Шаруашылық және құрлықтың органикалық дүниесі

Органикалық дүние адам өмірінде және өндірісте үлкен рөл атқарады.
Жердегі органикалық дүние әр түрлі (жануарлар дүниесі, өсімдіктер, микроағзолар) және үздіксіз. Жер бетінде ұзақ уақыт бойы қандай да бір тірі ағзалар болмаған аймақ жоқ. Осы тұжырым XIX ғасырдың бірінші жартысында неміс ғалымы – Александр Гумбольд, орыс ғалымы – Карл Максимович Бэр және ағылшын ғалымы – Чарльз Дарвинмен дәлелденген болатын.
Ч. Дарвин былай деп жазған: “Біздің әлеміміз толығымен тіршілікке толы деп айта аламыз! Тұщы немесе жерасты көлдер болса да, ыстық минералды көздер не мұхиттың кең және терең кеңістіктер болса да, атмосфераның жоғарғы қабаты не мәңгі қарлар жамылғысының беті болса да, солардың бәрінде тірі ағзалар тіршілік етеді”. В. И. Вернадский ғылымға “повсюдность жизни” деп атаған.
Жер шарындағы ағзалардың таралу аймағы биосфера деп аталады. Биосфера атмосфераның 10 км-ге дейінгі биіктігін, жер қыртысының 3км-ге дейінгі тереңдігін және мұхиттардың бүкіл көлемін алып жатыр.
Биосфера органикалық заттардың әр түрлі күйлерде күн энергиясын
жинақтай алу қабілітіне ие.
Адам баласы, биосфера өнімімен және оның даму заңдылықтарымен пайдаланып, өндіру және өндіргіш күштің түрлі құралдарын тапты. Оған жұмыс істейтін мал, егістікті қорғайтын орман жолақтары, адам күшімен өнімді жоғарлату мақсатымен өзгерілген топырақ жамылғысы, мәдени өсімдіктер жатады. Осының бәрі – адамның материалды қажеттілігін өтеуге көмектесетін адам қолындағы биологиялық қару.
Жер бетіндегі тірі заттар саны қанша? В. И. Вернадскийдің орташа есептеуі бойынша тірі заттар массасы 2*10т құрайды.
Атап өту керек, литосфера мен гидросфераның салмағын тірі заттар салмағымен салыстыру әлі түк емес. Норвег геохимигі В. М. Гольдшмидт литосфераны 13,5 фунт салмағы бар тас ыдысымен салыстырып көрді; егер онымен ары қарай барлық Жер қабықшалармен салыстыратын болсақ, онда гидросфера сол ыдысқа құйылған 1 фунт су, атмосфера кішкентай тиіннің салмағы, ал барлық тірі заттар массасы қағаз марка салмағына тең болар еді. Б.Б. Полынов жанама материя салмағын тірі заттар салмағымен салыстыру мүмкін емес екенін көрсетті.
Одан дәлірек, В. И. Вернадский мен Б. Б. Полынов жасаған салыстыру: олар биосфераны құрайтын тірі заттарды, өзіне литосфера, атмосфера, гидросфера элементтерін қосатын және олардың құрамын қатты өзгертетін дауылмен салыстырылуы.
Құрлықтағы тірі заттар массасында өсімдіктер көп орын алады; олар жануарлар дүниесінің массасынан 1000 есе көп. Құрлықтағы тірі заттар массасының реті осындай: бірінші орында – орман, екіншіде – шөп өсімдіктері(орман массасынан 5-10 есе аз), үшінші орында – топырақтағы тірі ағзалар бесіншіде – жануарлыр тұр.
Жердегі зат алмасу, Жердің газ қабықшасын құрудағы, атмосферадағы ...
        
        Шаруашылыќ жєне ќ±рлыќтыњ органикалыќ д‰ниесі.
Боосфера.
Органикалыќ д‰ние адам µмірінде жєне µндірісте ‰лкен рµл
атќарады.
Жердегі органикалыќ д‰ние єр т‰рлі ... ... ... жєне ‰здіксіз. Жер бетінде
±заќ уаќыт бойы ќандай да бір тірі аѓзалар болмаѓан аймаќ
жоќ. Осы т±жырым XIX ѓасырдыњ бірінші жартысында неміс
ѓалымы – ... ... орыс ... – Карл
Максимович Бэр жєне аѓылшын ѓалымы – Чарльз Дарвинмен
дєлелденген болатын.
Ч. Дарвин былай деп жазѓан: “Біздіњ єлеміміз ... толы деп айта ... Т±щы ... ... ... да, ... ... кµздер не м±хиттыњ кењ жєне
терењ кењістіктер болса да, атмосфераныњ жоѓарѓы ќабаты не
мєњгі ќарлар жамылѓысыныњ беті ... да, ... ... аѓзалар тіршілік етеді”. В. И. Вернадский ѓылымѓа
“повсюдность жизни” деп атаѓан.
Жер шарындаѓы аѓзалардыњ таралу аймаѓы биосфера деп аталады.
Биосфера атмосфераныњ 10 ... ... ... ... 3км-ге дейінгі терењдігін жєне м±хиттардыњ
б‰кіл кµлемін алып жатыр.
Биосфера органикалыќ заттардыњ єр т‰рлі ... к‰н ... алу ... ... баласы, биосфера µнімімен жєне оныњ даму зањдылыќтарымен
пайдаланып, µндіру жєне µндіргіш к‰штіњ ... ... Оѓан ... істейтін мал, егістікті ќорѓайтын орман
жолаќтары, адам к‰шімен µнімді жоѓарлату маќсатымен µзгерілген
топыраќ жамылѓысы, мєдени µсімдіктер ... ... бєрі ... ... ... µтеуге кµмектесетін адам
ќолындаѓы биологиялыќ ќару.
Жер бетіндегі тірі заттар саны ... В. И. ... ... ... тірі заттар массасы 2*10т
ќ±райды.
Атап µту керек, литосфера мен гидросфераныњ салмаѓын тірі
заттар салмаѓымен салыстыру єлі т‰к ... ... В. М. ... ... 13,5 фунт
салмаѓы бар тас ыдысымен салыстырып кµрді; егер онымен
ары ќарай барлыќ Жер ќабыќшалармен салыстыратын болсаќ, онда
гидросфера сол ... ... 1 фунт су, ... ... ... ал барлыќ тірі заттар массасы ќаѓаз марка
салмаѓына тењ болар еді. Б.Б. Полынов жанама материя
салмаѓын тірі заттар салмаѓымен салыстыру м‰мкін ... ... ... В. И. ... мен Б. Б. ... жасаѓан
салыстыру: олар биосфераны ќ±райтын тірі заттарды, µзіне
литосфера, атмосфера, гидросфера элементтерін ќосатын жєне
олардыњ ќ±рамын ќатты µзгертетін дауылмен салыстырылуы.
Ќ±рлыќтаѓы тірі ... ... ... кµп орын алады;
олар жануарлар д‰ниесініњ массасынан 1000 есе кµп.
Ќ±рлыќтаѓы тірі заттар массасыныњ реті осындай:
бірінші ...... ... – шµп ... 5-10 есе аз), ‰шінші орында – топыраќтаѓы тірі
аѓзалар бесіншіде – жануарлыр т±р.
Жердегі зат алмасу, Жердіњ газ ... ... ... мен ... ... ... биосферадаѓы рµлі µте зор.
Соњѓы онжылдыќта, µнеркєсіптіњ дамуына байланысты,
атмосферадаѓы кµмірќышќыл газы кµбейе т‰сті.
Кµмірќышќыл газыныњ кµп бµлігі(1,84*10т) тењіз суында, одан
азыраќ(2,2*10т) атмосферада жатыр. ... ... ... газын бµледі. Ќазіргі тірі заттардыњ
ќалыптасуына 1-2*10т, яѓни атмосферадаѓы бар болѓаннан
кµбірек кµмірќышќыл газ ... ... ... ... ќымырќышќыл газ толыѓымен биосферадаѓы жасыл
µсімдіктермен, соныњ ішінде, ормандармен сіњіріле алады.
Орман ол Жердіњ “µкпесі”, олар ... ... ... ... жамылѓысы жєне шаруашылыќ.
Жер беті мен атмосфераныњ беттескен жерінде ж±ќа ќабыќша ... ... ... ... ќабыќшасы зональды, ол
топыраќ т‰зуші, яѓни климаттыќ жаѓдайларѓа, µсімдік
жамылѓысына, жануарлар ... жєне ... ... жаѓдайларыныњ зональдылыѓына байланысты.
XIX ѓасырдыњ соњында В. В. Докучаев зональдыќ зањын ашты. Осы
зањ негізінде былай т±жырымдауѓа болады: ... бір ... ... мен ... атай
аламын”.
В. В. Докучаев топыраќ – ол б‰кіл табиѓаттыњ айнасы екенін
кµрсетті.
В. В. Докучаев Ресейде бес ... ... ... ... ... мен ... ... тєн.
Осы бес зонаныњ єрбіреуін жєне В. В. Докучаев ойынша оѓан
ќолданылатын жер ... ... ... ... зона (тундра жєне орманды тундра).
Осындай топыраќты ќ±рѓатып, желдету (аэрациялау) керек. В. В.
Докучаев оѓан ќолданылатын жер ... ... орай оны ... деп атады.
2. Орманды зона.
В. В. Докучаев осы зонаны, жерді µњдеу єдісіне орай
минерализация зонасы деп атады. ¤йткені ондаѓы
топыраќты калий, ... азот бар ... ... Ќарашірік зонасы.
В. В. Докучаев ќарашірікті “топыраќ ханы” деп атады. Оѓан
ќолданылатын жер µњдеу єдісіне байланысыты оны физиация
зонасы деа атады. ¤йткені ... ... ... ‰шін оѓан д±рыс физикалыќ єсер ету керек.
4. Ќызыл жєне с±р топыраќты ... В. ... осы ... ... ... зонасы деп атады.
5. Латеритті зона.
Осынада ќызыл топыраќтыњ ... ... к‰н ... В. В. ... осы ... гелиация зонасы
деп атады.
Табиѓат (география) зоналар ќатынасы.
Табиѓат зонасы
Ауданы
млн. км
% ќорытындыѓаМ±зды (полярлыќ жєне биік тау м±здыќтары)
Тундра ... ... ... ... жєне ... ... жєне субтропикті (латеритті)
Таулы аймаќтар
Аллювиальды аймаќтар
Ќ±рлыќ сулары (Каспий тењізінен басќасы)
16.08
5.90
18.08
32.39
27.21
21.12
22.62
4.26
0.9710.8
4.0
12.1
21.8
18.3
14.2
15.2
2.9
0.7148.3100.0
Жердегі ... ... ... ... ... ... да мањызы зор. Биіктік белдеу осімдіктеріне
кµптеген ѓалымдар назар ... ... ... Вахушти
Багратиони XYIII ѓ. Кавказда бірнеше мєдени µсімдіктердіњ
биіктік белдеулерін кµрсетіп берді.
Биіктік белдеуді П. П. ... ... ... ... ... тауыныњ 5 биіктік белдеуін ерекшелеп, олардыњ
ауылшаруашылыќ ќолдануын кµрсетті:
Тµменгі белдеу – тењіз дењгейінен 300-600 м. Ол шµлейт болып
табылады да, жайылым ... ... ... ... жєне ќары аз ... ... мал ќыс бойы ... таба алады.
Екіншісі – 600 м- ден 1400 м-ге дейін – осындаѓы климатты П. П.
Тянь- Шанский Украина ... ... Осы ... ... пен ж‰зімдіктер орналасќан.
Орманды белдеу -1400-2500 м. Климат ќатањ жєне ылѓалды.
Белдеудіњ тµменгі бµлігінде суармалы емес ... жєне ... ... ... м ... ... жазѓы жайылымдар ретінде пайдалынылады.
Субпльпілік белдеуде шµп биік те, альпілік белдеуду
шµп аласа.
Ќарды ... ... 3500 м ... жоѓары орналасќан. Осы
“тіршілігі жоќ” белдеу астыњѓы белдеулер ‰шін µте ... ... ... суы ... жайылымдыќтарды сумен ќамтамасыз
етеді, егіндіктерді, ж‰зімдіктерді суѓаратын ‰лкен µзендердіњ
бастау кµздері болады.
Кавказдыњ биіктік белдеуін В. В. Докучаев жаќсы ... ... ... ... ... ... ... Н. Н. Кецховели зерттеген. Оныњ ењбегінде
Грузияныњ сегіз мєдени µсімдіктердіњ биіктік белдеулері
сипатталѓан: 1. ... ... ... ... ... ... ... жоѓары.); 2. Ж‰зім мен ќ±рѓаќ субтропиктік
µсімдіктер белдеуі (200-1000 м); 3. Ж‰зім жєне континентальды
µсімдіктер белдеуі; 4. Бидай жєне ... ... ... ... 5. Таулы ормандар белдеуі (2000-2100 м); 6. Жазѓы
шабындыќтар мен жайылымдыќтар белдеуі. 7. ... мен ... ... ... ... мен м±здыќтарѓа дейін, яѓни 3200-3400 м-ге дейін); 8. Мєњгі
ќар мен ... ... ... ... ... ... ... м-ге дейін - банан, апельсин µседі;
2500 - ќант ќ±раѓы;
3500 – ж‰гері;
3700 – бидай;
4000 – Ячмен;
4400 м-ге дейін – ... ... ... ... ... ... ... ењ биік егіндік Андыда, тењіз дењгейінен 4419 м
биіктікте. Памирде картопті 4000 м-де ... ... Жер ... ... жер жыртылды жєне Жер
б‰кіл халыќты тамаќтандыра алмайды деп дєлелдеуге тырысќан.
Ѓалымдар, 30- жылдарда µнімді жердіњ ... ... ... ... ... ... деп
болжамдаѓан. Біраќ б±л т±жырым жалѓан: адамзат ќазір
де єлі ќолданылмаѓан жерлерге ие.
Л. И. ... (Н. Н. ... ... єр т‰рлі
топыраќтыњ ауданын есептеп, олардыњ ќолдану дєрежесін
сипаттады. Л. И. ... ... ... ... млрд. га. кірді. Осы ауданыныњ ендік белдеуге 12 ... ... ... ... 2.4 млрд. га келді. Егер мєњгі ќар мен
м±здыќтарды алып тастасаќ, онда жер ауданы 12.7 ... ... ... ... ... єрі ... жоќ. Жер ... игерілген жері - ќоњыржай белдеу зонасы: жалпаќ жапыраќты
ормандар (ќоњыр орманды ... с±р ... ... дала мен дала ... ... Осы
зоналардаѓы мєдени µсімдіктерді отырѓызуѓа арналѓан
жерлер б‰кіл ауданныњ 26-35%-ын алады.
Жерді пайдалану дєрежесі бойынша, келесі топќа субтропикалыќ
ормандардыњ ... ... (13%) жєне ... ... (12%) ... топты ќоњыржай белдеуініњ ќылќан жапыраќты жєне аралас
ормандар, ќызыл топыраќты далалар (7%) жєне ... ќара ... (7%) ... ... Жер ... ... ... зоналары жатады:
шµлдердіњ топыраѓы (2%), тропикалыќ саванналардыњ
ќызыл-ќоњыр топыраѓы (2%) жєне тропикалыќ ормандардыќ
ќызылшірік топыраќтары (4%).
Жер ќорыныњ ќ±рылымы,%
Жыртылѓан жерлер Ќоректік жаѓдайларОрмандарЌолданылмаѓан
жерлерБарлыѓыА. Континет бойынша
Европа32.322.422.722.7100.0Азия18.511.632.037.9100.0Африка15.227.823.433.6100.0Солт‰стік
Америка10.118.941.629.4100.0Оњт‰стік
Америка8.817.540.633.2100.0Австрия мен ... ... ... ... ... отырѓызуѓа арналѓан жерді игеру ±заќ уаќыт
не кµп к‰ш ќажет етді. Жања жерді игерудегі техника мен
ѓылымныњ, соныњ ішінде географияныњ да рµлі зор. ... ... тыњ ... ауылшаруашылыќ µндірісініњ
географиялыќ жаѓдайларымен ерекшеленеді. Єрбір жерді
бірдей жырту немесе оларѓа бірдей агротехниканы ќолдануѓа
болмайды.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өсімдіктерді сауықтыру8 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы24 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектісінің кірісі мен шығысының теориясы24 бет
Шаруашылық серікестіктер27 бет
Шаруашылық субъектілерін қаржыландыру110 бет
Қазақстан Республикасында ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлердің құқықтық жағдайы53 бет
Қазақстан Республикасындағы шаруа (фермер) қожалығының құқықтық жағдайы51 бет
Қазақстан Республикасындағы шаруа қожалығығының қызметін реттеу85 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь