпалы бар, себебі экономикалық өсу ... ... ... ... өз кезегінде белгілі бір даму кезеңінде ... ... ... ... ... ... ... ұлттық өнімнің,
сондай-ақ ұлттық табыстың өсу ... ... ... ... ... кең өрісті өндірісі мен осы негізде тиімді инвестициялық
саясат құруға мүмкіндіктер аясы ... ... ... ... ... ... алу, ... несиелері деп бөліп қарастырсақ, Қазақстандағы инвестициялардың
ұйымдастырушылық ... ... түрі – ... ... ... құру болып отыр. Сонымен қатар, инвесторлар өзін
Қазақстан ... ... ... жолы – жаңа еншілес ... жаңа ... ... ... бейім. ... ... ... мен ... ... ... ... әсер ететін стратегиялық бірден-бір фактор болып отыр.
Қазақстанның ... және газ ... ... ... ... бағыт болып табылады. Қалған экономика секторларын инвестициялау
көлемі біршама аздау болса да, тау-кен, геологиялық сапа және ... ... мен ... ... ... белсенділік басымырақ.
Шетел инвестициясын кең көлемде тарту жөніндегі жағдайлар қоғам
инфрақұрлымының дамып жатқан салалары (көлік, байналыс, ... және ... ... өнеркәсіптік, құрылыстық және аграрлық потенциалымен
қуаттандырылмаған. Маманданған инженер-техникалық және ... ... ... қиын өндірістік және ғылыми-техникалық
мәселелерді шеше білу қабілеттілігі және тәжірибесінің ... ... ... ... негізі құрылды. Республиканың экономикалық
өсуінің маңызды факторларына негіз болған ... ... ... ... ... барысында айқындалған басымды
тенденцияны атап өтпеуге болмайды [24].
Ұзақ мерзімді «Қазақстан-2030» даму ... ... ... ауыртпалығы мен іске асуы экономикалық аймақтарға
жүктеліп, олардың рөлі мен орны ... ... ... мен ... ... ... орнында құрылымдық, инвестициялық
және ғылыми-техникалық шаралардың шешілуіне байланысты болады. Аймақтардағы
инвестициялық қызметті активтендіру мәселесі қазірге ... ... ... ... ... инвестициялық саясаттың өңделіп, жүзеге ... ... ... ... ... қолдануға тартылған қаражаттар рөлінің күшеюі қоғамдық
өндіріске ... ... ... ... және ... белсенділігін куәландырады. Аймақтарға терең экономикалық
реформаларды қолдануда аймақтық инвестициялық ... ... мен ... үшін ... ... ... қажет етеді. Ал бұл өз кезегінде
өндірістерді, территорияларды немесе ... ... ... ... жаңа ... білдіреді. Ол елімізде орналасқан
өндірістердің өзара ... ... ... және ... ... мен ... ... асуын қарастырады. Оларға
комплекстер, арнайы экономикалық, экспорттық және басқа да зоналар жатады.
Олардың ... ... ... ... ... ... жетуге бағытталған ұзақ мерзімді инвестициялық ... ... ... асырылады. Берілген міндеттердің ойдағыдай
шешілуі үшін келесі ... ... ... ... ... мен ... ... құрылымдық қайта
құруда шетел капиталының белсенді қатысуын қамтамасыз ету;
– әлемдік экономикалық жүйеге кең ... өту ... мен ... тарту үшін аймақтарда қолайлы жағдайлар құру;
– аймақтарға әлемдік дәрежедегі технологияны орналастыратын және
құрылымдық ... ... ... тигізетін инвесторлар
қатынасынан «ашық есік» саясатын жүйелі түрде өткізу;
– аймақтардың әлеуметтік-экономикалық ... ... ... жәрдемдесу.
Минералды-шикізат ресурстарына бай аймақтарда капиталды қажет ететін
кен өндіру, қайта өңдеу ... ... ... ... ... ... ыңғайлы жағдайлар жасалуда. Осының арқасында ресурстарға
шығынның аз ... ... ... ... төмен тауарларға мүмкіндік
туып отыр. Ресурс жинайтын технологияны ... ... ... ... қажет ететін өнеркәіпті және жоғары ... ... ... ... ... ресурс жинайтын технологияны
енгізудің арқасында ... ... ... ... инвестициясын
төмендетіп, алынған нәтижені ғылымды қажет ететін және жоғары технологиялы
өндіріске жұмсауға болады.
Жақын және алыс шет ... ... ... ... экономиканың қалыптасуы мен дамуының маңызды факторы
болып табылады, сонымен қатар өндірістік ... ... ... ... ... пен ... ... қамтамасыз етеді. Сол себепті
мемлекеттік экономикалық аймақтарға шетел капиталын ынталандыру мен қолдану
қазіргі кезеңнің инвестициялық үрдісінің заңды ... ... ... ... ... мақсатты бағытталған әсері Қазақстанда
құрылымдық саяси-экономикалық, энергетикалық және азық-түлік ... ... ... ... бай минералды-шикізат ресурстарын
пайдаланумен байланысты ... ... ... ... жылдам дамуына бағытталып отыр. Бай минералды-шикізат ресурстарын
пайдаланумен байланысты өнеркәсіптің құрылымы жақсарады [25].
Шетел инвесторларын ... ... ... ... ... ... пікірлері бола тұрса да, олардан түсетін ... көп, және де ... ... ... тиімді. Осы
пікірді шетел инвесторларын экономикамызға тартудың негізгі түрі болып
саналатын біріккен кәсіпорындар (БК) ... ... ... Біріккен
кәсіпорындар әртүрлі шетел инвесторларының ішінде ең көп ... ... ... ... ... бірі – шетел инвесторларымен
бірлесе жұмыс ... ... ... ... ... ... және ... банк кепілдіктері, вексель айналымы және басқа да осы
секілді ағымдағы шығындарды барынша ... ... ... ... ... тетіктері мен бизнес жүргізудің әдістерін қолдануға болатын
қаржы жағынан тұрақты ... ... Осы ... қол ... ... ... ... біріккен кәсіпорындар құрылуы мүмкін.
Оған жұмыс орны және жабдықтар табысталады немесе біріккен ... ... ... ... ... не жаңа жабдықты біріге
қолдану ретінде құрылады. Осылайша, бір-бірімен тығыз байналысқан “орнықты
біріккен ...... ... ... ... тізбегі
құрылады, оның көмегін кәсіпорын қазақстандық нарықтың ерекше жағдайларында
жұмыс ... ... ... ... шығып, шетелдік әріптестердің үйреншікті
жұмыс жағдайларын жасауға мүмкіншілігі болады. Яғни ... ... ... қарамай өз жобаларын іске асыра алады.
Қазақстандық кәсіпорын ауыр ... ... да, оның ... ... ... ... ... кәсіпорынның міндеттерін іске асыруға үлес
қосады. Бұған қоса, біріккен ... ... ... ескі ... жұмыс орындарын сақтай отырып, ... ... ... ... ... кәсіпорындар өндірістің
өркендеуіне екі жақтың да қызығушылығын арттырып, табыстың ... ... ... ... ... ... біріккен кәсіпорындық
түрінің біз үшін де, ... үшін де ... көп, ... де ... ... ... құру ... дайындау
кезеңіндегі және келіссөздер ... ... ... ... серіктестіктерінің сенімділігі мен несиені өтеу
қабілетін тексермеушілік, келісімшарттарды жүргізіп ... ... ... ... жобаларды қажетті түрде қаржыландыруды
қатамасыз ете алмауына әкелген. Бұл келеңсіз ... ... ... ... ... пайдалану тетіктерінің дұрыс жолға қойылмағандығымен
байланысты еді. Бұған қоса ... ... ... ретінде жеткізілетін
жабдық пен технологиялардың бағалары көтеріңкі және олардың ... ... ... сай ... ... ... ... құрылған
кәсіпорындардың өз өнімдері туралы түсініктері шала ... ... ... ... түрде ақысы төленбей шығарылуының ... ... Бұл ... ... ... экономикалық мүдделеріне
қайшы келеді. Шетел инвестицияларын ... ... ... ... ... ... ... механизмдерін дұрыс
жолға қою керек. Бұл шара жекешелендіру барысында ... ... ... инвестициялардың қазіргі кезде атқарып жатқан ... кең, атап ... ... ... жағдайына байланысты әртүрлі
мөлшерде жеңілдетілген несиелер беру;
– ынтымақтасу аясында ... ... ... жол
көрсететін кеңестер беріп, басқа да көмектер көрсету,
– экономикалық құрылымдық өзгерістерін ... ... ... жан-жақты қаржыландыру мімкіншіліктерін жасау.
Қазақстан Президенті ... ... ...... ... ... ... үшін тартымды орын ретінде
көрсету, маңызды салаларға инвесторларды белсене тарту” – деп ... ... ең ... яғни 1997 жылы 10 қазанда Алматы ... ... ... ... ... ... өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы»
Жолдауында шетел инвестициясына тоқталды. «Шетел инвестицияларын ... және ... кері ... алу ... ... назарда
бірінші кезектегі мәселелер қатарында ұсталады» - деп атап ... ... ... ... ... көрсетеді
[18].
Еліміздің жалпы ұлттық капиталын өсіруде инвестициялық процестің орны
ерекше. Соның ішінде нарықтық экономикалық және әлеуметтік инфрақұрлымдарды
тұрақтандырып, олардың ... ... ... үлкен үлес қосатын
шетел инвестицияларының маңызы зор.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ... ... ... ҚҰРУ ... ... Шетел инвестицияларының сандық көрсеткіштерін және олардың қатысу
формаларын талдау
Республиканың орнықты және теңгерімді экономикалық өсуін ... ... ... әртараптандыру мен оның бәсекеге қабілеттілігін
жоғарылату негізінде ішкі қаржылық ... ... ... шетелдік инвестицияларды тартуды ынталандыру саясатын құрмай іске
асыру мүмкін емес. Қазақстанның сыртқы ... ... ... ... ... елімізге шетелдік инвестицияның көптеп келуіне жол ашып ... ішкі ... ... экономикадағы реформаның бірізділікпен жүзеге
асырыла бастауы сырттан келетін қаржының тұрақтылығына мүмкіндік ... ... ... ... ... келген инвестициялардың 80
пайыздан астамын Қазақстан экономикасы алып отыр. Дүниежүзілік банк біздің
елімізді ... ... өте ... 20 ... ... ... "Мооdy′s Investors Service" рейтинг агенттігі Қазақстанға
қаржыландыру мен ... ... өте ... ... берді.
Инвестициялық ахуалды бағалау кезінде шетелдік инвесторлардың көпшілігі
халықаралық несие-рейтингтік ... ... ... сенеді.
1996 жылғы қарашада Fitch IBCA және Standart & Poor's рейтингтік ... рет ... BB- ... ал Moody's - Ba3 ... ... ... ... тағайындады. Бұл халықаралық қаржы рыноктарына
жалпы сомасы $200 млн. ... ... ... ... ... мүмкіндік берді. 1999 жылғы мамырда Fitch IBCA ... ... ұзақ ... ВВ, ... & Poor's ... ... В+, Moody's агенттігі бойынша В1 тәуелсіз рейтингін құрайды. Қазақстанның
салыстыра ... ... ... ... жаңа тәуелсіз мемлекет
ретінде шетелдік ... ... ... ... ... тікелей инвестицияларды тартуға мүмкіндік берді.
Қазақстанда инвестициялық ахуалды жақсартудың жанама ... іске ... ... жыл ... Fitch IВСА, Standard &
Poor's және Moody's халықаралық несиелік-рейтингтік агенттіктерімен қайта
қаралатын тәуелсіз ... ... ... артуда. Сонымен ... ... ... ... 2005 жылы ... деңгейден
инвестициялық деңгейге, яғни Fitch IBCA және Standard & ... ұзақ ... ... үшін ... ... емес
деңгейге, Moody's агенттігінен Ваа3-тен төмен емес деңгейге ... ... бар. ... ... ТМД ... арасында бірінші болып
Мoody’s (2002 жылы), Standart&Poor's және Fitch (2004 жылы) ... ... ... сынып рейтингтерін алды. Халықаралық
танымал АТ Кеаrnеу консалтингтік компаниясының рейтингіне сәйкес ... ... ... тартымды елдер тізіміне енген. 2009 жылдың 1
қаңтарындағы жағдай бойынша Қазақстанда шетел капиталының ... ... ... ... ... ... астам ел өз қаржылық ресурстарын
ел экономикасына қосуда. Халықаралық сарапшылардың бағалауы бойынша елге
тартылған ... ... ... жан ... ... ... ... ТМД мемлекеттерінің арасында ... ... ... ТМД ... арасында инвестициялық сыныптың ... ... ... ел ... ... ... ... табысты жүзеге асыру үшін Бүкіл дүниежүзілік банк, ... ... ... ... құру және даму ... ... даму банкі, Азия
даму банкі секілді беделді халықаралық қаржы институттарымен, өзге ... ... ... қарым-қатынасты үйлестірудің үлкен мәні бар
[27].
Қазіргі кезде Қазақстан экономикасының әр түрлі салаларының дамуындағы
теңсіздіктің ұлғаюы жалғасуда. Салалық теңсіздіктер Қазақстанның әр ... ... да кері ... ... Ауыл шаруашылығындағы, өңдеуші
өнеркәсіптегі және экономиканың басқа салаларындағы ... ... ... ету үшін ... ... ... ... өзгерістер енгізу қажет болуы ықтимал.
Салалар бойынша қалыптасатын сәйкессіздік күрделі қаржы жұмсалымын ... емес ... ... орай ... ... даму деңгейіндегі
теңсіздіктермен бекітіледі. Мәселен, Қазақстан ... ... ... ... ... Астана, Каспий маңы және бірқатар
тау-кен өндіруші өнеркәсібінің кәсіпорындары шоғырланған өңірлердің ... ... ... ... және ... ... елдің барлық инвестициялық салымдарының шамамен 60%-ы тиесілі.
Жалпы алғанда бұл ... ... ... ... астамы жұмыс
істейді. Дегенмен, БҰҰ және Дүниежүзілік ... ... ... бүгінде әлемнің шетелдік инвестициялар үшін мейлінше тартымды
елдерінің қатарына ... ... ... ... ... компаниялары: "BG
Group", "Тотаl ... and ... " Shell", " Arcelor Mittal ... Sonera ... "Conoco ... ... Bank",
"Finmeccanica", "Metro Cash & Carry ... "General ... "Exxon Mobil", ... Motors", " Philip ... ... ... " Lukoil", "Сбербанк России",
"Chevron", "Eni" корпорациялары, "Ernst & Young Global" аудиторлық ... ... "Baker & ... ... заң фирмасы, Азия
даму банкі, Еуразиялық табиғи ... ... ... ... ... қайта құру банкі, HSBC Банк Казахстан, "
Royal Dutch Shell" концерні және т.б. [28].
Қолайлы ... және ... ... тікелей шетел
инвестицияларының Қазақстанға көп мөлшерде құйылуына ... ... ... бері ... ... ... сомаға тікелей шетел
инвестициялары (ТШИ) ... бұл ... ... ... ... 1 – ... жж ТШИ ... млн. АҚШ доллары
Ескерту: ақпарат көзі - Қазақстан ... ... ... ... жылы Қазақстан экономикасына жалпы $19,9 млрд. көлемінде шетел
инвестициясы тартылды. 2011 жылы 9 айда ... ... ... таза ... 2010 ... ... $8,7 млрд.
қарағанда $10 млрд. жетті. Соның нәтижесінде тікелей ... ... ... 9 айда $6,3 млрд. құрады. Қоржындық инвестициялар балансы Ұлттық
қордың шетелдік ... $7,5 ... ... ... ... 2011 жылы ... ... активтерінде де өсу аңғарылды [29].
2005-2009 жылдар аралығында елдің ЖІӨ-ге ТШИ көлемі 11,6%-дан 17,6%-ға
дейін болды, ал соңғы жылдары олардың өсіп ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өсуді
қамтамасыз ету үшін ЖІӨ-ге инвестициялардың көлемі 30-40% шегінде болуы
тиіс. Жан ... ... ... ТШИ ... 2009 жылы 1149,2 долл./адам
құрады, бұл 2005 жылдың көрсеткішінен 2,5 есе көп, ... 2008 ... 8,2% ... ... ТШИ ... ... ... жылдар
аралығында Қазақстанда жан басына шаққанда 6737,66 долл./адам құрады [30].
Инвестор елдер бойынша тартылған ТШИ ... ... ... оған ... ... ... негізгі көлемі (1993-2011 жылдар
кезеңіндегі барлық ТШИ 63,5%) Нидерланды (19,9%), АҚШ (18,5%), ... ... (5,4%), ... (4,4%), ... (3,6%) және ... ... ... елдерден түскені көрініп тұр. ... өзге ... ... ірі ... ... Ресей (3,7%), Қытай (3,5%)
және Оңтүстік Корея (3,1%) болып табылады, сондай-ақ оффшорлық аймақтардан
түскен ... ... ... да ... ... ... ... Қалған елдердің үлестері айтарлықтай емес және 3%-дан аспайды.
Қазақстан экономикасына ... ... ... ... саны ... ... ... табылады.
Кесте 4 – 2007-2011 жылдар арлығындағы инвестор елдер бойынша
Қазақстанға тартылған ТШИ ... млн. АҚШ ... ... жыл |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл |2011 жыл ... ... |18453 |19760 |19017 |18144 |19924 ... ... |3148,0 |4271,8 |6537,6 |5610,0 |7921,6 ... ... |1022,6 |1203,8 |1350,2 |1533,8 |1545,8 ... Қытай |358,2 |692,5 |606,3 |889,0 |1161,8 ... АҚШ |2453,2 |2076,1 |1941,3 |1403,7 |1039,3 ... ... |1909,6 |1255,7 |1020,8 |911,9 ... ... |785,3 |930,9 |639,1 |929,2 |773,8 ... ... |2465,4 |1115,0 |1048,5 |688,2 |658,3 ... | | | | | ... ... |314,1 |1053,2 |493,2 |415,9 |572,7 ... Италия |517,2 |693,1 |653,0 |612,3 |449,7 ... ... |633,2 |182,9 |449,4 |481,4 |446,2 ... 10 ел |12614 |14128,9 |14974,3 |13583,6 |15481,1 ... ... көзі – ... ... Ұлттық Банкінің
деректері
Қазақстан экономикасының дамуына 1993-2011 жылдар аралығында ... салу ... ... ең ірі ... елдер тізімі 2-суретте
көрініс тапқан.
Сурет 2 – 1993-2011 жылдар аралығындағы ірі инвестор елдер,
млн. АҚШ доллары
Ескерту: ... көзі - ... ... Ұлттық Банкінің
Төлем теңгерімі
Келтірілген елдерден ... ... ... емес ... ... ... күшті ауытқу серпініне ие, бұл инвестор
компаниялардың инвестициялық жоспарларының іске ... ... ... ... ... ... экономика салалары бойынша
тартылған ТШИ көлемі мен құрылымы ... ... 5 – ... ... аралығында Қазақстанға тартылған ТШИ-дің
салалық көлемі мен құрылымы, млн. АҚШ ... ... ... |2005 жыл |2007 жыл |2009 жыл |2011 жыл ... |6618,5 |18453 |19455,9 |19924 ... ... ... |3647,8 |6982,2 |10691,4 |9010,3 |
|Тау-кен өндіруші өнеркәсібі |1796,6 |5390,5 |4540,6 |4626,5 ... ... |303,6 |1061,2 |1444,6 |1556,1 ... ... |107,9 |2902,6 |614,6 |2022,5 ... және үйде ... |381,4 |1226,7 |1064,0 |1248,3 |
|бұйымдарын жөндеу | | | | ... ... |51,1 |99,0 |33,9 |97,2 ... |94,0 |478,8 |242,3 |450,2 ... және байланыс |98,1 |182,4 |168,4 |188,0 ... газ және су |119,5 |36,6 |513,5 |521,8 ... ... |5,8 |49,6 |80,2 |102,4 ... орта |11,5 |0,9 |4,3 |21,5 ... ... |1,2 |24,9 |58,1 |79,2 ... ... көзі – ... ... ... Банкінің
деректері
Барлық тікелей инвестициялардың 37,5%-ы «Жылжымайтын ... ... және ... ... ... ... (олардың
70%-ы геологиялық барлаулар мен іздестірулер жүргізу жөніндегі қызметке
тиесілі), 35% – тау-кен өнеркәсібіне, 10% – ... ... және 6% ... ... ... ... ... шетелдік тікелей инвестициялардың
аз ғана бөлігі ... ... ... ... және ... тұтыну
бұйымдарына (5%), кәсіби ұйымдар мен қауымдастықтар қызметіне ... ... (1,8%) және ... пен байланысқа (1,5%) бөлінді. Қалған
салалардың үлесіне барлық ... ... ... ғана ... ... бойынша мұндай бөлу, ең алдымен, ... ... ... ... ... ... байланысты.
Шетелдік инвестициялардың жалпы республикалық көлемінің қомақты үлесі
Атырау (55,4%) және Батыс Қазақстан (14,9%) облыстарында игеріледі. ... ... ... ... ... ... ... мен экспорт бағдарындағы өндірістер – мұнай-газ және мұнай-химия
салалары, электр энергетикасы, ... ... және ... жатады. Мұнай-газ саласында күш-қуат мұнай мен газ ... ... ... сыртқы мұнай құбырлары мен ішкі ... ... ... еліміздің экономикасына шетел инвесторларын тарту саласы
бойынша көптеген нәтижелерге ... ... ... ... ... ... ... түсімінің өсулері 60-65% көлемін
құрайды. 2010 жылы өңдеуші өнеркәсіпке $2 млрд. тартылды. Бұл 2009 ... ... 17%-ға ... ... өзі ... ... ... қосылған құн салығы бар өңдеуші секторға ауысуы ... ... оң ... ... ... Қазақстанға тартылған тікелей шетел инвестицияның
ішінде өңдеу өнеркәсібіне инвестициялар $12,5 млрд. құрайды. Бұл ... ... ... 10%-ын ... 2010 жылы ... өнеркәсібіне
$2,1 млрд. тартылды. Бұл 2009 жылғы көрсеткіштен 17%-ға жоғары. ... ... ... ... тіке инвестицияның көлемі 12%-
дан асты. 2011 ... ... ... ... ... нақты көлем индексі 17,6%-ға өсті. Өңдеу өнеркәсібіне салу
үлесі негізгі капиталға салынған инвестициялардың ... ... ... 1,2 ... ... ... Инвестицияның ортақ көлемінде
өнеркәсіпке шетел инвестициялық бөлігі біршама ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылығына шетелдік инвестиция тіпті
жоқ деп айтуға ... ... ... құрылыс және көлік пен байланыс
инвестициялары құрайды. Қазақстанның шикізаттық емес ... ... ... ... 2010 жылдың қорытындылары бойынша
$1,7 миллиард деңгейінде қалыптасты. 2010 ... 9 ... ... $13,1 ... ... шетел инвестициясы тартылды, олардың
шикізаттық емес саласына $1,5 ... ол ... ... ... ... 25% ... ... саласының негізгі капиталына салынған
инвестицияларды ... ... ... ... ... ... ... Өңдеу өнеркәсібінде негізгі капиталға салынған
инвестициялардың едәуір ... (48,2%) ... ... инвестиция салу есебінен Қарағанды, Павлодар және Шығыс
Қазақстан облыстары алады [32].
Қазақстандық ... ... ... ... ... ... болмауы түсімі төмен болғандықтан үлкен тәуекелмен
түсіндіріледі. Инвестицияның ортақ көлеміне өнеркәсіпке шетел ... ... ... ... жылжымайтын мүліктік операцияларға өсті. Ауыл
шаруашылығына шетелдік инвестиция тіпті жоқ деп айтуға ... ... ... және ... пен байланыс инвестициялары құрайды.
Экономиканың көптеген салаларындағы, ... ауыл ... ... төмен деңгейі оның бәсекеге бейімділігінің көтерілуін тежейді.
Қазақстанда өндірістің қайта өңдеу ... ... ... активтілік деңгейі әлсіз болып табылады. Отандық кәсіпорындар
көбінесе шетелдік жобаларды қолданады. Тартылатын шетел ... ... ... артуда, алайда, шикізат секторына ... ... ... жоғары болып қала беруде.
Қазақстан экономикасына тартылған инвестициялардың көлемі еліміздің
имиджі мен инвестициялық ахуалының қолайлылығын куәландырады. Шетелдік ... ... ... ... ... ... ... Бұл заңмен шетелдік және отандық инвесторларға құқықтық режим
бірдей және заң бойынша ... ... ... ... 1996 ... 8 ... ... сәйкес Қазақстан
Республикасының Инвестициялар жөніндегі мемлекеттік комитеті ... ... (1999 ... 22 ... ... Қазақстан Республикасының
Инвестициялар жөніндегі агенттігі) елдегі инвестициялық ахуал ... ... оң ... ... ... ... инвестицияларды тартуға
және оларға мемлекеттік қолдау ... ... ... ... ... ... салаларының инвесторлардың арасында
бұрын соншалықты тартымды болмаған салаларына капиталдың құйылуы біршама
жанданды. Дәл ... бір ... ... ... ... түрде үстемдік беретін мұнай-газ секторында ірі келісімшарттарға
қол қойылды. Елдің ... ... ... ... ... іс-шаралар және мемлекет пен инвесторлардың
арасында интербелсенді диалогтың ... құру ... рөл ... ... ... ... ... сипаттайтын факторлардың
бірі әлеуметтік-саяси тұрақтылық болып табылады.
2010-2014 жылдарға арналған ... ... ... даму бағдарламасы келесі мақсатты индикаторларды анықтады:
1. Global-2000-ға енгізілген компаниялардың тізіміндегі елге тартылған
мақсатты инвесторлардың саны: 2010 жылы – 2, 2011 жылы – 3, 2012 ... 4, 2013 жылы – 4, 2014 жылы – ... ... ... мен қорғауға бағытталған шетел мемлекеттерімен
жасалған келісімшарттардың жасалуы: 2010 жылы – 2, 2011 жылы – ... жылы – 2, 2013 жылы – 2, 2014 жылы – ... Standart & Poor’s (Fitch IBCA, ... халықаралық несие
рейтингтік агенттіктерден несиелік рейтингісін алуы – 2012 жыл ... жыл ... ... ... ... ... ... бизнеске әсер етуі»
әлемдік экономикалық форумындағы бәсекеге қабілеттілік индексіне
жетуі: 2010 жылы – 100-ші, 2011 жылы – 99-шы, 2012 жылы – ... жылы – 97-ші, 2014 жылы – 96-шы ... ... ... мен ... 2010 жылы – ... 2011 жылы – ... 2012 жылы – 101-ші, 2013 жылы – ... 2014 жылы – 99-шы ... ... ... ... қорғау» индикаторы
бойынша Қазақстан өз позициясын жақсартуда: 2010 жылы – 52-ші, ... – 51-ші, 2012 жылы – 50-ші, 2013 жылы – 49-шы, 2014 жылы – ... орын ... ... Қазақстанда макроэкономикалық және саяси тұрақтылыққа
қол жетті, ол ... ... ... ... ... ... және ... елдер арасында, мысалы: Әзірбайжан,
Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландия, Болгария, ... ... ... ... Иран, Индия, Испания, Италия, Қырғызстан, Қытай, Кувейт,
Корея, Малайзия, Монғолия, ... ... ... ... ... Чехия, Өзбекстан, Украина, Түркменстан, Швейцария, басқа ... ... ... ... және инвестицияларды қорғау
туралы екіжақты келісімдер мен келісім-шарттарға қол қойылды.
Бүгінде ... ... ... барынша серпінді дамып отырған
мемлекеттерінің бірі ретінде сипатталады. ... ... ... барынша тартымды елге айналды. Қазіргі кезде Қазақстан
экономикасының ... ... аса ірі ... компаниялар мен
әлемге танымал брендтер жұмыс істеуде. Мәселен, швейцариялық “Корика Эйджи”
компаниясымен бірлесіп, ... ... ... құрылысы жүргізілуде,
“Базель” компаниясымен газ химиясы кешені ... ... ... ... ... жоспарлауда, “Самсунг” компаниясымен
бірге сұр бетон өндіру жөніндегі жұмыстар басталды, “Хевен Хаус” тұрмыстық
және офистік жиһаздар ... ... ... ... ... ... қойылды. “Пилкингтон” және “Штайнерт” секілді ... ... ... ... өндірісін салу көзделуде. Әлемде
мұнай-газ кешені Қазақстанға ... ... ... сала деп ... ... та бүгінде біздің бюджетте осы сектордан түсімдер 25%-
дан аспайды. Тау-кен өндірісі саласы, ... және қара ... ... ... рынокқа ұсыну қазіргі таңда ... ... ... ... табылады және бұл салалар тұрақты түрде
дамып ... ... ... ... ... шығуына орай біздің
тауарларымыз әлемдік нарыққа танымал болды [33]. ... ... ... ... ... ... ... қызмет атқаратын
шетелдік ұйымдар мен компаниялар тізімі 6-кестеде көрсетілген.
Кесте 6 – ҚР экономикасына шетел капиталын тартудың негізгі ... ... ... ... ... ... (немесе |
|инвестицияларының|типтері |институты |шетел компаниясының ... | | ... ... ... ... ... |«Шелл», «Тенгиз-Шевройл», ... ... ... ... |
| | |ірі ... ... «Лукойл», «Тексако», |
| | ... ... т.б. |
| ... ... ... ... валюта қоры, |
|Техникалық көмек |инвестициялар|қаржы ... Даму ... ... | ... ... ... құру және даму |
|гранттар) | ... ... ... даму банкі, Жапон|
| | ... ... ... ... |
| | | ... ... т.б. ... ... ... ... RBS, ... |
| ... ... HSBC, т.б. |
| | ... | ... кесте автормен құрастырылған
Осы ретте Инвестициялық саммитте KCM, EBRD және ADM Capіtal ... Capital ... Fond C.V.» ... құру ... ... ... және жаңа технологиялар министрлігі мен «Korea Elektric Power
Corporation» және «Samsung C&T Corporation» арасында ... ... ... қол ... ... үшін ... ... тұр. «Қазақстан
темір жолы» компаниясы «Alstom» және «Тransmashholding» компанияларымен
елімізде бірлесіп ... ... сай ... ... ... ... қол ... ерекше атап өтуге болады [34]. Мұның
бәрі еліміздің осы заманғы экономикалық жүйе ... ... мен ... ... мол ... ... ... саясатының алғашқы даму кезеңдерінде тікелей
шетелдік инвестицияларды тарту мұнай өнеркәсібіне және оның ... ... ... ... ... ... инвестициялардың жалпы
түсімдерінің негізін мұнай-газ саласы құрады. 2008 жылдың ... ... ... ... ... 68%-ы ... бағытталынды. Мұнайдың бағасы тұрақтандырылған және ... ... ... ... ... ... тікелей шетелдік
инвестициялардың көлемі бұрынғыдай ... рөл ... ... ... ... ... ... өндіру және өңдеу, газ өнеркәсібіне,
түсті және қара ... ... және ... ... ... ... бойынша ірі инвесторлардың бірі АҚШ елі
болып келді. Соңғы кездері Қытай мен ... ... де ... ... ... ... ... соған қарамастан қазіргі кезде мұнай-газ
саласына инвестицияларды тартуда қиыншылықтар туындауда деп ... ... ... дамытудың басым бағыттарының бірі мұнай
химиясы өнеркәсібін құру шеңберінде  Батыс Қазақстанда полиэтилен ... ... ... мұнай химиясы кешенін құру
жоспарлануда. Осы жобаны дайындауды бүгіндері осы өнім ... ... ... ... BASELL ... ... келіссөздер жүргізіп жатқан
 Sat&Co отандық компаниясы жүзеге асырады [35].
Инвестициялық жобалардың тұтас ... ... ... ... ... асыру жоспарлануда. Мысалы, «Қазақстанның
инвестициялық қоры» АҚ табақ шынысын өндіретін Pilkington  (Ұлыбритания)
әлемдік көшбасшы компаниясымен Қызылорда облысында ... ... ... ... құрылысының жобасын бірлесіп жүзеге асыру келісімшартына қол
жеткізді. 
Ағымдағы жылы көптеп күткен жұмыстар қолға алына бастады. Мысалға айта
кететін ... ... су ... ... ... бірінші кезеңі
аяқталса, Қазақ-Қытай магистральды газ құбыры, Батыс Еуропа - ... ... ... ... ... ... темір жолын салу
жобаларын орындайтын құрылыс мекемелері анықталып, нақты жұмыстың ... ... ... ... ... ... жүргізілмекші. Сонымен
қатар, Қытайдағы “Датанг” корпорациясы мен Талдықорғандағы “ТТ – ГРУПП” ЖШС
өзара келісімге келіп, бірлескен ... құру ... ... ... ... су ... станциясын салуды қолға алмақшы. Өңірде қолға алынатын
басқа да жобалар толыққанды жүзеге асса, ... қуат ... ... ... оны ... ... ... да мүмкіндік бар.
«Флоусерв» корпорациясы Президенттің отандық машина жасау саласын
дамыту жөніндегі ... ... ала ... ... ... ... мен ... тығыздамалар бойынша техникалық ... ... ... ... ... ... дамыған 56 елінде
қырықтан астам зауыты бар Ресейлік корпорация Атырау машина жасау зауытының
негізінде сорғы ... ... ... көрсететін орталық ашу арқылы
еліміздің және ТМД елдерінің мұнай-газ ғана емес, коммуналдық ... ... ... ... ... ... «Флоусерв
Қазақстан» ЖШС орталығы бүгінде сорғы жабдықтарына ... ... қана ... ... өндірушілердің компоненттерін қолдана отырып,
сораптық агрегаттар құрастыруды қолға алды. Инвестициялық жоба құны - ... ... ... ... ... ... ... жылдарға арналған бағдарламасында фармацевтика саласы
экономиканың басым бағыттарының бірі ретінде ... ... ... ... бұл саланы жақын жылдарда жаңарту мен дамытуға баса ден
қойылып отыр. "Польфарма" халықаралық ... тобы ... ... АҚ иесі ... ... ... мажоритарлық
акционеріне айналды. "Польфарма" инвестициясының нәтижесінде "Химфарм" АҚ 4
жыл ішінде өндірістің халықаралық стандарттарына көшпек.
Қазақстан ... ... емес ... ... инвестиция
мен технологияларды тартуға мүдделі. Бұл үшін ... ... ... ... мен ... жағдайлар қарастырып отыр. Жапония әлем
экономикасында ең ... бола ... ... ... көлемі
жағынын 13-ші орында ғана тұр. Жағдайды жақсарту үшін ... ... ... ... жетілдіріп жатыр. Атап айтқанда, 2010 жылдың 1-ші
қаңтарынан бастап қосарланған салықты болдырмау мен ... ... ... жол бермеу туралы конвенция күшіне енді. Бұдан басқа,
Жапониямен ... ... ... ... ... қол ... [36]. Мұндай мысалдар көп, қазір іс жүзінде Қазақстанның
барлық аймақтарында тек ... ... үшін ғана ... бүкіл еліміз үшін
әлеуметтік-экономикалық маңызы зор инвестициялық жобалар жүзеге асырылып
жатыр ... ... ... жоспарлануда. Бүгінде халықаралық сарапшылардың
бағалауы бойынша Қазақстан шетелдік инвестицияларды тарту үшін ... әлем ... ... ... ... 2008 жыл ... шетелдік инвестицияларды
тікелей тарту индексінің рейтингі бойынша 141 елдің арасынан 23-ші ... «Doing ... ... ... ... ... Қазақстан
соңғы жыл бойынша жоғары он позицияға көтерілді ... ... банк ... бойынша, 2010 жылы жаппай инвестиция тартқан
мемлекеттер арасында Қазақстан алғашқы ... ... Ал, ... ... ... 183 елдің арасында 44-ші орында. Бүкіләлемдік
банктің 145 әлем елдеріндегі кәсіпкерліктің еркіндік деңгейі және ... жыл ... «2005 ... ... өсім үшін ... жою»
баяндамасына сәйкес Қазақстан инвесторлардың қорғау ... ... ... ... ... және
Грузия секілді елдер кіретін 5-топқа ( елдер 0-ден 7-ге ... ... 7 – ең ... ... ... ... және ... бұл
ТМД бойынша жақсы көрсеткіш болып табылады. 
Қол жеткізген көрсеткіштерге Қазақстандағы жағымды бизнес-ахуал,
жетілген инвестициялық ... ... ... ... ... ... экономикалық және саяси тұрақтылықтың құрылуы
себеп болды. Инвестордың ... салу ... ... әсер ... ... бірі болып, қолайлы инвестициялық ахуалдың болуынан
басқа, тауар өткізетін нарықтың ... ... ... ... энергетикалық ресурстары мен кең ... ... ... ... білу ... ... үшін қолайлы негіз
жасайды. ... ... ... ... Азия және ... ... және Батыс Қытайдың тұтынушылар нарығы жарты миллиардтан
астам адамды қамти алады.
Қазақстан соңғы он ... ... ... ... ... Орталық Азияда – бірінші орынды, ал ТМД елдері бойынша Ресейден
кейін екінші орынды иеленіп ... ... ... ... жан басына
шаққандағы жинақталған шетелдік инвестициялар ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бүкіләлемдік банктің баяндамасына
сәйкес, 2010 жылы ... ... ... үшін ... ... көшбасшы болып танылды. Бүгінгі таңда 40-тан астам ел өз ... ... ... ... ... ... рейтингке
анағұрлым бизнеске қолайлы климат жасаушы мемлекет ... ... ... ... ... ие ... ... Қазақстан аймақтағы нарыққа
шығуға тілек білдіруші көптеген трансұлттық компаниялар үшін ірі ... ... ... ... бар ... ... инвесторлары тарапынан қазақстандық нарыққа қызығушылық
артқаны байқалады. Жалпы ... ... үшін ... ... ... ... жатқан шаралар ел экономикасына үлкен үлестегі шетел
инвестицияларының келуіне ... ... ... ... ... іс ... барлық салаларында шетел инвесторларына қол
жетімділікті ... ете ... ... ... ... ... ... салым тартымдылығын нығайтуға
және соған сәйкес ... ... ... ... ... ... ... стратегиясының макроэкономикалық ортасын
талдау
Жаһандану және халықаралық интеграция жағдайында кез ... ... ... сәтті дамуы, көбіне, ұлттық және шетелдік
инвестициялардың қолданылу және жұмыс істеу тиімділігіне тәуелді ... үшін ...... ... ... ... негізгі
көздердің бірі ғана емес, сондай-ақ, әлемдік экономикаға енудің өзіндік
алғышарты болып табылады. Тәуелсіздік ... ... Loading ... ... ... мен ел ... инвестиция салуға қолайлы
жағдайлар жасалды.
Қазақстанға инвестиция салудың негізгі себептері:
1. Табиғи ресурстарының ... ... ... байлықтарының
бірі – бұл оның пайдалы қазбалары.  Қазақстан табиғи ресурстарының қоры
бойынша әлемде 6-шы ... ... ... элементтер
кестесінің 110 элементінің ішінен Қазақстанның жер ... 99 ... 70 ... барланған, 60 элемент өндірілуде және пайдаланылуда:
мұнай, газ, уран, ... ... ... ... ... хромиттер, мыс,
флюориттер, молибден, алтын. Қазақстан ... ... 5004 кен ... ... олардың болжамды құны шамамен $46 триллион
құрайды.
2. Орналасу жағдайының қолайлылығы. Азия-Тынық мұхит өңірін Таяу ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
жерімен өтеді.
3. Саяси тұрақтылығы. Қазақстанның ішкі және сыртқы саясатының
жемістілігінің жарқын ...... ... ... етуі ... 2010 ... ... Астана қаласында өткен ЕҚЫҰ саммиті –
посткеңестік елдердің тарихында орын алған ең ауқымды форум. Қазақстан Орта
Азия елдерінің ... ... рет ... ... Экономикалық форумын
өткізді. 2011 жылдың ақпан айында Қазақстанды Экономикалық ынтымақтастық
және даму ... ... ... ... ... мүше ... ... жайлылығы. Қазақстан кәсіпкерлік қызметке қолайлы
жағдай жасауда орасан зор табысқа қол ... 10 ... ... қатарынан
орын алады. Инвестициялық климаттың жайлылығына халықаралық рейтингтер куә:
2012 жылға арналған «Doing ... ... ... ... 47-орында тұр,
ал «Әлемдік бәсеке қабілетттілік жөніндегі жылнама-2011», Менеджментті
дамытудың ... ... ... ... қабілеттілікті зерделеу
жөніндегі орталығының (IMD,Швейцария, Лозанна) рейтингі ... ... ... Инвесторлардың қорғалуы. Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 8
қаңтардағы №373 «Инвестициялар туралы» заңы инвесторлардың ... ... ... ... ... мүмкін тәуекелдерді
азайтуға мүмкіндік беретін түрлі кепілдіктер беруді көздейді. ... ... 45 ... ... ... қорғау және көтермелеу
жөніндегі келісімшарт және Еуразиялық экономикалық ... ... ... олар ... құқықтарын қорғаудың мынадай қосымша
кепілдіктерін ұсынады: дискриминациядан, реквизициялаудан және ... ... ... ... ... ... соттарында
шешу құқығы. Қазақстанмен ... ... ... ... ... ... АҚШ, ... Республикасы, Бельгия-
Люксембург одағы, Болгария, Ұлыбритания, Эстония, Венгрия, ... ... ... ... ... ... ... Румыния,
Сербия, Словакия, Финляндия, Франция, Чехия, Швеция, Швейцария, Түркия,
Ресей, Армения, ... ... ... ... ... ... Израиль, Үндістан, Иран, Иордания, Қытай, Корея, Малайзия,
Катар, Кувейт, ... ... ... ... туралы»
Заңға қатысты барлық мәселелер жөнінде Қазақстан Республикасы Индустрия
және жаңа ... ... ... комитетіне жүгінуге
болады.
6. Ұлтаралық компаниялардың қатысуы. Бизнесті жүргізу үшін жасалған
қолайлы ... ... ... ... ... ... 7. Экономикалық өркендеу. Көреген саясаттың және тартылған Тікелей
шетелдік инвестициялардың ... ... ... ... ... ... отыр. Соңғы онжылдықтың ішінде жалпы ішкі ... ... ... өсті (17 ... 146,5 ... долларға дейін).
8. Кеден Одағы елдерінің нарықтары. Нарығының сыйымдылығы шамамен 170
млн. адамды құрайтын Кеден ... ... ... ... ... аумағында инвестициялық жобаларды тиімді іске асыру үшін
қосымша ... ... және жаңа ... ... өз өнімдерін Белоруссия және ... ... ... ... Индустриалды-инновациялық дамуы. Қазақстанда индустрияландырудың
базалық институционалды ... ... ... қор, ... АҚ, даму институттары. ... ... ... ... ... бірінші кезекті секторларында
жобаларды іске асыруға ... ... ... ... жасау
жұмыстары жүргізілуде [38].
Қазақстан Республикасына ... ... ... ... ... және экспортты ынталандыру жөніндегі 2010-2014 жылдарға
арналған бағдарлама «Қазақстан Республикасының 2020 ... ... даму ... ... ... ... ... 2010
жылғы 1 ақпандағы №922 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының 2020
жылға дейінгі дамуының cтратегиялық жоспарының негізгі бағыттарына сәйкес,
сондай-ақ ... ... ... ... ... индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі 2010-2014 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламаны (ҮИИДМБ) іске асыру ... ... ... ... ... ... Үкіметінің 2010 жылғы 14
сәуірдегі №302 қаулысымен ... ... ... ... дамыту жөніндегі 2010-2014 жылдарға ... ... іске ... ... ... ... сәйкес
әзірленді. Бағдарлама мемлекет жүргізіп отырған экономиканы әртараптандыру
саясатының қисынды жалғасы болып ... және ... ... ... ... ... негізгі әдістерін өзіне
біріктіріп отыр. Бағдарлама қосылған құны жоғары отандық ... ... ... ағынын ынталандырудың кешенді жүйесін, сондай-ақ
қосылған құны жоғары отандық өндірістің ... ... ... және ... бағдарды қолдауға бағытталған. Еліміздегі бизнес-
климатты жақсарту үшін ... ... ... Үкімет шағын және
орта кәсіпкерлікті, үлкен бизнесті, экспортерлер мен инвесторларды қолдауға
бағытталған «Өнімділік-2020», ... жол ... және ... басқа да бағдарламалар әзірледі. Бұл құжаттарда экспортерлер мен
инвесторларға сервистік қолдау көрсетуден ... ... және ... ... дейінгі түрлі ынталандыру амалдары қарастырылған.
Қазіргі таңда Үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы
іске асырылып жатыр. Тек ... жылы ... ... ... ... ... 800 ... теңгеден астам сома ... ... ... 25 ... ... ... ... орнын ашуға
мүмкіндік туғызған 152 жоба пайдалануға берілді. Ағымдағы жылы тағы да 200
жаңа кәсіпорынды іске қосу жоспарланған. ... іске ... ... үшін ... ... да ... ... тығыз
үйлестіріле, сондай-ақ бағдарлама бенефициарларымен және іске ... ... ... ... ... ... да тараптармен тікелей
кері байланысты қолдай отырып жүзеге асырылады. ҮИИДМБ-ні іске ... ... ... жөніндегі жобаларды іске асыру
көзделген, ол үшін шамамен $48,2 ... ... оның ... ... $39,5 ... ағынын, арнайы экономикалық аймақ (АЭА) және экспорттың
дамуын ынталандыратын және жағдай туғызатын жүйені құру ... ... ... ... ... жеке ... іске
асыру негізінде сұрыптық шараларды, ... ... ... мен жобалар тобын сервистік қолдау шараларын іске асыру арқылы
жүзеге асырылатын болады. Экономикалық саясаттың ... ... ... ... және ... базаны қалыптастыруға,
экономиканың шикізаттық емес секторларына тікелей шетелдік ... ... ... ... ету ... сондай-ақ ұлттық
өндірушілердің өнімділігі мен бәсекеге қабілеттіліктерін арттыру ... ... ... ... инвесторлармен жұмыс істеуде дара
әдістің, экспортқа бағдарланған ... ... мен ... және сервистік қолдау шараларының аралас пакетінің негізінде
жүзеге ... ... ... ... ... ... оң ... беделін қалыптастыруға бағытталатын болады.
Елдің экономикасына инвестициялар тарту бағдарламасының шеңберінде арнайы
экономикалық аймақтарды ... ... ... ... қабылданатын болады.
Қазақстанда барлығы 6 АЭА құрылған, оларды шартты ... мына ... ... 1) ... ...... теңіз порты»,
«Оңтүстік», «Ұлттық индустриялық мұнай-химия технопаркі» және индустриялық
қосалқы аймағы бөлігінде «Астана – жаңа ... 2) ...... ... ... аймақ бөлігінде «Астана – жаңа қала»; 3) техникалық-
енгізу аймағы – «Ақпараттық технологиялар ... ... ... ... және
Қарағанды қалаларында екі индустриялық ... (ИА) ... бұл ... қаласындағы индустриялық аймақ «Астана - жаңа қала» АЭА ... ... ... ... ... пен ... аймақ құру
халықаралық тауар айналымын жандандыру, инвестицияларды жұмылдыру,
экономикалық ықпалдастық үдерістерін ... ... ... ... факторы болып табылатындығын көрсетіп отыр.
Қазақстан Республикасында инвестицияларды тарту, арнайы ... ... және ... ... ... ... жылдарға
арналған бағдарлама Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 ... ... №1145 ... ... Бағдарламаның мақсаты – шикізаттық
емес экспортқа бағдарланған және жоғары технологиялық өндірістерге ... үшін ... ... жасау және әлемдік сауда ... ... ... ... ... ... үшін ... жасау. Бағдарламаның  міндеттері:
– инвестициялар тарту талаптарын жетілдіру;
– Қазақстанның оң ... ... ... жаңа АЭА және ... аймақтар құру;
– АЭА қызметін реттеу жөніндегі нормативтік-құқықтық базаны
жақсарту;
– экспорттаушыларды сервистік қолдауды қамтамасыз ету арқылы
қазақстандық өнім ... ... және ... экспорттаушыларға қаржылық қолдау көрсету.
2014 жылдың аяғына қарай мыналар жоспарлануда:
1. Clobal-2000-ға енгізілген компаниялар ... 18 ... ... ... шикізаттық емес секторында өңдеуші өнеркәсіп, ауыл
шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу, отандық және ... ... 15%-ға ... ... шетелдік инвестициялар (ТШИ) көлемін ЖІӨ-ге бес пайыздық
пунктке ұлғайту.
4. Инвестиция көздерін ... (әр ... 5% және одан да ... бар 7 ... ... ... Шет ... инвестицияларды көтермелеу және өзара қорғау
туралы келісімдер жасасу.
6. Дүниежүзілік экономикалық форумның Жаһандық бәсекеге қабілеттілік
индексінің ... қол ... ... ... ... ережелердің бизнеске әсері» – 102-орын (2009 жылы - 107-орын),
«Тікелей шетелдік инвестициялар мен технологиялар» – 108-орын (2009 жылы ... ... ... ... ... ... ... позициясын жақсарту.
8. Қарағанды қаласында Индустриялық парктің базасында (металлургия
және металл ... ... ... және Батыс Еуропа–Батыс Қытай логистикалық
қаңқасының ... ... ... түрлері мен көлік-логистикалық
қызметтерін дамыту ... ... ... ... ... ... ... сауда-экономикалық аймақ сияқты 2 АЭА құру.
9. «Назарбаев Университеті» базасында АЭА құру.
10. 2014 ... ... ... ... ... ... Өскемен, Семей
және Орал қалаларында салалық бағытталуы ... 5 ... ... ... АЭА ... ... 2009 ... 39-дан 2015 жылға қарай 159-ға
дейін және индустриялық ... 2015 ... ... 42-ге ... ... ... емес экспортқа бағдарланған және жоғары технологиялық
өндіріске иивестицияларды арнайы экономикалық аймақтарда 2015 жылға қарай
1588 млрд. ... ... және ... ... 151 ... теңгеге
дейін ұлғайту.
13. Тауарлар мен қызметтер көлемдерін арнайы экономикалық аймақтарда
2009 жылғы 21,9 млрд. теңгеден 2015 жылға ... 718 ... ... ... ... 2015 ... қарай - 719 млрд. теңгеге дейін ұлғайту.
14. Экспорттың жалпы көлеміндегі шикізаттық емес ... ... ... қарай кемінде 40%-ға арттыру.
Барлық іс-шараларды республикалық бюджет қаражаты ... ... ... 19559962 мың ... ... оның ... ... инвестицияларды тарту жөніндегі іс-шаралар – 1382596 мың
теңге; АЭА мен ИА ... және құру ... ... – 13506395 ... экспортты ынталандыру жөніндегі іс-шаралар – 4670971 мың теңге.
Бағдарламаны іске ... ... ... ... ...... ... тарту, ол үшін жағдай жасау, Қазақстанның
инвестициялық имиджін ... ... ... жүйелі жұмыс жасау
болып табылады [39].
Инвестициялық ресурстар үшін өткір бәсекелі ... ... ... үшін ... көрші елдерге қарағанда анағұрлым
тартымды болатын инвестициялық ахуал жасалуы тиіс. Бағдарламаның ... ... ... ... ... ... Үкімет өткізетін
шаралардың тиімділігін бағалау бойынша іс-шаралар көзделген. Атап ... ... ... ... ахуалдың мониторингі өнеркәсіптің әр
түрлі салаларынан шетелдік және ... ... ... ... ... осыған байланысты сауалнамалар әзірленетін болады,
оларды тарату, жинау және сауалнаманың ... ... ... оның ... ... ... ... жөнінде
шаралар әзірленетін болады. Бұдан ... ... ... қажет болған
жағдайда жедел шаралар қабылдау үшін бәсекелес елдерде инвестициялар үшін
жағдайдың салыстырмалы мониторингі ... ... ... ... саласындағы ұлттық заңнамада
инвесторларды тарту үшін үш ықтимал ынталандыру ... ... ... ... ... басым түрлерінде жүзеге
асыратын инвесторлар үшін базалық ынталандыру топтамасы;
– арнайы экономикалық аймақтар;
– ең маңызды инвестициялық ... үшін ... ... ... ... басым түрлерінде жүзеге асыратын
инвесторлар үшін базалық ... ... ... оның ... ... өз режимі қолданылатын арнайы экономикалық аймақтарды
қоспағанда, Қазақстан аумағында ... ... ... ... ... үшін ... ... Преференциялардың аталған
түрін алудың негізгі шарты басым қызмет түрлеріндегі белгіленген ... ... ... ... ... ... ... түрлерін Қазақстан
Республикасының Үкіметі белгілейді. Базалық пакет ... ... ... ... ... ... ... көздейді.
Танымал шетелдік инвесторлар, трансұлттық ... ... ірі және ... ... ... ... мемлекеттік қолдаудың
ерекше шаралары: салықтық жеңілдіктер және преференциялар, ұзақ мерзімді
мемлекеттік ең аз тапсырысты және ... ... ... ету, ... ... да ... және қаржылық емес
шаралары көзделетін жекелеген инвестициялық келісімдер жасалатын ... ... ... ... осы ... ... ... деңгейінде қабылданатын болады. Экономиканың шикізаттық емес
секторына ... ... ... ... ... әлеуетті ірі
инвестормен жеке келіссөздер жүргізілетін болады.
Тікелей шетелдік ... ... ... жеке ... іске ... іс-шаралар жүргізуді қамтиды: мақсатты әлеуетті инвесторларды, ең
алдымен, трансұлттық компаниялар арасынан ... және ... ... ... және ... ... қажетті алғышарттарды
жүзеге асыруға жәрдемдесу, Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық жобаны әзірлеу
сатысында да, оны іске асыру сатысында да консультациялық қызметтер ұсыну,
инвестициялық қолдауды қоса ... ... ... ... ... жасау
жөнінде «жол карталарын» әзірлеу және іске асыру. Сонымен қатар 2011 жылдан
бастап ... мен ... ... өкілдері, сондай-ақ келіссөздер жүргізу,
өндіріспен танысу, мәмілелер ... үшін ... ... жоғары
технологиялық компаниялардың біліктілігі жоғары мамандары үшін оңайлатылған
визалық режим ... ... ... ... аумағына визаны
көрсетусіз шығу үшін негіздеме – Инвестиция комитетінің шақыруы болып
табылады [40].
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... теле және ... (ВВС, СNN және басқалары)
орналастыру, билбордтарды әуежайларға және басқа қоғамдық ... ... ... имиджін жылжыту жұмыстарындағы жаңа
құралдардың бірі ... ... ... ... ... жасау екі негізгі
кезеңді көздейді:
1. Инвестордың қабылдауын сәйкестендіру және имидждік науқанның
мақсаттарын ... ... ... ... және ... ... РR стратегиясын
әзірлеу.
Негізгі жарнамалық құралдар:
– инвесторлар үшін бірыңғай тұрақты жаңартылатын көп тілді
ақпараттық интернет-портал;
– ақпараттық-талдау және ... ... ... және тарату;
– шетелдік жетекші БАҚ-тарда тұрақты ... ... ... мен ... ... ... ... Қазақстанның
позитивті инвестициялық имиджін ілгері жылжыту жөнінде
шетелдік БАҚ-пен жоспарлы жұмыс. ... ... ... ... ... ... ықпалын
қамтамасыз ете отырып, барлық мазмұнды бағыттар – саясат,
экономика, туризм, ... және тағы ... ... ... Осы ... үйлестіру үшін бір орган
не құрамына ... өз ... ... түрде алға
жылжытушы жеке бизнес өкілдерін енгізген ведомствоаралық
комиссия анықталуы тиіс;
– халықаралық бизнес қоғамдастықта ... ... ... ... – бизнес-форумдар, роуд-шоу,
семинарлар, конференциялар, көрмелер өткізу және белсенді
жайғастыру. ... ... ... үшін ... беру ... құру
қажет;
– халықаралық жария инвестициялық және экономикалық іс-
шараларға белсенді қатысу;
– шетелде де, ... ... де ... Invest» ... ... жөніндегі ұлттық агенттігі» АҚ – инвестиция
тарту жөніндегі ұлттық ... ... ... жариялау.
Шетелдік инвесторлармен жүйелі жұмысты ұйымдастыру үшін ... үшін ... ... ... ... және ... қағидаты бойынша жұмыс істейтін ... ... және жаңа ... ... ... ... инвесторлармен жұмыс жүргізу жөніндегі бірыңғай үйлестіруші орган
ретінде күшейту қажет. Сондай-ақ, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... жанында шетелдік инвесторларды тарту және
шетелдік инвесторлармен жұмыс ... ... ... ... ... отыр.
Жыл сайын жоғарыда анықталған мақсатты елдерде «Кaznex Invest»
акционерлік ... 2-3 ... құру ... ... ... ... ... олардың желісі, сондай-ақ штаты
«Кaznex Invest» АҚ ... ... ... ... орналасқан елдерде болуы үшін (мысалы, Аustrade австралия
агенттігінің - штатының 80%, KOTRA ... ... - ... ... ... ... Invest» АҚ ... аталған
агенттіктерінің мысалы негізінде ... ... ... ... ... ... іздеу және тарту мәселелерінде бірінші ... ... ... ... комиссиялардың (ҮАК) рөлі күшейтілетін
болады. Аталған мәселелер бойынша ... ...... ... және ... ... инвестиция комитеті
болады. ҮАК қазақстандық бөлігі жұмысының көрсеткіші, тиісті ... ... ... ... көрінетін мақсатты индикаторларға
қол ... ... ... ... ... ... ... тәсіл
Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігімен шетелдік мекемелеріне
қолданылатын болады. ҮАК ... ... тең ... ... Республикасының шетелдердегі елшілеріне инвестицияларды тарту
жөніндегі мақсатты көрсеткіштерге қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... маңызды сәті, оны Қазақстанның өңірлерінде
сүйемелдеу болып табылады. Өңірлерде ... ... ... ... атқару органдары жүргізетін болады. Бұл үшін ... ... ... ... орталықтары (ИҚО) әлеуметтік-
кәсіпкерлік корпорациялардың немесе басқа өңірлік құрылымның жеке бөлімшесі
түрінде ... ... ИҚО ... оның өңірге сапарының шеңберінде
толық сервистік қолдау көрсететін болады, және шын мәнінде «Кaznex Invest»
АҚ өңірлік өкілдіктері ... ... ... омбудсмен ретінде Қазақстан экономикасына
инвестиция тарту, инвесторлардың ағымдағы қызметі, олардың құқықтары мен
мүдделерін ... ... ... ... инвестициялық қызмет
үшін қолайлы жағдай жасау мәселелері бойынша мемлекеттік ... ... ... ... ... және бақылау жөнінде ұсыныстар
әзірлеу бойынша Қазақстан Республикасы ... ... ... ... болатын Инвестиция жөніндегі комиссия құру ұсынылады [41].
  Қазақстан Республикасына инвестициялар ... АЭА және ... ... ... ... ... ... негізгі іс-
шараларын қаржыландыру көлемі мынадай: тікелей шетелдік инвестицияларды
тартуға – 1382596 мың теңге, ТШИ ... үшін ... ... – 45000 мың
теңге, ҚР ... ... ... – 723170 мың ... ... жүйелі жұмыс жасауға – 614426 мың теңге. ... ... ... жылдары қаржыландырудың жиынтық көлемі 19559962 мың теңге
республикалық бюджеттің қаражаты бағытталатын болады, оның ішінде ... ... ... ... іс-шараларға – 1382596 мың ... ... ... Президентінің жанындағы Шетелдік инвесторлар
кеңесі ... ... ... ... тікелей диалогты
қамтамасыз ету, сондай-ақ инвестициялық әрекеттерге байланысты мәселелерді
жедел шешу  ... ... ... ... 1998 ... ... №3985 Жарлығымен Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы
Шетелдік инвесторлар кеңесі (ШИК) ... ... Оның ... мына ... ... ... ... Қазақстан Республикасының инвестициялық саясатының негiзгi
бағыттарын айқындау;
– Қазақстан ... ... ... ... Республикасының инвестициялар туралы нормативтiк
құқықтық базасын жетiлдiру;
– экономиканы әртараптандыру, өнеркәсiптiк ... ... және орта ... дамыту үшiн
қолайлы инвестициялық және құқықтық жағдайлар жасау;
– Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... экономикасына шетелдiк
инвестицияларды тарту стратегиясын қалыптастыру;
– Қазақстан ... ... мәнi бар ... ... мен жобаларын iске асыру;
 2. Қазақстан Республикасы Президентiнiң ... ... ... өзге де маңызды мәселелерiн қарау және талқылау
болып ... ... даму ... ... ... ... басымдықтарын айқындап алу өте маңызды. Перспективалы бағыт — ... ... және ... ... жобалар. Осы бағытта Даму
банкі Еуропа қайта құру және даму ... ... ... "Солтүстік-
Оңтүстік" электр желісі магистралінің құрылысын ... ... ... құны $280 ... ... Осы жылы ... компаниясы біздің ірі машина жасау зауыттарымызды ... ... ... бірлескен мекеме құрады. Біз
ауылшаруашылық және көліктік машина жасауды ... ... ... ... ... дизель зауытының өнімділігін арттырып, "Азия-Авто"
зауытынан "Нива" автомобильдерін ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ, "Қазақстан–КамАЗ"
концерні зауытында жүк автомобильдерін құрастыруды арттыра түскен ... ... ... ... ... ... ... бірінші
кезекте металлургия мен металл өндеу саласын одан әрі дамыту оң ықпал етуі
тиіс. ... ... ... құю ... ... ... ... үшін құбырлар шығаруды іске ... ... ... ... құны $800 миллион шамасында болатын электролиз
зауытын салу секілді үлкен ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсібін дамыту басым бағытқа ие болуы керек. Қарашығанақ
газ конденсаты кен ... ... құны ... ... ... газ өндеу
зауытын салу құрылысын бастау қолға алынды. Атырау мұнай ... ... құру ... ... ... ... ... Жамбыл облысында
кальциймен байытылған сода өндіретін, Павлодар облысында хлорлы түйіршіктер
шығаратын ... ... ... ... ... ... қатысуымен үй құрылысында ұялық бетон өнімдерін,
шыны–пластикалық ... ... ... ... Ақтөбе қаласында шыны
талшықты полиэфирмен ... ... мен ... шығаратын
зауыт тұрғызу, Алматы облысының Абай кентінде "Қазақстан қағазы" ЖАҚ тамақ
өнеркәсібі үшін кағаз, гофрокартон және ... ... ... ... ... ... ЖШС мақта талшығы шүйкелерін шығаратын зауыт
құрылысы аяқталғалы ... ... ... ... ... ... ... үшін қазіргі
уақытта әлемдік тәжірибеде өзін ... ... ... ... және
индустриалық аймақтар сияқты құралдар белсенді қолданылады. ... алты ... ... ... ... «Ақтау Теңіз порты» – көліктік-логистикалық қызметтерді дамыту
үшін;
2. «Астана – Жаңа қала» – ... және ... ... ... Алматы қаласының жанындағы Ақпараттық технологиялар паркі – отандық
IT-бизнесті дамытуды кешенді қолдау мақсатында аймақтық IT-хабын
құру ... ... ... ... ... – тоқыма өнеркәсібін дамыту
бойынша;
5. Атырау облысындағы Ұлттық индустриялық мұнай-химия ... ... ... ... ... жөніндегі мұнай-химиялық
өндірісті дамыту үшін және жоғары қосымша құнды бәсекеге ... ... ... ... «Бурабай» – Астана қаласынан 200 км қашықтықтағы туристік кластерді
дамыту бойынша [43].
Инвестициялық үрдісті зерттей ... ... ... ... ... ... жүйедегі максималды өсімге қол
жеткізуге бағытталған барлық қызметтер жинақталған келесідей іс-әрекеттер
циклынан тұратын стратегияны ... ... ... ... ... ... ... жасау
инвестициялық тартымдылықты және инвестициялық ... ... ... ... ... ... талдау;
2. инвестицияның қажетті көлемін және инвестициялық тартымдылық
көрсеткіштерін анықтау;
3. ... ... ... тартымдылық жағдайына ие болуға
мүмкіндік беретін шараларды өңдеу, таңдау және жүзеге асыру;
4. ... ... ... ... ... жүйедегі инвестиция ағымының өзгеруі;
5. инвестициялау есебінен әлеуметтік-экономикалық ... ... ... іске ... ... үрдісті басқару жүйесін
тұрақты жетілдіруді және әлеуметтік-экономикалық жүйенің қызмет ... ... ... ... қазіргі экономикалық даму кезеңіне
сәйкес келетін басқаруды қолданбай ... ... ... ... ... ... ... басқару субъектілерінің негізгі
міндеті әлеуметтік-экономикалық жүйедегі ... ... ... ... ... ... тиімді басқаруды ұйымдастыру болып
табылады.
Инвестицияны тарту және ... ... ... – кәсіпорынның
инвестициялық қызмет саласындағы шешімдерді жасау, ... және ... ... ... табылады. Бұл үрдіс келесі принциптерді ... ... ... ... ... инвестицияның
табыстылығы мен пайдалылық принципі, жоғары тәукелділікті мүмкіндігінше
азайта отырып теңдестіру ... ... ... ... ... шетелдік капиталдың тікелей және портфельдік инвестициялар түрінде
дамушы елдер экономикасына қатысуының өзіндік кері әсерінің бар ... ... ... Өйткені, инвесторлар, бір жағынан, өндірістің жаңа
технологияларын ендіруге, қазіргі заманғы ... және ... ... ... ... ... қамтылуын арттыруға
ерекше назар аударса; екінші жағынан, дамушы елдерден қомақты пайда ... алып кете ... ... экономикалық қауіпсіздік мәселесінің
туындауына және экономикалық іс-әрекетті бақылау мен ... ... ... ... ... Үшінші жағынан, дамушы елдердің шетелдік
капиталсыз өз бетінше дами ... ... де ... ... шетелдік
капитал ұлттық инвестицияларды ... ... ... ... ... ... пайдаланылуы тиіс. Жоғарыда аталған барлық
мәселелерді шешу үшін инвестиция саласы мен өзге ... ... одан әрі ... және оң нәтиже беретін даму бағдарламалары мен
тұжырымдамаларын дайындау қажет. Сонымен ... ... ... ... үшін инвестициялық жобаларды әзірлеу және іріктеу кезінде негізге
алынатын критерийлер ... түзу ... ... және ... консорциумының құрылуы, біздің ойымызша, олардың қызметін
тиімді үйлестіруге, шетелдік және отандық ... ел ... ... теңгерімділігін қамтамасыз етуге, ... ... ... ... ... және ... ... компанияларды ығыстырмай, оларды толықтырушы рөлін ... ... биыл ... дамудың 2020 жылға дейінгі жаңа
бағдарламасын іске асыруға кірістік. Бұл – Қазақстан үшін ... ... Мен ... ... ... еліміздің экономикасын
диверсификациялауды, оны дамудың инновациялық жолына көшіруді қамтамасыз
ету міндетін қойдым. Бұл істе ... ... ... ... ... мән ... – деді Президент Алматыда өткен IV
Қазақстандық инвестициялық ... [44]. ... ... ... ... іске ... үшін экономикада 12
басым бағыт белгіленген. Олар – ... ... ... және химия
өнеркәсібі, агроөнеркәсіп кешені, машина жасау, ... ... ... коммуникация инфрақұрылымы және басқа салалар. Индустриалдық-
инновациялық даму ... ... ... ... Оған ... ... $45 ... асатын республикалық және аймақтық
мәні бар 100-ден аса жоба енгізілген. Мемлекеттік бағдарламаны ... ...... тікелей инвестицияларға, әсіресе, шикізаттан тыс
салаларға ... ... ... ... 2020 ... ... елдің
стратегиялық даму жоспары бойынша Орталық Азиядағы шетелдік инвестицияларға
ең тартымды мемлекетке айналу міндеті белгіленді. Елбасы ... ... ... бері ... үшін әлемдегі ең тартымды елдердің бірі болып
отыр. Шеттен келген инвестицияны жан ... ... ... ... он жыл бойы ... алғашқы үштікке тұрақты ... еніп ... ... ... ... $130 ... астам инвестиция
тартылса, бұл Орталық Азия аймағындағы елдерге салынған барлық ... 80 ... ... ... ... ... бар 20 мыңдай
кәсіпорын жұмыс істейді. ... ... 7 ... ... шикізаттан тыс
салада. Енді инвесторларға Индустриалдық-инновациялық даму бағдарламасына
енгізілген ... ... ... ... ... аясын кеңейту
ұсынылмақ. Жаңа технологиялар ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру жағы да сырт
қалмайды.
Инвесторлар мен ... ... ... Ресей және
Беларусьтің Кеден одағы зор мүмкіндіктер береді. Бұл 170 миллионға жуық
тұрғыны бар, әрі ... ішкі ... ... $2 ... ... аса ауқымды
тауар нарығы болып табылады. Отандық кәсіпкердің де, шетелдік инвестордың
да ... ... ... жаңа ... ... ашуына оң ықпалын тигізеді.
Осылайша, Қазақстан бүгінде жаңа кәсіпорын ашуға дайын ... ... ... жағдай туғызып отыр. Макроэкономикалық тұрақтылық,
басым салалардағы инвестициялық ... ... мен ... ... ... ... ... – елге жаңа инвестиция тартудың негізгі
факторлары. ... ... ... ... ... үш ... ... макроэкономикалық тұрақтылық пен жайлы инвестициялық климат;
2. инвестицияға сезімтал экономиканың басым секторларын белгілеу.
Бұл дәстүрлі мұнай мен газ ғана емес, сонымен ... ... ... ... салалары. Мұнай мен газ бар болса, енді соларды терең өңдейтін
мұнай-химия және газ-химиялық өнеркәсіпті дамыту ... ... ... қор тек ... индустриалдық-инновациялық даму
операторы ғана емес, ... ... ... ... үшін ... ... табылады [45].
Қорыта айтқанда, Қазақстанда қазіргі инвестициялық ... ... ... ... ... шешу үшін ел ... қабілеттілігін арттыруға және барлық азаматтардың әл-ауқаттылық
деңгейін көтеруге бағытталған ... ... ... ... мен ... ... қажет. Сондай-ақ, ұлттық экономиканың
негізгі және стратегиялық салаларындағы шетелдік компаниялардың басымдығын
әлсірету ... ... ... ... ... дейін
өсіруге, ішкі инвесторларды ынталандыруға және отандық ... ... ... ... ... ... керек.
3. Қазақстан компанияларының шетелдік капиталды тарту саясатының
тенденциялары (Ислам ... ... ... Республикасы экономикасының нарыққа өтудегі ең
басты тетігі және ақша, қаржы, ... ... ... да ... ... пайдаланудың базасы болып табылады. Әлемдік экономикалық жүйені
жаһандандыру ... ... ... ... тәуелсіздік
алуына және ашық нарықтық экономиканың қалыптасуына байланысты шетелдік
инвестиция ... ... ... отыр.
Қазақстанның сыртқы саясат саласындағы атқарып жатқан іргелі істері
елімізге шетелдік инвестицияның көптеп келуіне жол ашып ... ... ... ... жүзеге асыру үшін Дүниежүзілік банк,
Халықаралық валюта ... ... ... құру және даму ... ... ... Азия даму банкі секілді беделді халықаралық ... ... да ... ... ... ... ... үлкен
мәні бар.
Соңғы жылдары әлемде исламдық ... ... рөлі өсіп ... бұл жүйе дүние жүзінде жаңаша қаржы қызметі ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді
әрі баламалы оңтайлы түрі ретінде ... де ... ... ... ... пайдаға қатысу қаржы жүйесіндегі тәртіптің
күшеюіне ықпал ... сол ... ... ... ... ... ... өздері қаржыландырып отырған жобаларға үлкен маңыз береді,
құрылымдар мен нарықтық ... ... ... ... ... ... ұстанымы – «өзіңде жоқты сатпа» ... ... және ... ... шектелуі нарықтағы алыпсатарлықтың
пайда болуын азайтады. Осылайша, несиелеу нақты экономиканың әлеуетті пара-
пар өсуімен ... ... ... тетік пен қарыз пирамидаларының
пайда болуына жол жоқ.
Үшіншіден, шариғат ауқымында ішкі реттеуге ... мән ... ... ... ережелерін түсіндіру және әлеуметтік
жауапкершілік – ... ... ... ... бір бөлігі.
Қазіргі таңда Қазақстанда қаржылық секторды ... ... ... орын алып ... ... ТМД және Орталық Азия
кеңістігінде заңды түрде исламдық қаржыландыруды енгізу ... ... ... алды. «Отандық қор нарығының жұмыс істеуін ... ... ... 2020 жылға дейін ТМД және Орталық Азияның исламдық
банкингінің орталығына айналып, Азиядағы ... ... ... ... ... - деп атап ... ... 2010 жылдың 29
қаңтарындағы «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – ... ... атты ... ... жолдауында [46]. Инвесторлармен жұмыс
істеу – Елбасы тапсырмасымен әзірленіп, өткен жылы ... ... даму ... ... ... бірі.
Бағдарлама бойынша экспортқа бағытталған құнды өнім шығаратын өндіріс
орындарын құру үшін ... ... ... ... ... ... ... Мамандардың айтуынша, Үкімет осы арқылы қаржы
жүйесіндегі «исламдық» үлесті он ... ... ... ... отыр. Бұл
орайда Премьер-министр Кәрім Мәсімов, қаржының кедергісіз ағылып келуі үшін
алдағы уақытта заңнамалық тұрғыда ... ... орын ... және
аталған жүйені толықтай енгізу мақсатында институттық орта ... мән ... ... жеткізген еді. Ал вице-премьер – Индустрия және
жаңа технологиялар министрі Әсет ... «Біз ... ... арналған
бірлескен жоспар жасап, нақты жобаларға шығу қажет деп ... ... ... ... өнеркәсіп, исламдық банкинг саласында бірлескен
жобалар жүріп ... Бұл – ... ... жылы ... ... ... тұрғысынан аса маңызды деп санаймын» – деп өз ... ... ... ... ең ... ел ... экономикасына қаржы салу ислам қаржыгерлері үшін де тиімді болып
табылады [47].
Қазақстан 1995 жылдан ең iрi үкіметаралық мұсылман халықаралық ұйымы ... ... ... (ИЫҰ) ... ... ... болып табылады. ИЫҰ
қаржылық құрылымдарымен, атап айтқанда, мұсылман әлемінде ең ірі ... ... ... даму ... (ИДБ) ... ... маңызды аспектісі ретінде мойындау қажет. ... ... ... ... ... $700 млн. ... тартумен қатар, ИДБ тобының институттары еліміздегі исламдық
банкингтің дамуына елеулі консультативтік ... ... ... ИЫҰ-
ның Сауда және экономикалық ынтымақтастық ... ... ... ... ... сайланған. Ұйымға мүше мемлекеттер арасындағы
сауда-экономикалық ынтымақтастықтың ... үшін ... ... ... ... ИЫҰ кеңістігінде преференциалдық сауда ... ... ... ... ... кластерлерді құру,
өнеркәсіпті, қаржылық және банк ... ... ауыл ... бойынша ірі жобалар іске асырылуда. Қазақстан мәдениет, білім, ғылым
және технологиялар салаларын ИЫҰ-мен ... ... ... ... ... Осы ... Білім, ғылым және мәдениет
мәселелері жөніндегі Ислам ұйымымен (ИСЕСКО) ... ... ... мұра ... сақтау мен қалпына келтіру, ислам
әлемі елдерінің тілдерін, тарихы мен мәдениетін зерттеу мен ... ... ... ... ... ... ... іске асыру мүмкіндігін
береді. 2010 жылы ИСЕСКО шеңберінде қабылданған «2015 жылы ... ... ... етіп ... ... ИЫҰ ... ... кеңеюіне күшті импульс береді [48].
ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаев 2011 жылдың 8 маусымында Астана қаласында
өткен, ... ... ... мүше 57 ... 2,5 мыңнан астам
инвесторлар қатысқан VII Дүниежүзілік ислам экономикалық форумында: «Біз
ислам ... ... ... ислам елдерімен ынтымақтасуға
мүдделіміз. ... ... ... ... ... өсу әлеуеті таяу жылдары $10 млрд. дейін құрайды», - деп
хабарлаған болатын. Сол ... ... ... Даму ... мен ... ... ... Стратегиясы жөнінде үлкен меморандумға қол
қойылды. Соған сәйкес, аталған банк ... елге ... ... ... 3 ... 1 ... 200 млн. АҚШ ... көлемінде қаржы бөлуге
ниет етіп ... Оның ... ... ... ... ... дамыту,
инфрақұрылымды жетілдіру, өзге де әлеуметтік жобаларға жұмсау сынды нақты
мақсаттар қарастырылған [49]. ... ... ... банктерінің Қазақстанда
еркін қызмет етуі үшін көптеген жағдайлар жасалып жатыр. 2020 жылға дейін
ел экономикасының үштен бірі ... ... ... қаржыландырылады.
Осылайша Қазақстан ТМД мен Орталық Азия құрлығындағы ислам банкингінің жаңа
капитал тартатын өңірлік орталығына айналады.
2011 жылы 14 наурызда ... ... қор ... ... ТМД ... ... ... Үкімет басшысының орынбасары,
Индустрия және жаңа технологиялар министрі Әсет ... ... ... индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын
инвестициялаудың маңызды көзіне айналатынына сенім артты. Индустриялық
бағдарламаны ... іске ... ... ... қажет ететініне
тоқталған Ә.Исекешев, шетелдік инвестиция аясында ... ... ... ... деп ... жеткізді. Осы орайда ол
заңнамалық база ... ... ... қаржыландырудағы
кедергілерді жою бойынша жұмыстар биыл тиісті деңгейде ... ... ... елімізде исламдық қаржыландыру мәселесін енгізу үшін ... ... ТМД ... тек ... ғана ... жүйесіне алғаш рет қызығушылық танытып, соған дәлел ретінде бүгінде
Үкімет аталған жүйені ... ... ... ... ... баса мән ... отыр. Исламдық қаржыландыруда басшылыққа
алынатын шариғат қағидаттары Қазақстанның экономикалық даму ... ... ... ... ... ... ... ету, оны
сапалы басқару, қаржы ... мен ... ... ... ... көрініп отыр. Көптеген елдер исламдық қаржыландыруды енгізуді
экономикалық ... ... ... ... ... орнықты қаржылық әл-ауқаты, базалық сипаттары, ... ... ... жағдайындағы тұрақтылығы исламдық қаржыландыруға
жаңа қырынан қарауға итермелеуде. Қазір Франция, Ұлыбритания, АҚШ, ... және ... да ... ... ... ... байланыстыруда.
Ислам банкингінің жай банктерден айырмашылығы мен артықшылығы көп. Ең
басты айырмашылығы – ... ... ... ... қаржы секторында жоқ.
Осы жерде айта кетер жайт, исламдық қаржыландырудағы ... ... ... ... ... шатыстырмау керек. Тағы бір мәселе, қазіргі
кездегі жай банктердегі қолданылып жүрген жүйе ... яғни ... ақша ... тек ... ... ғана ... исламдық қаржыландыру
елдің бүкіл экономикасы үшін жұмыс ... ... ... ... ... ... үшін ... атқарып, бүкіл жүйені соған сәйкестендіріп
қояды. «Форекс», «овердрафт», «овернайт» деп ... ... ... таза ... ... және ... ... арқылы көп
пайдаға кенеледі. Бірақ, бұдан елдің экономикасына ешқандай пайда келмейді.
Дағдарыстан кейін жағдайды қалыпқа келтіру үшін ... ... $4,5 ... қаражат бөлінді. Бұл жерде Үкіметтің ойы осы қаржының есебінен
баяулап қалған экономикамыздың қарқынын ... ... Ал бұл ... ... ... ... ... ие болған банктер сол ақшамен
өздерінің бос қалған «қуыстарын» ... ... ... шыға ... олар ... ... ... яғни «тәуекел басқару»
деген түсінікті өте қатаң мағынада қолданып, аясын тарылтып тастады. ... ... жай ... ... және ... ... арналған
инвестициялардан бас тартты. Ал негізінде нақты экономикада компаниялар
үлкен тәуекелмен бетпе-бет ... ... Яғни ... ... сала ... бере ме, ... ме, кеткен шығынды ақтай ма, ақтамай ма деген
мәселелер туындайды. Соңында барлық ... ... ... ... ... қарап қалады. Ал исламдық қаржыландыруда олай емес,
керісінше, мұндай тәуекелдер екі жаққа тең ... Оны «profit & ... яғни ұтыс пен ... ... деп атайды. Сонымен қатар, қазіргі
қолданыстағы банктік жүйе ... ... өте ... бұзып жатыр.
Өйткені бұл жүйе халықтан ақшаны жиып алып: «Енді сіз ... ... ... ... ... ... ... ақшаңызға пайыз қосылып, сол сіз
ұшін жұмыс істейтін болады», – деп алдап, елді жалқаулыққа, оңай ... ... Оған ... ... мысал. Өкінішке қарай, халық та
оңай олжаға қызығып, жалқаулыққа бой алдыруда. Бұл сананың ... ... ... ... әсер ... ... барлығы исламдық
қаржыландыруда ескерілген. Яғни, ... адал ... ... ... және ... ... ... өзі де соған үлес қосады [51].
Ел Президентінің 2010 жылғы 28 ... ... ... ... ... ... ... исламдық қаржыландыру орталығын құру туралы мәселе
қоюы кездейсоқтық ... ... ... қолдауының арқасында исламдық
қаржыландыруды дамыту туралы тұңғыш заң ... ... ... ... құру ... Біріккен Араб Әмірліктері мен Қазақстан арасында
үкіметаралық ... қол ... 2011 ... 12 ... ... құру ... ... бойынша қосылған құны жоғары, бәсекелестікке
ие өндірістерді дамытуға және ... одан әрі ... ... ... инфрақұрылымдық бағыттарға кең ... ... ... мен ... ... ... ... сертификаттары үдемелі индустриялық-
инновациялық даму бағдарламасын жүзеге асыру үшін өте маңызды және ... ... ... элементтерін бірдей үйлестіретін аралас құрал
болып табылады. Олар ... ... ... қабылдай отырып,
сонымен бірге эмитентке айтарлықтай ... ... ... орта ... ... тарту құралы ретінде,
әсіресе жеке корпоративтік сектор үшін өте ... Осы ... ... жіберу тұрғысындағы қажетті заңнамалық
өзгерістер тиісті заң ... ... ... ... ... ... басқару жөніндегі
компаниялармен, консалтингтік ... қоса ... ... ... ... ... ... отырып, Қазақстан, сонымен бірге
тікелей инвестициялардың келуі үшін арналар ашуда. Бірінші кезекте ... ... ... ... ... ... конференциялар, дөңгелек үстелдер, екі ... ... ... ... ... ... болып,
мүдделі инвесторлармен тікелей әңгімелер өткізіледі. Ислам ... ... ... Қазақстанға деген қызығушылық тұрақты түрде өсіп
келеді. Инвесторлар үшін Қазақстан тұрақтылық аралы, қолайлы инвестициялық
ахуалы, дана ... бар және ұзақ ... ... саясат ұстанған
бауырлас ел болып табылады [52]. 
Ислам ... ... ... ... тәуелсіздіктің бастапқы
жылдары келген болатын. 1993-1994 жылдары Қазақстанда «Әл-Барака Қазақстан»
деген Ислам ... өз ... ... Ол ... иесі ... әлемінде,
сондай-ақ, дүниежүзілік банк ісінде өте үлкен ... ие ... ... ... Ислам сауда және индустриялдық палатасының президенті
шейх Салех Кәміл болатын. Оның ... ... ... ... 36 ... ... банк ашылып, табысты жұмыс істеуде. Алайда сол
банктің Қазақстандағы ғұмыры ... ... жоқ. ... ... кейбір
адамдардың теріс әрекеттері банк ... ... ... ... ... ... ... 2004-2006 жылдары келді. Сол кезде
еліміздегі екінші деңгейдегі ірі банктер Ислам ... ... ... ... несие алды. Кейін дағдарыс болып, несие алған банктер
дефолтқа ұшырады. Тіпті, БТА, Альянс банк, ... және ... ірі ... ... ... ... ... солармен бірге несие
берген Ислам банктері де өте үлкен мөлшерде шығынға тап болды. Кейін де ... ... ... ұшыраған әйгілі Ислам банктерінің қатарында
Дубай Исламик банк, Абу-Даби Исламик банк, Араб Инвестмент Компани, Исламик
банк және басқалары бар еді. ... ... ... қаржыландыруға қайта қызығушылық танытқанда жоғарыда аталған
шетелдік Ислам банктері дағдарысқа дейін ... ... ... ... ... бізбен жұмыс істеу мәселесін көтерді. Алайда Қазақстандық
банктер ол ... бас ... ... әлемде үлкен абыройға ие
Ислам банктерінің Қазақстанға деген ... ... ... ... ... жою үшін ... ... жұмсауда. Соған байланысты
стратегиялық іс-шаралар және ... ... ... Осы ... бүгінде
Ислам Даму банкінің тобы Қазақстанға қызығушылық танытып, сенім білдіріп
отырғанын айта кеткен жөн. Оған себеп – ... ... ... ... бір ... Алдағы уақытта Қазақстан осы, әлемдегі ең мықты қаржы
институттарының және ААА (zero-risk) ... ... ... ... ... рет ... ... кеңесінің жиналысына ... ие ... ... жылы 12 ... «Ислам банкі қызметі мен ... ... ... ... ... ... ... актілеріне өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы»
ҚР Заңында ... ... банк ... ... ... және жеке тұлғалар үшін қайтару мерзіміне дейін пайызсыз
депозиттерді ашып беру және банк ... ... ... ... ... ... және жеке ... инвестициялық депозиттерді қабылдауы
(Мудараба).
3. банктік қарыз операциялары: исламдық банкпен ақшалай түрдегі
жедел, қайтарымсыз және сыйақысыз шартымен ... беру ... ... ... ... делдал саудагер ретінде сауда қызметін коммерциялық несие
беруімен қаржыландыру (Мурабаха, Истисна).
... ... ... және ... ... ... ... тұлғалардың жарғылық
қорын құру (Мудараба, Мушарака).
5. лизингтік (арендалық) шартымен инвестициялық қызмет (Иджара,
Иджара уа ... ... ... ... ... ... ... қызмет
(Уакала).
ҚР Заңнамасы бойынша қарастырылған исламдық құнды қағаздардың түрлері:
– исламдық инвестициялық қорлардың пайлары және акциялары;
... ... ... (Сукук Иджара) – ... ... ... ... ... ... ... құқығымен, исламдық арнайы қаржы компаниясымен шығырылатын
исламдық құнды қағазы;
... ... ... ... ... Мушарака) –
бұл исламдық қаржы ... ... ... ... ... ... ... қағаз. Жай серіктестік,
жауапкершілігі шектеулі серіктестік немесе ... ... ... акционерлік қоғам ретіндегі келісім шарт
негізінде инвестициялық жобаларды, жаңа инвестициялық жобаларды
және кәсіпкерлік қызметті дамыту мақсатында ... ... ... заңнамасы бойынша бекітілген, исламдық
құнды қағаздар болып расталған басқа да ... ... ... ... Салям, Сукук Истисна және басқа да жаңа ... болу ... ... ... ... ең тиімді тұсы – мұнда ақшаны несиеге беріп, ... алу ... ... ... ... өзі ... қағидаларына сүйене
отырып беріледі. Сондықтан, бұл жүйенің тиімділігін халықаралық қаржыгерлер
мен экономистер де мойындап отыр. «Ислам Даму ... ... ... Әли Әл-Маданидің пікірі бойынша исламдық банктердің негізгі
принциптері мынадай: ең ... ... ... ... заң ... ... тыйым салу, үшіншіден тауарға белгіленген бағаның
шектен тыс қымбат болмауы және қарызға алынған қаржының шариғат ... адал ... ... Былтыр Біріккен Араб Әмірлігінің атсалысуымен
алғашқы исламдық «AL Hilal» банкі құрылған еді. Ал биылдан бастап ... ... ... банкі жұмыс істейді.
Исламдық қаржыландыруға деген қызығушылық ТМД ... ... ... ... ... ... Тағы бiр ерекшелiк,
Ислам банкiнiң пайыздық ақы түрiнде сыйақы алуға ... жоқ ... ... мiндеттемесiнiң жүйесiне қатыспайды. Әрбiр ислам
банкiнiң жанынан Исламдық қаржыландыру қағидалары жөнiндегi кеңес құрылған.
Кеңестiң мiндетi – ... ... ... операциялардың ислам
қаржыландыру қағидаларына сәйкес болуын қадағалау. Исламдық ... ... ... заңдарына орай жүзеге асырады. Қордың барлық
әрекетi Исламдық қаржыландыру ... ... ... ... ... ... заңдарына сәйкес келмейтiн жобаларды
қаржыландыруға, сондай-ақ, қару-жарақ, ... ... ... ... ... ... ... кинотеатр т.б.), сақтандыру ... ... ... ... қызмет ететiн қаржылық компаниялардың
акцияларын сатып алуға құқығы жоқ. Сондай-ақ, “риба”, ... ... ... ... ақыны алуға қатаң ... ... ... ... ... ... ... ретiнде қабылданады. Мұны
қаржыға пайдалану пассивтiк капитал үшiн сыйақы төлеу, яғни, қол қусырып
қарап ... ... ... болып табылады. Осы себептi, ақшаның
үстiнен ақша ... ... ... ... кез ... келiсiмнiң негiзiнде
белгiлi бiр меншiк немесе инвестициялық жоба ... ... ... ... бiрi – ... ... алу. Осылайша, кiрiс қауiп-қатер мен жауапкершiлiктi
салмақтай отырып, қызмет етуi тиiс. Исламдық ... ... ... ... қаражатты әртүрлi жобаларға салу есебiнен қалыптасады.
Банк не серiктес ретiнде (мүшарак келiсiмi), немесе траст ... ... ... ... ... ... банк те, ... те қауiп-
қатердiң жауапкершiлiгiн теңдей бөлiсетiндiктен, салынған қаражат көлемiне
сәйкес, жобалардан келетiн пайда мен шығын оларға ортақ ... ... ... ... кепiлдiк берiлмесе де, жобалардың тиiмдiлiгi
мен инвестицияның қайтарылу жауапкершiлiгi келiсiм-шарт жасасқан екi ... ... ... Бұл ... ... асу ... ... Исламдық банк пен оның салымшыларының кiрiстерi кәсiпкерлiк арқылы
қалыптасады. Банктiң кiрiсi нақты бiр ... ... ... ... түзiледi. Демек, бұл қаражаттың тек өндiрiстiк мақсатта жұмыс
iстейтiнiн байқатады [55].
Банктiк өнiмдерден ... ... ... ... – сукук құрылыс
кешенi, тауарлар ... ... ... т.б. кез келген арнайы ... ... ... ... ... ... қарағанда қауiп-
қатерге онша ұрынбайтынын айта кету керек. Кез келген ... ... ... бiр ... бекiтiлген және исламдық қаржыландырудың негiзiнде
келiсiм-шартты ... ... ... ... ... ... Осы ... дәстүрлi банктiк несиелердiң баламасы болып
табылатын ... ... iске ... басты тетiгi iспеттi. Оның үстiне,
облигацияларға қарағанда, анағұрлым қауiп-қатерсiз тетiк ... ... ... ... ... ... ... секiлдi ұзақмерзiмдiк инвесторлар үшiн) дербестендiрудiң құралы
ретiнде қызмет етедi [56]. Сукук пен дәстүрлі ... ... ... тапқан.
Кесте 7 - Сукук пен дәстүрлі облигациялардың ерекшеліктері
|Сукук ... ... ... сукук эмитент компанияның |Облигация иелерінің ... ... ... жеке ... |компанияның негізгі активтеріне |
|құқын білдіреді ... ... ... жоқ ... ... ... ... |Облигация иелері есептелген ... ... ... ... |пайыздық табыс алады, бірақ ... ... да ... |тәуекелдер мен шығындарды |
| ... ... ... ... ... ... ... мерзімі эмитент |
|жобаның мерзіміне сәйкес келеді ... ... |
| ... ... емес ... ... ... |Облигация эмиссиясы Шариғат ... ... ... байланыссыз ... ... ... |Облигация иелері менеджердің |
|және оның ... ... ... ... ... ... инвесторлардың |тек мерзімдік есептелген ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... институттарымен қатар республикада
мынадай исламдық институттар тіркеліп, жұмыс істеуде: «Al Hilal» ... Kausar ... ... ... ... ... компаниялары, АӨҚО академиясы – ашық форматта қысқа мерзімді
оқыту орталығы, «Такафул» атты өзара ... ... ... ... ... ... және ... орталығы, АӨҚО қатысушысы, ... ... ... ... мен ... толық сақтауға
бағытталған компания – «Fattah Finance» брокерлік компаниясы; ... ... ... ... ынтымақтасу арқылы Қазақстандағы исламдық
қаржы нарығының жүйелік және жан-жақты дамуына ықпал ете алатын ... ... ... ... екі түрін: шет елге
баратын тұлғаларды ерікті сақтандыруды, жазатайым жағдайлардан ... ... ... ... ... ... 2010 жылы ... заңнаманың жоқтығына байланысты бұл компания өзара сақтандыру қоры
ретінде құрылды. Осыған қарамастан, бүгінгі күнге ... ... ... келісімдерін жасасқан. Бұл исламдық сақтандыруға деген
тұтынушылардың қызығушылығы бар ... ... ... ... да ... түрінің сұранысқа ие болатындығының көрсеткіші.
Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы (АӨҚО) Қазақстанда
ислам құралдарын ендірудің ... ... ... ... ... ... экономикасының нақты секторын дамыту
үшін жаңа ... ... ... ... Қазақстанда
орын алған қаржы жүйесін диверсификациялауға жол ашады. ... ... ... ... ... банктері ұсынатын несиеге
балама ретіндегі жобаларға қаржы тартудың мүмкіндігі болып
табылады. ... ... «Fattah ... ... «Amanah ... ... атты тәуекелді
инвестициялаудың пайлық ... ... ... ... ... қызмет атқарады. Қор ислам инвестициялау
принциптеріне сәйкестілігі туралы халықаралық Шариғаттық кеңес
тарапынан қабылданды [57].
Исламдық ... ... ... ... бағдарламасының басты құралының бірі ... ... ... ... Таяу ... және Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен
инвесторларды, осы бағдарламаны іске асыруға ... ... ... сонымен қатар исламдық қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... елдерімен қызмет
етуін дамытуға және бекітуге ықпал ететін басты ... ... ... ... ... етуі және ... рет ТМД ... Дүниежүзілік ислам экономикалық форумын өткізгендігі жататынын атау
қажет. Қазақстан ТМД және Орталық Азия кеңістігінде исламдық ... үшін ... ... ... бұл ... үшін ... Азия
өңірінде исламдық қаржы орталығы болуға жағдай ... жылы ... ... банктерді ұйымдастыру, олардың қызметі және исламдық
қаржыландыруды ұйымдастыру туралы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... ашу үшін, сонымен
қатар исламдық ... ... ... үшін ... ... ... дүние жүзінде исламдық бағалы қағаздардың 20-дан ... бар. ... ... ... ... ... қатысудың
исламдық сертификаттарымен (сукук аль-мушарака) және исламдық жалға беру
сертификаттарымен (сукук аль-иджара) ... ... ... ел ... ... ... ... құру үшін заңнамалық базаны жетілдіру
бойынша жұмыс ... ... ... исламдық бағалы қағаздардың (сукук)
әлеуетті эмитеттерінің тізбесін кеңейту бөлімінде ... ... ... ... ... ... заң ... қайта
қаралуда. Қазақстан ислам әлемі елдерінде экономикалық, саяси және мәдени
бағытта ... бар ... ... отыр. Осы бағытта белсенді
бірқатар ... да ... ... ... ... ... ... Hilal» бірінші исламдық банкі қызмет етуде. Ол «Al Hilal Абу-Даби»
банкінің (БАӘ) еншілес ұйымы ... ... Al Hilal ... 9 ... ... ... 23 миллион АҚШ долларын ... жеті ... Әрі ... ... банк ... 25 ... 30 ... дейінгі сомаға осындай мәмілелердің санын қарастыруда. Бұл ... ... жол, ... және ... ... іске ... ... Даму банкі «Amanaһ Raya ... ... ... және «Fattah ... ... ... ... шағын
және орта бизнесті қолдауға арналған екінші исламдық банкті құру ... 2010 жылы ... Даму ... АҚ ... ... ... банкті құру туралы «Fattah Finance» АҚ және «Amanah Raya Berhard»
өзара ... ... ... қол ... ... ... осы
жобаның техникалық-экономикалық негіздемесі әзірленуде. Оның акционерлері
малайзиялық Amanah Raya компаниясы (55%), Қазақстанның даму ... ... ... ... ... ... (5%) болмақ. Сонымен
қатар «Исламдық қаржыландыруды дамыту ассоциациясы» ... ... ... ... ... ... ... қазақстандық
компанияларды біріктіреді (ОФ ... ... ... ... IFBTC – ... пен оқытуды қаржыландырудың исламдық орталығы; IFI 
исламдық консалтингтік компаниясы және т.б.). ... ... 2010 ... Инвест» ЖШС «Al Hilal» исламдық ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырылатын жобаларды іске асыру үшін исламдық қаржыландыруды тартуға
бағытталған ... қол ... Осы ... ... «Al Hilal» ... ҰӘҚ АҚ ... ... ақпараттар қаралуға
ұсынылды. Бұған қосымша «Amanah Raya», «Kaznex Invest» АҚ және ... АҚ ... тобы ... «халал хабы» – халал тауарлар мен қызмет
көрсетулердің логистикалық орталығын құру жөнінде ... ... ... қол ... ... қаржыландырудың басқа ТМД мемлекеттерімен
салыстырғанда ұзақ даму тарихы бар. ... ... ... ... әрі ... ... де баршылық. Оған ислам бағалы қағаздары
бойынша реттеуші құқықтық нормаларды ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушы – исламдық банктер немесе ... бола ... Ал ... қатысушылар ұйымдастырушылар ретінде
мемлекеттік және жеке ... ... ... ... ... ... ... нарыққа мемлекет емес, корпоративтік сектор ... ... бұл ... ... маңызды жобаларды
қаржыландыру үшін қажетті қадамдардың бірі болып табылады. Ал мемлекет үшін
исламдық қаржыландырудың аймақтық ... ... ... үшін өте ... ... HSBC ... ... бойынша, егеменді сукуктардың доллар
түріндегі табыстылығы 5,8% құраған, ал корпоративтік сукуктер 6,3% ... Даму ... ... ... ... ... ... бойынша
Қазақстан сукук шығару арқылы $20 млрд. көлемінде қаржы тартуға ... ... ... ... ... белсендi түрде енгiзуге
ден қойған Қазақстанның ... ... ... ... ... орнын
табуға мүмкiндiгi бар.
2. ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНА ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫН ТАРТУ МЕН ПАЙДАЛАНУ
ПЕРСПЕКТИВАСЫ
3.1 ... ... ... ... ... ... механизмін жетілдіру жолдары
Инвестициялық ахуалды жақсарту үрдісі инвестицияларды шетелдіктердің
ғана емес, отандық инвесторлардың да ... ... ... салуын
тиімді ететіндей, шетелдік капиталдың құйылуына да, ... ... шет елге ... ... да ... тигізетіндей іскер
ортаны қалыптастыруды талап етеді. Бұл үшін ... ... және ... ... жұмыс күші, жер және жылжымайтын мүлік, көлік
және коммуникациялық қызмет көрсетулер, банк және ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетулер нарығын, сондай-
ақ инвесторлармен интербелсенді диалогтың тетіктерін одан әрі дамыту қажет.
Жаңа инвестицияларды тартуды жандандыру ... ... ... мақсатты қолдануға көшуді, инвестициялық ... ... ... ... жаңа ... ... халықаралық қаржы және экономикалық ұйымдармен өзара іс-қимылды
күшейтуді, жарнамалық-ақпараттық тетіктерді пайдалануды, инвестициялардың
сыртқы нарығында жарнамалық-ақпараттық қызметтің тұрақты ... ... ... көздейді.
Тікелей инвестицияларды мемлекеттік қолдаудың жүйесін ... ... ... ... ... ... ... фискальдық ынталандырудың жүйесін жетілдіруге, мемлекеттің
инвестициялық тәуекелдерді сақтандыру жүйесін құруға, мемлекеттің қаражатты
жобарларды іске ... үшін ... ... құруға
инвестициялаудағы жетекші рөлін орнықтыруға, омбудсман ... ... ... ... ... ... және инвесторлардың
заңды құқықтары бұзылған жағдайда орталық және жергілікті ... ... ... ... ... ... күшін жоюға өкілеттігі
бар комиссия) функцияларын орындауға және ... ... ... шешуге бағытталатын болады. Қазақстан экономикасына
әлемдік инвестициялауды ынталандырудың маңызды факторы – саяси, ... және ... ... ... және ... ... ... сәйкес, сақтандыру бойынша мемлекеттік компания
“Казахинстрах” Қазақстанда шетел инвестицияларын сақтандыратын ... ... ... ... ... ... ... тиым салынған. Қазіргі таңда Қазақстанда бірлескен сақтандыру
компанияларын құруға жол ашатын және ... ... ... ... ... ... ... сәттен бастап инвестициялық
үрдіске қажетті құқықтық ... ... ... жасалды. Қазақстанның сот
жүйесі инвесторлардың арасында мейлінше төмен сенім деңгейін ... ... ... шешу үшін ... ... органдарына өтініш жасауды
дұрыс көреді. Отандық және шетелдік инвесторлар ... үшін ... ... транспаренттілігін қамтамасыз ету ісі тұр. Осыған
байланысты заң жобалары мен ... ... ... мен ... ... ... ... міндетті түрде Қазақстан
Республикасының Инвестициялар жөніндегі агенттігімен ... ... ... ол ... ... ... ... олармен интерактивті
диалогтың түрлі тетіктері арқылы қарайтын болады. Елдегі іскерлік және
инвестициялық белсенділікті ... үшін ... ... заңдардың
құқықтық нормаларын іс жүзінде сақтау ... ... ие ... ... ... ... және ... атқарушы органдарда мемлекеттік
қызметшілердің заң білімін ... ... жыл ... ... арнаулы оқу бағдарламаларын әзірлеу, сондай-ақ оларды ... ... ... ... арналған аттестациялаудан
өткізу қажет. Экономикалық және инвестициялық дауларды өркениетті шешуді
қамтамасыз етуге бағытталған сот ... ... ... ісі алда
тұр. Шетелдік ... ... ... ... ... ... ұйымдармен өзара іс-қимылды қамтамасыз ету ... ... шешу ... ... ... қазақстандық
судьяларын оқытуға және олардың біліктілігін халықаралық ... ... ... ... ... ерекше назар аудару
талап етіледі. Қазақстан Республикасының Инвестициялар жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... көрсетуді
жалғастырады, өйткені соттық байыптаулар инвестор үшін де, ... ... үшін де ... Инвестициялық қызметті жүзеге
асыру процесінде "мүдделердің қақтығысы" ретінде ... ... ... онда ... ... ... ... қолдан жасалған
кедергілерге немесе мүдделі ұйымдар мен лауазымды тұлғалардың заңсыз қысым
көрсетуіне байланысты ... ... ... ... болмай қалады.
Қолданылып жүрген заңдардың шеңберінде мұндай жағдайларды ... одан әрі ... ... ... шетелдік және ... жиі ... ... құқықтық нормаларды әр түрлі оқуды
болдырмау мақсатында барлық заңдарды ресми ... ... заң ... ... ... кеңесіне бекітіп берген орынды
болады.
Монополияға қарсы заңдармен ... ... ... қорғау,
патенттер туралы, технологияларды сатудан, өзін өзі ... ... ... ... ... ... құпия сөз байласуынан,
тұтынушыларға қатысты нұқсан келтіруден, лицензиярдың құқықтарын ... ... ... ... ... лицензиясы бойынша
шығарылатын өнімді көлемін және құрылымын шектелген, өзін-өзі ақтамайтын
келісімшарттардың ... ... және ... ... көрсетілген ставкаларынан бас тарту болып табылатын ... ... ... ... ... ... қарсы құқықтық бақылау жүйесін жүргізу бөлігінде беру туралы
заңдарды ... ... ... ... ... күші нарығы сандық және сапалық көрсеткіштері
бойынша инвесторлар үшін толық тартымды болып табылады. Қазақстаннның ... ... ... деңгейінің әлемдік стандарттары бойынша
салыстыра қарағанда жоғарылығымен, әйелдердің ... ... ... ... бойынша жұмыспен қамтылғандардың
ұтымды бөлінуімен ерекшеленеді. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... күшінің құнын салыстыра
қарағанда ... ... оның ... ... ... Қазақстан
Республикасының еңбек заңдары мен халықаралық ... ... ... ... бойынша төрешілдік бақылауды азайту және
инвесторлардың құжаттарды рәсімдеу үрдісін оңайлату қажет.
Ұлттық ... ... мен ... ... ... ... мейлінше білімді қызметкерлерге де мұқтаж. Инвесторлық визаны
енгізу көзделініп отыр, ол ... ... ... ... мен ... ... ... мен директорлар
кеңестерінің мүшелері, бас менеджерлер) берілетін ... ... ... үшін ... жұмыс күшінің өкілдеріне тиісті лицензия
талап етілетін, олар инвесторлық визаны алуға үміткер ретінде қаралмайды.
Аталмыш визаны ... ... ... бірі ... Республикасы
Инвестициялар жөніндегі агенттігінің негізгі капиталға ... ... ... ... ... ... бірлескен
кәсіпорындар мен Инвестициялар жөніндегі агенттікпен келісімшарттар
жасаспаған жеке кәсіпкерлер салған инвестициялары ... ... ... көрсететін болады. Инвесторлық визаның иелері паспорттық және
кедендік бақылаудан өтудің оңайлатылған тәртібіне ... ... ... ... өте ... инвесторларға арналған көлік және
коммуникациялық қызмет көрсетулер нарығын дамытуға ерекше мән ... мен ... ... ... ... ... ... бұйымдар мен шикізатты халықаралық тасымалдау
кезінде инвесторлардың ... ... ... үшін ... ... ... теңіздік түрінің артықшылығын ... ... ... пайдалана алады. Қазақстанда теміржол және
автомобиль жолдары ерекше маңызды рөлге ие. ... ... және ... ... ... қазіргі уақытта халықаралық осы заманғы
талаптарға жауап бермейді: жүрдек автомагистральдар өте аз, ал ... ... ... етеді. Телефон желілерінің шамадан тыс жұмыс ... және ... ... әлсіз дамуы, ескірген жабдықтар
инвестициялық қызметті жүргізу үшін ... ... мен ... ... және отандық инвесторларға халықаралық сандарттарға
сәйкес көлік және коммуникациялық ... ... ... және ... ... ... ... технологиялық қайта жарақтаудан басқа көлік ... ... ... жалпы қайта бағдарлау және инвесторлардың
Қазақстанның транзиттік мүмкіншіліктерін неғұрлым толық пайдалану үшін
Батыс-Шығысқа ... ... ... ... ... ... түрде
көтеру, жолаушыларға қызмет көрсету ... ... және ... бірге халықаралық іскерлік ортада кең таралған ағылшын және
басқа да шетел ... ... ... ... ... Бұл үшін
көліктік және коммуникациялық қызмет көрсетулер ... ... ... ... ... ... ... талап етіледі.
Инвесторлар үшін қаржылық есептің сыртқы аудитінің қалыпты ... ... ... ... ... факторларының бірі
болып табылады. Инвесторларға халықаралық стандарттарға сәйкес қажетті
банктік және қаржылық ... ... ... ... ... ... Банк жүйесін одан әрі реформалау, екінші ... ... ... ... нормалары) қол ... ісі ... ... көзі банктік жүйеде шоғырландырылған ... ... ... ... ... экономиканың нақты секторына аудару
коммерциялық банктердің келесідей позитивті өзгеуіне алып келеді және мәнді
мүмкіндік береді: ... ... ғана ... ... қатар
инвестициялауға бағыттау; банктердің жаңа инвестициялық технологияларын
пайдалану; ... ... ақша ... ... ... банктік
тәуекелдерді төмендетудің тиімді механизмдерін енгізу; банкте барлық ұқсас
қызметтерді бағыттау – несиелеу, инвестициялау, ... ... ... банк ... қаржыландыратын кәсіпорындардың
менеджментіне енгізу; менеджментті түбегейлі жетілдіру.
Қазіргі уақытта республика аумағында ... ... ... ... ... ... талдамалық, статистикалық,
болжамдық, әлеуметтік және өзге де ақпараттық материалдарды ұсыну жөнінде
қызмет көрсетулер жеткіліксіз ... ... және ... ... ... ақпаратының шамадан тыс жабықтығына немесе оған шектеулі
қол жеткізудің ... тап ... ... ... ... ... нақты, жедел және сапалы деректерді
ұлттық қауіпсіздік талаптарын ... ... және ... сақтай отырып алуы үшін іскерлік ақпараттың бәсекелес нарығын
құру қажет.
"Инвестициялар туралы" заңға ... ... ... қатысты барлық нормативтік актілерге, сот шешімдерін,
сондай-ақ заңды ... ... ... олардың жарғылары туралы,
жылжымайтын ... ... ... ... туралы, коммерциялық
құпия болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету керек. Жұмыс істеп тұрған ғылыми-
зерттеу, консалтингтік және өзге де делдалдық ұйымдар инвесторларға ... ... ... отырып берілетін іскерлік ақпараттың сапасы мен
сенімділігін елеулі ... ... ... ... және ... атқарушы органдар инвесторларға олардың
сұрау салулары мен ... ... ... ... қызмет көрсетулерді
ұсынуға қабілетті шағын және орта кәсіпорындардың базасында жаңа ... ... мен ... ... ... мен ... ... тиіс. Бұл әсіресе инвестицияларды салу үшін ... ... ... ... ... ... оларға арнайы экономикалық
аймақтар жатады.
Инвесторларды ... ... мен ... ... ... ... жедел
ақпараттық қамтамасыз ету үшін бұқаралық ақпарат құралдарының ... ... ... ету, ... ... ... ... жаңа ақпараттық технологиялар мен желілерді, оның ... кең ... ... ... пайдалану кең ауқымға ие
болады. Инвесторларға іскерлік ақпаратты беру ... ... және ... ... инвесторлардың ұлтын ескере отырып ... ... ... және ... да ... ... мейлінше белсенді пайдалану
қажет.
Қазақстандағы әлеуметтік қызмет көрсетулер нарығы әлі де ... ... және ... ... ... ... ... инвесторлардың тыныс-тіршілігі үшін жоғары жайлы, жақсы
жағдайларды ... ету және ... ... ... ... және
қонақжайлылығымен тартымдылығы деңгейін көтеру үшін ... ... ... ... қажет.     Республиканың шетелдік инвестицияларды
салу үшін мейлінше қызығушылық ... ... ... ... ... ... одан әрі дамытуға жәрдем көрсету керек. Бәрінен
бұрын, Астанада, Алматыда, Батыс ... ... ... ... экономикалық аймақтарда ерекше дамыту қажет. Инвесторлардың
Қазақстанға назарын аудару ... ... ... ... ... ... алуды, сондай-ақ коттедждер мен басқа да ... ... ... ... сату-сатып алу бойынша қызмет көрсетулерді қоса
алғанда, тұрғын үй нарығында салауатты бәсекелестікті дамыту қажет. ... ... ... ... ... ... балалар мекемелерін,
орта және жоғары оқу орындарын дамыту ісін қолға алу керек.
Инвесторларды тарту үшін бос уақытты, түрлі ойын-сауық ... ... аң ... және ... ... саласын қалыптастыру мен
дамытудың ерекше мәні бар. Сондай-ақ елдің ішінде де, сол секілді шет елде
де қазақтар мен ... ... ... да ... тарихын, ұлттық
дәстүрлер мен рухани мәдениеттерінің ... ... ... ... ... ... ... және өзге де шараларды өткізудің
мәні аз емес. Өзіндік табиғи кәсіпшіліктерді: ұста және тері илеу ... ... ... және т.б. ... ... мен ... қолдау
көрсету керек. Шетелдік инвесторларға әлеуметтік қызмет ... ... ... және орыс ... ... және ... да ... тілдерін
мейлінше белсенді пайдалану қажет, ол үшін қызмет көрсететін персоналды
тиісті тілдік ... ... ... ... және ... ... ... қауіпсіздікті қамтамасыз етудің үлкен мәні бар.
Инвесторлармен интербелсенді диалогтың негізгі тетіктері ... ... ... ... ... ... Шетелдік инвесторлардың кеңесі, шетелдік инвесторлардың
қатысуымен Қазақстан ... ... ... ... ... ... іскерлік кездесулер мен келіссөздер болып
табылады.
Қазақстанда қаржы ресурстарын жұмылдыру мен ... ... ... ... ... тиімді тетігі ретінде қор
нарығын қалыптастыру мен дамыту үшін барлық жағдай мен алғышарттарды ... Бұл тек ... бар ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін ғана емес, ... ... және ... инвесторлардың келуіне қосымша алғышарттар
жасау үшін қажет.
Инвесторлардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету
тұрғысында ... ... ... ... Ішкі қор нарығын қорғаудың
пәрменді тетіктерін құру қажет, олар ... ... ... ... ... сондай-ақ оларды өз басымдықтары мен
міндеттерін негізге ала отырып қайта бөлуге ... ... ... ... ... ... ... және арттыру қажет. Халықаралық рейтингтік агенттіктермен
ынтымақтастықты дамытып, Қазақстанға шетелде берілетін елдік ... ... және ... ... ... ... және ... халықаралық орталықпен бірлесіп, Қазақстан Республикасының
аумағында жұмыс ... ... ... ... ... түрде
жүргізу арқылы елдің инвестициялық ахуалы мониторингінің жүйесін құру
керек.
Халықаралық талаптарға бейімделген және ... ... ... ... пайдаланатын ұлттық рейтингтік жүйені қалыптастыру
көзделініп ... Бұл ... ... рейтингтік агенттерімен
ынтымақтастық жасау көзделінуде. Ұлттық рейтингтік жүйені құру ... ... ... ... мүмкіндік беріп, оларға
мүмкін несие берушілер мен инвесторлардың назарын аударуға ... ... ... ... ... және отандық басылымдардың және
зерттеу орталықтарының ... оның ... ... мен ... ... өз ... инвестициялық
тартымдылығының ұйымдастыру мен жүргізуінің де мәні аз ... ... ... жүргізу, инвестицияларды
көтермелеу және ... ... ... ... ... жасасу,
халықаралық инвестициялық ынтымақтастықты жолға қою кезінде Қазақстан
экономикасына жаңа ... ... мен ... ... ... ... молайту үшін жүйелі әдістер бола ... ... ... және ... ... болып келеді, бұл
шектеулі қаражатты, күш-жігер мен уақытты шашыратып ... ... көзі ... ... басымдылығы тұрғысынан жекелеген
елдер мен ... ... ... ... ... ... тарту жөніндегі қызметті селективизациялау, іріктеп алынған
инвестор компаниялармен ... ... ... ... ... ... ... тартуды
жандандыру үшін елді үш негізгі топқа бөле отырып ... алда ... ... ... $100 млн. ... ... ... бар елдер
кіретін болады, жылына орташа есеппен соңғы бес жыл бойы ... ... ... ... ... ... сондай-ақ инвестициялау үшін
жоғары әлеуетті мүмкіншіліктері бар елдер енетін болады. Атап айтқанда, бұл
топқа АҚШ, Ұлыбритания, Германия, ... ... ... мен ... алады. Екінші топқа 50 млн.-нан 100 млн. ... ... ... ... ... ... 5%-дан 10%-ға дейінгі көлемде инвестиция
орналастыратын елдер, сондай-ақ осы топтың деңгейінде инвестициялау ... ... бар ... ... Оның ... атап айтқанда, мына
Еуропа елдері кіре алады: Швейцария, Италия, Белгия, Люксембург, ... ... ... сонымен қатар Азия елдері: Гонконг (ҚХР),
Сингапур, Корея Республикасы, Қытай; ... ... ... ... ... 5 миллионнан 50 млн. долларға дейін немесе ТШИ-дің жалпы көлемі ... %-ға ... ... ... салатын елдерден, сондай-ақ осы топтың
деңгейінде ... ... үшін ... мүмкіншілігі бар елдерден тұрады.
Үшінші топқа мынадай елдер кіре ... ... ... ... Ресей; Азияда: Малайзия, Индонезия; Америкада: Чили, Бразилия,
Мексика; басқа елдер: ОАР, Израиль, Таяу және Орта ... араб ... ... ... шет ... ... Республикасының дипломатиялық
миссияларын қатыстыра отырып, ... ... ... ... ... жүзеге асыру және деректердің мамандандырылған банкін
қалыптастыру ісі қолға алынуы ... ... ... ... ... осы елдерде ТШИ-дің құйылуын ұлғайту үшін ... және ... ... ... ... ... ... керек. Сондай-ақ Қазақстанның мүмкін ... ... осы ... ... ... ... және негізгі
бәсекелес елдерді айқындау керек. ... ... ... ... ... ... елшіліктерінде тікелей инвестицияларды тарту үшін
жауапты және Қазақстан Республикасының Инвестициялар жөніндегі агенттігімен
тығыз іс-қимыл ... осы ... ... ... істейтін
мамандарды бөлуді көздеу қажет [60].
Ғылыми-техникалық прогрестің, әлемдік экономиканың, жекелеген салалар
мен орта және ұзақ мерзімді ... ... ... кең ... ... ... үлкен маңызға ие болады. Бұл
интеграциялау процестерінің ... ... ... ... ... ... пайдалы нарықтық орындар мен ... ... ... мен ұлттық экономиканың ... ... ... береді.
Қазақстанда өз дамуының болашағы бар нысаналы салалар мен өндірістерде
мұқият маркетингтік зерттеулер ... ... ... ... ... ... тікелей инвестицияларды тартуға арналған басым секторлардың
тізбесі мен ... ... ... ... ... ... болады. Сондай-ақ нысаналы салалар мен өндірістер бойынша
деректер банкін одан әрі ұлғайту мен құру ... ... ... тартуды жандандыру мақсатында ішкі және
сыртқы нарықтарда іріктеп алынған компаниялармен ... ... ... жұмыстың тиімділігін арттыру үшін, сондай-ақ отандық және шетелдік
компаниялар бойынша ... ... ... ... ... ... ... негізінде жекелей алғанда әрбір бөлініп алынған компаниямен
өзара іс-қимылдың арнаулы бағдарламаларын жасау керек. Атап ... ... ... ... ... ... ... мүдделілік танытқан шетелдік компаниялардың ... ... мен ... ... ... ... ... шетел мемлекеттерімен қазіргі уақыттағы екіжақты
инвестициялық ынтымақтастығын дамытудың негізгі ... ... ... және өзге де ... ... тұлғалардың ресми
сапарларының шеңберіндегі келіссөздер, ынтымақтастық бойынша бірлескен
үкіметаралық комиссиялар, ... ... және ... ... келісімдер, елшіліктер мен дипломатиялық миссиялардың қызметі болып
табылады. Шет елдермен инвестициялық ынтымақтастықты дамыту үшін Қазақстан
Республикасының инвестицияларды ... және ... ... ... ... ... үлкен мәні бар.
Қазақстанға тікелей шетелдік инвестициялардың құйылуын ... ... ... ... ... ... қажет.
Ынтымақтастық бойынша бірлескен Үкіметаралық комиссиялардың, бәрінен бұрын,
таңдап ... ... ... ... ... ... Олардың
жұмысының нәтижелілігін арттыру үшін ... ... ... ... кеңестер құру орынды болып табылады, олардың құрамына
әлеуетті инвесторлар да, ... ... ... ... жатқан
инвесторлар да, сондай-ақ инвестицияларға ... ... ... беретін
мемлекеттік органдарының өкілдері де кіре алады. Оларды Қазақстан
экономикасына ... ... ... маңызды құралы ретінде қарай отырып,
инвестицияларды көтермелеу және өзара қорғау туралы екіжақты келісімдерді
жасасу жөніндегі ... ... ... ... келісімдер, бірінші
кезекте жоғары инвестициялық мүмкіншіліктері бар және ... ... ... ... ... ... ... болады. Қолданылып жүрген инвестицияларды көтермелеу және өзара
қорғау туралы келісімдердің барлық ... іс ... ... ... ие ... Осы ... ... осындай келісімдерді іске асырумен
тікелей байланысты мемлекеттік ... ... ... оқу ... мен ... жүргізілетін болады. Тікелей
инвестицияларды тартудың тәжірибесімен ... ... ... ахуал мен заңдардың ... ... ... ... ... ... ... зерделеу
мақсатында инвестицияларды қолдау және мамандарды өзара ... ... ... ... ... агенттіктермен
ынтымақтастықты жандандыру керек. ... ... ... ... әлеуетті инвесторлардың мейлінше кең шеңберінде шығудың арналары
болуға ... ... және ... инвестициялық қорлармен,
трасттармен, сақтандыру компанияларымен, инвестициялық ... ... да ... ынтымақтастықты жолға қою үлкен маңызға ие болады.
Қазақстанға тікелей шетелдік инвестицияларды тарту ... ... ... ... жұмыстың тиімділігін арттыру қажет.
Қазақстанның халықаралық қаржы ұйымдарымен (Дүниежүзілік банк,
Халықаралық валюта ... ... ... құру және даму ... Азия ... ... даму ... және басқалар), сондай-ақ донор елдермен
ынтымақтастығы табысты дамып ... ...... ... ... қамтыған қаржы дағдарысының жағдайында сенімін сақтап дамып келе
жатқан рыноктардың бірі. Сонымен бірге ... ... ... келе
жатқан елдерге жеке капиталдың құйылуына жәрдемдесудің өзіндік тәжірибесі
жинақталған, бұл ... ... ... ... тартуды жандандыру кезінде пайдалы болуы мүмкін. Атап
айтқанда, ... келе ... ... жеке ... ... ... банк ... жылдары өзінің кепілдік құралдарының екі түрін:
несие тәуекеліне ішінара кепілдік беруді және ... және ... ... ... ... ... ... Халықаралық
инвестициялық ынтымақтастықты кеңейту, Қазақстанның инвестициялау саласында
халықаралық ұйымдарға белсенді қатысуы мен ... ... ... ету ... Қазақстанның жекеменшік секторын, инфрақұрылымдары
мен әлеуметтік саласын дамытуға басым ... ... ... және іске асыру бойынша халықаралық қаржы ұйымдарымен және донор
елдермен ... одан әрі ... ... ... ... ... және ... жобаларды әзірлеу мен іске ... ... ие, бұл үшін ... ... ... құру қажет.
Саяси және реттелетін тәуекелдердің кепілдіктері кәсіпорындардың
акцияларын сатып алу және ... ... ... түрлері
жөніндегі операцияларды қоспағанда, инвестициялардың барлық түрі үшін
беріледі. ... ... ... ... ... халықаралық агенттік (MIGA) кепілдендіруі мүмкін. Екінші жағынан,
қаржыландыру белгілі бір ... ... банк ... ... ... ... және бұл ... мәнісі бойынша, инвестициялық жобаның
барлық қаржыландырылуына қолданылады. Инвестициялар жөніндегі агенттік
шағын ... ... үшін ... ... мен ... ... ... халықаралық қаржы және экономикалық ұйымдармен ... ... ... ... ... ... отыр.
Қазіргі уақытта тұрақты жұмыс істейтін жарнамалық-ақпараттық
жұмыстар жүргізуге арналған негізгі тетіктер – ... ... ... ... ... цифрлармен" атты
қалта анықтамалығы, ҚР Инвестициялар жөніндегі агенттігінің бюллетені және
басқа да жарнамалық және ... ... ... ... ... Инвестициялар жөніндегі агенттігінің елдің түрлі бөліктерінде
аймақтық бөлімшелерінің немесе агенттерінің ... ішкі ... ... ... жүргізуге тежеу жасайды. Тұрақты түрде жұмыс
істейтін отандық және шетелдік инвесторлар мен басқа да ... ... ... ... және ... ... отыратын жарнамалық-ақпараттық
жүйені құру қажет. Қазақстан Республикасының министрліктері мен басқа да
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... анықтамалық, статистикалық және талдау материалдарын ұдайы
жаңартуды қамтамасыз ету көзделініп ... Жаңа ... ... ... ... инвестициялық жобалар үшін инвесторларды атаулы
түрде іздеуді ұйымдастыру қажет. Инвесторларға арналған ... ... ... ... ... үшін ... Инвестициялар жөніндегі агенттігімен "Қазинвест" РМК-ға
техникалық көмекті ... ... ... ... ... ... ұйымдармен келіссөздер жүргізу көзделіп отыр. Алда ... ... ... ... ... үшін ... ішінде мүмкін
инвесторлардың нысаналы тобын бөліп алу мақсатында тікелей инвестициялардың
ішкі ... ... ... ... ісі тұр. Қазақстанның орасан
зор аумағы мен бюджет қаражатының шектеулілігі әрбір облыс ... ... ... ... ... аймақтық
бөлімшелерін құруға мүмкіншілік бермейді. Осыған ... ... ... желісіндегі ақпараттық торап елдің ішінде жарнамалық-ақпараттық
жұмысты жүргізуде маңызды рөл атқаратын ... ... ... ... сол секілді республикалық және жергілікті бұқаралық
ақпарат ... ... де ... ... іске қосылатын
болады.
Іскерлік топтарына инвестициялық саясатты түсіндіру үшін, сондай-ақ
шетелдік және отандық инвесторларға жұртшылықтың ... ... ... ... ... ... инвестициялық қызметті жүзеге асыру
мәселелері бойынша аймақты семинарларды, конференцияларды, дөңгелек столдар
мен ... ... ... ... ... ... бірлесіп, сондай-ақ республиканың облыстарындағы инвестициялық
мүмкіншіліктер туралы ақпаратты беруді ұйымдастыру ісі де қолға ... ... ... үшін ... беру ... ұйымдастыруға,
сондай-ақ инвестицияларды салу үшін ... ... ... ... ... халықаралық тұсаукесерлік ... ... ... мән ... ... ... ... агенттігінің екінші
деңгейдегі банктермен, атап айтқанда елдің аумағында өзінің ... ... ... ... ... жаңа ... ... ерекше
мән беріледі. Мұндай ынтымақтастық инвесторларға банктердің қаржылық
мүмкіншіліктерін пайдалана отырып, нақты ... ... ... іске ... ... ... көрсеткен болар еді. Қазақстан Республикасының
Инвестициялар жөніндегі агенттігі мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... және ... арттыру үшін арнаулы оқу бағдарламалары мен ... ... ... ... ... белсенді тікелей маркетинг жүргізу жолымен
тікелей шетелдік инвестицияларды тартуды жандандыру қажет. Елдің шет елдегі
Қазақстандағы инвестициялық ... ... ... ... ... ... стратегиясын әзірлеу қажет. Бірінші
топтағы әрбір ел бойынша әлеуетті инвесторларды ... ... ... мен ... ... ... Қазақстанға іссапарын
ұйымдастыруды инвестициялық ... іске ... ... ... ... ... ... көрсетуді қоса ... ... ... ... ... ... ... топтағы елдердегі
маркетингтік бағдарламалар "Интернеттің" кең ауқымды желісіндегі ақпараттық
торапқа, "Қазинвест" ... ... ... ... ... агенттер мен кеңесшілердің рөлін ... ... ... ... мәселелері бойынша екіжақты іскерлік кеңестерді
қалыптастыра және ... ... ... ... ... ... Үкіметаралық комиссияларды жандандыруға үлкен мән беріледі. Ірі
инвестициялық форумдар, конференциялар, ... мен ... ... және жергілікті атқарушы органдардың ... ... ... ... үшін қосымша ... ... ... ... және ... ... ... бойынша
Қазақстан Республикасының Сыртқы істер ... ... ... бағдарламалар әзірлеу керек. Бағдарламаның қолданылу кезеңінде
бұл елдерде Қазақстан Республикасы Инвестициялар жөніндегі агенттігі мен
"Қазинвест" РМК ... құру ... ... жүзеге асыруда Қазақстан Республикасының тиісті ... мен ... ... ... рөл ... ... ... тұтастай алғанда Қазақстанның аумағында
шетелдік инвестицияларды салу үшін қажетті негізгі жағдайларды ... ... олар үшін ... қорғау жөніндегі заң кепілдіктері,
отандық инвестицияларға қарағанда бірдей ... ... ... ... және ... ... ... және шетелдік
кәсіпорындарды тіркеудің рәсімін оңайлату, жер мен ... ... алу ... кәсіпкерлік қызметтің еркіндігі көзделінген. Шетелдік
және отандық инвесторлардың ... жер ... ... ... салуда мейлінше үстем сала болып қалып ... ... ... ішінде бұл салада қажетті заң және инвестициялық қызметті
мемлекеттік ... ... ... жылы экономиканың басым секторларына тікелей инвестицияларды
мемлекеттік қолдаудың қажетті нормативтік құқықытық актілерінің ... мен ... және ... ... мүмкіндік берген "Тікелей
инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы
қабылданды. Тікелей инвестицияларды мемлекеттік ... ... одан ... үшін заң ... ... ... "Шетелдік инвестициялар туралы"
Заңның талаптарына сәйкес кәсіпорындардың шетелдің қатысуымен ... ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету
мүддесінде тыйым салынатын аумақтарды әзірлеу және заң тәртібімен белгілеу
көзделіп отыр. ... ... ... ... ... ... немесе тыйым салынатын салалар мен ... ... ... Халықаралық құқықтық нормаларды ескере ... ... ... ... ... ... ... туралы нұсқаулықты, санитарлық-эпидемиологиялық бақылауды
жүргізудің қағидаларын зерделеу және қайта қарау ... ... ... мен ... үшін ... ресімдеуі олардың нотариалдық
рәсімдерін жетілдіру талап етіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... түрде күшін жою немесе толық жаңалау қажет. ... ... және ... мен ... қалаларының әкімдеріне
олардың аумағындағы ведомстволық бағыныстағы аумақтарға тауарлар мен қызмет
көрсетулерді өндіруді дамытуға тікелей инвестицияларды ... ниет ... және ... ... ... әзірлеуге, жасауға
және олардың талаптарының атқарылуын бақылауға құқық беру қажет.
Салық жеңілдіктерінің ... ... ... ... ... ... қысқартуға және Қазақстан Республикасы
Инвестициялар жөніндегі ... ... ... ... тәртібін оңайлатуға әкелді. Жаңа тәртіптің
негізгі идеясы негізгі капиталға инвестициялардың көлемі бойынша жобарларды
шектеу болды. ... ... ... ... ... одан әрі жетілдіру, транспаренттілігі мен ашықтығын қамтамасыз ету
қажет. Жеңілдіктер мен преференцияларды берудің тәртібін одан әрі жетілдіру
талап ... Екі ... ... ... ... ... тиесілілігін және тікелей инвестициялардың көлемін белгілеу
арқылы жеңілдіктерді берудің қолданылып жүрген ... ... ... бар және көп үміт ... ... аймақтардың деңгейінде ауыл
шаруашылығынан бастап дайын өнімді өткізу ... ... ... ... толық қамтитын инвестициялық жобалар ... ... үшін ... ... мен ... ... ... құрған орынды [61].
Мемлекеттің инвестициялық тәуекелдерді сақтандыру жүйесін жетілдіру
қажет. Инвестициялау практикасындағы болған өзгерістер, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... жүйесін
құру мен дамытудың қажеттігін көрсетеді. Сақтандыру қызметі нарығын дамыту,
қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру компанияларымен сақтандыру өтеулерін беру
туралы келісімдер жасауда қолдау көрсету ... ... ие ... ... ... ... коммерциялық емес (саяси) тәуекел мен
қажетті консультативтік қызмет көрсетулерді ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Инвестицияларды саяси тәуекелдерден сақтандыру мақсатында шетелдік
инвесторлардың ... ... ... ... да осы ... ... ... қаупін жою болып табылады.
Шетелдік инвестицияларды инфрақұрылымды дамытуға жұмылдыру ... ... ... ... мен іске асыру процесін одан
әрі ... ... Бұл ... оны әзірлеудің сатысында Қазақстан
Республикасының Инвестициялар жөніндегі агенттігінің қатысуының ерекше мәні
бар. Сондай-ақ ... ... ... жаңа ... ... ... де ... мәнге ие болады, атап айтқанда, тікелей
инвесторлардың ... ... ... ... бизнес-инкубаторлар
мен басқа да ұйымдастыру нысандарын ұйымдастыру арқылы жүзеге асыру керек.
Қазақстанда өз қызметін дамытқан көптеген инвесторлар мемлекеттік
органдардың тарапынан, ... ... ... ... ... ... жасалған тосқауылдарға кездеседі. Инвесторлардың ағымдағы
мәселелерін шешудің тиімді жүйесін құру қажет. Омбудсманның қызмет ... ... ... ... тарапынан қиянат жасаудың жолын
кесуге және дауларды сот тәртібінен тыс шешуге ... ... Осы ... ... Қазақстан Республикасының Инвестициялар
жөніндегі агенттігі, оған заң тәртібімен қосымша өкілеттіктер ... кез ... ... ... актілерді және инвесторлардың
заңды құқықтарына қысым жасаушы ... оны ... ... ... ... тыс ... тоқтату және болдырмау жөніндегі ... ... ... тап ... ... ... проблемаларды анықтау мақсатында
шетелдік және отандық ... ... ... салуды жүргізу қажет. Бұдан
басқа инвесторлардың ... ... ... ... ... ... ... мен оларды шешуде қолданылып жүрген заң және
нормативтік құқықтық актілерді жетілдіру жолын іздестіру, ал ... ... жаңа ... құжаттар әзірлеу қажет.
Әлемдік тәжірибені ескере отырып құрылған ... ... ... агенттігі өзінің инвестицияларға жәрдем етуі
бойынша агенттіктің дәстүрлі модельдер сипатына ие болды ... ... бар, ... ... ... және ... ... Азияда
(Малайзия) қабылданған модельдер). Осы модельдердің ... ... ... ... ... ... моделінде (investment
promotion) жеңілдіктерді, бәрінен бұрын салықтық сипатындағысын берумен
толықтырылған.
Шетелдермен ... және ... ... ... ... деңгейде сауда және экономикалық ... ... ... ... Соңғы уақытта комиссиялардың
мәжілістеріндегі өзекті мәселелердің бірі тікелей инвестициялар ... ... ... ... ... Инвестициялар жөніндегі агенттігінің тікелей
инвестицияларды тарту мен оны ... ... ... рөлін күшейту
қажет. Агенттік айтарлықтай өкілеттіктер мен тиісті мәртебеге ие ... ... ... ... институционалдық дамуы үшін
инвесторлармен ... ... ... қою мен оның ... нысандарын
өркендетудің үлкен мәні бар.
Әрбір аймақ пен жекелеген елдер бойынша деректер банкін құра отырып,
арнаулы талдау және ... ... ... ... ... осы ... ТШИ-дің құйылуын молайту бойынша нақты
ұсыныстар мен жетекші инвестор елдер ... ... ... ... Дания,
Венгрия және Польшаның тәжірибесі бойынша Қазақстан Республикасының
шетелдегі ... мен ... ... мүмкіншіліктерін
пайдалана отырып Қазақстан ... ... ... шетелдік өкілдерінің кеңейтілген және тиімді желісін ... ... ... және тиімді іске асыру үшін жеткілікті
деңгейде қаржыландыруды қамтамасыз ету ... ... ... және
экономиканың басым секторлары саласында тиімді тікелей ... ... ... ... үшін бәрінен бұрын Қазақстан Республикасы
Инвестициялар жөніндегі агенттігінің қызметін ... ... ... етіледі. Бюджеттік қаражаттың шектеулілігі жағдайында тікелей
инвестициялар ... ... ... ... үнемдеу, ұтымды пайдалану
және нысаналы жұмсау жөнінде шаралар қабылдау қажет.
Көптеген инвесторлар, орталық және жергілікті ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдаудың
қолданылып жүрген жүйесін, инвестициялық өтінімдерді беру және ... ... ... алу, ... ... ... ... кезінде экономиканың басым секторларына ... ... беру ... ... Қазақстан Республикасы
Инвестициялар ... ... ... ... ... ... түрде анық түсінбейді. Инвесторлардың, орталық және
жергілікті атқарушы органдардың мемлекеттік ... ... ... ... ... бойынша біліктілігі мен
құзырлық ... ... ... ... оқу ... қатысуымен оқу процесі мен
бағдарламаларына экономикалық, қаржы және заң ... ... ... ... ... курстар мен бағдарламалар, сондай-ақ
отандық және ... ... үшін ... мерзімді курстар мен
семинарлар әзірлеуді және оқу үрдісіне енгізу ісін ... алу ... ... ... ... ... ... бірлесіп орталық және ... ... ... ... ... оның ішінде салық және кеден органдарының
қызметкерлері үшін ... ... ... ... ... арнаулы курс ұйымдастыру керек. ... ... ... ... ... РМК және ... ... істер министрлігінің ... ... ... ... ... елшіліктер мен дипломатиялық
өкілдіктердің қызметкерлеріне арналған тікелей инвестицияларды ... ... ... ... ... экономикасына тікелей инвестициялар тартуды жандандыру үшін
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... мен беделін одан әрі көтеру ... ие ... Осы ... оқу ... ... ... ... үшін тікелей инвестицияларды табысты тартып жатқан ... ... ... осы ... ... ... ... мен тағылымдамадан өтуді ұйымдастыруды көздейтін арнаулы
бағдарлама әзірлеу қажет [62].
Шетелдік инвестицияларды тарту үшін ... ... ... ... ... отырып, бірқатар ұсыныстар айтуға болады:
– инвесторларды арнайы қолдау қызметін құру, бұл оларға өз
жобаларын іске асыру барысында ... ... ... еңбек нарығындағы реттеу және т.б.) шешуге көмектесе
алады және ... ... ... ... ... ... тартысты мәселелерді шешуге көмек
береді, ал бұл елдің ... үшін ... ... инвесторлар үшін мемлекеттік гранттарды ұсыну (жұмыс күшін
жалдауға, ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізуге, ... ... ... ... елге таза ... басталатын
инвестициялардың келуіне ықпал жасай ... ... ... ... инвестициялар салықтық жүктемеге сезімтал болғандықтан,
қолда бар инвестициялық преференцияларды ұлғайтуды, сондай-
ақ, ... ... ... ... қарым-
қатынастарын жақсарту мүмкіндіктерін қарастыру қажет;
– келіссөздерді жүргізу, өндіріспен танысу, мәмілелер ... ... ... ... мен ... ... ... ішінен жоғары ... ... ... ... үшін визасыз режим
мәселесін пысықтау қажет. ... ... ... ... өту үшін Инвестиция комитетінің
шақыруы негіздеме болып табылады;
– шетелдік инвесторлардың қызметімен байланысты ... ... ... ... ... мен оның ... инвестициялық
ахуал мониторингі жүйесін қалыптастыру қажет.
Инвестициялық саясаттың ұтымды ... ... үшін ... ... ... мұнай-газ қоры, мемлекеттік несие ұйымы ... ... мен ... мән ... ... ... және ... тарту арқылы ұсынылатын инвестициялық ... ... ... ... ... сараптама негізінде жобалардың техника-
технологиялық, бағалық және құқықтық ... ... ... ... әріптестермен институционалдық негізде өзара іс-қимылдар
ерекше мәнге ие, бұл шетелдік инвесторларға жіті ... ... ... Оған ... 1998 жылдан бері жұмыс істейтін ... ... ... ... ол мемлекеттік деңгейде шетелдік
инвесторлардың мүдделерін қорғауды ... және ... ... Бұдан басқа, инвестицияларды мемлекеттік қолдау шараларының
бірі ретінде ... ... даму ... арқылы жобаларды
қосымша қаржыландыруды атап өткен жөн. Олардың қызметінің негізгі мақсаты –
барлық ... ... ... мен қолдау жүйелерін құру ... ... ... ... ... ұлттық экономиканы
әртараптандыруға жәрдемдесу болып табылады.
Тікелей инвестицияларды қолдауды ... ... ... ...
инвестициялар бойынша Мемлекеттік Комитет болып табылады. Ол Қазақстанға
тікелей инвестицияларды ... ... ... инвестициялық
жобаларды жүзеге асыру бойынша мемлекеттік органдардың қызметін ... ... және ... ... алуды қамтамасыз ету,
инвестициялық жобалардың іске асырылуын бақылауды жүзеге ... ... ... Шетел компанияларында өндірістік қызметпен
айналысуға және өз табыстарын ... ... ... беретін
ережелерді жеңілдету керек. Бұл саладағы маңызды шара инвестор ... ... ... ... ... ... шарт болып
табылады. Барлық жеңілдіктер мен преференциялар осы келісімде толық және
нақты көрсетілген. Келісім ... ... ... ... бюрократиялық процедуралардан босатады. Сонымен қатар, шетел
компанияларының табыстарын ... ... ... ... күшейту
керек. Жекешелендіру процесі шеңберінде әрекет ... ... ... ... ... құру үшін ... портфельдік
инвестициялардың валюталық айырбас принципін қайта қарастыру ... ... үшін ... ... шеңберін анықтау және шетел
инвесторларымен мүліктік құқыққа ие болуы үшін алғашқы және ... ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасының басым
салаларына шетел капиталын тартуды ынталандыру үшін ... ... ... қаржылық емес әдістерді де қолдану ... ... ... ... ... жалпы қолайлы орта құру, қажетті
өндіріс факторларымен, ақпаратпен, ... ... ... әр ... ... қызмет көрсетудің дамуын қамтамасыз ете
отырып, нарықтық инфрақұрылымның ... да ... құру ... ... ... ... ... саясатты жүзеге асырумен
байланысты қызметтерді ... үшін ... ... ... ... құру қажет:
– жобалық қаржыландыру және кеңес берушілік көмек ... Оның ... ... ... ... ... жасау, кеңес берушілік, техникалық
көмек көрсетуді жүзеге асыруда қызметтің бағытын анықтау;
– шетел ... бар ... ... және шетел
фирмалары мен компанияларын аккредитациялау үшін ... ... ... ... ... мен ... заңнамалық
база, салықтық жүйе, инвестициялық саясат бойынша
мәліметтер банкін құру және бұл ... ... ... ... ету ... шетел
капиталы бойынша ақпараттық орталық құру.
Жоғарыда айтылған шаралар, мемлекеттің шетел капиталын ... ... ... жол ашады. Ол шетел инвесторлары мүддесімен
ұлттық мүдделердің байланыста болуына көмек береді.
Шетел капиталын тарту саясаты Қазақстан ... ... ... бет ... Бұл стратегияда ұзақ мерзімді перспективадағы
құрылымдық қайта ... ... ... ... ... ... басым салаларында жеке секторлардың дамуында маңызды орынға ие
болуы қажет, болашақта жағымсыз процестердің болуына жол бермеуі тиіс.
Инвестицияны ... ... бір ... ... ... ... ұлттық экономиканы әртараптандыруға көмектесуге бағытталған
мемлекеттік ... ... ... ... қаржыландыруды атап айту
керек. Ел ... ... ... мен ... ... ... ... Қазақстанның ... өз ... ... ... ... (ӘКК) маңызды рөл атқарады. Әр ... ... қоса ... ... ... берілген мемлекеттік активтерді
басқаратын аймақтық даму ... ... ... етеді. ӘКК ұлттық
компания мәртебесінде ... және ... ... асыруға
инвестицияларды тартатын генератор ретінде қызмет атқарады. ... ... ... ... ... ... шетелдік технологиялар мен отандық шикізаттарды қолдана отырып
шығарылатын өнімдердің бәсекеге ... ... ... ... ... ... алады.
Инвестициялық іс-әрекет әлеуметтік факторларды ескере ... онда ол ... ... ... негізгі себептердің біреуі
болып табылады. Сондықтан да экономиканы, соның ішінде ... ... ... соның негізінде "әлеуметтік және экономикалық
кұрылымдарды қате қалыптастырып, ескеріп отырғанда ғана дүниежүзілік және
аймақтық ... ... ... ... тартымды екенін
ескере отырып, әлеуметтік саланы, инфрақұрылымды дамытуға бағытталған
инвестицияларды тартуды ... алу ... Бұл ... яғни экономиканың
әлеуметтік бағыттылығын күшейтуде мемлекеттің ролі ерекше. Сонымен қатар
шетел инвестициясын ... ... ... тағы да бір тиімді әрі озық
әдістеріне муниципалдық құнды қағаздар шығару ... ... ... ... ... кағаздардың тиімділігін ескере отырып,
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... арттыратын негізгі тетік екенін атап өткен жөн.
Инвестициялық процесті пайда табу ... ... ... ... ... ... ... үдемелі индустриалды-инновациялық даму бағдарламасына
сәйкес шикізат емес секторларына инвестицияларды тарту ... ... ... ... ... тікелей шетел инвестицияларды
тартудың жалпы және жекелеген жолдарын қарастыру іске асырылады. Әлеуетті
шетел ... ... ... ... ... Бұл мақсатта:
– Қазақстан экономикасына шетел инвестицияларын тарту мен шетел
инвесторларының құқықтары мен мүдделерін қорғау бойынша ... пен ... ... қызметін бақылау мен реттеу
мақсатында ҚР ... ... ... ... ... инвестицияларын тартуды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... мақсатты инвесторларды іздестіру мен анықтау;
– әрбір инвестормен жұмыс істеу үшін «жол ... ... ... ... қарастырылады.
– Бұдан басқа Қазақстанның тартымды инвестициялық имиджімен
жұмыстар да жалғастырылады:
– ақпараттық-презентациялық іс-шараларды өткізу;
... ... ... ... ... ... қатар, шетел инвесторларын тартуға бағытталған Сыртқы істер
министрлігінің де жұмыстарын күшейту қарастырылған [63].
Осы ... ... ... ... ... ... қызметінің тағы да жоғары деңгейде іске асуына мүмкіндік
туады. ... ... ... үшін ... және ... ... ... тартқан жөн. Инвестиция саласын айтарлықтай жағымды
өзгерістермен толықтыру және еліміздің тұрақты экономикалық ... ... ... үшін аса маңызды салаларға ноу-хау және ... мен ... ... ... инвестицияларды тарту қажет.
Инвестиция саласының тиімді бағытта жұмыс жасауын қамтамасыз ету үшін
жоғары деңгейдегі мемлекеттік органдар шетелдік инвестициялардың ... ... мен ... ... ... отырып, аталмыш
инвестицияларды еліміздің экономикасын көтеру мен қайта құруға және оның
тиімді ... ... ... ... ... беретін ғылым сыйымды
өндірістер мен алдыңғы қатарлы ... ... ... кепілдіктер
мен жеңілдіктер жүйесін қолдану тиіс. Жоғарыда аталған міндеттерді орындау
үшін трансұлттық ... ... ... ... ... құру ... ... инвестиция тарту үрдісін одан әрі дамуы үшін
инвестициялық саланы мемлекеттік қолдау мен ... ... ... ... ... талап етіледі: инвестициялық ахуалдың, инвестициялық
әлеуеттің және инвестициялық қызметке ... ... ... қызметті ынталандырудың және ... және ... ... ... ... жасау,
инвестициялардың қауіпсіздігін қамтамасыз ететін шараларды ... ... және ... ... жетілдіру
қажет. Шетел инвесторларының пайымдауынша, Қазақстанда неғұрлым ... ... ... ... ел Үкіметі әлі де болса
бюрократия ... ... ... ... ... ... ... деңгейде жүргізуі қажет. Шетел инвестицияларын тарту мен
қолдану процесін тежеуші бюрократиялық процедураларды жеңілдету және шетел
инвесторларының ... ... ... кепілдемені көтеру аса маңызды
рөлге ие. Инвестициялық үрдістерді ынталандырудың мемлекеттік ... және ... ... ... ынталандырушы шараларынан
қалыптасады. Олардың өзара ықпал ету дәрежесі ... ... ... анықтайды.
Шетел капиталын тарту және оны пайдаланудың тиімділігін көтеру,
мемлекеттің ұлттық мүдделері мен ... ... ... ... ... ету ... ұйымдастырушылық, экономикалық және
құқықтық механизмді жетілдіру, инвестициялық қызмет үшін ... ... мен ... ... ... ... ... режим құруды
талап етеді. Іс жүзіндегі механизмге толықтырулар мен өзгерістер шаруашылық
жағдайы мен оның икемділігін көтеруге байланысты ... ... ... инвестицияларын Қазақстан экономикасында ... ...... тауарлық қатынастарға ұлттық шаруашылық
субъектілердің бейімделу деңгейін ірі коммерциялық инвестициялау негізінде
көтеруге қабілетті, әлемдік ғылыми-технологиялық ... ... ... Бұл ... ... үшін ішкі тауар-ақша өлшемдерін
деформациялау жағдайында маңызды. Республикада жаңа ... ... құру үшін ... ... капиталдың импорты қажет.
Қазақстан экономикасының дамуына шетел инвестицияларын тарту ... ... және ... жақтары мен мүмкіндіктері және қауіптері
8-кестеде көрініс тапқан.
Кесте 8 – ... ... ... ... ... ... ... жақтары ... ... және ... |1. ... инвестициялық |
|тұрақтылықты қолдайтын ... ... ... ... ... |
|бизнес-ахуалы ... ... Бай ... және ... |2. Елдің ... ... ... ... ... ... |және заңдар мен шарттық ... ... ... ... ... ... ... Орталық және Алдыңғы Азияның, |ететін тетіктердің жоқтығы ... ... ... ірі |3. ... тарту бойынша |
|тұтыну нарықтарына Қазақстанның тиімді|әлсіз бәсекелік жағдайлар (салықтық,|
|географиялық жағдайы ... және ... ... ... Мемлекеттік инвестициялық саясаттың|4. Инвестицияларды тартуды |
|басымдылығын сезіну ... ... ... ... ... ... |(арнайы аймақ, ақпаратты-талдамалық,|
|жәрдемдесуге ... ... ... және ... ... мен ... дамымағандығы |
|олардың ресурстық базасын ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару |
| ... ... |
| |6. ... ... ... ... ... ... ... ... |1. ... базасының таусылуы |
|бойынша өңірлік көшбасшы ұстанымына |салдарынан ... ... ... ... ... алуы |
|2. Әлемдік капитал нарықтарындағы |2. ... ... және ... оң ... имиджін |инвестициялық бағыттылықтың ... ... ... ... қатерлі|
|3. Инвестицияларды тарту жөніндегі |экономиканың сақталуы ... және ... ... |3. ... ... |
|саясатты құру ... аз ... орай ... ... тарту жөнінде |дамуының өнеркәсіптік-өндірістік |
|тиімді мемлекеттік және жеке ... бар ... ... алу ... ... |4. ... ... ... ... ... өндіруші секторындағы |нақты мемлекеттік саясаттың және |
|инвестицияларды қайта бөлу есебінен, ... іске ... ... ... ... және ... |себебінен, елдің теріс инвестициялық|
|экономикалық дамуын қамтамасыз ету |имиджін бекіту ... ... Invest» ... және |5. ... ... |
|инвестициялар жөніндегі ұлттық ... ... ... ... ... ... салдарынан мемлекеттік |
| ... ... ... ... |6. ... ... ... төлеу |
| ... ... ... ... ... көзі - Қазақстан Республикасында ... ... ... аймақтарды дамыту және экспортты ынталандыру
жөніндегі 2010-2014 ... ... ... ... ... ... жақтарды есепке алмау
инвестицияларды тартуда одан әрі келтірілген ... іске ... ... ... ... қатар, бар күшті жақтарды пайдалану ... ... сол ... іске асыруға алып келуі мүмкін.
Қазақстан Республикасына тікелей инвестициялар тарту ... ... ... ... принциптерінің сақталуына
негізделуі тиіс:
– тұрақтылық және болжамдылық;
– инвестициялық қызметті ... ... ... беретін айқын, ашық және бір
мәнді құқықтық нормалар;
– инвесторлардың заңды құқықтарын қорғау;
– келісімшарттар мен ... ... ... тікелей инвестициялардың пайдалылығы және
нәтижелілігі;
... ... ... ... ... ... ішкі қор ... ақпараттық ашықтығын және онда ... ... ... үшін кең ... ... ету;
– қоршаған ортаны сақтау [64].
Шетел инвестицияларын экономикаға тарту мәселесі әлі де өзекті. ... ... ... ... ... жүйені реформалау
кезеңінде ішкі қаржылық ресурстар ... ... ... ... ... аппаратын жаңарта алмады. Екіншіден, өңдеуші саладағы инвестиция
көлемі әлемдік нарықта бәсекеге қабілетті өнім ... ... ... ... нақты қажеттеріне сай еместігінен
инвестициялардың жеткіліксіздігі орын алып ... ... ... ... ... жұмсалып отыр. Сонымен қатар,
коммерциялық банктер әлі де экономиканың нақты ... ... ... ... экономикасына инвестициялар ағынының белгілі бір оң
серпініне ... ... ... айтарлықтай өзгеріп жатқан
жоқ. Осылайша, мұнай-газ ... ірі ... ... ... екендігін көруге болады. Отын-энергетика және ... ... ... ... белсенділік, соңғы тұтыну
өнімдерін шығаратын экономиканың ... ... ... айтарлықтай жоғары.
Отандық және шетелдік мамандардың бағалауы бойынша, инвесторларды ең
алдымен мынадай факторлар алыстатады: елдегі еркін экономикалық ... ... ... ... ... базаның тұрақсыздығы,
инвестициялық жобалар үшін қаржыландырудың жоқтығы, іскерлік ... ... ... ... ... инвестициялардың іс жүзіндегі ағынына қарап, инвесторларда,
жалпы алғанда, Қазақстан туралы жағымсыз пікірлер де қалыптасқанын байқауға
болады. Осы ... ... ... ... факторлар келтіріледі:
– инвестициялық жобаларды іріктеудің жетілмеген жүйесі, бұл әлеуетті
инвесторларды одан әрі инвестиция салудан бас ... ... ... инвесторларға деген қатынас қалаулы кәсіпкерлер ретінде
емес, қаражат көзі, салықтық түсімдер немесе пара түсімдерінің көзі
ретінде болуы;
... ... ... ... ... ... ... менсінбеушілік. Заңдар
мен шарттық қатынастардың сақталуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ақпаратты ұсынып отыратын немесе кәсіпкерлік
қызметті ұйымдастыруға жәрдем ететін, ұйымдасқан инвестициялық
қызметтің жоқтығы;
– инфрақұрылымның шетелдік ... ... сай ... заңды тұлғалар үшін тұрақсыз, үнемі өзгеріп отыратын ... ... ... ... ... мемлекеттік
реттеудің осалдығы, шетелдік капитал мәселелерімен айналысатын орталық
ведомстволарды үнемі ... ... ... ... ... ведомстволарға шашылып кеткендігі, олардың
функцияларының шатасып кетуі де шетелдік инвесторлардың ... ... ... ірі ... ... ... Салықтар және инвестициялар
жөніндегі халықаралық орталықтың ... ... ... ... олар үшін ... ... тудыратын мынадай бес себебін
айқындап берді: ірі нарықтық әлеует; ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестердің ниетін
айқындау; инвестициялардан түсетін әлеуетті пайданың көлемі. Ал ... ... ... мен ... ... өндіріс, қызмет аясы
(бухгалтерлік есепті және заңдық ... қоса ... ... ... ... ... ... тежейтін: іскерлік
мәселелерді шешудің бюрократиялық әдістері, қаржылық ... ... ... ... жиі ... және ... құқықтық инфрақұрылым,
бөлу арналарының жоқтығы. СИХО пікірі бойынша, ... ... ... ... саясаты үшін жауапты мемлекеттік органдардың инвестицияларды
тарту ... ... ... ... ... ... мен ... ұйымдарының пікірлеріне сәйкес,
қазіргі ... ... ... ... ... жүргізіп
отырған жұмыстары жеткілікті емес және жүйелі болып табылмайды, елдің және
экономиканың мүдделерін халықаралық ... ... ... ... орган құру арқылы мемлекеттің ... ... ... ... ... және мемлекеттің ... ... ... ... өнеркәсіптің 13 саласында (мұнай-газ,
химия, тау-кен, металлургия, машина жасау, агроөнеркәсіп, ... ... ... ... ... жеңіл, атом, ақпарат,
коммуникация және көлік саласы) қосылған құны жоғары өндірістерді дамыту
жоспарлануда. Индустрияландыру ... ... ... ... ... ... қаржыландыруды талап ететін жобалар да анықталған,
олар ... ... мен ... жоқ.
Бірлескен кәсіпорындардың кемшілігіне қазақстандық кәсіпкерлер-
қатысушыларының кәсіпорынды ... ... ... жатқызуға болады.
Табыстың маңызды бөлігі шетелдік инвестор ... ... ол ... ... ... пропорционалды түрде төленеді. Осымен ... ... ... жаңа ... ... олардың қызмет түрін
тұтас өзгерту мәселесі туындап отыр.
Қазіргі таңда республикада негізінен, ... ... ... ... ... орта мен ... жүйесі қалыптасқан. 2003 жылы Қазақстан
Республикасында “Шетел инвестициялары туралы” Заң ... ... ... үшін Қазақстан Республикасы экономикасының басым
секторларының тізімін бекіту туралы” және ... ... ... мен ... ... және оны беру тәртібі туралы Ереже”
сияқты Қазақстан Республикасы Президенті мен Үкіметінің қосымша жарлықтары,
Инвестициялар жөніндегі Комитетпен 2009 ... ... ... ... үшін ... ... ... бекітілген. Бұл құжаттардың негізгі
мақсаты – маңызды өндіріс пен қызмет саласын селективті қолдауды қамтамасыз
ету, ... ... ... ... жеңу, инвестициялық
белсенділікті көтеру мәселесін шешу, ел экономикасына тікелей инвестициялар
ағымына қолайлы жағдай жасау. Қазақстан экономикасы үшін ... ... емес ... ... және ... ... ағаш ... халыққа
тұрмыстық қызмет көрсету) шетел капиталына ... ... және ... ... ... берілуі керек.
Қазақстанға шетел капиталын тарту көлемі республика экономикасында
ірі құрылымдық қайта құруларды ... ... үшін ... олардың
қолданылу бағыты мен тиімділігі ... ... ... ... ... ... әсер етуші факторлар үш категорияға
бөлінген: ... ... ... ... ... әлсіз факторлар.
Оларға жататындар: дамымаған өндірістік, құқықтық, әлеуметтік инфрақұрылым,
салықтық режим, ... ... ... ... ... нарық
мамандарының жетіспеушілігі, мемлекеттің геосаяси жағдайы, ... ... ... ... және ... ... ... үшін басты тәуекелдердің бірі – құқықтық тәртіпсіздік.
Бұл тұрақты заңнамалық тәртіптің қажеттілігін айқын көрсетеді. Соңғы кезде
меншікке, инвестициялық ... ... ... ... ... ... әр ... аспектілерді реттейтін бірқатар жарлықтар ... ... ... өзі, ... инвесторымен кең ауқымды қызметті
қамтамасыз ету үшін жеткілікті құқықтық акт ... ... ... үшін ... ... заңның Президенттен жоғары болуы
маңызды мәнге ие. ҚР “Шетел инвестициялары туралы” Заңы ... ... ... режимді көздейді, яғни ұлттық және шетел инвесторларының қызмет
шарттарын теңдестіреді. Біздің заңнамаларымызда ... ... ... ... ... Бұл ... ... елдерінің
заңнамаларына тән емес белгі.
Тікелей шетел ... ... ... ... сәйкес
келмеуін келесі мысалдардан көруге болады:
– Инвестор жергілікті ... ... ... өз ... оны
импорттайды.
– Мемлекетке жаңа ... ... ... ... ... ... ... ынта танытпайды. Ноу-
хау деңгейіндегі күрделі капитал салымдарының ... ... ... сипатқа ие инвесторлар мүддесін
растайды.
– Машина жасау базасының, жоғары тауарлық дайындыққа ие өнімді
шығару ... ... ... ... қажет ететін,
техникалық күрделі өнімді өндіретін сала ... ... ... ... ... ... өңдеу
потенциалы жеткілікті түрде қолданылмайды.
– Бюрократизм, жемқорлық – ... ... ... ... Қазіргі таңда көптеген алып бірлескен ... тек ... газ, ... ... ... ... ... [65].
Қазіргі таңда тікелей шетел инвестицияларын мұнай саласына тартуда
Мексиканың тәжірибесін кең ауқымда қолдану керек: ... ... ... емес, ізденіс жүргізу орындарында өнімді бөлу әдісі ... ... ... құқығын беру арқылы тарту қажет. Біздің республикамыздың
мұнай-газ потенциалы әлі де игеруді қажет етеді. Ол үшін ірі ... ... ... ... ... жұмыстары қажет.
Қазақстанда инвестициялық ахуалды жақсарту үшін тежеуші факторларды
жойып, қолайлы жағдай жасайтын факторларды дамытуға ... ... ... ... бірі – салық заңнамасын жетілдіру, себебі инвесторлар
тұрақсыз заңнамалық база туралы айта ... ... ... ... ... ... ... Біздің ойымызша, нарықтық экономиканы ... ... салу және ... ... ... қолдану ұстанымы
жағынан, нақты және тізбекті салық пен ... ... ... ... атқарушы құрылымдардың пайдасыз звеноларын тізбектей
қысқартуға байланысты, біздің ойымызша, инвестициялаудың ... ... ... ... ... ... ... ету тізбесін құру қажет.
Қазақстанның әлемдік аренада рейтингі жоғарылауда. Республика Үкіметі
оны күшейту үшін іс-шаралар жасауы қажет. Бюрократизмді ... ... ... қол ... ... ... ... халқының әл-ауқатын көтеру және
экономиканың балансталған дамуына өз үлесін ... үшін ... ... сала және ... бойынша инвестициялық ағымды реттеу
жөнінде басталған ... ... ... ... ... ... ... комитетке Қазақстанға
шетел инвестициясын тартудың ... ... ... ... ... өз ... инвестициялауды көздейтін жеке мемлекет пен
компаниялардың мамандандырылған және ... даму ... ... ... байланыстыруы қажет. Осыған
байланысты Қазақстанның салыстырмалы артықшылықтары есебімен инвестор үшін
тартымды аймақ пен ... ... үшін ... ... ... ... ойымызша, экономика құрылымын рационалдау мақсатында, тікелей
шетел инвестицияларын тарту үшін маңызды ... пен ... ... қалыптастыру және реттеу жүйесін ... ... ... ... Қазақстан өндіріс пен басқаруды ұйымдастыру әдістері,
жаңа техника-технология негізінде өз ... кең ... ... және ірі ... қайта құруды жүргізу үшін ... ... ие ... Қазақстанның бәсекеге қабілетті көлік,
құрал-жабдық, трубалар, конструкторлық материалдар, т.с.с. тауарларды
өндірмеуі ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық және
ағымдық мақсаттарына келесілер жатады:
– экономиканы ... мен ... ... үшін ... ... ... қамтамасыз ету;
– ел экономикасына шетел инвесторлары сенімділігінің жоғарылауы;
– әлемдік экономикалық жүйеге қазақстандық экономиканың интеграциялау
процесін ... оның ... ... бөлінісіне белсенді қатысуы.
Шетел инвестицияларын тарту мен қолданудың жалпы ... ... шешу ... ... ... ... қызметіне
байланысты:
– мемлекеттің экспорттық потенциал тиімділігін көтеру және дамыту,
оның шикізат бағыттылығын жеңу, ... ... ... ... оның ... нарықтағы ұстанымын тұрақтандыру;
– импорт алмастырушы өндірісті дамыту;
– техника-технология, басқару және ... ... ... ... ... көтеру;
– өндірістік және өндірістік емес тұтынуға ... ... ... өнім ... ... және аяқталған технологиялық циклдарды
қалыптастыру;
– салық түсімдерінің жоғарылауы;
– артта қалған және экологиялық ... ... ... ... жаңа жұмыс орындарын ашу.
Бұл мақсаттардың жүзеге асырылуы инвестициялық жобалардың ... ... ... ... ... мен ... ... мерзімін қалыптастыруды
талап етеді.
Шетел инвестицияларын тартудың негізін өзара бірін-бірі толықтыратын
бірнеше принцип құрайды. Ең ... ... ... ... ... ... жобаның экономикалық принципі, займ ... алу ... ... ... тек ... ... келесілерді ескере отырып
анықталады:
– әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешу қажеттіліктері;
– инвестиция дефициті, ішкі резервтер мен ... ... ... ... пайыздары мен инвестицияны өтеу мүмкіншілігі;
– шетел инвесторлары қатысуымен инвестициялық жобалардың тартымдылық
шарты;
– экономика жағдайын ... ... ... ... ... стандартқа нәтижелердің сәйкес болуы.
Әлеуметтік-экономикалық тиімділік – кез ... ... ... тарту шарты. Бұл принцип келесілерді тұжырымдайды:
... ... ... ... ... ... ... қарыз бен несиені, инвестицияны басқа формада беру
шартының пайдалылығы. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жобалар мен ұсыныстарда орташа
көрсеткіштерді салыстыра отырып бағаланады;
– жаңа ... ... ... және ... ... деңгейін
жоғарылату.
Экономикалық, экологиялық қауіпсіздік, мемлекеттік тәуелсіздік
қауіпсіздігі принципі келесі жобалар мен ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстарын заңсыз пайдалану;
– қоршаған ортаны ластау;
– ел ... ... ... ... ... ... ... келмейтін ескі технологияны қолдану;
– өндірістің шикізат бағыттылығын сақтай отырып, экономиканың қайта
құрылған құрылымын күшейту;
– әлемдік ... ... ... ... ... ... қарсы әрекеттермен нарықтан отандық тауар өндірушілерді
шығару;
– өзара табысты достық ... ... ТМД ... ... ... жою, ... зиян келтіру, үшінші мемлекетке
қарсы бағытталу;
– жемқорлықтың күшеюі, жергілікті ... ... ... ... ... ... пара беру.
Берілген принциптер, перспективада мемлекеттің саяси, әлеуметтік және
экономикалық тұрақтылығына, елдің ... ... ... зиян келтіретін болса, ұлттық ресурстардың жеке түрлеріне шетел
капиталының кіруін шектеуді мақсат ... ... ... мемлекеттің ЖҰӨ-де
шетел капиталының үлесі 25 пайыздан артық болмауы тиіс.
Шетел инвестицияларын тартудың ... ...... ... әкелуі. Бірде-бір кәсіпкер, мемлекет немесе фирма пайдасыз ... ... ...... ... ... қорғай
отырып, өз мүдделерімізді қанағаттандыру.
Шетел инвестицияларын ... ... ... салу ...... жүргізіліп отырған құрылымдық және инвестициялық саясатқа
сәйкес шетел инвестицияларын басым объектілерге бағыттау. Бұл бір ... ... ... екіншіден, экономикалық өсуді ... үшін ... ... ... қажеттілігінен туындайды. ... ... ... ... дамытуға, ал ... ... ... ... ... ... емес. Бұл принциптің екінші
жағы, экономика, әлемдік жүйедегі ... орны ... ... ... ... бір ел, оның ... мен фирмаларының инвестицияларын
тарту керек.
Экономикасы динамикалық және тұрақты дамып отырған, ірі технологиялық
жетістіктері бар, серіктес ... ... ... ... ие және
мемлекет егемендігіне зиян келтіретін, нақты саяси мақсаттар мен ... ... ... жоқ ... ... ... ... Мұндай мемлекеттер қатарына Германия, Жапония, АҚШ, Ұлыбритания,
Францияны жатқызуға ... ... кем ... – мемлекет үшін минималды
коммерциялық тәуекел принципі. Бұл принцип келісім жүргізуші біздің отандық
кәсіпорындарды, оның ... ... ... нарықта және өз елінің
экономикасында алатын орны, серіктес ... ... ... ... ақпаратпен қамтамасыз ету жолы арқылы жүзеге асырылады.
Шетел инвестицияларын тарту экономика өсуінің факторы ретінде жағымды
мәнге ие ... ... ... және жеке аймақ үшін жағымсыз нәтиже
әкелуі ... ... ... өтеу үшін ... ... ең ... ... металл, сонымен қатар, қарызды жабу шотына
валютамен есеп айырысады. ... ... ел ... ... сыртқы
қарыз ретінде ауыртпалық түсіреді. Егер шетел инвестициялары ішкі ... ... ... ... болса, жаңа қарыздарды жабу мүмкіндігін бере
отырып, өндірістің жедел дамуына септігін ... ... ... ... тәжірибе көрінісі керісінше. Екіншіден,
инвестицияда ... ... ... ... яғни ... ... өнімде
жоғары болуы экономикалық түрде қауіпті, себебі ол ... ... ... ... Шетел капиталы көлеміне мемлекеттің экономикалық
тәуелді болуы елдің экономикалық және ... ... ... ... Сондықтан шетел инвестицияларының көлемі және оларды тарту
шарттары мемлекет, қоғам бақылауында ... ... ... ... кешірген әлем елдерінің тәжірибесін ескере
отырып, шетел инвестицияларының көлемі, бір жағынан, жан басына ... ... ... ... ... ... 20-25 ... жоғары
болмауы керек. Сөйтіп, Қазақстандағы шетел инвестицияларының көлемі жылына
$400-500 млн., ЖҰӨ-нің 14-17 пайызын құрауы тиіс.
Шетел ... ... ... ... құрылымдық
реформалары мен инвестициялық саясаттың басымдықтарымен ... ... ... ... дамыту, экономикалық бірлестіктің құқықтық
базасының әрекет етуін жоғарылату үшін үкімет жеке ... ең ... және орта ... ... инвестицияларын тартуда, өзінің
кепілдемесімен, ... ... ... ... ... қолдап отырады. Көптеген зерттеушілердің пікірінше, перспективада бұл
шаралар Қазақстан ... ... ... ... негізгі
бағыты болуы тиіс. Сонымен бірге, инвестициялар өндіріс басым ... ... ... ... келесілер жатады:
– өндіріске инвестицияны ынталандырушы фактор болып табылатын
өндірістік және ... ... ... кешен;
– металлургиялық кешен;
– мұнай химиялық кешен және химиялық ... жеке ... ... және ... ... ... әсіресе, өңдеуші кәсіпорындар.
Жылу-энергетикалық, металлургиялық, мұнай химиялық ... ... ... жеке өндірістерінде дайын өнім шығаратын объектілерге
капитал салу қолдау табады. Агроөнеркәсіптік кешенде ... өнім ... ... пен ... ... ... қауымдастықпен
байланысқан және оның сыртқы нарыққа шығуына жол ашатын коммуникацияға
салынатын инвестициялар артықшылыққа ие болады.
Шетел ... ... мен ... ... жүзеге асыруда,
тәуелсіз мемлекеттердің саяси және ... ... ... ... ... табысты және тиімді нысандарын таңдап алу
маңызды мәнге ие. Әлемде ... ... ... кең ... нысаны
– концессия, бағалы қағаздардағы үкіметтік және жеке тікелей инвестициялар,
займдар мен несиелер, әлемдік жалға алу, еркін ... ... ... ... ... иесі – мемлекет пен шетел ... ... ... ... мәні – ... ... ... игеруді дайындау және пайдалануда өз құықтарын толық
және жартылай ... Олар ... ... ... ... зиян
келтіретіндіктен, шетел инвестицияларының қазіргі нысандары, дамушы
мемлекеттер үшін дәстүрлі концессияға ... өте ... және ... ... ... ... үшін ... басқа
нысандарымен салыстырғанда, тікелей шетел инвестицияларының тиімді екенін
көрсетеді:
– инвестицияның ... ... ... мемлекетке ескірген
технологияны әкелу мүмкіндігіне тиым салады;
– тікелей инвестициялар тауар өндірісі мен қызметке, ... ... ... ... бағытталады;
– тікелей шетел инвестициялары мемлекеттің сыртқы қарызының болуымен
байланысты емес;
– тікелей ... ... ... ... ... ... және экономикалық бірлестікке
ықпалдасуына көмек береді.
Қазіргі кезде, Қазақстанның ... ... ... бірі –
еліміздің әлемдік экономикалық ... ... ... Бұл ... жету
үшін Қазақстан қажетті шарттарға ие: ... ... ... ... потенциал мен республикадағы тұрақты қоғамдық-саяси
жағдай. Қазақстанның инвестициялық саясатын жүзеге ... ... ... ... рөлі ... көлемде өсуде, себебі сыртқы
экономикалық байланыстар ... ... ... ... капитал салымдары
үшін қосымша қорларды ашудың және бірлескен кәсіпорындар құрудың маңызды
жолы болып табылады.
Экономиканың ... ... ... негізінен
қалыптаспаған нарықтық тетіктер жағдайында мемлекеттік басқару жүйесінің
әлсіреуіне және ел дамуындағы ... ... ... ... ... байланысты болып келеді. Нақты ... ... ету үшін ішкі және ... ақшалай ағымдарды тиімді ... ... ... ... таңда инвестициялық қызметті мемлекеттік
реттеудің күшейтілуін талап етеді [67].
Экономикамыздағы шетелдік ... ... ... одан әрі ... ... ... ... қолдау мен реттеудің келесідей
бірқатар ... ... ... ... етіледі: инвестициялық ахуалдың,
инвестициялық әлеуеттің және инвестициялық ... ... ... инвестициялық қызметті ынталандырудың ... ... және ... ... қолдау бағдарламаларын жасау,
инвестициялардың қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... және ... инфрақұрылымды жетілдіру.
Инвестициялық үрдістерді ынталандырудың мемлекеттік шаралары жергілікті
және жоғарғы билік ... ... ... қалыптасады.
Олардың өзара ықпал ету дәрежесі мемлекеттік инвестициялық саясаттың
тиімділігін анықтайды.
Бүгінде еліміздің ... ... ... міндеттер тұр. Қазақстанда
әлемнің бәсекеге барынша қабілетті 50 ... ... кіру үшін ... бар. Бұл ... ... үшін және шикізаттық бағыттан арылу
үшін ... ... даму ... ... Оны
іске асыру ел экономикасын 3,5 есе ұлғайтуға мүмкіндік береді. Бұл ... Даму ... ... қор және ... даму институттары
құрылып, оларды капиталдандыруға мемлекеттік қаражаттан 1 миллиард
доллардан ... ... ... да шетелдік инвестициялардың капиталы үшін
қызметтің кең ... бар. ... ... бағыттарда айрықша преференциялар
жасауда. Бұл, ең алдымен, Қазақстанның экономикалық бағыттағы ... ... елді ... ... ... ... даму
сыртқы дүниеге ашық ұлттық экономика жағдайында ғана қамтамасыз етіле
алады, ондай ... ... ... ... ... ... осы ... идеялар мен технологиялар нарығының табысты да
серпінді ... бола ... және ... ... Мемлекеттің инвестициялық
саясатында даму институттарына белсенді рөл жүктеледі, олардың қызметі
Индустриялық-инновациялық даму ... іске ... ... ... ... ... тоқыма өнеркәсібі, металлургия, мұнай-газ
машинасын жасау, құрылыс материалдары және көлік логистикасы секілді ... ... ... ... ... ... Бұл ... қадам Оңтүстік Қазақстан облысында арнаулы экономикалық аймақ ... онда ... ... дамытылады. Атырау облысында мұнай-химия
технопаркін дамыту үшін ... ... ... ... әртараптандыру мен инвестициялар ... ... ... ... ... елде іскерлік ортаны жетілдіру және бизнес
жүргізу жағдайларын ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымды – жолдарды, көпірлерді, әуежайларды,
телекоммуникациялар мен электр ... ... ... ... ... ... саланы дамыту, байланыс пен интернеттің
тарифтерін төмендету үшін қазақстандық Жер серігі ұшырылды. ... ... ... өзінің ұшыру қондырғысын дамытатын болады.
Инфрақұрылымда мұнай мен ... ... ... ... мәселесінің
маңызы зор. 2010-2014 жылдарға қарай ... ... ... 2 ... газ ... ... 40-50 миллиард текше метрге жететіні белгілі.
Солтүстік Каспий мұнай құбырын дамыту және оның қуатын бүгінгі 23 ... 60 ... ... ... ұлғайту – бұл бірінші маршрут, екіншісі –
Ресей арқылы Балтық бойына дейін ... ... 1000 ... ... ... ... ол жылына 20 миллион тонна мұнай ... және бұл ... ... ... ... ... ... Батыс
Қытай жағына қарай газ құбырын салу мәселесі ... ... ... ... Қазақстанды Баку-Жейһан тұрба құбырына қосу туралы
келісімге қол ... Ішкі және ... ... газ ... ... үшін өте ... ... Жыл сайын Қазақстан 1500 шақырым
автомобиль жолдарын жөндеп, қалпына келтіреді, 300-400 ... ... ... ҚХР-ға қарай теміржол магистралін кеңейту басталмақ. ... ... ... ... ... ... да қазақстандық компаниялар бұл үдеріске
белсене қатысуға ұмтылады. ... ... ... 2015 ... ... стратегиясы аясында мемлекет Алматы, Астана және Атырау
қалаларындағы тораптық ... ... ... мұның өзі
әуе тасымалдарының тиімділігін арттыруға және елдің көліктік әлеуетін іске
асыруға жәрдемдеседі. Ірі ауқымдағы жобалардың бірі – ... ... іске ... жөніндегі жұмыс жүріп жатыр. Сондай-ақ таяу
уақытта өңдеу ... ... ... ... ... ... үшін ... преференциялар тетігін енгізу
жоспарланған. ... ... ... ... босату да
инвесторларға елеулі қолдау болмақ. Сол секілді инвестициялық жобаларға,
инженерлік ... ... жер ... ... ... ... түрінде тегін беру ниеті бар. ... ... ... және ... ... азайту жөніндегі
қызметке айрықша назар аударылады. Электронды үкімет құру және ... ... ... ... ... ... ... ашықтығын қамтамасыз етуге бағытталған. Халыққа “бір терезе” ... ... ... одан әрі ... Ішкі ... ... ... болып табылады. Қазақстан көрші мемлекеттермен өзара тиімді
ынтымақтастықты дамытуға көп ... ... [68]. ... ... ... өзара тиімді ынтымақтастығы үшін елеулі әлеуеті бар.
Бұл ретте бизнес жүргізу үшін қолайлы жағдайлар туғызу ... ... ... ... ... шетелдік капиталдар мен инвестицияларды
тартудың, өңірлік ... мен аса ірі ... ... филиалдарын,
ең жаңа технологиялар мен ноу-хаулар орналастырудың орталығы бола ... ... ... салауатты экономикалық өрлеу стратегиясы мықты нарықтық
экономикаға, мемлекеттің ... ... және ... шетел
инвестицияларын тартуға ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырудағы шетел
капиталының рөлін ашып көрсетуге талпыныс жасалған.
Әр дамушы елде шетел инвестициясын тарту экономикалық өсуді ... ... рөл ... Қазіргі уақытта инвестициялық үрдісті
қаржыландыру, нарықтық тетікті бір қалыпқа келтіру ... ... ... ... ... бірі ... ... жобаларды іске асыру өндірісті жетілдіріп, ... ... ... ... ... ... ... көбейтіп,
тұрғындарды еңбекпен толығымен қамтамасыз етуге, осылайша халқымыздың өмір
деңгейінің өсуіне мүмкіндік береді. Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік саланың
өркендеуіне жағдай ... ... деп ... керек. Шетел
инвестициялары экономикалық дамудың жоғарғы және ... ... ... прогресс жетістіктерін ... ... ... факторы болып саналады. Қазіргі уақытта
экономиканы тұрақтандыру, ... ... және ... ... ... ... капиталын тартпайынша мүмкін емес.
Қазақстанның шетел инвестициясын пайдалануы стратегиялық ... ... ... ... экономиканы жаһандандыру;
– аумақтардың әлеуметтiк және экономикалық диспропорцияларын жою;
– импортты ауыстыратын өндiрiстердi дамыту;
– бәсекелестік ортаны дaмытyғa ... ... ... жеке ... ... ... нарықтық инфрақұрылымдарды құpy;
– алдыңғы шетел ... ... және ... ... уақытта Қазақстан Республикасының және басқа елдердiң
экономистерi осы ... ... ... ... ... ... аса қажеттi тауарлар мен қызметтердi қаржыландыру, қосымша капитал
көзi болып табылады, бiлiм, тәжiрибе, ... ... ... ... мен ... трансфертiн қамтамасыз етедi. Екiншiден,
шетел несиелерi мен заемдарына қарағанда, сыртқы қарыз өcyiне әcep ... оның ... ... ... ... олар ... жұмыспен
қамтылуына, кадрлардың бiлiктiлiгiне де әcep етедi. Төртiншiден, экспорттық
өнім ... ... және оның ... ... шығуына, валюталық
түсiмдердiң өcyiнe ықпал етедi. Бесiншiден, өндiрiстiк және ... ... ... ... ... ... тиiмдi eнуін қамтамасыз етедi. Алтыншыдан, бәсекелестiк нарық
ортасының қалыптасуына әcep ... ... ... ... ... ... ... шетел инвестициялары шетел несиелерiн ауыстырады.
Тікелей ... ... өcyi ... нарықтардың қызмет eтyi
және монополияға қарсы ... ... ... ... ... байланысты
мәселердi шешуге әсер етеді.
Қазақстанның инвестициялық климатына жасалған талдау ... оны ... деп ... көрсетті. Еліміздің
инвестициялық тартымдылығын саяси тұрақтылық, табиғи және ... ... ... ... ... ... ... және
еңбек ресурстарының арзан бағалануы қамтамасыз етеді.
Президенттің жаңа индустрияландыру бағдарламасының ... ... ... ... ... ... отыр. Ол
шикізаттан өнім шығаратын өндіріске айналуды көздейтін дәстүрлі салалар –
мұнай-газ секторы, тау-кен, ... ... атом және ... ... буын: машина жасау, құрылыс индустриясы, ... ... және ... ... Үшінші бағыт: өнімі экспортқа бағытталған
өндіріс, сонымен қатар, халықты жұмыспен қамтуды қарастыратын ... ... ... ... бар ... ... жеңіл
өнеркәсіп, туризм. Экономиканың табиғи ... ... ... және ақпарат секторлары еліміз үшін тұрақты маңызға ие.
Инвесторлар үшін ... ... ... табылатын салаларға мұнай және газ,
тұтыну ... ... ... және ... ... жатады.
Инвестициялауды барынша дамыту қажет салаларға құрылыс, бар өнеркәсіптерді
қайта қалпына келтіру және кеңейту, ... ... ... ... ... жеткізу, лицензия, ноу-хау алмасу, несиелер мен займ
беру, жылжымайтын мүлік сатып алу жатады. Осы ... ... ... ғана ... әлеуметтік салаға да, сондай-ақ Қазақстанның халықаралық
қауымдастыққа кірігуіне ықпал етеді. Бұлар капиталды қажет ... ... ... үшін ... ... ... ... қатаң стратегиялық
бақылауы қажет.
Бүгінгі таңда ... ... ... кол жеткізілді, тұрақты экономикалық даму ... ... ... Бұл ... ... ... инвестициялық іс-
әрекеттің жандануын және өндірістік аппараттың қайта қалыптасуы мен ... ... ... ... инвестициялық үрдісті ... ... ... ... жоғары қаржы тәуекелдерінің бар
болуы, ... ... мен ... ... ... ... шетел инвестицияларының соңғы мақсаты – халықтың тұрмыс деңгейiн
және экономикалық өсудiң ... ... ... оң болуы капитал
ағымының көптігіне емес, оның осы ... ... мен ... ... ... ... дамытуда инвестициялық іс-әрекетті жандандыру үшін
жасалатын ... ... зор. ... ... ... ... тарту үшін қолайлы жағдайлар жасау мақсатында арнайы
мемлекеттік ... ... ... шетел инвесторларының
тәжірибелері негізінде жасалуда. Бағдарлама шеңберінде ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілерінің, соның ішінде ... ... ... ... ... ... инвестициялық белсенділікті жандандыру үшін жағдайлар жасау;
– республикадағы капитал ... ... ... ... ... ... шетелдік инвесторлар мен серіктестердің сенімін қамтамасыз ету,
стратегиялық инвесторлар үшін Қазақстанның тартымдылығын арттыру
және несиелік ... ... ... ... ... экономикасына шетел
инвестицияларын тарту механизмін жетілдіру мен инвестициялық саясат құру
кезінде ... ... ... ... мен ... мүмкіндік берді. Республикадағы инвестициялық үрдісті
басқаруды сараптай келе ... ... даму ... атап ... ... ... ... жетілдіру;
– инвестициялық қызметтің құқықтық қамтамасыз етілуін жақсарту;
– инвестициялық үрдісті басқарудағы мемлекет пен ... ... ... даму ... (Қазақстан Даму банкі, Инвестициялық қор,
«Ұлттық инновациялық қор» АҚ, «Экспорттық несиелер мен ... ... ... ... ... АҚ) ... банктердің экономиканы инвестициялауға белсене араласуын ... ... ... әрі өркениетті жанасудың негізі ретінде
жобалық менеджментті дамыту (жуырда Қазақстанның Жоба менеджерлері
одағы ... ... РМІ – Project ... ... ашу ... және ... ... экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету шартымен
отандық кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... сату үрдісін
жетілдіру керек.
Шетелдік инвесторлар мен шетел капиталын тарту барысын реттеу ... ... ... ... ... ... бюрократияны жою, мемлекеттік жеңілдіктер берілетін жобаларға
бірыңғай талаптар қалыптастыру қажет.
Сонымен қатар, заңның мүлтіксіз ... ... ету ... жеке және ... ... құқықтық инфрақұрылым мен
коммуникация және байланыс құралдарының дамуын, жаңа перспективті нарық
құралдарын ... ... ... ... біліктілігін
жоғарылатуды, инвесторлардың ақпараттық ... ... ... ... ... ... Инвесторлардың құқықтарын қорғауды
қамтамасыз ететін құқықтық ... ... ... ... ... аймақтарда ақпараттық кеңес беру орталықтарын ... ... ... ... ... индустриалды-
инновациялық сектор салаларын дамыту, шетелдік инвесторлардың мүддесін
қорғауға ... ... және ... ... ... ұйымдастырушылық-құқықтық, әдістемелік және
әлеуметтік шараларын жетілдіру қажет. Мемлекеттік және аймақтық деңгейде
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... инвестициялау қызметінің тиімділігін арттырады және бәсекеге
қабілетті экономика құруға мүмкіндік береді.
Экономикаға қазақстандық, ... ... ... ... ... одан әрі ... үшін ... басқару саласын мемлекеттік қолдау
мен реттеудің бірқатар шараларын жүзеге асыруды талап етеді. Инвестициялық
үрдістерді ынталандырудың ... ... ... және ... ... ... ... қалыптасады. Олардың өзара
ықпал ету дәрежесі мемлекеттік инвестициялық ... ... ... ... ... ... рөлін күшейту жеке
инвестицияларды ынталандыру мен нарықтық ... ... ... ұзақ ... ... мен ... іс-әрекеттерінің тиімділігін
арттыруға бағытталады.
Қазақстан дамуының басты бағыты шетел инвестицияларының неғұрлым
дамыған режимін ... ... ... Тек ... ғана біз қаржы ... ... ... ... өз ... және ... сауда айырбасын дамыта аламыз. Әділ әкімшілік бұлжытпай орындайтын,
анық, тиімді және қатаң ұстанатын заңдары бар ашық ... ... ... ... ... қуатты ынталандыру тетігі болып
табылады. Мұндай саясатты талдап жасау біздің негізгі міндеттеріміздің бірі
болуға ... ... ... ... капиталынсыз, технологиясынсыз және
тәжірибесінсіз жедел ... ... мен ... ... ... көз ... ... қиын. Әлемге әйгілі инвесторларды
мүмкіндігінше көптеп тарту үшін біз қажетті ... ... ... ... тиіспіз. Біздің инвестициялық ахуалымыз неғұрлым қолайлы,
ал Қазақстан тартылған шетел инвестицияларының көлемі мен ... ... ... ... үшін ... ... ерік-жігер мен нақты іс-қимыл қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының 2003 ж. 8 қаңтардағы № 373-II ... Заңы ... ж. ... ... мен толықтырулармен)
2. Әлжанова Н.Ш. Инвестициялық жобалау. – Алматы: Қазақ университеті,
2006.
3. Подшиваленко Г.П., Лахметкина Н.И., Макарова М.В. ... ... – М.: ... ... ... А.С. Инвестицияны қаржыландыру және ... ... ... ... ... ... И.В., Алешин В.А., Зотова А.И. Инвестиции: учебное ... ... н/Д: ... ... ... М. Что ... инвестиции? // Финансы Кредиты. - 2007.- №1.- с.
15-17.
7. Кадерова Н.Н., Макенова А.А., Әбуова Ж.М. Инвестицияларды қаржыландыру
және несиелеу: оқулық. – Алматы: ТОО ... ... ... К. ... ... Казахстана в условиях высокого
уровня иностранных инвестиций // Альпари. - 2004.- №4.- с. 17-28.
9. Международные ... ... ... ... ... - ... ... А.В. Структурный анализ международного движения капитала //
Деньги и кредит.- 2007.- №1.- с. 18-24.
11. ... Қ.К. ... ... ...... даму ... // ... Казахской Академии транспорта и
коммуникаций. - 2010.- №1.- 188-191 ... ... елді ... ... // ... 2012.- №11 (921). -
12-14 б.
13. ... Т.Н. ... и ... ... ... стратегии экономики страны // Транзитная экономика.-
2005.- №7.- с. ... ... ... ... ... ресурс. –
http://www.cawaterinfo.net/ca/index.php?option=com_content&view=article
&id=695:2011-05-27-09-49-50&catid=31:news-kazakhstan&Itemid=27.- 2011
жыл 27 ... ... С.К. ... ... и их ... на ... Казахстана : автореф. дис.... канд. экон. наук: защищена
16.06.06 / ... ... ... С.К. ... рук. Н.Н. ... Алматы: [б. и.], 2006.- 24, [4] с.
16. Даулбаева А.Қ. ... ... мен АҚШ ... ... // ... хабаршысы. Халықаралық қатынастар
және халықаралық құқық сериясы = Вестник КазНУ. Серия ... и ... ... ... 1-2.- 50-54 б.
17. Ибраев С.Е. Қазақстан және ... ... ... // ... ... ... ... және халықаралық
құқық сериясы.- 2009.- № 1-2.- 70-74 б.
18. ҚР Президентінің 1997 жылғы 10 қазандағы барлық ... ... және ... ... ... Жолдауы
19. ҚР Президентінің 2008 жылғы 6 ... ... ... ... ... – мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Жолдауы
20. Байбосынова Г.Ж., Абдрахманов Б.М. Қазақстан Республикасындағы шетел
инвестицияларының рөлі: ... // ... ... ... =
Научный мир Казахстана.- 2011.- №1.- 223-226 б.
21. Жарқынбаева А.С. ... ... ... в ... современное состояние и перспективы // ҚазЭУ Хабаршысы.-
2005.- №4.- 18-19 б.
22. Әлібекова К. ... ... ... ... ... ... Экономикалық білім // Білім әлемінде.-
2007.- № 2.- 15-19 б.
23. Изатуллаева Б.С. Қазақстан ... ... ... өндіру саласында тиімді пайдалануды жетілдіру: экон. ғылымд.
канд.... дис. автореф.: ... 01.02.10 / ... ... ... ... Б.Н. ... А.Х. Ералы].- Түркістан:
[б. ж.], 2009.- 24, [5] б.
24. Мухамедиев Б.М. Влияние инвестиций на экономический рост и сокращение
бедности в ... / Б.М. ... // ... КазНУ. Сер.экон.-
2008.- №1(65).- с.11-19.
25. Пралиева С.Ж. Қазақстан ... ... ... ... отандық инвестицияның ықпалы // Тұран университетінің хабаршысы.
Ғылыми ...... ... "Туран". Научный журнал.- 2010.-
№ 1(45).- 32-36 б.
26. Камалова Г.Қ. ... ...... ... ... ... / ... // Қазақстанның
индустриалды-инновациялық дамуының ғылыми-әдістемелік мәселелері:
халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары, ... 2005ж.- ... 2005.- 98-99 ... ... У. ... и ... ... синтез.- Алматы:
БИС, 2005.
28. Представительства иностранных компаний в ... ... ... - ... ... ... ... көлемділігі. Электронды ресурс.-
http://www.invest.gov.kz/?option=content§ion=4&itemid=75&lang=kz
30. ... на душу ... ... ... ... ... ... инвестициялардың елдер бойынша жиынтық
ағыны. Электронды ресурс. - http://www.nationalbank.kz/?docid=523
32. Қазақстан экономикасының салалары ... ... ... нетто-позицияның жағдайы. Электронды ресурс. ... ... К.С. Роль ... в ... ... ... 2009.- №1-2.- с. 161.
34. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың қазақстандық
ІІІ ... ... ... ... // ... Қазақстан, 2006
жыл 8 маусым.- №20 (158)- 2 б.
35. Мауленова Г.А., Тасқараева Қ.А. Қазақстан экономикасының ... ... және ... айналысатын шетелдік мұнай компаниялары:
Қазақстан экономикасы // Зерттеулер әлемі = Мир исследований.- ... 40-42 ... ... К. ... ... – 237 инвестициялық жоба ... және ... 2010.- №45.- 1 ... ... В.Ю. ... кризис и тенденции экономического развития
Казахстана: ... / ...... КИСИ, 2011.-
380 с.
38. Мергалиева Л.И. ... ... в ... в ... ... ... // Мергалиева Л.И.
Экономический суверенитет ... в ... ... ... ... 2008.- с. ... ... Республикасында инвестицияларды тарту, арнайы экономикалық
аймақтарды дамыту және экспортты ынталандыру жөніндегі 2010-2014
жылдарға арналған бағдарлама
40. ... Қ.М. ... ... ... басым
секторларында инвестициялық қызметтерді жүзеге асырушы инвесторларға
инвестициялық преференциялар берудің құқықтық негіздері / Қ.М.Қожабек
// ҚазҰУ ... Заң ... - ... 2005.- ... 55-59 ... Шөптібаева Г.Б. Шетел инвестицияларын тартудың әлеуметтік
алғышарттары // ... ... ... және ... сериясы.-
2004.- № 2(13).- 96-98 б.
42. Шетелдік ... ... ... ... ... Габдуллин Р.Б. Современное состояние и ... ... ... в РК // ... стратегия и практика.-
2010.- №2. - с. 24-29.
44. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың ... ... ... сөйлеген сөзі // ҚР Президентінің баспасөз
қызметі, 2010 жыл 3 ... ... Ж. ... индустриялық өрлеу дәуірі // Егемен
Қазақстан.- 2010 жыл 23 сәуір.- №12 (216).- 5 б.
46. ҚР ... 2010 ... 29 ... ... онжылдық – жаңа
экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» Жолдауы
47. Нұрқанова Ә. Исламдық ...... ... ... бірі // Арқа ... 2011 жыл 19 ... - ... 23-25 б.
48. Қазақстан және ИЫҰ. Электронды ресурс. - http://oic2011-2012.kz/
index.php?option=com_content&viewarticle&id=15&Itemid=104&lang=kz
49. ... ... даму ... ... ... арнайы қорын құру мәселесі
талқыланады. ... ... ... Серіков А. Исламдық қаржыландыру бағытындағы қадамдар // Егемен
Қазақстан. 2011 жыл 27 ... №13 (192).- 12 ... ... Д. ... қаржыландырудың тиімділігі // Егемен
Қазақстан. 2010 жыл 16 наурыз.- №11 (166).- 17 ... ... Б. ... кемелдену кезеңі // Егемен Қазақстан. 2009
жыл 16 қаңтар.- №4 (221).- 9-10 б.
53. Исламдық қаржыландыру – ... үшін ... ... - ... 2009 жылы 12 ... «Ислам банкі қызметі мен ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының бірқатар заңнамалық актілеріне өзгертулер ... ... ... ҚР ... ... Е. ... ... ертеңіміз үшін тиімді // Ислам және
өркениет. 2011 жыл 22 қараша.- №25 (211).- 6 б.
56. Сукук – ... ... ... Электронды ресурс. -
http://www.rfca.kz/kz/aqparattyq-saraptamalyq-materialdar
57. Ислам ... ... ... ... ... ... Н. ... банкингі — Қазақстанда // Түркістан. 2009 жыл
7 маусым. - №23 (933).- 15-16 ... ... Ж.М. ... ... ... ... в ... деятельности Республики
Казахстан: автореф. дис.... канд. экон. наук: защищена 24.10.08 /
Жанна Муратбековна Андреева; ... рук. А.М. ... ... и.], 2008.- 25, [4] ... ... Г.Е. ... ... инвестирования
экономики Республики Казахстан (на ... ... ... дис.... канд. экон. наук: защищена 27.10.10 / Гани Есенбайулы
Есенбаев; [науч. рук. Д.М. Мадиярова].- ... [б. и.], ... [3] ... ... Ю.С. ... преференции: понятие и юридическое
содержание / Ю.С. ... // ... НАН РК.- 2007.- №1.- ... ... Ж.О. Қазақстан Республикасына тартылған инвестициялардың
тиімділігін мемлекеттік реттеу / Ж.О. ... ... // ... ... ... ... ... жаңғырту және корпоративтік
құрылымдардың дамуы: Әл-Фараби атындағы ... 75 ... ... ... ... ... - ... 2008.- 1-бөлім.- 131-134 б.
63. Шетел капиталын тарту – ұлттық экономикадағы инвестициялық нарықты
қалыптастырудың ... ... ... ... ... Темирова А.Б., Сегізбаева Д.Ү. Қазақстан Республикасының инвестициялық
жағдайы мен инвестициялық ... ... ... Экономика
ғылымдары // Зерттеуші - Исследователь.- 2008. - № ... 91-94 ... ... Е. ... ... / Жұмахметұлы Е. // ... ... 2007 жыл 5 ... №1.- 17-18 б.
66. Жанкулиев А.К. Совершенствование стратегического ... ... в ... ... : автореф. дис....
канд. экон. наук: защищена 18.04.09 / ... ... ... рук. А. А. ... ... [б. и.], 2009.- 27, [5] ... ... Н. Қазақстан экономикасына шетел инвестициялары қажет ... ... ... ... ... .- ... 55-64 ... Касенова Г.Е. Роль инвестиций в современной экономической системе //
Банки ... 2009.- №7.- с. 22-23.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 148 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
ТМД шеңберіндегі қазақ диаспорасының мәселелері мен Қазақстанның көзқарасы (1991-2006жж)74 бет
Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалану құқығы136 бет
Шетел инвестицияларын тартудың негізгі жолдары және олардың тиімділігі8 бет
Шетел инвестицияларын тартудың теоретикалық және методикалық негіздері65 бет
Шетел инвестицияларын қазақстан экономикасына тарту процесін реттеу9 бет
Шетелдік инвестицияны экономиканың нақты секторына тартудың және инфляцияны төмендету мәселесі теориялық және практикалық мәселелерін зерттеу56 бет
Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тарту: мәселелері және шешілу жолдары59 бет
Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тартудың мәселелері мен перспективалары24 бет
Қазақстан Республикасының шетел инвестициясын тарту жолдары13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь