Мал азықтары

1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
2.1. Жылқыны азықтарының негізгі ерекшелңтері
2.2. Түйе азықтарының негізгі ерекшелітері
3. Қорытынды
4. Пайдаланған әдебиеттер
Жылқы — тақ тұяқтылар отрядының бір тұқымдасы. Жылқыны жүк тасуға, көлік, ет және сүт малы ретінде, спорт пен туризмге пайдаланады. Еті өте сапалы, қымызының шипалық маңызы күшті.
Түйе жайылым малы. Оның негізгі азығы жайылым өсімдіктері. Ол күндіз жайылып, түнде күйіс қайырады. Түйенің бұл биологиялық қасиетін, оны жұмысқа пайдаланғанда азықпен қамтамасыз ету үшін еске алу керек. Түйе жайылымда жақсы семіреді, өркештеріне май жинайды, ал ашыққан кезде немесе жол жүргенде өз майын өзі қорек етеді. Түйенің бұл қасиетін ерте заманда кіре тартушылар жақсы пайдаланған. Олар түйені жазғы жайылымда әбден семіртіп, кіре тартар алдында жаратып алады екен. Демек жараған, семіз түйе жуықта арықтамайды, азықты да көп керек етпейді. Қазірде де түйе жыл бойына әр түрлі ауыл шаруашылық жұмыстарына және жүк тартуға пайдаланылады. Соңдықтан түйені қаншалық ауыр жүк тарта алатынына, сүттілігіне және жасына қарай дұрыс азықтандыру маңызды мәселелердің бірі. Күйі жақсы түйе ғана сыртқы жағдайдың қатал әсеріне ойдағыдай төтеп береді. Түйені арықтатпай, үнемі жақсы қоңдылықта ұстау түйешіге қойылатын басты талап. Жұмыс түйесін азықтандырғанда, оның жұмсаған қуатын жеген азығы толық қалпына келтіретін болуы қажет.
        
        Жоспар:
1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
2.1. Жылқыны азықтарының негізгі ерекшелңтері
2.2. Түйе азықтарының негізгі ерекшелітері
3. Қорытынды
4. ... ... тақ ... ... бір ... ... жүк тасуға, көлік,
ет және сүт малы ретінде, спорт пен туризмге пайдаланады. Еті өте ... ... ... ... ... ... Оның негізгі азығы жайылым өсімдіктері. Ол күндіз
жайылып, түнде ... ... ... бұл биологиялық қасиетін, оны
 жұмысқа пайдаланғанда  азықпен қамтамасыз ету үшін еске алу ... ... ... ... ...  май жинайды, ал ашыққан  кезде
 немесе жол  жүргенде өз ... өзі ... ... ... бұл ... ... кіре тартушылар жақсы  пайдаланған. Олар түйені жазғы жайылымда
әбден семіртіп, кіре тартар ... ... ... ... Демек жараған,
семіз түйе жуықта арықтамайды, азықты да көп керек етпейді. Қазірде де түйе
жыл ...  әр ... ауыл ... жұмыстарына және жүк  тартуға
пайдаланылады. Соңдықтан түйені қаншалық ауыр жүк  тарта ... және ... ... ...  азықтандыру  маңызды  мәселелердің
бірі. Күйі жақсы түйе ғана ... ... ... ... ойдағыдай төтеп
береді. Түйені арықтатпай,  үнемі жақсы қоңдылықта ұстау түйешіге қойылатын
басты талап. Жұмыс ... ... ... ... ... ... ... қалпына келтіретін болуы қажет.
Малдың азықтары негізгі  үш топқа бөлінеді:  көлемді азықтар — пішен,
сабан,  мекен; көк ... — көк шөп, сулы ...  — ... сәбіз,
сүрлеген шөп; жем — сұлы, арпа,  жүгері,  кебек, күнжара және  басқалары;
құрама азықтар. Бұл кұрама азықтар  арнаулы  заводтарда  белгілі  рецептер
бойынша, көлемді ... және жем ... ... оған ... ... сөйтіп бұл азықтар тығыздалған  кірпіш  немесе   ұнтақ  
түрінде   сатуға   шығарылады . Көлемді азықтың, әсіресе  пішеннің ...  өте зор ... бар. ... ... ... ... жақсы  сіңірмейді, сондықтан  жылқыға гүлденгенге
дейін жиналған  пішенді және  гүлдену ... ... ... ... мұндай  пішенде клетчатка аз болады. Жоңышқа, сыйыр жоқышқа — сұлы
қоспасы, беде  және тың   жердің  ұсақ  шебі  жылқы  үшін  ең жақсы ... ... ... ... ... ... оның ... жұмысы мен беретін өніміне қарай
ұйымдастырылады. Жылқы  атқаратын  қара ... ... зат ... ... май, ... ... қоректік заттардың  ыдырауын
күшейтеді. Демек,  атқаратын  жұмысы  ауырлаған сайын денеге азықпен бірге 
түсетін қоректік ... ... де ... болуға тиіс.
Атқарылатын жұмыстың ауыр-жеңілдігі тасылатын жүктің  салмағы мен тасмалдау
қашықтығына қарай анықталады.   Дене  энергиясының   ... 425   ... ... ... тән.   Соншама  энергия
шығынын қамтамасыз ету үшін  жылқы  азығы  тез  қорытылатын  қанттектес   
заттарға (көмірсуларға)  бай болуы ... Бұл  ... ... ... ... мен май  ... ... ретінде  айналымға  түсіп, 
ыдырай  бастайды.   Одан  кейін  ыдырайтыны  ет  ақзаты. Соның нәтиже-сінде
жылқы тез арықтайды. Оған  жол  бермеу  ... ... ... Тұқымдық   жылқы  топтарының азықтандыру нормасы 32-ші кестеде
келтірілген.
Жылқының  қарны  кішкентай, ... тар, ... ... бос ... ... ... ... деуге  болады.  Демек,  аттың жұмысқа
пайдалануын реттестіріп,   оның  тынығуына, түбегейлі   ... ... ... ... берілетін жемшөп мөлшері  33-ші кестеде
келтірілген.
Жылқының ас қорыту жүйесінің ерекшелігі-қарынға келіп  ... азық ... ... оның жеген  жемшөбі, ішетін суы таза, сапалы болуы
тиіс. Бұл түліктің  талғампаздығын қалыптастырады. Еті қызып, терле-ген
жылқыны алдынала суьпу қажет. Демек оны ... ... ... ... ... биенің азықтандыру нормасы әр 1 кг сүтіне   0,33 ... ... ... ... ... ... ... Жеңіл  жұмыс
атқаратын  биенің    азықтандыру  нормасы  30%   жоғары  болуға,  ... ... 3-4 ... ... ... Қысыр биенің  100 кг тірі
салмағына 1,4-1,5 азық өлшемі керек, ал буаздығының 3-ші айынан  бастап,
норма ... ... ... ... 1,8-1,9, ... ... кезде    2,0-2,1; сауылатын  буаз  биеге  2,12-2,15 азық өлшеміне  
дейін   жеткізіледі.   Әрбір   азық   өлшемінде  105- 110 г ... 6-8 г ... 4-5 г ... мен 30 г ... болуға тиіс.
Биеге   шалғын   пішені, астық-бұршақ  тұқымдастар   пішені    (100кг тірі
салмағына — 2-2,5 кг),   тазартылған тамыр-жемістілер 5-10 кг), ... ... ... ... мен шроттар  беріледі. Пішенді турап, ал
дәнінің бір бөлігін (0,5-1 кг) көктетіп, ... ... ... жөн. 
Жазда оты  шүйгін  жайылымда  бағып  тәулігіне  30-50 кг көк азық жегізеді.
Биенің азығы мен суы ... ... ... ... Өйткені   сапасыз,   ластан-
ған  жемшөп  биенің  ас  қорытуын  бұзып,  іш   тастатуы  мүмкін.  
Әсіресе   бұзылып, ... ... ... ... ... ... Буаз ... суық сумен  суаруға болмайды.
 2. Құлын-тай, құнан-дөненді азықтандыру
Туғаннан  кейінгі  алғашқы айдан бастап, құлынды  қосымша   азық   ... ... Ол   ... ... науаға  қосымша азық ретінде
минералды қоспалар  ұнтағын (сүйек үны, бор, ас тұзын) араластырып салып,
мыжылған сұлыға кебек, шөп  ұны мен ... ... ... ... ... ... қорытылатын     протеин     болуға тиіс.   Оған 
біртіндеп  үйретіп,  екі   айлығында   ... ... ... ... 4-5 кг ... ... қалдырылатын құлынға   7-8 айға дейін
енесін еміздіреді.
Тай, қүнан, дөнен  өсіру  ... ... ... ... 100
кг  тірі   салмағына 6-12 айлығында — 3 кг,   12-18 айлығында — 2,85 кг, ... ... — 2,6   кг ... зат  ... ... құлынның азыққа
деген     мұқтаждығы   ұрғашынікінен  10%  жоғары  болады. Дұрыс
азықтандырылса құлынның салмағы ересек жылқы ... 2 — ... ... ... ... ... 12-айлығында  55-60%-іне,   18-
айлығында    70-75%-іне, 24-айлығында  75-85%-іне   теңестіріледі. Тай,
құнан, дөнен  жазда   мүмкіндігінше  ұзақ  жайылымда   бағылады,   ал 
қыста   ... ... ... ... ... ... ... 3/1   бөлігі  протеинге  бай  бидай  кебегінен,
бұршақ    тұқымдастар    ұнтағынан,   күнжара мен ... ... ... ... ... жармасы беріледі (құнанға 4-5
кг, дөненге кг).
3. Тұқымдық айғырды азықтандыру
 Асыл тұқымды айғырды үйірге түсіруге дайындау  кезеңінен бастап
азықтандырылуын күшейтеді. Басқа ... оның ... ... ... ... ... ... Өзіне қажет қоректік заттардың
жартысына жуығын ол жайылым отынан алады. Қосымша азық  ретінде қажетінше
ірі, шырынды және ... ... ... айғыр басына 20-30 кг жайылым отын жегізеді немесе  шабылған көк 
шөпті   біршама солдырып (дегдітіп) ... ... 10-12 кг ... ... ... 10-15 кг шырынды  азық беріп,  үйірге түсер кезде олардың  
мөлшерін  біршама  азайтады да, орнына  сұлы мен  құнарлы жем қоспасын
(арпа, тары,  жүгері,   ... ... ... ... ... ... (қоректілігі      бойынша)   протеин  мен витаминдерге
бай жануартектес азық (сүт, көк сүт, ... ... ... ... ... ... ... жөн.
Сұлыны мыжып, тары, жүгері, бұршақты ұнтатып, арпаны жарып  зығыр дәнін
қайнатып, оның суына кебек, күнжара мен  шроттарды  шылап  ... ... бір  ... ... ... ... ... араласқан  
қосындысын   көктетіп  барып  жегізуге   болады,   Сөйтіп, үйірге   түсер  
кезінде  айғыр рационының энергетикалық ... 25% ... ... атын ... ... ... аттың жүк тарту күші оның  салмағының 12-16 процентіне,
кейде тіпті 70-100 процентіне дейін   жетеді. Демек, ... 500 кг ... ... жүк тарта алады.
Ал енді осыған жұмсалған энергия қанша жерге (м) және қандай
жағдайда (жолмен, жолсыз ба, т.с.) тасымалдауына ... ... ... ... әр 100 кг ... әдетте (тарту күші салмағының 12-
16%-і) — 0,43, жүгі  жартылай  азайтылғанда (тарту күші салмағының  ... 0,55, ... бір ... ... ... ... күші салмағының 3-4%-
і) — 0,8 азық өлшемі қ ажет. Тарту күші ... ... ... ... ... деген мұқтаждығы арта түседі,  жұмыс атқаруға, жүретін
жолдың  ұзаруына, өз денесін алып  жүруге ... ... ... ... ... жұмысының 25-30%-і) өсуіне байланысты. 
Механикалық 425 кг/м жұмыстың жылуы 1 ккал.
Жылқының   шын мәнінде атқарған жұмысы  бұдан  әлденеше есе жоғары. ... тірі ... ... ... жұмыс атқару    үшін    —
0,0443; ауырлығы    орташа   жүмыста    —   0,0600;    ауыр    жұмыс ... — 0,0767 азық ... ... ... ... ... ... не жолсызда жүріп атқаратын жұмыс
атының азыққа деген мұқтаждығы 10%, ал жер жырту, шөп шабу ... 10-15% ... ... ... әр 100 кг тірі ... 1 км жол ... жай ... — 0,02 азық  өлшемі, ал жегіп жүргенде — 0,03 азық өлшемі
қажет. Қара ... ... ... ... ... ... ... май, ал олардың қоры  таусылған соң, ет өрімінің энергиясы жұмсалады,
сондықтан жұмыс атының ... ... зат ... сәйкестіріп  кұру
қажет. Атқаратын жұмысы ауырлаған сайын, рационға тез қорытылатын
энергетикалық жемшөп көбірек қосылады, рацион құрылы-мында құнарлы азық
үлесі ... 100 кг тірі ... ... ірі азық мөлшері жұмыс
ауырлаған сайын 1,5-2  кг-ға дейін  төмендейді.
Жұмыс атын азықтандыру тәртібін қатаң сақтау ... Еті ... ... атты суаруға болмайды. Оны алдымен суытады. Ол үшін алдына
берілетін ірі жемшөптің жартысын  салады да, ... ... азық ... ... ... жем ... Артынан ірі азықтың қалған жартысын
алдына салады.
Жұмыс аты термен бірге сыртқа көп су, тұз шығарады. Күн сайын қажетті
мөлшерде жылқыны таза ... (40-50 кг) ... ... әр 100 кг ... ... ... атқарғанда — 6 г, орташа жұмыс атқарғанда — 7 г, ... ... — 9 г ас ... береді.
Арықтаған атқа азықтандыру нормасы жемнің үлесін арттыру арқылы 3-4 азық 
өлшеміне жоғарылатылады. 1 азық өлшемінде 80 г ... ... ... 4-5 г ... 10-15 мг ... ... тиіс.
Жеңіл жұмыста шамамен 6-8 кг пішен, 3-5 кг жаздық сабан, 2-3 кг жем, 10-15
кг пішендеме не сүрлем, ал ... 30-40 кг ... ... ... ... ... азық ...  азайтылып, орнына жем мөлшері
3-4 килограмға дейін көбейтіледі.
Түйенің азықтары.  
Басқа түлікке қарағанда түйе ... әр ... ... изен, жантақ,
 күйреуік, кеурек, тағы басқа протеин, минерал заттары көп өсімдіктерді
 жақсы жейді. Жыл бойы түйені жайылым өсімдіктерімен  қамтамасыз ету үшін,
ол қай ... ... ... ... ... білу қажет. Түйе қай
маусымда қандай өсімдіктерді   көбірек  жейтінін  таблицадан  көруге  
болады.
7- кесте. Түйенің  әр  маусымда   жейтін   өсімдіктері
|Өсімдік  түрлері ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |26 |41 |86 |83 ... …………………… |11 |6 |16 |18 ... ... |40 |57 |8 |16 ... |25 |7 |4 |6 ... түрлері………………………….. |174 |156 |56 |8 ... |276 |269 |170 |128 ... ... ... қарағанда түйе жылдың әр маусымында қандай
өсімдікті молырақ жейтіні жөнінде мынадай қорытындыға келуге болады.
Қыста түйенің жайылымда жейтін негізгі азығы сораң ... ... ... ... онан ... түйе ... және ... тобына жататын
өсімдіктерді ұнатып жейді. Жаз айларына қарағанда түйенің қыста жейтін
азығының түрі аз болады.
Күзде түйе негізінен қыс ... ... ... ... ... топқа жататын өсімдіктерді молырақ жейді.
Жазғытұрым және жазда түйе көбінесе ... ... ... әр ... яғни ... және ... ... жататын өсімдіктерді көп
жейді, ал сораң және жусан топтарына жататын өсімдіктерді аз пайдаланады.
Түйенің қоректік заттарды керек ету мөлшері. Жұмыс ... жай ... ... істеген уақытта  азықтың қуатын қалай жұмсайтынын  анықтау үшін  ауыл
шаруашылығы  ғылымының  кандидаты Г.Г.Карлсен ... ... ... ... түйе ... ...  әрбір  100 кг тірілей салмағына бір сағат
ішінде азық   куатын 38  пайыз кем, ал жүк артылған уақытта әрбір 100 кг
жүкке ... 3,34 есе аз ... ... есебімен) жұмсайтыны анықталған.
Түйе азықтың қуатын барынша үнемдеп жұмсайтыны, демек оның ... ... ... оның шел дала ... өмір ... ... пайда
 болған.
Түйені азықтандыру. Оңтүстік аудандарда түйе жыл бойы, ал Батыс аудандарда
жазғытұрым қар еруден ... қыс ... ... ... ... Сүйген
өсімдіктерін 0тауып жейтін қасиетіне байланысты, түйе  жайылымда жақсы
тойынады және қоректік ... өзін ... ... ... ... ... жұқа не болмаса бойлап өскен жантақ, теріскен өсімдіктері бар
 жайылымда бағуға болады. Ондай жайылымға басқа уақытта мал ... ... ... соны сақтаған жөн. Қыста жайылымда болатын әрбір түйеге тәулік
ішінде 3-5 кг пішен, ал қолда бағылатын түйеге 12-15 кг ... беру ... ... жайылып,    түнде   күйіс    қайырады. А. Г.Бестужев
түйенің жайылым отын пайдалану ... ... ... ... ... ... ... оның жайылымда тез тойынатынын  анықтады.
Мысалы, жылқы тәулігіне уақыттың (24 сағатты  100 пайыз деп алғанда)   60-
70 пайыз түйе тек 29-38  ... ... ... ... ... ... еркімен 7-9 сағат жайылған. Осы уақыт ішінде олар жақсы тойынған. Мұның
өзі жұмысқа пайдаланылмайтын түйелерді ғана емес, тіпті жұмыс  түйелерін де
жайылымда ... ... ... ... Бұл үшін ... шаруашылықтың
 жақын және  оты мол жайылымы жеткілікті болу керек.
Тәулігіне түйе 9 сағат жұмыс істеп, 7-8 сағат  жайылған  соң 7-8 ... дем ... болу ... Жұмыс күнінің  тәртібін осыған  лайықтап
жасаған жөн. Қыста жеңіл жұмысқа пайдаланылатын ... ... 16 кг ... ... ауыр ... ... ... түйелерге қосымша  жем беру
керек. Жем мен пішеннің және  жайылым отының сапасына қарай, 2-4 кг
шамасында беріледі.
Жыл ішінде жұмыс түйесін екі рет: ...  тез ... ... ... ... кезде,  сол сияқты  күзгі жаңбырдан кейін жайылым оты
қайтадан жетілгенде жұмыстан босатып, ... ... ісін ... ... ... ... түйе минерал заттарды үнемі және көбірек керек
етеді. Сондықтан ... әр ... күн ... 100 ... мөлшерінде келетін
үгінді тұз астаудан үзілмегені жөн. Ас тұзын түйенің аз немесе көп жеуі
азықтың және судың ... ... ... ...  түлікпен  салыстырғанда түйе суды онша көп керек ете
бермейді. Шөл дала жағдайында түйе су ... көп күн өмір сүре ... суды ... ...  ішетіні  жыл  маусымына және азықтың
дымқылдығына  байланысты. А.Г.Бестужев сақа түйе азықтың 1 кг құрғақ
 затына орта есеппен 2,1 литр су ішеді ... ... ... ... түйе
күніне  30 литрдей су ішеді. Жазғытұрымғы шөптің көк балауса кезінде түйе
бірнеше  күн бойына су ішпей жүре бераді. Ыстық ... 2-3 рет ... ... ал ... күніне бір рет, немесе күн ара, ал қыста күн ара, екі
күнде  бір рет ... өзі ... ... ...   шөлге
төзімділігін  білу үшін бір кос өркеш  атанға 46 күн су бермей байқау
жасаған. Су ішпеген түйенің салмағы бұл уақыт ... 99 кг, яғни ... 22,45 ... ... Ал су бергеннен кейінгі алты күннің ішінде
оның салмағы 342 килограмнан 436 ... ... ... салмағынан 5 кг
ғана кем түскен. Ол мұнан кейін де ... рет ... ... ... ... де дәл ... көрсеткіштер көзге түсе берді.
Қорытынды:
Жылқы мен түйе шаруашылығы ауыл шаруашылығындағы қсіруге ыңғайлы өнімді мал
ретінде қолданылады . Егер ... ... ... ... ... болса да жақсы өнім алуға қол жеткіземіз. Жүмыс аты 100 кг ... 4 кг ... ... ... жей ... ... ірі ... көп
жегенде дем алуы қиындап, жұмыс істегенде кедергі жасайды, не ... Осы ... ... ... байланысты ірі азық мөлшері тәулігіне
100 кг тірі салмағына 2 кг аралығында болған жөн. Жылқыға құрамында астық
тұқымдас дақылдары ... дала ... ... ... ... бөлігін
сабанмен алмастыруға болады. Жаз айларында жұмыс атты оттықтан 25-50 кг ... ... де, түн ... ... және ... ... жіберіледі. Дәнді
азықтың ішінде жылқы малы сұлыны сүйсіне ... Жас ... ... ... ... ... дегенмен астық тұқымдас дәндерді жаныштап, болмаса
жарма түрінде берсе, ... ... және ... 6% -ға ... үнемдеуге
мүмкіндік береді. Сұлыны жұмыс атына 6-12 кг, арпаны 6-8 кг, қара ... 3-4 кг, ... ... ... 2-3 кг ... ... ... атына
ірі азықтарды таңертең, жұмыс басталардан кемінде екі сағат бұрын және
жұмыстан кейін ... ... ... ... ... пішен турамасына
араластырып береді. Ауыр жүмыстан кейін қызып келген жұмыс атын ... ... ... ет ... ... ... және құнарлылығы
бойынша түйе еті сиыр етімен деңгейлес. Өзіндік құны ... түйе ... ... жолы ... ... ... ғылыми-өндірістік
тәжірибелердің ... ...... ... ... түйенің байырғы тұқымы болып
табылатын қазақтың қосөркеш түйесі ... ... ... үйренген жануар
ретінде белгілі бірөркешті дромадер (аруана) кең тараған. Түйе жазда ... қора ... ең кең ... өмір ... Ең ... ... орын
таза, түйелер ылғалға өте сезімтал болғандықтан сыз өтпейтін болуы керек.
Сауу, су беру, түйе жүнін қырқу ... ... одан әрі ... ... ... түседі.Түйелер 20 жылға дейін өмір сүреді.
Қалың терісі ... ... және ... ... ... ... түрі даму мен дене ... өзіндік ерекшеліктеріне ие. Ересек
түйелердің таза салмағы орта есеппен 600-630 кг. ... бір ... ... 5 кг. жүн қырқылады.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мал азықтары жайлы28 бет
Мал азықтарының топтары9 бет
Ауыл шаруашылық өндірісін орналастыруды модельдеу12 бет
Балық шаруашылығы35 бет
Боталарды өсіру кезінде қойылатын ветеринарлық талаптар26 бет
Хлортетрациклиннің продуценттері38 бет
Құстардың экологиясы3 бет
Delphi-дiң мүмкіндіктерін қолданып, азық-түлік автоматының жұмыс принципін бағдарламалау39 бет
«жұмыс аттарын азықтандыру»24 бет
«Сиыр табынын толтыратын ұрғашы бұзауларды азықтандыру»26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь