Мемлекеттің ақша несие саясаты

1.Мемлекеттің ақша несие саясаты
2.ҚР бюджет.салық саясаты
3.ҚР әлеуметтік саясаты
Ақша-несие саясаты мемлекетті реттеу саясатының бір бағыты болып табылады. Соның ішінде төлем балансын іске асырудағы маңыздылығын баса айтып өткен жөн. Ақша – несие саясаты - нарықтық экономиканың тірегі ретінде экономикалық дамудың ажырамас элементін білдіреді. Ақша – несие саясаты Қазақстан Республикасында ҚР Ұлттық Банкімен елдің банктік пайыздыі ставкаларын, валюта курсын, төлем қабілеттілігін анықтау жолымен іске асады. Сонымен қатар ақша массасы көлемінің кеңеюіне немесе оның қысқаруына бағытталуы мүмкін. Төлем айналымы және оның біздің елдегі қалыптасуы мен жұмыс жасау қарқыны ақша-несие саясатының негізгі мақсатының бірі, мұнымен қоса инфляциялық тежелуді қамтамасыз ету және қаржы нарығының тұрақтылығын қадағалау қызметтері де жүктеледі.
Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі (2006 ж. 24 сәуірдегі N 548-II)
Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексi). – Алматы, 2004ж.
Шеденов Ө.Қ. Экономикалық ілімдер тарихы: оқулық. - Ақтөбе: А - Полиграфия, 2006.
Я. Әубәкіров, К. Нәрібаев, М. Есқалиев, Е. Жатқанбаев, т.б. Экономикалық теория негіздері. Оқулық. – Алматы, «Санат», 1998
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі
Семей қаласы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университет
СӨЖ
Тақырыбы:1.Мемлекеттің ақша несие саясаты
2.ҚР бюджет-салық саясаты
3.ҚР әлеуметтік саясаты
Орындаған:Ахмер С.К
Тексерген: Габдуллина Л.Б
Семей2015
1.Мемлекеттің ақша ... ... ... ... ... саясатының бір бағыты болып табылады. Соның ішінде төлем балансын іске асырудағы маңыздылығын баса айтып өткен жөн. Ақша - ... ... - ... ... тірегі ретінде экономикалық дамудың ажырамас элементін білдіреді. Ақша - несие ... ... ... ҚР ... ... ... ... пайыздыі ставкаларын, валюта курсын, төлем қабілеттілігін анықтау жолымен іске асады. Сонымен қатар ақша массасы көлемінің кеңеюіне немесе оның ... ... ... ... ... және оның ... ... қалыптасуы мен жұмыс жасау қарқыны ақша-несие саясатының негізгі мақсатының бірі, ... қоса ... ... ... ету және ... ... ... қадағалау қызметтері де жүктеледі. Айырбас бағамының икемділігін сақтап тұру өз алдына үлен жауаптылық. Бұл ... бір ... шешу ... ... ... ... өсу үшін ... экспансия, ал инфляцияны тежеу үшін, керісінше, несиелік рестрикция, яғни ақша массасының жалпы шектеулілігі қажет. Сондықтан да ... ... ... ... төлем балансы және салық саясатымен байланысты келеді. Ақша-несие саясаты бүгінгі ... ... ... ... ... ... таңдай білуге, сондай-ақ несие беру мүмкіндігі туралы, төлем балансы сұрақтарын шешуде банк үшін бірінші реттік маңызы бар ... ... мен ... алушының несиелік қабілетіне қарап өз клиентін таңдаудағы біліктілігіне негізделеді. Төлем айналымы түсінігі Қазақстанда ТМД ... ... ... қызмет көрсету жүйесін әлемдік стандарттар бойынша жүзеге асыруға және қаржы экономикалық дағдарысқа қарсы ... ... ... ... ... төлем жүйесі (О.А. Жандосов пікірінше, нақты жағдайда есеп айырысуды жүргізетін ірі төлемдер ... әр ... ... клиенттік аударымдар, карточкалық төлемдер және т.б. келесі күнге есеп айырысумен; бағалы қағаздар бойынша есеп ... ... қоса ... ... ... Банк ... ішкі нысаны - төлем айналымы бойынша әсері - банктердің халықаралық төлемдер және ақша аудару операцияларын жүргізуден ... ... ... ... ... ... аясында қарастырылады. Төлем балансы төмендегідей тармақтардан құралады:
1) ағымдағы операциялар: сауда, табыс қозғалысы, аударымдар (мемлекеттік және жеке ...
2) ... ... ... ұзақ ... ... - тікелей және қоржындық, қысқа мерзімдік капиталдар қозғалысы;
3) ... ... ... ... ... және қозғалысы, ХВҚ (халықаралық валюта қоры) қаражатын қолдану, басқа да қаржы көздері;
4) қорлардың соңғы өзгерісі: ... ... ... несиелердің өзгерісі. Халықаралық банк құқығында төлемдегі қатынастар коммерциялық келісімшарттар бойынша ақшаны төлеудің есеп айырысу ... ... ... оған мына төрт ... ... ... тәсіл, орын және төлем валютасы. Бұл орайда халықаралық есеп айырысу ... ... жеке ... дәстүрлі құқықтық нормаларын, мемлекет ішілік нормаларын және банктер арасында қалыптасқан тәжірибедегі ережелерін есепке алу ... ... Олар ... есеп ... ... ... :: ... тәуекелдердің сақтандырылу нысаны; :: халықаралық қаржы есеп ... ... :: ... ... ... ... Есеп ... нысаны дегеніміз төлемнің тәртібі, қолданылатын төлем құралдарының түрлері, сондай - ақ ... ... ... ... табылады. Әлемдік банктік тәжірибеде банктік аударым, құжаттамалық инкассо және құжаттамалық аккредитивтік кеңінен таралған. ... ... ... ... қатынастардың және оларды реттеудің өзіне тән ерекшеліктері бар. Қазақстанда ақшалардың төлемдері және аударымдары негізінен банктер ... ... ... ... бірге бұл қатынастар Қазақстан Республикасының банктік заңнамасымен реттеледі. Соның мысалы ретінде, Заңы жеке және ... ... оның ... ... ... олардың банктік шоттары бойынша тапсырмасымен есеп айырысуды жүзеге асыру белгіленген және аударым операциялары банк операцияларын жатқызады. Сонымен қатар Заңында ... ... ... мен ... ... ... тәртібін, жүйесін және нысанын айқындайды, ұйымдастырады, сондай-ақ ... ... мен ... ... ... ... және кідіріссіз жүргізілуін қамтамассыз ететін төлем жүйелерінің жұмыс істеуіне бақылауды жүзеге асырады, банктердің қолданылатын ... ... ... әрі қауіпсіз болуын және банк ақпаратының қорғалуын қамтамасыз ету бойынша ең төменгі ... ... ... төлемдер мен аударымдарды жүзеге асырудың тәсілдің заңнама актілермен және олардың ... ... ... актілермен, оның ішінде Қазақстан Ұлттық банкі актілерімен белгіленеді. Ақша төлемі мен аударымын Қазақстан Республикасынан ... тыс ... ... ... де, ... ... де жүзеге асыру кезінде, сондай ақ Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... валютамен ақша төлемі мен аударымын жүзеге асыру кезінде белгіленген нысандағы бланктерде ақша аударуға өтініш пайдаланылады, ол ақша аудару ... ... ... ... ... ... төлем тапсырмасы болып табылады. Ақшаны аудару өтінішіне банктің аталған өтінішті өңдеу не Қазақстан Республикасы заңнамасы талап ететін жағдайлар үшін оған ... ... ... ... қосымша мәліметтерді қосуға болады. Төлем ... ... етуі ... қатынастарды реттеу Банктің негізгі функцияларының бірі (қызметтің негізгі бағыттары) төлем айналымы бойынша әрекет ету функциясы ... ... ... ... ... ... беруден, төлем айналымына әсер етуден, өзге де функциялардан тұрады. Бұл ... әр ... ... аталған топтарға бөлінуге орай белгілі бір операциялардың көмегімен жүзеге асырылуы ... ... ... әсер ету ... ... банк әр түрлі төлем операцияларын олар бойынша орындауды міндетіне алады: чектерді төлеу, аударымдар жасау, вексельдер және өзге де ... ... ... ... және т.б. Осы ... ... ... жалпыға ортақ кассирлерге айналады. Қазіргі кезде әлемде, оның ішінде Қазақстанда банктердің функциясы - төлем айналымына әсер етуі - ... ... ... ... бұл ... және телекоммуникациялық байланыстардың дамуының салдары деуге болады, ... өзі ... мен ақша ... ... ... КСРО ... кезде және оның үйіндісінде тәуелсіз мемлекеттер құрылған кезеңде ақшалардың төлемдері мен аударылымдары айға тіпті жылға созылды. Қазақстанның қазіргі банк жүйесінде ... ... ... ... ... келеді, мысалы заңды тұлғалар арасындағы есеп айырылысуды есеп айырылысуға мүмкіндік береді. Аталған функцияның маңызын өсіре бағалау ... ... ол ... мен - ... Бұл орайда аталған функцияның рөлі Қазақстанның әлемдік экономикаға енуі нәтижесінде ақшалардың төлемдер мен аударымдарын өткізуге тездету және жетілдіру міндетін алға ... және ... ... түрде есеп айырысудың жүзеге асуы өскен кезде ... ... ... ... ... ... дамуына неғұрлым күшті фактор Қазақстанның саяси жағынан да, экономикалық жағынан да ... алуы ... ... ... нағыз мемлекеттік егемендік елдің төлем жүйесінің сенімді де берік болуына мүмкіндік беретін ... ... мен ... ... беретін банк жүйесін құруды ұсынады. Бұрын коммерциялық банктер депозиттер бойынша қойылымдарды көтеру сияқты халықтың жинақ ақшаларын тартудың тиімді құралын ... ... ... Ірі ... мекемелерге арналған әмбебаптануға қатысты жалпы тенденция олардың мамандануымен сәйкес келеді. Әмбебаптанудың өзі мекемелердің жекелеген түрлерімен ерекше дамиды. Мұнда әмбебап типтегі ... ... ... ... Сол ... бұл тенденция қызмет сапасының жоғарлауына ықпал етеді және ең алдымен ұсақ және ... ... ... ... операциялардың дамуында ақпарат пен коммуникацияның қазіргі кездегі техникалық құралдары айрықша роль атұарады. Банк ісі ақпаратты дер ... ... оны ... ... және ... ... экономикалық жағдайды талдау және ақша нарығының даму ... ... ... ... ... ... болады. Қаржы нарығының қатысушылары өз істерін жүргізу үшін ақпараттың өте үлкен көлемін талап етеді. Сондықтан да банк ... ҒТР дың ... ... енгізбей, коомпьютерлік техниканы игермей банк қызметін жақсарту мүмкін емес.
Банк жүйесінің дамуындағы ... ... ... мынаны атап көрсетуге болады, яғни несиелңк мекемелердің көтерме операциялардан ... ... өту оның ... ... ... әкеледі. Қазіргі кезде көптеген банктер өз стратегияларын өзгертті. Кәсіпкерліктің барлық ... ... ... жүре ... және шағын бизнесті қамти отырып, олар жаппай клиентураға, яғни халықтың әл ауқаты нашар топтарға бағытталады. Ол ... ... ірі ... келбетін, оның саясатын өзгертеді . Біз дамыған нарықтық экономикасы бар елдердің қазіргі кездегі несие жүйесін сипаттаушы маңызды мәселелеріне тоқталдық. Өз ... ... ... ... ... Қазақстан үшін әлемдік банк жүйесінің қазіргі кездегі даму тенденциялары үлкен қызығушылық туғызады, өйткені нарықтық экономикаға өту өзіндік нарықтық ... ... ... ... ... ... үшін шетел тәжірибесін толығымен меңгерген тиімді болады, өйткені экономикалық нарыққа өтудің ең басында тұр. Ал ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында ақшалардың қолма қолсыз төлемдері мен аударымдарын ... ... ең көп ... ... ... тапсырмасы болып табылады. Заң бойынша төлем тапсырмасын пайдалануға байланысты жөнелтуші мен қабылдаушы банк ... ... мен ... ... ... ... ... ал оларды нақты түрде жүзеге асыру қабылдаушы банкке төлем тапсырмасын көрсету сәтінен басталады. Алушы банк ... ... ... ... оны ... не оны ... дәлелді түрде бас тартуға тиіс. Алушы банк төлем тапсырмасын акцептеген жағдайда жөнелтушінің акцептелген төлем тапсырмасының орындалуы ... ... ету ... ... ... тапсырмасы белгіленген нысандағы банкте басқа кәсіпорынға оның шотынан ақша қаражатының сомасын ... ... ... ... бұйрық болып табылады. Төлем тапсырмасы несие аударымына алушы ... ... ... арқылы жүргізілетін қолма қолсыз төлемдерге жатады. Тапсырмада көрсетілген сомада бенефициар пайдасына оның ақшасын ... ... ... ... ... ... банкке тапсырмасы ретінде болады. Ақшаны жөнелтуші қызмет көрсететін алушы банкке төлем тапсырмасын белгіленген нысандағы банкте ... деп ... ... ... ... ақшаны аударуды жүзеге асыруға негізде құжаттың атауын, нөмірі мен күнін және Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... көзделген болса, өзге де реквизиттерді көрсетуге міндетті, сонымен қоса бағанасына - ... ... ... Ақша ... және аударымды жүзеге асыру тәсілдері Бағалардың ұтымды жүйесін қалыптастыру қатаң ақша - несие және икемді салық саясатын көздейді. ... ... ... қамтамассыз ету үшін және инфляцияға қарсы күрестің барлық шараларын қолдануға ... Бұл ... ... шығындарды қысқартудың, ақылға сиымды шеңберде бюджеттің салық базасын ұлғайтудың, ең әрі кеткенде халық шаруашылығының барлық салаларындағы тиімсіз өндірістерге жәрдемақы беруді ... ... ... ... қадамдары көзделінеді. Ал мұндай шаралар өнім өндірушілердің ... да ... ... ... онда да ақша ... станоктың жұмысы есебінен қаржы алуға және беруге арқа сүйеу әлде қайда жеңіл сияқты. Ал дербес өзіндік шаруашылық қызметінің ... үшін ... ... ... бола тұра ... дамытуға, өз қызметкерлерін материалдық жағынан ынталандыруға қажет ақша табу айтарлықтай қиын. Алайда біз ... ... ... онда ақша ... ұлғаятыны сөзсіз. Осы жағдайда тауарлардың қажетті саны болмағанда бағаның бақылаусыз өсуі орын алады да еркін баға белгілеу сияқты өзін өзі ... ... қол ... ... ... бағаларды үнемі өсіріп отыратын мехенизм қалыптасатын жіне әрекет ететін ... ... ... ... бір ... және ... ... асыру ділгерлікті жеңу еркін, нарықтық бағалар жүйесін өмірге енгізуге мүмкіндік береді. Әрине, бұл ... іске аса ... ... екендігі белгілі. Нарыққа өтпелі кезеңнің өне бойында бірқатар өнім түрлерінің бағасын әкімшәләк жолмен ... ... әлі де ... ... Экономиканың тұрақтандырылуына, оның нарықтық негіздерінің нығайтылуына қарай орталықтан белгіленетін мұндай бағалар шеңбері тарыла түспек. Болашақта мемлекеттік баға реттеу өз ... ... ... ... ... ... оның ... негіздерінің тұрақтануына бұлайша баға белгілеуді реформаларды белгілеудің күрделі қиындыққа, үлкен әлеуметтің ... толы жол ... де ... жөн. ... де бұл ... ... ... жоғары өнімді экономикаға жеткізетін бірден бір жолы болып табылады.
Ақша-несие саясатын жүргізудегі аспектілер Қазақстан Республикасының осы ... ... даму ... нарықтық қатынаспен сипатталады. Бұл қатынаста жаңа ақша- несие жүйесі қалыптасып, қаржы институттарының жаңа түрлері пайда болып жатыр, ... ... тән ... ... банк ... ... өзгерді. Еліміздің ақша- несие саясаты халықаралық несиелік саясатпен жұмыс істеу принциптеріне көшу ... ... ... ... кезеңнің ерекшеліктері мен әлемдік банктің технологиясын ұштастыра білудің маңызы зор. Несиені өтеу қабілетін бағалау үшін рейтинг агенттіктері елдің несие ... ... бұл ... мына ... ... ...
1. Демократиялық саяси жүйені жасаудағы прогресс: мұны демократиялық ... ... ... ... қабылдау процесінің ашықтығы, экономикалық реформаларды жүргізуге саяси жолды ұстаушылық және оларды тәжірибеде жүзеге асыруға қабілеттілік деп түсінеді.
2. Қаржылық ... және ... ... ... ... Олар өзіне мыналарды біріктіреді: фискалдық және манетарлық саясаттың тиімділігі, ұлттық валютаның тұрақтылығы мен айырбасталымдағы кезінде инфляцияның төменгі ... ... ...
3. ... ... ... прогресс: экономикадағы және меншік сектордың рөлі (мемлекеттік секторды жекешелендірудің дәрежесі, жеке меншік компаниялардың ... ... ... өзгерту, корпарациялық басқарудың тиімділігі, қоғамның салық салуға қатысындағы өзгерістер және төлем тәртібі, экономикалық ырықтандыру, баға ... жаңа ... және ... ... үшін ... ... ... сауда мен инвестициялық қызметтегі ақықтық), қаржы секторының ... ... ... ... және оны ... ... ... дамуы, қор нарығының және банктік емес қаржы мекемелерінің дамуы), нарықтық ... ... ... ... мен ... ... ... ағындарын қайта бағдарлау. Экспорт пен импорттың өсу серпіні мен құрылымы, халықаралық экономикалық сауда ұйымдарына қатысу, қаржыландырудың көзі ретіндегі шетелдік тура ... ... ... ... ... беру ... бағаланады . Соңғы жылдары Қазақстан Республикасы шетелдерден едәуір несиелер алды. Сондықтан валюта қаражаттарын ұтымды, үнемді жұмсаудың маңызы арта ... Олар ... ... тұтынуға арналған тауарды шығарған кәсңпорындарды құру және жаңғырту және ... ... яғни ... ... үшін ... құрылымдық саясатты ескере отырып дамыту үшін пайдаланылуы тиіс.
Әлемде нарық экономикасында несие жүйесі екі ... ... ... олар және ... бөлінеді. Осыған сәйкес экономикалық талдау да макроанализ және ... ... ... Осылай талдау жасаған Дж.М.Кейнстің 1936 жылғы деген еңбегінде батыс экономистері арасында кең қолдау тапқан. Микроэкономикада - жеке буын ... ... ... ... ... ету ... ... нарық жағдайындағы басты сипаты және негізгі мақсаты табыс табу. Макроэкономикада - бұл жалпы ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қазіргі кездегі несие жүйесі соңғы жылдары едәуір өзгерістерге ұшырады. Әлемдік экономикадағы құрылымдыұ ... ... ... ... байланысты банк жүйесінің барлық компоненттері қайта жаңғыртылуда. ҒТР-дің даму әсерінен өндірістің шоғырлануы капиталдың шоғырлануы мен орталықтануын талап етті. Сәйкесінше ... өз ... ... ... ұлғайтуға қарай модификациялайды, яғни қазіргі кездегі банк жүйесінің экономикадағы ... ... ... ... ... асады: банк жүйесінің құрылымдық қайта құрылуы айқын; белгіленген мамандануды сақтай отырып, банктер қызметінің ... және ... орын ... Ірі әмбебап банк өз клиенттері үшін депозиттік шоттарды жүргізу, қолма қолсыз есеп айырысу, жинақтарды ... әр ... ... ... ... ... сатып алу, сенімхат бойынша мүліктерді басқару және басқа көптеген ... және банк ... ... ... бойынша операциялардың көптеген түрлерін жүзеге асырады. Несиелік мекемелер қызметінің көпжақты сипаты қазіргі кездегі қаржылық капиталға толық ... ... . ... ... ... екі ... бойынша жүргізіледі. Біріншісі - дәстүрлі емес банктік операциялардың кеңеюі ... ... ... ... бизнесіне, факторингке, ақпараттық кеңістік принципке және т.б. енуге тырысады. Олар қаржылық қызмет көрсету, атап айтқанда жылжымайтын ... ... ... және компьютерлік қызмет көрсету, лизингтік іс салаларына ... ... ... ... ... топтарымен тікелей конфронтацияға шығады. Екінші - банктік емес мекемелердің банктік нарықтағы енуі арқылы. Банктік емес ... ... ... ... ... ... ... саудалық операцияларды барынша бәсекелес келеді. Соңғы жылдары банктік жіне басқа арналардағы қаржы несие мекемелері арасындағы ... ... ... ақшалары және фирмалар мен компаниялардың жинақтары үшін күрес өткір сипат алады .
Халықаралық ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... саясаты - бұл қайтарымдылық, жеделдік және процент төлеу шарты бойынша өзге елге валюталық және ... ... ... ... ... ... Халықаралық несиелік қарым қатынастардың негізгі формалары әр түрлі. Олар заемдық қаражаттарды пайдалануда дүниежүзілік шаруашылықтың ... ... ... ... Халықаралық ақша - несие саясаты олардың тағайындалуына, экономикалық мазмұнына, несиені беру көздерін қамтамассыз етеді. ... ... ... ... ... сауда ағымдарына әсер етумен, инвестициялық обьектілердің құрылысын қаржыландырумен, ... ... ақы ... ... білімдерді экспорттаумен тікелей байланысты келеді. Сонымен қатар, оның маңызды бір бөлігі тек қана ... ... ... ... үшін ғана ... сол сияқты барлық несиелер беру немесе әр елдің төлем балансын реттеу саясатына пайдаланылады. Қазіргі жағдайда халықаралық несиелер бір ... ... және ... ... ... ... екінші жағынан, жеке және халықаралық несие түрінде қарастырылған . ... ... ... ... ... ... ... түрде болатын пайыз мөлшерлемесі, комиссиондық және басқа да мезгілдік ақылар, ... ... ... ... ... бұл пайыз мөлшерлемесі. Пайыз мөлшерлемесінің құрылысы мен қозғалысы халықаралық қарыздық ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік шаруашылық нарық конъюктураларының өзгерісін шұғыл түрде ... ... ... үшін ... ішкі және ... ... ... жағдайларды тез арада бағалауға және оның алдағы уақыттағы дамуына ... ... ... жасайды. Халықаралық ақша несие нарығының жекелеген сфераларындағы қарыздық ... ... ... ... ... ... ... несие нарығындағы пайыз мөлшерлемелерінің қазіргі құрылымы да несиенің қолданылу аясына және ... ... ... ... ... да ... халықаралық несие категориялары: экспорттық және қаржы несиелерінің пайыз мөлшерлемелерінің қозғалыс ерекшеліктерін қарастыру қызығушылық тудырады. Орташа пайда нормасына ... ... ... ... пен ... ... өзгеріп отырады. Дегенмен өндіріс пен айырбастан және несиелік жүйелермен жинақталған несие капиталының ... ... ... және ... елдері арасындағы төлем есеп айырысу қатынастарының нығаюына ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс арасындағы қатынас дүниежүзілік дағдарыстың тұсында ... . ... ... ... ... ... ... ортақ заңдылықтар белгілеу өте қиын. Жоғарыда аталған факторларға қоса, бұл несие бағасының қалыптасуына дүниежұзілік нарықтағы тауарлар ... ... ... мен ... ... арасындағы несиелік қатынастардың ерекшелігінен туындайтын факторлар жиі ықпал етеді. ... ... ... ... ... ... атап айтсақ, несиелеу мерзімі, формасы және түрлері, қамтамасыз ету ... ... ... мен ... т.б. ... ... Сыртқы сауда несиелері бойынша пайыз мөлшерлемесінің деңгейіне, кейде ... ... ... ... нарығындағы бәсеке де үлкен әсер етеді. Мұның бәрі сыртқы сауда несиелері бойынша пайыз мөлшерлемелерінің құрылымының күрделенуіне әкеліп соғады. ... ... ... мен ... бойынша қандайда бір тенденцияны айқындау мүмкін емес. Тікелей мемлекеттік ... ... ... ... ... пайыздар төмен болып келеді, мұндағы мөлшерлемелер мемлекеттік бюджет немесе арнайы қордағы қаражаттар есебінен жабылады. Мұндай несие бойынша пайыз ... ... ... саяси формаларға байланысты анықталады. Батыс елдері бюджет есебінен арзан несие ... және ... мен ... экспортын ынталандыру үшін пайдаланады және нәтижесінде сыртқы экономикалық экспансияға тиімділік жасайды . Евровалюта нарығындағы қаржы несиелері бойынша пайыз мөлшерлемелерін қалыптастырудың ... ... бар. Оның ... ... - мөлшерлемесі. Ол нарық конъюктурасына байланысты ауытқи отырып, банктің жалпы ... ... ... көрсетеді. Сыртқы сауда мәмілелерін қаржыландырудағы несие мерзімі несиеленетін тауарлар немесе объектілердің сипатына және ... ... ... Контракт қаншалықты ірі сомаға жасалса, несие соғұрлым ұзақ мерзімді болуы мүмкін. Инфляциялық процестердің ұлғаюы барысында ақша-несие ... ... арта ... ... ... бағамының динамикасы, қарыз алушылардың несие мерзімін таңдауы нарықты ... ... роль ... ... ... ... Республикасының бюджет жүйесi экономикалық қатынастарға және тиiстi құқықтық нормаларға негiзделген әртүрлi денгейдегi бюджеттердi қамтиды. ... ... ... жиынтығында мемлекеттiк бюджеттi құрайтын респубикалық бюджетпен жергiлiктi ... ... ... ... ... ... ... iстеуi бюжеттердiң әртүрлi денгейiнiң өзара байланысына негiзделген және оларды әзiрлеу, қарау, бекiту, атқару, бақылау ... ... ... және ... ... ... ... есеппен қамтамасыз етiледi.
Бюджеттiк процес мемлекеттiк кiрiстерi мен ... ... ... ... ... ... барлық елдерде дерлiк мемлекеттiң шығыстары, оның кiрiстерi мен табыстарына ... тез ... Оның ... көп, ... ... ең бастылары өмiрдiң сан түрлi салаларындағы мемлекет рөлiнiң үздiксiз артуы, оның экономикалық және әлеуметтiк қызметiнiң ... ... ... көлемiнiң өсуi және тағы басқа себептер. Бюджеттiк шығындардың көбеюi салық түсiмдерiмен сәйкес келмейдi, сондықтан ... ... ... өсiп, оның ... ұлғаяды. Бюджет тапшылығы барлық мемлекеттерде абсоллюттi мөлшерi бойынша да жалпы ұлттық өнiмнiң қатынасынан да артық көрiнедi.
Мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... жатыр. Оның қатарына жоғарыда көрсетiлген құрылымдық факторларды да ... ... Ол ... экономикалық және әлеуметтiк қызметiнiң ұлғаюы және осы мақсатқа шығынның көбеюiне байланысты. Артық өндiрудiң кезеңдiк дағдарыстары кезiнде ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк қаржылардың терең сәйкессiздiгiнiң салдары. Сонымен қатар, олар ақша ... ... ... де байланысты. Бюджеттiк тапшылықтарды реттеу қазiргi мемлекеттiң ... ... ең ... ... айналды.
Республикалық және жергiлiктi бюджеттердiң атқарылуын бақылау кезiнде бақыаудың мынандай үлгiлерi пайдаланады:
1) ... ... - ... обьектiсi қызметiнiң Қазақстан Республикасы бюджет заңдарының талаптарына сәйкестiк дәрежесiн бағалау;
2) қаржылық есептiлiктi бақылау- бақылау обьектiсiнiң қаржылық есептiлiктiлiктi жасауы мен ... ... ... және уақтылығын бағалау;
Мемлекеттiк бюджеттiң 2008 жылмен 2009 жылдың көрсеткiштерiн ... ... ... ... ... ... 13,1 ... артқанын көруiмiзге болады. Оның iшiнде бюджеттiң табыс бөлiгiне келетiн болсақ, салықтық түсiмдер 96611 млн теңгеге, яғни 13,2 пайызға, оның ... ... ... ... ... салығы- 43390 млн. тенгеге, яғни 25,6 пайызға; жеке ... ... ... ... млн. тенгеге, яғни 56,0 пайызға; әлеуметтiк салық-28486мн. тенгеге, яғни 22,9 пайызға; қосылған құн салығы-40451 млн. тенгеге, яғни 25,4 ... ... млн. ... яғни 39,0 пайызға; мүлiк салығы-6284 млн. тенгеге, яғни 30,0 пайызға артқан; ал жер салығы-3578 млн. тенгеге, яғни 65,8 ... ... ... 2008жылы 2007жылға қараған кем орындалуының бiрден бiр себебi әлеуметтiк салықтың ставкасының төмендеуiнен, яғни 26 пайыздан 21 пайызға төмендеп, бюджеттiк түсiмдегi ... ... ... ... ... ... ... жылдардығы,яғни 2009 жылы артығымен орындалғанымен оның iшiнде мүлiк, ... ... ... ... ... Мүлiк және көлiк құралдар салығының толығымен орындалу үшiнм жергiлiктi жердегi мүлiк салығына тартылуға тиiс, барлық ... және ... ... түгел есепке алынуы тиiс. Жылжымайтын мүлiктi тiркеу орталығының жұмысын жандандыру керек. Барлық заңды және жеке тұлғалардың мүлкi түгелдей осы ... ... ... ... ... қатысты заңдар бiр жүйеге түсiрiлмегенде оның ... ... ... ... тұгелдей iргетасын қалаудан, яғни бәрiн жаңадан бастадық. Салық заңдарын дайындау, оны ... кез ... ... ... ... ... Өйткенi, онда қоғамның барлық тобының мүддесiн тепе-тең жағдайда қарастыру талап етiледi. Елiмiздегi салық заңдарының қалыптасуы қоғамдық түпкiлiктi реформалау ... мен ... түс ... Осының бәрi жинақталып келiп, салық заңдарының көп жағдайда талас тартыс шеңберiнде өрбуiне әкеледi.Әу баста салық ... ... ... де, ... де жеткiлiктi болады. Оған үкiметтiң рүқсатымен салықтан босатылған ұйымдардың қызметi де ... ... ... ... жоқ.
Қазiргi кезде экономика тұрақтады. Ең ... ол ... ... ... ... мен, iшкi ... ... өсуiмен сипатталады. Өндiрiстiк өнiмнiң өсуi де ... ... ... өсуi де, ... ... бiр ... түсiрiлуiне ұйытқы болады. Бұрынғы кеңестiк елдер аумағында Қазақстан мен Ресейде iшкi өнiм өндiрiсiнiң ... ... ... ... ... ТМД ... орташа айлық мөлшерi жағынан бiрiншi орынға шықты. Осы оң нышанды қалыптасқан жағдайлар жиынтығы жаңа ... ... ... ... ... ... ... жобасын талқылау барысында Парламент депутаттары тарапынан әлеуметтiк салық пен қосымша құн салығына байланысты ... ... ... 26 ... -21 пайызға, қосымша құнға салынатын салық ставкасы 20 пайыздан 16 ... ... ... ... ... ... ... елiмiзде реформаны жүзеге асырудан берi тұңыш рет қолданып отырғандығын айта кету керек.Әрине, бұл үлкен қадам. Өйткенi бұл кәсiпкерлiктi ... үшiн ... ... жасауға көмектеседi. Кәсiпкерлiктi қодап оларға жағдай жасасақ бюджетке түсетiн түсiмде ұлғаяды.Әлеуметтiк салық ставкасын төмендету еңбек ақы мөлшерiне де оңтайлы ... ... ... кәсiпкерлiктi дамытуға да өзiндiк үлес қосатын болды. Бүрын салықтан жалтарғандар өте көп болғандығы ... ... lшкi ... 40 ... ... өткен кезеңде көлеңкелi экономикаға жұмыс iстегенi де белгiлi. Сол себептен қабылданғалы ... ... бiр ... ... жалтарғандарды айқындап отырады.Салық жинау тәсiлдерiн жетiлдiру жолдарында ... тағы да бiр өте ... ... декларация экономикалық қызметтiң кодтары көзделген және салық төлеушiлер ... ... үш ... проценттiк арақатынасын көрсетуге тиiстi болады.
Мысалға, металлургия кәсiпорны металлургия ... ... ... ... онда жолай химия өндiрiсi және машина жасау өнiмдерiн шығарудың қандай да бiр түрi бар. ... ... ... ... туралы мәлiметтер бұларды одан әрi электрондық өңдеу мен ... үшiн ... ... ... ... Осы мәлiметтердi талдау негiзiнде экономикалық қызметтiң нақтылы түрiне тән салық жүктемесiнiң деңгейi, жалақы ... ... ... көлемiне қосымша құнға салық үлесi және ... ... ... ... ... өзi ... ... бүкiл жүйесi мен салық тексерулерi тәртiбiн түбiрiнен өзгертетiн немесе мүлде жаңа құбылыс, яғни мәнi мынада: белгiлi бiр ... ... ... өлшемдерi орташа немесе орташадан жоғарыға жақын болса, онда мұндай кәсiпорынды салық органдары ең ... ... ... ... тексермейдi. Іызметтiң осы саласы үшiн қабылданған орташадан ... ... бар ... ... тексерулерiне жатқызылады және экономикалық қызмет түрлерi бойынша декларацияларды электрондық талдау ұқыпты және ұқыпсыз салық төлеушiлер арасындағы ... ... дәл ... ... ... Яғни жүйе ... көрiнiс табады: салық төлеушiнiң қызмет салалары бойынша орташаландырылған өлшемдерге қатысты оның ... ... ... көп болған сайын салық инспекторы соншалық сирек, мүмкiн бiрнеше жыл ... ... ... ... ... ... ... бойынша тоқсандық, жарты жылдық және жылдық ағымдағы орташаландырылған өлшемдердi жариялап отырған тиiмдi. ... ... ... ... ... ... неғұрлым адал жүргiзуiне итермелейдi.
Осының бәрi салық төлеушiлердiң қалыптасқан ортасын ... ... ... жағына қарай байыпты түрде өзгертуге тиiс және салық есептiлiгiнiң электрондық талдауы фискалдық ... ... ... түрде әсер ете алады. Ол уақыттың қысқа аралығында сол немесе өзге салық көрсеткiшiнiң кәсiпорындардың экономикалық жағдайына және бюджетпен ... есеп ... әсер ... ... ... ... ... енгiзуге орай келешекте мемлекеттiк бюджетке түсiмдер көбеюге тиiс және нәтижесi ретiнде - барлық ... ... үшiн ... ... одан әрi ... ... ... шеңберiнде енгiзiлетiн тағы бiр жаңалық шот фактуралар ... ... ... ... заң ... тiзiм ... енгiзiлмек. Іазiр бұл құжат Қазақстан Республикасы әдiлет министiрлiгiнде құқықтық сараптама мен тiркеуден өтуде. Ол ... ... ... ... ... шот -- фактуралар тiзiмдерiнiң есебiн жүргiзетiн болады. Бұл жүйе ... құн ... ... ... жүргiзудi жақсартпақ. Тiзiмде әрбiр шот -- фактурада тiркелген мынадай деректер көрсетiледi: төлеушiнiң атауы, СТТН, тауар түрi, ... ... ... ... ... және ... ... тiзiмдердiң бәрi қағазбен, сондай-ақ электрондық түрiнде қабылданатын болады. Осыдан кейiн барлық тiзiмдер арнайы машинаға салынады және компьютерлiк өңдеу ... мен әр ... ... ... ... ... сатушы өткiзген өнiмдерi көлемiнiң сатып алушы алған осы өнiмдер көлемiмен сәйкес келмеуi, шот -- ... ... ... ... ... ... ... асырып жiберу, қосымша құнға салық бойынша төлемдердiң мерзiмiн ұзарту амалы - мiне, ... ... көп ... ... болады. Шот -- фактуралар тiзiiмдерiнiң есебiн алу жүйесi, сөйтiп, қосымша құн салығын бақылауды жақсартады және ... ... құн ... ... толтырылуын бақылауды жеңiлдетедi. ... ... әр ... ... ... келетiiн азаматтардың кiрiстерiн есепке алудың электрондық жүйесi және бұл кiiрiстерге салық салудың тәртiбi. СТТН-i бар жеке ... ... ... ... алу ... ... ... және салық кодексiне сәйкес жеке адамның алған ... мен ... ... ... салықтары туралы барлық деректер электрондық түрде салық органдарына берiлмек. Есепке алудың осынау ... жеке ... ... сондай-ақ әлеуметтiк салыққа бақылау жасаудан басқа зейнетақы аударымдарына да бақылауды жолға қоюға мүмкiндiк бередi, ... ... ... ... жарналарын уақтылы және дұрыс есептеуге сыйатын күрделi проблемалар түр, болашақта ... ... ... ... ... ... жоспарланып отыр және басқа да жаңа енгiзiлiмдер болады.
Нарықты экономикалық елдерде салықтар мемлекеттiк және муниципалдық табыстарда басты рол ... да, ... ... к үштi ынталандырушы құралы болып келедi.Әсiресе, олар ғылыми - техникалық прогрестi жеделдетуге, анти инфляциялық және ... ... ... асыруда белсендi орын алады.
Сондықтан салықтарды төлеу- төлеушiлер үшiн онша ...... ... өте ... де ...... табылады.
Дүние жүзiлiк тәжiрибе көрсетiп отырғандай, бүкiл өркениеттi мемлекеттердегi салықтық реттеу несие-қаржылық реттеумен бiрiгiп әрекет еткенде ғана ... ... ... аса ... ... болып табылады. Ол нарықтық қатынастардың қалыптасуына әсерiн тигiзiп, ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ салықтар қоғамның экономикасын түрақтандыруын және әлеуметтiк теңдiктi қамтамасыз ететiн маңызды элементтерi болып келедi.
Салықтар ... ... ... ... ... процестерге де әсер етедi. Бұл әсер жан-жақты болып табылады. Салынатын салықтармен әркет ете отырып, мемлекет капиталының ... ... ... етедi. Сондай-ақ салықтық реттеу шаралары әртүрлi салалардың бәсекелесу ... ... ... ... капиталдық қорлануына тиiмдi жағдайлар жасап кәсiпорындардың iс-әрекеттерiнiң әлеуметтiк ... ... ... ... [30].
Үкiметiмiздiң алдында тұрған мiндет ол тұрақты қабылданған заңдардың негiзiнде қаржы жүйесiн тез ... ... ... ... салық арқылы түсетiн түсiмдердi реттеп, олардың дұрыс бөлiнуiн қамтамасыз ету ... ... және де ... ... ... қана қоймай өндiрiстi әрi қарай дамытудың белсендi ынталандырушы ролiн атқаруы қажет деп ... ... Олар ... ... ынтаны тежеу механизiмi болып келемей, керiсiнше оның ... ... ... ... ... бiр ... ... атқаруы қажет. Сондықтан бiздер салықтар жүйесiн жақсартуда әрқашан қарапайым және ... ... ... ... ... төлеушi және жинаушы салық төлеу процесiнде белгiлi бiр қарым-қатынасқа түседi. Бұл ... ... ... ... әрi ... ... ... салықтық жиналу денгейi де жоғары болады. Салық жинауына әсер ететiн объективтi және ... ... бар. ... ... ... ұтөмендеуi, кәсiпорындар мен мекемелер арасындағы төлемақылар дағдарысы, заңды бiлмеу немесе оның алдындағы жауапкершiлiктiң төмендеуi, салық салу ... ... ... ... қызметкерлердiң жалақысының аздығы тағы басқалар.
Әрине, мемлекет барысында бюджеттiң кiрiс бөлiгiн көбейтуге тырысады. Кәсiпкер де ... ... өз ... өз ... бiр бөлiгiн беруге құлшынбайды. Мiне, сондықтан да әр елдiң өз ... ... бар. Олар әр ... ... ... ... ... жағдайына байланысты әр-түрлi болып келедi.
Экономикалық iс - шаралар барысында ықпал ету, ... ... ... ... отыруды мемлекет салық жеңiлдiктерi арқылы жүзеге ... Оның ... ... ... ... ... салықтан босату.
Кiрiс пен таза пайданы экономиканың жаңа бiр саласына ... ... ... түрiнiң дамуына жұмсауы, елiмiздiң аз игерген, кейбiр қолайсыз аймақтарына инвестиция тарту сияқты мақсаттарда, салықтың кей түрiнен бүтiндей босату қолданылады. ... ... ... бiр ... ... салық жүйесiн пайдалану, экономика мемлекеттiк реттеуден сараланып қолданылатын және өте ... әдiс. ... ... ... ... немесе дифференциялды салық мөлшерi салық төлеу мерзiмiн созу немесе кейiнге қалдыру, салықтардан еркiн резервтiк инвестициялық әрi басқадай қорлар құру және ... ... ... мен ... ... ... ... және салық тегершiктерi жетерлiк. Қазақстан экономикасының өтпелi кезеңiнде салық жеңiлдiктерi жаппай iскерлiктi ... ... ... ... iрi ... әкелуге септiгiн тигiзедi. Алайда, қазiр отандық экономика өзiнiң ... ... ... ... ... ... жеңiлдiктерiнiң сақталып қалуы мемлекет пен инвестор арасындағы мүдделiк қарым-қатынасқа өз ... ... ... ... ... ... ұлғаюына қатысты- салықтан бюджетке түсетiн түсiмдер елеусiз, салық салмағының коэффициентi әсерсiз қалуында. ... ... ... ... ... ... елеулi қарама-қайшылықтар туып, салықтық әмiр жүргiзуiне кесiрiн тигiзуде. Ең ... ... ... ... салық төлеушiлердiң барлығы заң алдында тең деген талапқа салықтық жеңiлдiктi реттеу қайшы келiп, экономиканың түрлi салаларындағы кәсiпорындарды ... ... ... ... ... тәжiрибе көрсетiп отырғандай қамқорлық пен қолдаудың керемет бiр тиiмдi әдiсi деуге келмейдi. Жеңiлдiк берiлiп отырған кәсiпорындар мен жеке тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... жүгендерге салық әмiрiн пәрмендi қолдануда қиыншылық тудырады. Оның үстiне жеңiлдiктердi салық төлеуден б ұлтару үшiн ... ... да аз ... ... ... ... салық каникулының ұлттық қорды қолдануда берекесiздiк тудырып, түбiнде кiрiстiң жоғалуына соқтыратын ... ... ... отыр.
Бюджеттiң кiрiс бөлiгiн 85-90 пайызын салықтар мен салықтық емес түсiмдер құрайды.
Бюджет жүйесін жетілдіру.
Орта мерзімді ... ... ... ... емес түсімдердің есебінен біртіндеп көшу саясаты жалғасатын болады, ол мемлекеттің ағымдағы шығыстарын мұнай секторынан түсетін ... ... ... ... ... қолдауды білдіреді.
2009 жылы Бюджет кодексіне Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражатын қалыптастырудың және пайдаланудың орта мерзімді перспективаға ... ... ... ... мен ... ... және мұнай емес кірістердің ара жігін нақты ... ... ... ... ... ... өнімді бөлу туралы келісім-шарт бойынша қызметін жүзеге асыратын жер ... ... ... және ... операцияларынан және шикі мұнай мен газ конденсатынан түсетін басқа да түсімдермен, оның ішінде бұрын бюджеттік ... ... ... ... ... ... талаптарын бұзудан түсетін түсімдермен толықтырылды.
Мемлекеттік бюджеттің шығыстарының ұлғаюы, оларың ... мен ... ... жөніндегі шараларын қабылдауды талап етеді. Мемлекеттік бюджеттің шығыстары ... бұл ... ... бойы ... ... ... ... (Бюджет кодексі, бюджеттік бағдарламалардың паспорттары, тиімділікті бағалау және т.б.) жетілдіру бір ... ... ... ... келтірді, екінші жағынан мемлекеттік органдардың жауапкершілігін шектеуге әкеп соқты және олардың ... ... ... ... ... Қазіргі ережелер, нормалар мен нормативтер қиындықпен немесе бюджет қаражатын пайдаланудың нақты нәтижелілігін төмендету есебінен формальды ... ... ... ... үш ... бюджеттік жоспарлауға көшу іске асырылады. 2009-2011 жылдарға арналған республикалық бюджеттің жобасын әзірлеу экономика дамуының бюджет ... мен ... орта ... ... бар ... және ... ... жетілдірілген әдістеріне негізделетін және қолданылатын болады. /15/
Фискалды саясатта орта мерзімді перспективада ... ... ... емес ... ... біртіндеп көшу саясаты жалғасатын болады, ол мемлекеттің ағымдағы шығыстарын мұнай секторынан түсетін түсімдердің көлеміне қарамастан оңтайлы деңгейде қолдауды білдіреді.
Қазақстан ... ... ... ... арналған орта мерзімді фискалды саясаты Қазақстан Республикасының Президентінің 2009 жылғы 28 ақпандағы атты Қазақстан халқына Жолдауын ескере ... ... ... ... ... ... және үш жылдық кезеңге арналған мемлекеттік реттеуіштердің ... ... ... бағдарламалар мен басқа стратегиялық және бағдарламалық құжаттар негізінде әзірленген. Елбасымыздың 2008 ... 5-ші ... атты ... ... ... ... ... арналған 2008 және 2009 жылдарындағы Жолдауларымда мен ... ... ... ғана ... ... ... ... жайында да айтқан едім. Осыған орай әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің қатарынан нық орны алу мен 30 ... ... ... ... елді ... ... ... басты стратегиялық мақсатымыз болып қала бермек.
Қазақстан 2008 жылы жаңа ... ... және ... жетістіктерімен жаңарған саяси құрылыммен қарсы алды. Бүгінгі күнге ... ... ... ... ... ... ... қоса есептегенде ол шамамен 40 млрд. АҚШ долларына жетті. Осындай елеулі ... ... ... ... ... ... ... етуде өзекті рөл атқарады.
Еліміздің әлеуметтік ахуалы да тұрақты қалпында 2002 жылдан бастап мемлекеттік бюджеттің білім беруге, денсаулық сақтауға және ... ... ... ... 5 ... астам ұлғайды. Біздің 5 миллионнан астам адамдарымыз мемлекеттік әлеуметтік қорғаумен қамтылып отыр. Бұл көрсеткіш осыдан бес жыл бұрынғы ... ... екі есе ... ... ... көлемін ұдайы арттырып келе жатқандығы айтылады. Халықтың ... ... ... түрде көбеюде, оның көлемі 1,1 триллион теңгеден асып түсті. Әлеуметтік ... ... ... 2008 жылы ғана ... ... 76 ... пен 23 денсаулық сақтау орны салынды. Жалпы ... ... ... ... салаларында ілгерлеу серпіні болып жатыр. Бұл біздің экономикамыздың өркендеуінің, сындарлы әлеуметтік ... бен ... ... ... бюджеттің негізінде іске асып отыр.
Жолдауда келесі атқарылуға тиісті шаралар қарастырылған:
* мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың және арнаулы ... ... ... 2008 ... бастап жыл сайын орта есеппен 9%-ға арттырып отыру;
* сәби бір жасқа толғанға дейін күтіп-бағуға берілетін ай сайынғы жәрдемақыны ... ... ... ... орта ... алғанда 2008 жылғы жәрдемақының мөлшерін 2,5 есеге арттыру;
* ... ... ... жалақысын кезең-кезеңмен өсіру арқылы 2012 жылы 2 есе ... оның ... 2009 жылы - 25 %-ға, 2010 жылы -- 25 %-ға, ал 2011 жылы 30%-ға ... ... ... ... ... Жолдау барысында бюджетті жоспарлаудың үшжылдық жоспары көрсетілген. Жаңа үшжылдық ... ... ... 2008 жылға қарағанда зейнетақылардың орташа мөлшері 2012 жылға қарай 2,5 есе өсуі;
* ... ... ... ... ... өсіріп отыру;
* жаңа Салық Кодексі негізінде салықтық түсімдерді қадағалауды жетілдіру;
* мемлекеттік бюджеттің әлеуметтік арналымын кеңейту және осының негізінде халықтың әл-ауқатын ... ... ... ... ... нақты көрсетілгендей бюджеттің нәтижелігін арттыру қарастырылды. Оның негізі тұрғындардың әлеуметтік ... ... ... ... ... ... керек. Орталықта нәтижелікке бағытталған бюджетті өмірге енгізу жөніндегі жұмыс қазірдің өзінде жүзеге асырылып жатыр. Бұл ... ... ... дейгейде де дамыту керек. Яғни, тұрғындар өңірлік биліктің нақты қамқорлығын сезінуі ... ... ... ... -- араларындағы өзара өтелетiн операцияларды есепке алмағанда, республикалық және ... ... ... ... ... ... ... және бекiтуге жатпайтын жиынтық бюджет.
Қорыта келгенде, бюджет -- мемлекеттiң мiндеттерi мен ... iске ... ... ... етуге арналған орталықтандырылған ақша қоры. Осы орталықтандырылған қаржылар арқылы мемлекеттік мақсатты кешенді ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қарулы күштер мен басқару органдарын ұстауға байланысты мемлекеттің шығыстарын қамтамасыз етуге арналады.
Сөйтіп, жалпы мемлекеттік мәні бар шараларды ... ... ақша ... ... ... республикалық бюджет елдің экономикалық процесін реттеуде аса маңызды рөл атқарады. Рынокқа өтпелі кезеңде бюджет жүйесінің барлық дербес буындары ... ... ... ... үшін ... ... құндық арақатынастарын жақсартуға ықпал етеді, нарықтық инфрақұрылымды дамыту және азаматтардың әлеуметтік ... ... үшін ... табысты қайта бөлудің белсенді құралы болуы тиіс. Бұл шаралар тек салықтардың ынталандырушы ... ... ... ... және қаражаттарды пайдаланудың прогрессивті нысандарын, әдістерін қолдану жолымен бюджет ресурстарын қалыптастырып, ... ... ... ... қол жеткізу жағдайында ғана мүмкін болады.
Бұрынғы кезеңмен салыстырғанда шығыстардың құрылымында бюджеттік ресурстардың әлеуметтік ... арта ... ... деңгейдегі білім беруді, денсаулық сақтауды, әлеуметтік сақтандыру мен қамсыздандыруды және басқа бағдарламаларды қамтитын әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын тікелей шығындар ... ... 60 ... асып ... Сонымен бірге өнімсіз мақсаттардың: басқаруға, армияға, құқық қорғау органдарына, ... ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік қауымдастықтағы біріккен шараларды жүргізу квоталары бойынша жарналарға жұмсалатын шығындарда күннен-күнге өсуде. Бұл мақсаттарға жыл сайын бюджет қаражаттарының 1/3 ... ... ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауында:
-- деді.
Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ... ... ... мен ... көре ... ... ... экономикалық категория ретінде мемлекеттік бюджет мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын ... және оны ... ... пен ... ... ... ... пайдалану жолымен қоғамдық өнімнің құнын бөлу және қайта бөлу процесінде мемлекет пен қоғамдық өндірістің басқа қатысушылары арасында пайда ... ақша ... ... ... ... елімізге қажетті және маңызды. Бюджет қаражаттарының әлеуметтік бағыттылығының зор маңызы бар. Әлеуметтік саясаттағы басымдықтар -- халықтың табысы аз ... ... ... аз ... от ... ... ... денсаулық сақтау, білім беру және мәдениет мекемелерінің жұмыс істеп тұруы.
Мемлекеттік бюджеттің негізінде жүргізілетін шаралар арқылы дағдарыстық жағдайда одан шығуға байланысты ... ... мен ... ... ... ... ... кезеңдегі негізгі бюджеттік қолдау шараларын ескере отырып, келесідей ұсыныстарды топтастыруға болады:
* Экономиканы реттеудің, ынталандырудың бірден-бір көзі ... ... ал ... ... бюджеттің кірісінің негізгі көзі ретінде экономиканы бюджеттік-салықтық реттеу саясаты, яғни ынталандырушы және тежеуші бюджеттік-салық ... ... ... ... ... ... ... елдің білім беру, денсаулық сақтау мен қарулы күштерін қызметін үздіксіз жүргізуге, ұстап тұруға ... ... ... ең ... ... ... іске асыру, әлеуметтік саланың әлсіз жақтарына нақты көмек көрсетіп отыру;
* Экономиканың ... ... ... ауыл ... технологияны және шағын бизнесті дамыту мен қолдауға байланысты оларға бюджет тарапынан жеңілдікті несиелер беру, субсидиялар ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік саясаттың мәні, мақсаты және міндеті
Әлеуметтік сферада басты орынды мемлекеттік сектор ... ... ... нарықтық құрылымдар орындайтын экономикадан басқа). Елдегі мемлекеттік сектор көлеміне тәуелді әлеуметтік саясаттың өз ерекшеліктері бар. Тәжірбиеде бұл мемлекеттің ... ... ... ... ... береді. Кеңейтілген әлеуметтік саясат әлеуметтік бағдарламалардың қолжетерлігін, әлеуметтік төлемдердің жан - жақтылығын мемлекеттің қайта үлестірілген қызметінің ... ... ... ... ... ... оның ... әлеуметтік сфераның дәстүрлі институттарын толықтыру функциясына жинақтауын білдіреді.
Әлеуметтік саясат минималды кіріс ... ... ... ... мүгедектіктен, жұмыссыздықтан, қарттықтан әлеуметтік қорғауға негізделген. Осыған байланысты мемлекеттің минималды өмір ... ... етуі тек қана өз ... ... ... ... тобына арналады.
Қазақстанның әлеуметтік саясатының стратегиялық мақсаты болып әлеуметтік бағдарланған экономиканың қалыптасуы болып табылады. Экономиканың әлеуметтік бағдары ең алдымен (тұтынушының) ... ... ... ... ... қажеттіліктерін қамтамасыз етуді білдіреді, дәл осы дамыған нарықтық механизмі бар экономикаға тән. Сондықтан адам үшін ... ... ... ... ... ... жалғастыру болып табылады. Мемлекет халықтың материалды жағдайы үшін жүргізілген реформалардың кері әсерлерін азайтуға және позитивті әсерлерін күшейтуге ... ... ал бұл үшін ... ... әрбір кезеңнің жүзеге асырылуынан алдын - ала саналған нәтижемен жүргізілуі қажет. ... ... ... ... ... ұғымына анықтама беріледі, ол халықтың ең төменгі қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қажет табыстың шегі ... ... Осы аз ... яғни ... аздарға мемлекеттің атаулы әлеуметтік көмегін көрсетудің критерийі ... ... және ол ... ... ... ... ... көшу үрдістері бірқатар мемлекеттік кәсіпорындардың тоқтауы мен жабылуы сияқты құбылыстармен қатар жүрді және соның нәтижесі ретінде - ... ... ... ... ... ... болмауы Қазақстандағы кедейшіліктің негізгі себептерінің біріне айналды. Әсіресе ауылдық ... ... ... ... ... ... ... туралы айғақтайтын көптеген әлеуметтік - экономикалық көрсеткіштер, өтпелі кезеңнің адамдардың әл - ... ... ... ... ... ... ... жүргізгеніне қарамастан, күрделі өзгерістерге ұшырады. Жұмыссыздық едәуір өсіп, халықтың нақты табыстары төмендеді, өмір сүру ұзақтығы кеміп, денсаулық көрсеткіштері нашарлады және ... ... ... ... де ... ... ... Инфляцияның елеулі қарқындары жағдайында алдыңғы жылдарда кедей тұрмысты халық жіктерінің әлеуметтік жағдайын шиеленістірген ... ... ... мен әлеуметтік жәрдемақылардың төлемі бойынша берешектер болды. ...
Әлеуметтік саясат (ағылш. social politicy; лат. socialis - ... ... ... ... ... оның негізгі жіктерінің, топтары мен санаттарының тұрмыс жағдайына ықпал етумен байланысты жалпы мемлекеттік саясат бөлігі. Қамтитын ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру саясаты; білім беру және денсаулык сақтау аяларындағы саясат; тұрғын үй ... т. б. ... ... ... оның ... және ... ... көзделген құқықтарын қорғауға бағдарланған. Әлеуметтік саясаттың мақсаты -- кез келген коғамның жоғары құндылығы ретіндегі ... ... және ... Әлеуметтік саясат үлгісінің нақты іске асырылуы саяси құрылысқа, экономилық даму ... ... ... ... құрылымына, мәдениетке, тарих пен дәстүрлердің ерекшеліктеріне байланысты. Әлеуметтік саясат өндірістік қоғамдық ... ... ... ... - бұл түпкі мүдделерді және белгіленген халық топтарының ұзақ мерзімді мүдделері мен ... ... ... мүмкіндік беретін қоғамдық өнімді құру мен бөлу бойынша әлеуметтік топтар мен қауымдастықтар арасындағы қатынастармен байланысты мемлекеттің немесе (және) ... ... ... ... ... ... мақсаты - еңбекке жарамды азаматтарға өзінің еңбегімен ауқаттылығын ... қалу үшін ... ... және ... ... ... қорғау мен қолдау көрсету жолымен қоғамдық-саяси жүйенің серпінді дамуын қамтамасыз ету.
Әлеуметтік саясат моделі - бұл әлеуметтік ... ... ... ... ... оның ... , міндеттері, құралдары, оның экономикалық, демографиялық, саяси және басқа да факторлармен ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Соңғы он жылдықта әртүрлі елдерде қолданылған әлеуметтік саясаттың кейбір моделдерін қарастырайық. Әлеуметтік саясаттың потерналистік моделі директивті экономикада және социолистік ... іске ... Я. ... ... ... ... ... дегеніміз - бұл орталық басшылықтың экономикалық жағдайға толық жауапкершілікті өзіне алуы және сол уақытта оған неғұрлым мақсатқа сәйкес болып ... ... ... ... қандай болмасын құралын қолдануға ұмтылады. - Бір жағынан қарағанда, мемлекет әлеуметтік және экономикалық дамуы үшін ... ... ... массасын өз қолында шоғырландырады, жинайды, топтастырады және қоғам мүшелерінің неғұрлым елеулі қажеттіліктері ... ... ... Алайда, тоталитаризмдік басқару жағдайында потернализм озбырлыққа, бақыланбайтын бюрократияға айналады, ол өз кезегінде жемқорлықтың пайда болуына, ... ... ... ... жеке өмірлеріне мемлекеттің басып енуіне алғышарт жасайтын болады. Патернализмнің бұдан да жаман зардабы азаматтардың ... ... ... ... әлеуметтік проблеманы шешуде "жоғарғы инстанция" ретінде мемелектке үміттенуі; - Патернализм моделінің тағы бір ... ... ... ... әлеуметтік игіліктер мен қызметтерді бөлу мен айырбастау; - Патернализм моделінің үшінші сипаты-этатизм, яғни ... ... оның ... ... мен мекемелерін мемлекеттендіру. Этатизм потернализмнің жалғасы болып табылады және әлеуметтік сфераның ... ... ... араласады, сонымен қатар бәсекелес немесе әлеуметтік проблеманы шешуде ынтымақтастықты ұсынатын қандай ... ... ... ... - Төртінші сипаты-әлеуметтік сфера салаларындағы нарықтық қатынастардың мүлдем әлсіз дамуы, көбінесе болмауы. Болса да даму деңгейімен салалар ... ... ... ... денсаулық сақтау, әлеуметтік қамтамасыздандыру салаларында төлем нысандары кездеспейді және олардың дамуы үшін ресурстар мемлекеттік, жергілікті бюджеттен және ... ... ... ... ... дене ... жолаушылар көлігінде нарықтық қатынастар модифицирленген, яғни түрленген нысанды иеленді. Бұл жерде төлем нысаны ескерілді, бірақ та бұл салалардағы қызметтердің өзіндік ... ... ... ... орнатылды. Салалардың үшінші тобында-сауда, қоғамдық тамақтандыру, тұрмыстық қызмет көрсетуде ... ... ... ... ... элементтері тарихи сақталған болатын, ал бұл салалардағы ерекше белсенді нарықтық қатынастар "көлеңкелі" экономика нысанында ... ... және "сұр" ... ... ... ... - ... сипаты-эгалитаризм - материалдық игіліктер мен қызметтерді тұтынудағы теңділік. Маңызды әлеуметтік игіліктен мен ... қолы ... ... оң ... ... Біздің елімізде оның негізінде жалпыға бірдей сауаттылық, миллиондаған адамдарға тұрмыс жағдайының жақсаруы, көптеген аурулар бойынша ауыршаңдылықтың ... өмір сүру ... ... қол ... - ... ... жаппай жұмыспен қамту. Жалпы айтқанда, қоғам дамуының белгілі кезеңінде әлеуметтік саясаттың потерналистік моделі әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... саналады.
Шведтік модель. Бұл модельдің маңызды ережесі әртүрлі әлеуметтік-экономикалық топтар мен халық қабаттарының ынтымақтастығы, тілектестілігі, бірдейлілігі. Швед ... ... ... ... ... тең қорғауды өзіне алды. Алайда, жалпылай әл-ауқаттылық ұсынылатын ... мен ... ... ... ... швед ... ... көп шығынды талап етті.
Швед әл-ауқаттылық моделіне жоғарғы сапа мен әлеуметтік қызметтердің қол жетерлігі тән. Оған ... ... ... шығыстарынан шамамен 40 пайызы шығындалады. Бұл жағдай швед моделін - рестриктивті (шектеулі) сипатқа әкелді. Бұл рестриктивтілік халықтың жеке ... және ... ... ... және ... ... ... бөлінген табыстардың көп бөлігін алуға мүмкіндік беретін прогрессивті салық жүйесі көмегімен жүзеге ... ... ... жүйе ... сапалы әлеуметтік қызметтердің кең желілерін күшейтуге және түрлі трансферттік төлемдер түрлеріне қаржылық база ... ... ... дамыған елдерде орын алған әлеуметтік саясат моделі "Мемлекеттің әл-ауқаттылық" концепциясы болып табылады. Бұл ... ... ... ... жоқ, ... ... жалғыз институты, сондықтан ол класстар арасында делдал болып шыға алады және қоғамдық мүдделерге сәйкес әрекет етеді. Тарихи "Мемлекеттің әл-ауқаттылық" моделі ... және ... ... ... ... Мемлекеттің нарық факторларының әрекетін минималдап, әлеуметтік сфераны қоса, бүкіл басқарушылық функцияны өз қолына алды. Бұл ... тек қана ... ... ... ... ... ... жұмыссыздарды қолдау түрінде, жұмыспен қамту бағдарламалары, жұмыстарын жоғалтқандарды қайта және кәсіптік даярлау түрінде), жұмыс күшінің сапасын жақсарту функциясын орындайды. Тағы да бір ... ... ... ... және ... ... ... кепілдемені ұсыну. Алғашқы кезеңде "мемлекеттің әл-ауқаттылық" концепциясы іскерлік ортада "лояльді" ... ... ... ... ... ... ... қоса қарапайым халық ортасына да ауыр тиді. Оның үстіне көптеген зерттеулердің ... ... ... ... ... ... төмен сапасымен ғана емес, сонымен қатар баламалы әлеуметік сала мекемелері мен жеке және қоғамдық ұйымдарына ... ... ... ... ... ... түсті. Осының бәрі " мемлекеттің әл-ауқаттылық" концепциясын алып ... ... ... ... ... ... Ұлыбритания, Франция және басқа да еуропалық елдерінде дамуын алса, онда ... ... ... ... ... ... Республикасында неғұрлым толық жүзеге асырылған болатын. Бұл концепцияның барысы: кәсіпкерлікке экономикалық еркіндік беру және ... ... ... алып тастау, себебі нарықтық еркіндік әлеуметтік мақсатқа жету үшін экономикалық, ресурстық алғышарттар жасайда. Таза нарық ... ... ... ... ... мемлекет әр азаматқа белгіленген кедейшілік шегінен төмен түспейтіндей әлеуметтік амортизаторлардың біртұтас жүйесін өрістетті. ... ... ... ... азаматтардың өз күшімен орындай алмайтын әлеуметтік міндеттерді өз қолына алмауға тырысты. Бұл концепция бірнеше қарама-қайшылықтардан тұрды: - ... ... ... нарықтық сипатта сақталды, ол өз кезегінде бұл қызметерді тұтынушының еркіндігін қамтамасыз етуге, әлеуметтік сфераның бөлек ұйымдары мен мекемелерінің арасында ... ... ... берді; - сол уақытта, әлеуметтік бағдарламаларды мемлекеттің атқаруы, орындайтын жұмыстағы төмен дәрежелі жауапкершілік пен оған ... ... ... мен бюрократиялық аппараттың құрылуына әкелді. "Мемлекеттің әл-ауқаттылық" моделіне қарағанда "Әлеуметтік нарықтық шаруашылық" моделі барынша ... ... ... Бұл ... негізгі постулаттары шамамен елу жыл бойы өзгеріссіз түрде сақталуда.
Либералды экономиканы жүргізуде әлеуметтік саясаттың "Нарықтық моделі" орын ... Бұл ... ... ... ... кең таралған мемлекеттік араласудың орнына нарықтық бастауларды қүшейту қажеттілігі қарастырылды. Бұны ... ... - ... ... ... мемлекетсіздендіру; - әлеуметтік салалардың қызмет етуіндегі нарықтық құралдарды қолдану аясын ... ... ... ... ... ... ... ұштастыру, әлеуметтік мекемелерді қызмет көрсету шарттарының жекеменшік нысандары бойынша диверсификациялау жүргізіледі. Әлеуметтік саясаттың нарықтық моделінің негізгі қалыптастырушы идеясы-оның ... яғни ... ... ... ... ... ететін бөлек өмірлік жағдайларға немесе нақты анықталған халық топтарына бағытталушылық. Осылай, мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... байланысты екі бөліктен құралады: - еңбекке қабілетті азаматтар үшін олардың еңбек ... ... және ... өз ... ... үшін ... ... жасауы; - мемлекет немесе басқа да қоғамдық институттар тарапынан әлеуметтік көмек тек қана ауру себептері, ... ... ... пен ... ... ... ... Бұл модельдің ең басты ерекшелігі - оның дәстүрлі құндылықтарға және жанұя, жергілікті ... ... ... ... ... ... бағытталуы. Әлеуметтік саясаттың "Нарықтық" моделі 70-жылдар ортасында, Маргарет Тэтчермен басқарылатын Ұлыбритания Үкіметінің нақты саясатының негізі болды, яғни бұл ... ... ... ... әл-ауқаттылық" моделінің кемшіліктерін толықтырушы өзгеше жауап ретінде қарастырылды.
Пайдаланған әдебиеттер:
Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі (2006 ж. 24 ... N 548-II) ... ... ... және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы" Заңы. (Салық Кодексi). - ... ... Ө.Қ. ... ... ... ... - Ақтөбе: А - Полиграфия, 2006.
Я. Әубәкіров, К. Нәрібаев, М. Есқалиев, Е. Жатқанбаев, т.б. Экономикалық теория негіздері. Оқулық. - ... , 1998

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Мемлекеттің ақша-несие саясаты."9 бет
1.Мемлекеттің ақша, несие саясаты. 2.ҚР бюджет- салық саясаты. 3.ҚР әлеуметтік саясаты5 бет
Ақша-несие саясаты – мемлекеттің экономикалық саясатының ерекшеліктері85 бет
Ақша-несие саясаты – мемлекеттің экономикалық саясатының құрамдас бөлігі28 бет
Ақша-несие саясаты – мемлекеттің экономикалық саясатың құрамдас бөлігі87 бет
Ақша-несие саясатының теориялық аспектіде толық ашу, Ұлттық банктің ақша-несие саясатын және ҚР екінші денгейдегі банктің қазіргі жағдайын талдау, мемлекеттің экономикасын реттеудегі ақша-несие саясатының перспективті бағыттарын көрсету40 бет
Мемлекеттің ақша – несие саясаты44 бет
Мемлекеттің ақша, несие саясаты4 бет
Мемлекеттің ақша-несие саясаты47 бет
Мемлекеттің ақша-несие саясаты туралы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь