Жануарлардың өте қауіпті инфекциалық аурулары

1. Кіріспе
2. Жануарлардың өте қауіпті инфекциалық аурулары
3. Өсімдіктердің аурулары
4. Қорытынды
5. Пайдаланылған әдебиеттер
Қазақстан Республикасының мал шаруашылығының жануарлардың инфекциялық ауруларының эпизоотологиялық жағдайы әлі де болса күрделі болып отыр.
Соңғы жылдары елімізде жануарлардың инфекциялық ауруларынан құтырық, сібір жарасы, қарасан, аусыл, листериоз, лептоспироз, пастереллез, энтеротоксемия, есек жем, шошқа тілмесі мен шошқа обасы, ірі қара малының кампилобактериоз, ринотрахеит, қой брадзоты мен оспа, жылқының эпизоотикалық лимфонгодты, сонымен қатар бруцеллез бен туберкулез де тіркелуде.
Елімізге шет мемелекеттерден импортталған жануарларды тасымалдаудағы тәуекелділік сол елдердегі инфекциялық аурулардың қоздырғышын оның ішінде қауіпті және экзотикалық аурулар (скрепи, Меди-висна, жылқы сабы, ВПГП, блютанг, инфекциялық ринотрахеит және ірі қараның контагиозды плевропневмониясы, АЧС, Шмалленберг және құстардың т.б аурулары) еліміздің эпизоотологиялық ахуалын нашарлатуда.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы ... ... ... өте ... ... аурулары (аурудың ерекшеліктері, алдын алу және сақтау ... ... ... ... ... алдын алу және сақтау шаралары)
Орындаған: Кусайнова Б ... БЖ-315 ... ... Л.С. ... ... ... Жануарлардың өте қауіпті инфекциалық аурулары
o Өсімдіктердің аурулары
o Қорытынды
o Пайдаланылған әдебиеттер
Жануарлардың өте ... ... ... ... мал ... жануарлардың инфекциялық ауруларының эпизоотологиялық жағдайы әлі де болса күрделі болып отыр.
Соңғы жылдары елімізде жануарлардың ... ... ... ... жарасы, қарасан, аусыл, листериоз, лептоспироз, пастереллез, энтеротоксемия, есек жем, шошқа тілмесі мен шошқа обасы, ірі қара ... ... ... қой ... мен ... жылқының эпизоотикалық лимфонгодты, сонымен қатар бруцеллез бен туберкулез де тіркелуде.
Елімізге шет мемелекеттерден импортталған жануарларды тасымалдаудағы тәуекелділік сол елдердегі инфекциялық ... ... оның ... ... және ... ... (скрепи, Меди-висна, жылқы сабы, ВПГП, блютанг, инфекциялық ринотрахеит және ірі қараның контагиозды плевропневмониясы, АЧС, Шмалленберг және ... т.б ... ... ... ахуалын нашарлатуда.
Соңғы бірнеше жылда ҚР импорттаушы елдер Европа, Канада, АҚШ, Австралядан әкелінген жануарлардан алынған қан сарысуынан ... ... ... ... ... ... ... лихорадкасы)оң нәтиже көрсетіп жиі тіркелуде. 2011-2012 жылдары елімізде қауіпті вирусты инфекциялық ауру ... ... - ... ... қара ... ... ауыз ... ойық жараның пайда болуымен, кілегейлі қабықтардың, әсіресе ішек қарынның кілегейлі қабықтарының ісініп ... ... ... ... дене қызуының көтерілуімен ерекшеленетін, жіті өтетін жұғымтал вирустық ауру.
Табиғи жағдайда сиырдың обасымен сиырдан басқа енеке, қодас және ... ... ... ... қой, ешкі, түйе және басқа жабайы күйіс қайыратын хайуанаттар да ауырады. Бұл ауруға жылқы, есек, қашыр, ит, мысық, құс және адам ... ... ... тұқымдастығына жататын вирус. Сиыр обасының вирусінің штаммдары антигендік және иммуногендік қатынастары біртектес, олардың тек уыттылығы ... ғана ... бар. ... (лат. ... - ... ... үй малы мен жабайы жануарларда болатын іш құрт ауруы.Мұның қоздырғышы - Avitellina- авителли құрты, ені 2,2 мм ... 3,5 м-ге ... ... Бұлар ащы ішекті зақымдайды. Авителлиноз Орта Азия, Қазақстан, Заваказье, Молдавия, Оңтүстік Украинада тараған. Қозы бұл ауруға жаздың орта ... ... ... ... ... ... тоқтылар көбінесе наурыз-сәуір айларыда өледі. Ауырған малдың басы кекшиіп, ... ... ... ... ... ... селсоқ жатады, кілегей қабықтары ағарады, кейде тышқақтайды. Ауру ... ... ... ... ... ... (Morbus Aujeszky), жалған құтыру -- мал індеті. Мұнымен, көбінесе, сиыр, қой-ешкі, жылқы, шошқа ауырады. Негізінен орталық ми жүйесі мен ... алу ... ... ... қоздырғышы -- герпес вирусы. Вирус мал қиында, жем-шөп құрамында 40 -- 60 күн, ал ... ... 185 ... ... сақталады. Биотермиялық өңдеуден өткен мал қиында вирус 8 -- 15 күннің ішінде, формальдегид, ... ... ... 5 -- 20 ... ... ... негізінен ауру мал арқылы тарайды, әсіресе, оның маңқасы, зәрі өте қауіпті. Аурудан жазылған мал 2 -- 3 ... ... ... ... ... қала ... Табиғи жағдайда ауру залалданған жем-шөп, су, кеміргіштер арқылы тарайды. Ауру алғашқы 5 -- 10 ... ... ... ... ... ... болып, пысқырады, аузы-мұрнынан маңқа ағады. Тыныс алуы қиындап, жұтқыншағы түйіледі, теңселіп бір ... ... ... ... ... басы желкесіне қарай тартылып кетеді. Ауру жылқы үркек келеді, қызуы 400С-қа жетіп, үсті қышиды, дірілдеп, кейде шойырылып қалады. Қой мен сиыр ... ... ... ... ... ауру 2 -- 3 күнге созылады. Індетті белгілері бойынша қарап және бактериол. зерттеулермен анықтайды. ... ... ... ... бағады, мал қорасы залалсыздандырылады.
Бөген -- көбінесе жылқының, кейде сиырдың да құйрығы түсіп қалатын қышыма ауру. Емдеу ... ... ... ... ... тазартып, оны жазылғанға дейін әлсін-әлсін креолиннің, лизолдың немесе ихтиолдың ертіндісімен жуып тұру
Жамандат ... ... ... -- ... аса ... жұқпалы ауруы. Ж-тың қоздырғышы -- спора түзетін таяқша тәрізді бацилла ... ... Ол ... ... әсеріне өте төзімді, топырақта өзінің уыттылығын жоймай бірнеше ондаған жылдар бойы сақталып жата береді. Бұл бацилла қоздыратын аурудың қойдағысын -- ... ... -- ... ... -- ... ... адамдағысын -- күйдіргі, түйнеме деп атайды. Адамға ауру малды ... ... еті мен ... ... ... Ж-ты 18 ... аяғында Орал және Бат. Сібір өңірінде болған үлкен эпидемияға байланысты сібір жарасы деп атап С-қа дейін көтеріледі, тыныскеткен. Ауру ... дене ... 41 -- 42 алуы ... ... ... ... тез ... Жемшөпке тәбеті болмайды, іші өтіп, нәжісі мен зәріне қан араласып шығады, аузы-мұрнынан қанды көбік ағады, көзі қанталайды. Денесінің әр ... ісік ... ... ... ... ... да қанды ірің ағады. Ауру бірнеше минуттан (өте жедел түрінде) бірнеше күнге созылады. Ж. сау малға ... ... ... ауру ... ... ... ... бірге сыртқы ортаға таралған бацилладан жұғады. Ауру, көбінесе, жазда кездеседі. Емі: ауру малды оқшаулап, басқа қораға қамайды, ауруға ... ... ... ... ... Аурудың алдын алу үшін жыл сайын барлық малға Ж-қа қарсы вакцина егеді. Ауру шыққан шаруашылыққа карантин салып, қораны залалсыздандырады. Өлген ... ... ... ... , ... ... ... ауру. Ж. жегіске, мініске пайдаланылатын жылқы шоқтығының, арқасының жарақаттануымен сипатталады. Аурудың негізгі себептері: жылқының мойнындағы қамыттың не арқасындағы ер-тұрманның үйлеспеуі, ... пен ... лас және ... ... ... ер салудың тәртібін сақтамау, т.б. Ж. болған жылқының арқасы алғашқы кезде домбығып ... ... ... ... 2 -- 3 ... ... ... жердің терісі іріңдеп, жараға айналады. Жараны антисептикалық дәрілермен емдейді. Ж. ... ... ... ... ... жұмысқа пайдалануға болмайды. Ж. болмау үшін жұмыс көліктерін, қамыт пен ер-тұрманды дұрыс пайдалану керек.
Жебір ауруы -- мал ағзасында ... ... ... ауру. Аурудың негізгі себебі -- малды құнарсыз жемшөппен азықтандыру. Көбінесе жас төл, буаз және ... ... ... Жебір қыстың екінші жартысында және ерте көктемде байқалады. Жебірмен ауырған жас төл өспей қалады, жемшөпке тәбеті болмай, жата береді. ... ... ... қабілеті бұзылады, төлі әлсіз туады. Жетіспейтін витаминге байланысты аурудың өзіне тән белгілері болады. Мысалы, ретинол (А витамині) жетіспесе, мал нашар ... ... алу ... және ... шырышты қабаты қабынады; тиамин (В витамині) жетіспесе жүйке жүйесінің қызметі бұзылады, т.б. Аурудың алдын алу және емдеу үшін ... ... ... ... малды құнды жемшөппен азықтандыру керек
Көтерем - ... ... ... ... Бұл ... ... ... ешкіде, кейде биеде де кездеседі. К., негізінен, ауру (созылмалы дерт, туберкулез, жүйке жүйесі, ішкі секреция бездері аурулары), ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... сынап, фтор, т.б.) уланудан пайда болады. Ауырған мал ... майы ... еті ... ... түсі ... дене ... 40 - 50%-ын ... Малдың жатып-тұруы қиындайды, кейде мүлдем тұрмай жатып қалады. К-ге ұшырамау үшін малды (әсіресе) ашықтырмай, сапалы жемшөп беру, ... ... ... ала ... ... Дер ... емдесе, баптап күтсе ауырған мал ауруынан айығып кетеді.
Малдың инвазиялық аурулары -- эволюциялық даму ... ... ... ... ... етуге бейімделген бір клеткалы организмдер мен құрттар тудыратын аурулар. Бұл аурулардың 2 тобы бар: ... тобы -- ... ... ... ... құрт), цестода (таспа құрт), нематода (жұмыр құрт) кластарына жататын құрттар тудырады. Мал ... ... ... ішек ... ... құрт дернәсілдері тудыратын аурулар жиі кездеседі. Сиырдың, қой-ешкінің, түйенің жіті және ... ... -- ... ... барлық өңірінде таралған. Аурудан арылу үшін ит пен малды алдын ала құрттан арылтады (дегельминтизация), батпақтарды құрғатып, жайылымдарды, суаттарды, ... ... ... ... -- ... бауыры мен өт жолдарын зақымдайтын созылмалы ауру. Республиканың барлық өңірінде, әсіресе оңтүстік мен оңтүстік-шығысында жиі кездеседі. Оны тудыратын ... ... ... ... ... ... беріп (дегельминтизация жасап), құрттан арылтуға болады. Таспа құрт ... ... ... -- ... ... цистицеркоз кезінде малдың бауыры, миы, өкпесі, сірі қабықтары зақымданады. Бұл аурулардан арылу жұмысы арнайы жоспар бойынша жүргізіледі.
Ішек цестодоздарын (мониезиоз, ... т.б.) ... ... да ... (кейбір кенелер) және тұрақты иелердің қой, сиыр) арқылы өсіп, дамиды. Қоздырғыш малдың аш ішегін ... ішін ... ауру ... мал ... ... және ... сақтану үшін малға тотияйын мен ас тұзының қоспасы, фенасал, т.б. дәрілер ішкізіледі. ... ... ... ... тобы -- ... пироплазма, қан паразиттері (бабезия), кокцидия (ішек қабырғасында тіршілік ететін бір клеткалы жануарлар), саркоциста ... етте ... ... ... ... ... ... сияқты бір клеткалы паразиттер тудыратын протозойлық аурулар. Бұлардың көпшілігі ауру малдан сау малға кене, түрлі ... ... ... Ауру ... ... ... ... белгілері -- малдың дене қызуы қатты көтеріліп, лимфа бездері үлкейеді, терінің сарғаюы, жүрек пен қан тамыры, ішек-қарын ... ... ... ... ауруларды емдеу үшін азидин, беренил, диамидин, т.б. препараттарын егеді. Мал токсоплазмозынан, саркоспоридиоз, безноитиоз, қотыр ауруларының эпизоотологиясы мен ... ... ... ... табу ісі ... ... жолға қойылған.
Малдың қатерлі ісігі -- жануарлардың жұқпалы ауруы. Ол өте жедел таралады, дер кезінде ем қолданбаса, ... мал 12 -- 72 ... ... Ауру ... -- ... ... Ол ... жарақаттанған тері, кілегейлі қабық арқылы еніп, улы токсин шығарады. Әсіресе, бұл ауру тарттыру, мүйіз бен құйрықты кесу, дәрі егу, ... ... ... ... ... ... ... малдың дене қызуы көтеріледі, тері астындағы тіндер ісініп іріңдейді. Ауру малдың тынысы тарылады, жүрек соғысы нашарлайды. Емі: ... ... ... ... газ бен сұйықты шығару. Тері астына, венаға антибиотиктер (пенициллин, стрептомицин) жіберу.
Мүйізгек (Vagіnіtіs) - малдың ... ... ... ... ... ... қызарады, іші бөртіп кетеді. Ол әр түрлі жарақаттардан және төлдеу кезінде зақымданудан, жатырдың төмен түсу салдарынан өршиді. Мүйізгектің жатыр қабырғасының ... ... ... (V. catarrhalіs) және қынабының ішкі жағында үлкендігі жүгері ... ... ... ... бүртік түрінде өршитін түрі (V.granulosa) және мөлшері тарыдай сансыз ұсақ бөртпелер шығарып, іріңді су шұбыртатын созылмалы түрі ... ... ... ... ... ... білу керек. Мүйізгек ауруы негізінен мал шағылысқанда жұғады. Ауру 1 - 10 күнде білінеді, 2 - 4 ... ... Емі: ... мүшесін 1%-дық ас тұзы ерітіндісімен, асқынып кетсе риванол (1:1000), лизол (1 - 2%), марганец қышқыл калий ... (0,2%) ... ... Мал тұратын орындарда ветеринарлық-сан. ережелерді сақтап, қораны зарарсыздандырады, карантин ... ... ... ветеринариясында Мүйізгектің түйіршікті түрін оташылықпен емдеген: бөрткенді өткір бізбен түйреп, сылғы кездікпен тіліп, қатқылдау ... ... ... алып ... - ... ... әсерінен туындайтын, ішектік құрт ауруы. Бауырқұрт(Fascіolosіs) -- төрт түлік малдың құрт ауруы. Ауруды сорғыш құрттар ... ... және ... ... ... ... пішіні жалпақ, ұзындығы 20 - 30 мм, ені 8 - 10 мм болады. Ауру, көбінесе, ... ... ... ... ... ... ... Ауырған малдың нәжісімен ылғалды жерге түскен құрт жұмыртқалайды, одан шыққан дернәсіл судағы ... ... су ... ... ... Мұны мал ... қоса жесе не ... бірге жұтса, бауырқұрт ауруына шалдығады. Малдың ас қорыту жүйесіне түскен құрт, оның ішегін, бауырын ... өт ... ... Ауру мал ... Көзі мен ... ... ... сарғылт тартады. Тамағында, төсінде, буындарында ісік пайда болып, іші кебеді, тышқақтайды. Ауру малды емдеу үшін ... ... ... ерітіндісі, сондай-ақ, дертил, гексихол, төрт хлорлы көміртек, битионол дәрілері қолданылады. Аурудың алдын алу үшін мал ... ... ... ... ... ... сумен суғару керек. Бауырқұрттан өлген малдың бауырын жерге көміп залалсыздандырады.
Өлі тию - малдың ішек-қарын ауруы. Мұны жылқыда өлі тию, ... ... ... ... деп ... Өлі тию ... ... шамадан тыс көп жеуінен, ішекке газ жиналуынан, салқын тиюден, қорытылған азықтың тоқ ішекке кептелуінен, әсіресе, малға бұзылған, ластанған, ашыған азық ... ... ... ... (жұқпалы аурулар, бүйрек, бауыр, т.б.) салдарынан, асқазан, ішек ... ... ... ... болады. Өлі тию салдарынан организмнің дағдылы рефлексі ... ... зат ... ... ... бұзылады. Мал азық жеуден қалады, іші кеуіп, ентігеді, кекіреді, лоқсиды, жүрек қызметі өзгереді, минутына 60 - 90 рет ... Емі: Өлі тию ... ... ... босатып, кең қорада ұстайды. Жылы клизма жасап, шырынды ерітінділер, іш жүргізетін дәрі ішкізеді. Ауруды басатын хлоралгидрат, анальгин, новокаин береді. Жайылым мен ... ... ... ... ірі қара малдың және қойлардың іш тастауымен, қайталап күйлеуімен және бедеулікпен ерекшеленетін инфекциялық ... ... ... ... грамтеріс, үтір, орақ, ұшқан шағала, қысқа немесе ұзын спираль тәріздес бактериялар, спора және капсула түзбейді, қозғалмайды.
Қоздырушысы негізінен екі ... ... ... ірі қара малға зардапты, ал екіншісі қойларға.
Жануарларға кампилобактериоз ... ... және ... жолдары арқылы жұғады.
Қарасан негізінен ірі қараның жіті өтетін, бұлшық еттерінің ісініп, оны басып көргенде ... ... ... ... жұғымтал емес ауру. Ауруға негізінен 3 айдан 4 жас аралығындағы сиыр ... ... ... қой, ... ... мен бұғы ... келеді.
Аурудың қоздырушысы - CIostridium chauvoei - нағыз анаэроб, аздап иілген полиморфты таяқша, қозғалмалы, өлекседе және қоректік ортада спора түзеді. Споралар ... 35 ... ... ... және ... тарататын негізгі фактор болып табылады.
- Сиыр обасын жоюдың шаралары
16. Шекаралас ... ... ... ... ... ... сиыр ... күдік болған жағдайда, шаруашылық субъектілерінің басшылары және шаруашылық субъектілеріне қызмет көрсететін ветеринариялық маман ол ... ... ... ... бас мемлекеттік ветеринариялық инспекторына хабарлауы тиіс және ... ... ... мен ... бас мемлекеттік ветеринариялық инспекторы келгенше тез арада аурудың таралмауына шара қолдануға тиіс.
17. Қазақстан Республикасының ... ... ... 27 ... 1 ... ... ... атқарушы орган мемлекеттік ветеринариялық инспектордың ұсынуымен шаруашылық ... ... елді ... ... деп ... ... ... ауруды жоюдың негізгі шараларын орындау мерзімін және жауапты адамдарды белгілейді.
18. Қазақстан Республикасының "Ветеринария туралы" Заңының 27 бабының3 ... ... ... ... ... мал жойылғаннан 21 күннен кейін алынады.
19. Барлық ауру және ауруға күдікті малдар өлтіріледі, олардың өлекселері өртеледі.
20. Ауырған мал тұрған және ... ... ... ... жер 2% ... ... ... (70-80о) дезинфекцияланады.
21. Қалған сау деп есептелінетін малдарды (табындағы, топтағы, фермадағы, шаруашылықтағы) жеке топқа бөліп оқшауланады, ... ... мал ... ... ... ... ... барлық көліктің, адамдардың шығуына, келуіне сондай-ақ мал өнімдері мен шикізаттарын тасымалдауға тиым салынады.
23. Аурудан таза емес ... ... кіре ... ... және ... ерітінділері бар ыдыстар қойылады.
24. Шаруашылық субъектісіне қызмет көрсететін ветеринариялық маманның міндеті:
1) барлық малдарды клиникалық тексеруден өткізіп дене қызуын өлшеу;
2) ауырған және ... ... ... ... ... елді мекендегі індет жағдайын, ауру қоздырғышының шаруашылыққа келу жолдарын анықтау;
3) барлық ... ... ... ... және бақылау.
25. Ауданның бас мемлекеттік ветеринариялық инспекторының сиыр обасына күдік туралы хабар алғаннан кейінгі міндеті:
1) ауру шыққан шаруашылық субъектісіне диагноз ... ... ... және оны ... шараларын ұйымдастыруға және жүргізуге, сиыр обасына күдіктену және қолданылған шаралар туралы жергілікті атқарушы органға, жоғарғы ... ... және ... аса ... ... бойынша мамандандырылған арнайы ветеринариялық зертханаға, көршілес аудандардың бас ветеринариялық инспекторларына, ауданның барлық ветеринариялық мамандарына, шекарадағы және көліктегі ветеринариялық ... ... ... ветеринариялық мамандарымен бірлесе отырып эпизоотологиялық талдау жүргізу, ... ... ... өлексені сою, сиыр обасына күдіктенгенде патологиялық материал алып және оны тез арада ... ... ... ... ... аса ... ... бойынша мамандандырылған ветеринариялық зертханаға жіберу;
* қолайсыз пункттің шекарасын анықтау, тезарада қажетті ... ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
- Сауықтыру шаралары
14. Ірі қара мал кампилобактериозынан таза емес шаруашылығын сауықтыру, оның алдын алу және емдеу-сауықтыру шаралары ... ... ... ... ... ... бекітілген жоспар негізінде жүргізіледі.
15. Аурудың таралуының алдын алу мақсатында аурудан таза емес ... ... ... ... Шаруашылықтағы сиырларды және қашарларды ерікті ұрықтандыруға бұқаларды қосуға ... ... ... кампилобактериозға тексереді және емдейді.
16. Сауықтыру шараларын жүргізу кезінде келесі шараларға тиым салынады:
1) басқа шаруашылықтан мал әкелуге және шаруашылық ... мал ... ... таза емес ... ... үшін және ... жануарлар сатып алуға.
17. Барлық ірі қара малды сиырлар және қашарлар кампилобактериозға қарсы вакцинамен қолдану ... ... ... Кампилобактериоздан таза емес ферма аумағында орналасқан бұқалар және малдар вакциналанады.
18. Фермадағы сиырлар мен ... мал ... ... қабылдануы тиіс. Шаруашылық субъектісінде кезекте сауықтыру мал ... ... ... ... Әрбір іш тастаған сиырды оқшаулайды, мал іш тастаған орынды ... және ... Іш ... төлдер ветеринариялық зертханаға бактериологиялық зерттеуге жіберіледі. Жас туған төлдерді сақа малдардан бөлек ... ... ... алу ... ... ... алу мақсатында мынандай шаралар жүргізіледі:
1) мал қорымдарының санитарлық жағдайын жақсарту және оны қоршау жұмыстарын жүргізу. ... ... мал ... ... ... ... балшықтанған жайылымдарды және шөп шабатын жерлерді құрғату;
3) ... ... ... мал су ... зақымданған, немесе күдікті суаттарды жабу;
4) мал союға, еріксізден ... мал етін және ... ... маманның рұқсатынсыз сатуға тиым салу;
5) өлген мал жатқан, ауру мал ... ... ... ауланы тазалау және дезинфекциялау;
6) 3 айдан 4 жас аралығындағы ірі қара малды қарасанға қарсы ... егу. ... ... ... 6 ... ... ... қойларды вакцинамен қарасанға қарсы егу;
7) қарасаннан таза емес пункттерде ірі қара ... ... 15 күн ... екі рет ... ... ... ала егу үшін Қазақстан Республикасында Мемлекеттік тіркеу реестрінде ... ... ... ... ... алдын ала егу малдарды жайылымға жіберерден 14 күн бұрын ... ... Мал ... 6 ай ... ... ауруға бейім малдарды, арасына 6 ай салып 2 рет ... ... ... Қарасанға қарсы тірі вакцинамен малдарды жылына 1 рет жайылымға жіберерден 7 күн бұрын егеді.
6. Жаңа туылған ... 3 ... ... ... өлтірілген вакцинамен 6 айдан кейін қайтадан екінші рет егеді.
7. Қауіп төнген аумақта орналасқан шаруашылық субъектісіне жаңадан ... ... ... ... ... ... қажет. Оларды егілгеннен 14 күннен кейін табынға қосуға болады.
8. Малдардың қарасанға қарсы егілгені туралы олардың санын, вакцинаны ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ еккен кісінің аты жөнін, малдың күйін көрсетіп акті толтырылады.
- Қарасанды жою жөніндегі ... ... ... басшысы, немесе жеке тұлға қарамағындағы жануарлардың ауырғаны немесе өлгені туралы, ауру, немесе өлу себептерін ... үшін ... ... ... мемлекеттік ветеринариялық инспекторына хабарлауы тиіс.
10. Жануарлар өсіретін шаруашылық субъектісінің басшысы, немесе жеке тұлға, мемлекеттік ветеринариялық ... ... ... ауру малды сау малдардан оқшаулауға, сондай-ақ өлген малдардың өлекселерін нормативтік құқықтық актілер мемлекеттік тіркеу реестріне N 2088 ... ... ... ауыл шаруашылығы министрінің 2002 жылғы 14 қарашадағы "Жеке және заңды ... ... ... үшін ветеринариялық іс-шараларды ұйымдастыру және жүзеге асыру ережесі" N 367 бұйрығымен бекітілген қажетті ... ... ... тез ... мал ... ... ... жерге апаруға тиісті.
11. Мемлекеттік ветеринариялық инспектор келісімен ауырған және ... ... ... қою үшін зерттеу жүргізеді. Патологиялық материалдар алып, оларды тексеру үшін ветеринариялық зертханаға жібереді.
12. Өлексені сою тек ... ... мал ... ... жүргізіледі. Өлекселер өртеледі.
13. Жайлымдарда және жер асты сулары жақын орналасқан жерлерде қарасаннан өлген малдардың өлекселерін көмуге тиым ... ... таза емес ... ... ... жануарлардың дене қызуын өлшеп клиникалық байқаудан өткізеді. Клиникалық белгілері (ақсау, ісіну, дене қызуы) байқалған жануарлар ... ... өлуі ... ... өлекселерін мал қорымына апаруды немесе оларды өртеуді ұйымдастырады.
15. Ауру ... ... ... ... және ... ... ... шығар алдында 10% күйдіргіш натрий ерітіндісі себіліп, сонан ... ... ... ... сақтай отыра өртеледі. Осы ерітіндімен немесе 18% феносмолиннің эмульсиясымен, 4% ... ... 5-10 л/м 2 ... ... ... аурулары.
Өсімдіктердің ауруларын, олардың таралу және шығу себептерін зерттейтін, сонымен бірге олармен күресу шараларын белгілейтін ғылымды -- фитопатология деп ... ... ... емес және ... деп ... бөледі. Оның біріншісінде өсімдіктердің өсуі мен дамуына жалпы жағдайлар әсер етеді, ал екінші жағдайда ... ... ... ... ... қоздырады.
Бұлардың ішінде вирустық аурулар жер шарының барлық тұқ-пірлерінде таралған. Вирустар негізінен өсімдіктер цитоплазмасында тіршілік етеді және сол ... ... рет ... ... ол ... ... Мәселен, темекі теңбілі 1 : 100 000 есе сұйылтқанда да өзінің вируленттік қасиетін жоғалтпайды. Вирустар ауру ... сау ... ... ... ... Сорушы насекомдардың сілекейлері арқылы вирус сау клеткаға ауысады. Қейбір насекомдар ауру ... ... ... ... және ол ... ... бойына осы виірусты тасымалдаушы болып есептеледі. Өсімдіктердің қай органына бол-масын келіп түскенде вирус олардың басқа Іоргандарына лезде таралады.
Вируспен ... ... ... ... ... ... Мәселен, темекі теңбілі үшін ол 9 -- 11 күнге, ал картопта аурудың ... тек ... ғана ... бастайды. Қейде бір вирус-тың өзі бір туысқа немесе тұқымдасқа жататын бір топ өсімдіктерді зақымдай алады. Вируспен ... ... ... ... ... нәтижесінде жапырақтардың түсі өзгереді, теңбіл денеді. Жапырақ алақаны жиырылып, бүрісіп, шиыршықтала қалады, тостағанша мен ... де ... ... ... ... тартып ауруы бактериялардан да үсақ микоплазмалардың әсерінен болатыны анықталды. Сары аурумен ауырған өсімдіктердің органдарын тіліп қарап ғалымдар осындай ... ... ... микоплазмалық денелер 40 шақты өсімдіктердегі ауруды қоздырушылар болып есептеледі.
Вирустарға ... ... жеке ... ... ... ... болады. Олардың көпшілігі элиппс тәрізді келеді. Микоплазмалық денелер вирустарға қарағанда антибиотиктерге| оезімтал келеді. Олармен күресуде хлортетрациклин, окситетрациклин және хлорамфенил қосылған ... ... ... ... ... ауруы сары аурудың біріне жатады. Бұның басты белгілері өсімдіктің өсуі, гүлдегі ... ... ... ... ... ... болғанына қарамастан кіщірейіп кетеді, жапырақтарға теңбілдің түсуі. Оны қоздыратын қоңыр цикадалар -- ... ... Онда ... ... ... және паракристалдар түрінде келеді. Оны өсімдіктер шырынынан кристалл препарат күйінде таза алуға болады.Астық түқымдастардағы бұл ауру ... ... Қиыр ... және ... Қазақстанда таралған. Агротехникалық шаралардың дұрыс жүргізіліп, қатаң сакталуына байланысты бүл аУРУ СССР-дің Европа `бөлігінде таралмаған. Көбінесе жерді зябке жыртқанда бұл ... ... ... ... қошқылданып ауруы сары аурудың бір түрі. Ол көбінесе еліміздің оңтүстік аудандарында (Қырым, Қырғыз ССР) ... Оны ... -- ... ... ... ... тостағанша жапырақшалары бір-бірімен қабысып өсіп, қоңырау сияқты түрге айналады. Бұнымен ауырған ... ... іші ... ... жарамайтын болады. Бұл ауруларды қоздырғыштар СССР-дің орталық аймақтарында кездеспейді. Ол оңтүстік облыстарға тән.Өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... ... кеп көмек ікөрсетөді. Мәселен, Терновский (1964) никотина глютиноза мен никотина табакумды шағылыстыру ... ... ... ... сорт ... ... Лорх ... вирустық ауруға тьгм төзімді келеді.,К. С. Сухов пен А. М. Вовк (1949) жылы ... ... ... амаи ... үшін ... ... оны ... мерзімін өзгерту керек деген үсыныс жасады. Мәселен, вирусты ... ... ... ... июнь айының аяғы июльдің басында шыға бастайды. Суармалы жерлерде тұқымдық картопты июльдің бірінші онкүндігінде отырғызу оларды аурудан саіқтайды.
Вирустық және ... ... ... ... ... ... ... таралу жолдарын жою жатады. Мәсе-лен, қуыршақтанудың қоздырғышы табиғи жағдайда өсетін астық түқымдастарда, ал ... ... ... ... -- дала ... ... ... шығады. Насекомдар арқылы таралатын вирустық аурулармен күресуде иноектицидтер жаксы нәтиже береді. Сонымен қатар ауыспалы егісті дүрыс жүргізу, ауру өсімдіктерді дер ... ... бұл ... пайдалы шаралардың бірінен саналады.
Өсімдіктердің зақымдауы - фитопатогеннің ... ену ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... (түрлі бактерия, вирус, саңырауқұлақ,гематода, т.б. тудыратын) және жұқпайтын (қоректену тәртібінің бұзылуынан, ... ... ... ... т.б.) аурулар топтарына бөлінеді. Жұқпайтын ауруларға қыстың үскірік аяздарынан жеміс ағаштарының діңі шытынап жарылуы, күздік егістер мен көпжылдық шөптесін ... ... ... жаз ... ... ... мен куаңшылығы, аңызақ желдер салдарынан астық дақылдарының ... дән ... ... ... т.б. жатады. Өсімдіктердің жұқпалы ауруларын саңырауқұлақтар, бір ... ... ... ... ... мен ... қоздырады. Зиянды саңырауқұлақтардың, бактериялардың, кейде аяз салдарынан өсімдіктің ... ... ... ... ... тыс ... ісікке, бұдырға айналып, өсімдік рагіне әкеліп соқтырады. Көпжылдық ағаштардың мех. немесе аяздан ... ... ... мен ... ... ... ... сабақтары мен гүл қауашақтарында, жапырақтарында бунақ денелілер ... ... ... ... зақымданған органды пішіні домалақтау келген ісіктерге айналдырып, оның дамуына себепші болады. ... ... ... туысына жататын саңырауқұлақтар тарататын аса зиянды және кең ... ... - ... тат аурулары. Тат өсімдіктің жер бетіндегі бөлімдеріне, оның ішінде гүліне, жемісіне түседі. Ауру белгілері жапырақ пен сабақта және масақтың қауыздарында ... ... ... тат), қоңырқай (жапырақ немесе қоңыр тат), қызғылт-қоңырқай (сабақ таты) түсті, ... әр ... ... ... байқалады. Олар, әсіресе астық дақылдарында көп кездеседі. Сары тат көбінесе оңтүстік пен оңтүстік-шығыс аймақтарда күздік бидай ... кең ... ... тат солтүстік, шығыс және батыс аймақтарда жаздық бидай егістерін жиі шарпып, өнімге айтарлықтай зиян келтіреді. Тат ... ... ... қарақат, таңқурай, алмұрт, алма, т.б. шалдығады. Өсімдіктердің солуы топырақта ылғал жеткіліксіз болса, ауаның температурасы жоғарылап, сонымен қатар аңызақ жел ... ... ... ... ... ... тасымалданатын су жетіспегенде болады. Кешке қарай ауа салқындап, жапырақтарға су тасымалдану реттелген соң өсімдік бастапқы қалпына келеді. Жаңа ... ... де ... ... күн ... ыстық болса солып, толық тамырланғаннан кейін солуы тоқталады. ... ... ... бір ... ... тіршілік ететін кемірушілер мен бунақденелілер, саңырауқұлақтар мен ... ... ... ... және ... солу ... трахемикоз аурулары) салдарынан болады. Топырақта тіршілік ететін сымқұрттар мен зауза ... ... ... ... ... ... тамырларды зақымдауынан олар біртіндеп солады. Саңырауқұлақтар мен бактериялардың мицелийлері (жіпшелері) көбінесе тамырлар мен сабақтың түтікшелерін торлап, ... улы ... - ... ... ... ... өткізгіш түтікшелер бітеліп, жапырақтарға судың тасымалдануы нашарлайды. Кейде бөлініп шыққан ... ... ... Бұлардың салдарынан өсімдіктер тез арада солады. Таз қотыр ауруы ... ... ... ... ... ... бетінде қара дақтар пайда болып, көптеген саңырауқұлақ жіпшелері бар қатты қоңыр даққа айналады. Бұл ... ... ... ... жарақаттайды. Ауру қоздырғыштары жерге түскен жапырақ арасында қыстап шығады. Өсімдік аурулары қоздырғыштарының сақталу, таралу немесе тасымалдану ерекшеліктеріне байланысты ... 3 ... ... ... ... көшет арқылы, ауа толқыны және жаңбыр арқылы таралатындар, топырақта немесе өсімдік қалдықтарында сақталатындар. Вирустар мен бактериялар ... ... ... олардың зиянкестерінің атқаратын рөлі зор. Ауру қоздырғыштары ауа толқыны, жаңбыр бұлттары арқылы жүздеген шақырым, кейде тіпті бір ... ... ... ... Ауа райы ... ... аурудың дамуы және таралу ерекшеліктері, одан келетін шығын құбылмалы ... ... ... дейін дамыған жағдайда олардан келетін шығын 30 - 40%-дан асады. Өсімдіктің солуын тежеу үшін ... және ... да суды көп ... ... ... ... суғарып отыру қажет. Кеміргіш бунақденелілерден келетін ауруларды төмендетуде ауыспалы дақылдың және жер қыртысын ... ... ... зор. Сонымен қатар, отырғызылатын көшеттер мен тұқымды инсектицидтер және фунгицидтер ерітіндісінде дәрілеген жөн. Өсімдік ауруларының таралуы мен ... және ... ... үшін ... және фитосанитарлық, агротехникалық, ал қажет болса химикалық шаралар қолданылады. Осы мақсат үшін селекция және биотехнология әдістерін кеңінен пайдалана отырып ауруға ... ... ... сорттарды шығарудың атқаратын маңызы өте зор.
Өсімдік карантині - әбір елдің тиісті органдарымен қойылатын тасып әкелінуден елдің өсімдік ... ... және ... нысандардың жайылуының және басқа да аса қауіпті өсімдіктердің зиянды ағзаларының алдын алуға бағытталган мемлекеттік іс - шаралар ... ... ... жұқпалы ауруларының тiзбесi: Әртүрлі түліктерге ортақ аурулар: сібір жарасы, аусыл, шешек (сиыр, жылқы, шошқа шешегінен басқа), Ауески ауруы, ... және ... ... ... ... сиырдың обасы, сиырдың жұғымтал плевропневмониясы, қарасан, түйе обасы, кебенек (ешкінің жұқпалы плевропневмониясы), қойдың жұқпалы катаралді ... ... ... ... аденоматоз. Жылқының аурулары: маңқа, індетті лимфангит, тұмау, жылқының африкалық обасы, ... ... ... ... ... шошқа обасы, африка обасы, тұмау, энзоотиялық энцефаломиелит (Тешен ауруы). Құстың аурулары: құс ... ... ... ауруы, үйректің вирустық гепатиті, респираторлық микоплазмоз.Терісі бағалы аңдар және ... ... ет ... ... ... миксоматозы. Балықтың аурулары: көктемгі вирус ауруы, аэромоноз. Бал арасының аурулары: американдық шірітпе, еуропалық ... ... ... ... ... ... ... тізбесі: Әртүрлі түліктерге ортақ аурулар: құтырық, лептоспироз, листериоз, пастереллез, некробактериоз, дерматомикоз (трихофития, ... ... ... ... ... стоматит, лейкоз, шірікбақай, бруцеллез, туберкулез, шешек (қой, ешкі, түйе, құс шешегінен басқа). Күйістілердің аурулары: паратуберкулез, кампилобактериоз, ... ... ... ... ... ... жұқпалы энтеротоксемиясы, брадзот, сиырдың парагрипы, қой мен ешкінің жұқпалы агалактиясы, ... ... ... ... ... ... іш ... сиырдың зілді катаральді қызбасы, қойдың жұқпалы маститі. Шошқаның аурулары: энзоотиялық ... ... ... ... ... дизентерия, вирустық гастроэнтерит, гемофилездер, тілме. Жылқы аурулары: сақау, ринопневмония. Құс ... ... ... ... ... ... вирустық синуситі, тұмау, Марек ауруы, респираторлық микоплазмоз, жұқпалы бурсит, ... ... ... ... ... ... және қоянның аурулары: күзеннің Алеут ауруы, инфекциялық гепатит, ... ... ... ... ... ... тұқы балық шешегі, тұқы балықтың геморрагиялық септицемиясы. Бал арасы аурулары: гафниоз, варроатоз, аскофероз.
Пайдаланылған әдебиеттер
o http://normativ.kz/view/85954/
o http://adilet.zan.kz/kaz/docs/V040003151_
o kazaksha.info/өсімдіктердің-аурулары

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өсімдіктердің аурулары. Жануарлардың өте қауіпті инфекциалық аурулары9 бет
Аса қауіпті анаэробты қоздырғыш инфекциясы4 бет
Kәсіпорындағы еңбек қорғауды басқару жүйесі46 бет
«Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының құқықтық сипаттамасы»86 бет
Абайсызда кісі өлтіру57 бет
Автокөлікті пайдалану кезінде еңбекті қорғау21 бет
Автоматтандырылған өрт хабарландырғыштар59 бет
Адамды кепілге алу қылмысы77 бет
Адамды кепілге алу үшін қылмыстық жауапкершілік29 бет
Аса қажеттілік жағдайында қылмыс жасау жағдайлары32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь