Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары

Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары
Генетикалық рекомбинация
Мендель тәжірибелері
Партеногенез
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Грегор Иоганн Мендель. (22 шілде 1822 жыл, Хейнцендорф, Аустрия империясы – 6 қаңтар 1884 жыл, Брно, Аустрия-Венгрия) — аустириялық биолог және ботаник, белгілі табиғат зерттеуші, тұқым қуалау заңдылықтарын (Мендель заңдылықтары) алғаш ашқан ғалым, генетиканың негізін салушы, монах.
Ольмюц университеті жанындағы философия класын бітірген (1843). Мендель бұршақ өсімдігіне ұзақ уақыт бойы (1856 – 1865) жүргізген зерттеу тәжірибелерінің нәтижесінде Өсімдік будандарымен жүргізілген тәжірибелер деген еңбегін жариялады. Ол тәжірибелері арқылы тұқым қуалаушылықтың негізгі заңдылықтарын ашты. Кейін бұл Мендель заңдылықтары деп аталды.
Гайсинович А.Е. Зарождение и развитие генетики. — М .: Наука, 1988 . — 424 с . —Дубинин Н. П. Общая генетика. — М.: «Наука», 1986. — 560 с.
В.И. Иванов, Н.В. Барышникова,Дж. С. Билева. Генетика / Под ред. В.И. Иванова. — М.: Академкнига , 2007. — 638 с. — 2000 экз. .
Александров А.А. Психогентика. Питер 2010г. 147-147 стр.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СТУДЕНТТІҢ ӨЗДІК ЖҰМЫСЫ
Тақырыбы: Г. Мендель белгілерінің ... ... ... А.
Тексерген: Абдуллина Г.К.
Семей 2015
Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары
Грегор Иоганн Мендель. (22 шілде 1822 жыл, Хейнцендорф, Аустрия
империясы – 6 қаңтар 1884 жыл, ... ...... ... ботаник, белгілі табиғат зерттеуші, тұқым қуалау заңдылықтарын
(Мендель заңдылықтары) алғаш ашқан ғалым, генетиканың негізін ... ... ... ... ... бітірген (1843). Мендель
бұршақ өсімдігіне ұзақ уақыт бойы (1856 – 1865) ... ... ... ... ... ... ... еңбегін жариялады. Ол тәжірибелері арқылы тұқым қуалаушылықтың
негізгі заңдылықтарын ашты. Кейін бұл Мендель ... деп ... оның ... өз замандастарының арасында толық қолдау таппады. Тек
1900 жылы тиісті бағасын ... Х. де Фриз ... К. ... және ... (Австрия) секілді ғалымдар әр түрлі өсімдіктерге
тәжірибелер жүргізіп, соның нәтижесінде Мендель заңдылықтарының дұрыстығын
дәлелдеді. Көп кешікпей бұл ... ... да тән ... ... Мендель бау-бақша, ара шаруашылығы және метеорология
салаларында да зерттеулер жүргізген.
Мендель Заңдары– тұқым қуалау белгілерінің ұрпақтан ұрпаққа берілу
заңдылықтары. ... ... ... ... ... ... факторларының берілуімен түсіндіретін бұл теорияны Г.И. Мендель
тұжырымдады.
Бірінші ұрпақ будандарының біркелкілік заңы немесе Мендельдің бірінші
заңы, бірінші ұрпақтың барлық дараларында ... ... ... ... ... ... ... жұп белгілердің тұқым
қуалауын оларды будандастыру арқылы зерттейді. Мендель тәжірибе үшін
баламалы жеті белгілері бойынша ажыратылатын бұршақтың әр ... ... ... ... сары ... жасыл, тұқымы тегіс немесе бұдыр, тұқым
қабығы сұр немесе ақ, бойы биік ... ... т.б. ... ... ... сорттың пайдаланғанына қарамастан, будандасудан кейін алынған 1-
ұрпақ (F1) будандарында баламалы жұп белгінің тек біреуі ғана ... ... ... ... доминантты деп атады. Ол жұп белгілердің
ішінен: тұқымның сары түсі жасыл түске, тегістігі ... ... ... сұр түсі ақ ... ... биіктігі аласалығына қарағанда
доминанттылық көрсететінін байқады. 1-будан ұрпақта ... ... ... ... деп ... қуалауға талдау жасағанда 1-будан ұрпағы бірдей пішінді, бір
типтес болғандықтан бұл ... ... ... заңы деп ... ... доминанттылық ережесі деп те атайды. Бұл адамға, барлық өсімдіктер
мен жануарларға да тән жалпы құбылыс. Мендель ... ... ... F1 ... ... ... және аналық формалардың
ешқайсысына толық ұқсамай, аралық сипатта болатын толық емес (толымсыз)
доминанттылық және F1 ... ... пен ... белгілердің
гетерозиготаларда бірдей мөлшерде көрінуі кодоминанттылық құбылыстары
анықталған. Егер бұршақ өсімдіктердің 1-будан ұрпағы F1 өздігінен
тозаңданса, онда олардың 2- F2 ... ... да, ... да белгілері
байқалады.
Мысалы, бұршақтың сары және жасыл түсті тұқым жарнақтары бар түрлерін
будандастырудан алынған ... түсі сары ... Ал осы F1 ... ... ... F2 ұрпағында сары және жасыл түсті тұқымдары
бар өсімдіктер пайда болады. Яғни 1-будан ұрпақта ... ... түс) ... ... Доминантты және рецессивті белгілері бар
тұқымдардың F2-де сандық арақатынасы 3:1 болады.
Бір жұп белгілердің осындай арақатынаста ажырауы Мендельдің екінші заңы
немесе ажырау заңы деп ... ... ... ... ... ... ... гетерозиготалық организмде бірімен бірі араласып
кетпей, гаметалар түзген кезде таза күйінде ажырайтындығында жатыр. Бұл
құбылыс генетика ғылымына гаметалардың тазалық ережесі ... ... ... ... (тәуелсіз комбинациялану) заңы немесе Мендельдің
үшінші заңы баламалы белгілердің әр жұбы ұрпақтарға бір-біріне тәуелсіз
тарайды, сондықтан 2-ұрпақта белгілі бір сандық қатынастықта ... ... бар ... ... ... ... ... жасайды.
Бұл заң тек қана, әр түрлі хромосомалар-да орналасқан гендерге байланысты.
Әр гомологты ... ... ... гендер бір-бірінен тәуелсіз тұқым
қуалайды. Белгілердің тәуелсіз комбинациялануы туралы қорытынды жасау үшін
Мендель тұқымының сырты тегіс және түсі сары ... ... ... ... ... өсімдікпен будандастырды. Доминанттылық ережеге және 1-ұрпақ
будандарының біркелкілігі туралы ... ... ... алынған F1 1-
ұрпақтың барлығының тұқымдарының сырты тегіс және түсі сары ... ... ... тұқымдардан өсірілген өсімдіктердің өздігінен тозаңдануының
нәтижесінде 2-F2 будан ұрпақ ... ... F2-де ... ... класы алынды: олардың ішінде тегіс сары, бұдыр сары, тегіс жасыл
және бұдыр ... ... бар. Бұл ... ... ... ... түрлі комбинациялары байқалады. Сонымен, екі жұп белгі бір-бірінен
тәуелсіз ажырайды, яғни ол тәуелсіз тұқым қуалайды. Мендельдің тұқым
қуалаушылық заңдары тұқым қуалаушылықтың мәнін ... және ... ... ... ...... қуалау белгілерінің ұрпақтан ұрпаққа берілу
заңдылықтары. Ата-аналарынан ұрпақтарға жыныс клеткалары арқылы тұқым
қуалау факторларының берілуімен түсіндіретін бұл теорияны Г.И. Мендель
тұжырымдады. Тәуелсіз ... ... ... ... заңы немесе
Мендельдің үшінші заңы баламалы белгілердің әр жұбы ұрпақтарға бір-біріне
тәуелсіз тарайды, сондықтан ... ... бір ... ... жаңа комбинациялары бар дарабастар пайда болады деген
тұжырымдама жасайды. Бұл заң тек ... әр ... ... ... ... ... хромосомада орналасқан түрлі гендер бір-
бірінен тәуелсіз тұқым қуалайды. Белгілердің тәуелсіз комбинациялануы
туралы қорытынды ... үшін ... ... сырты тегіс және түсі сары
өсімдікті, сырты бұдыр тұқымды жасыл түсті өсімдікпен будандастырды.
Доминанттылық ережеге және ... ... ... туралы заңға
сәйкес, тәжірибеден алынған F1 1-ұрпақтың барлығының тұқымдарының сырты
тегіс және түсі сары ... ... Бұл ... ... ... ... тозаңдануының нәтижесінде 2-F2 будан ұрпақ алынды.
Нәтижесінде F2-де тұқымдардың төрт фенотиптік класы алынды: олардың ... ... ... ... ... жасыл және бұдыр жасыл тұқымдар бар. Бұл
жағдайда зерттеуге алынған белгілердің әр түрлі комбинациялары байқалады.
Сонымен, екі жұп ... ... ... ... яғни ол ... ... Мендельдің тұқым қуалаушылық заңдары тұқым қуалаушылықтың
мәнін айқындайды және генетиканың негізі болып табылады.
Генетикалық ... — бір ... екі ... ... ... ... ... рекомбинация нәтижесінде аналық вирустарда
жоқ мәліметтер жинағы жазылған ұрпақ геном пайда болады. Вирустарда бұл
байланыс екі түрлі әдіспен өтеді: ... ... және ген ... ... ... ... бөлшектері алмасады, мұнда ковалентті
байланыс үзілмейді (мысалы,. грипп вирусындағы РНҚ үзінділерінің алмасуы).
Ген алмасуында нуклеин қышқылының ковалентті жалғаулары үзіліп қайта
қосылады. Бүл ... екі ... ... бірі ... ... жаңа ... ... болады. Мұндай жағдай екі түрлі вирус бір торшаға кірсе ғана
туады. Ген араласу әдісімен үзік ... ... ғана ... ... ... ... ... бір бірімен алмасады.
Г. Мендель тұқым қуалаушылықтың заңдылықтарын ашқан уақытта ғылымда
жасушаның ... де, ... ... де, ... ... де белгісіз
еді. Кейін келе, цитогенетикалық зерттеулердің нәтижесінде хромосомалар
ашылып, дене жасушасында хромосоманың саны жұп болатындығы анықталды.
Белгілерді ... ... ... орналасқаны дәлелденді. Гендер
жұп болады. Жасушалардың пісіп жетілу кезеңінде мейоздық бөлінудің I
профазасында гомологтік хромосомалар жақындасып, хроматидтерінің арасында
айқасу ... ... ... ... емес ... ... ... ажырауы нәтижесінде адам жасушасында 223=8388604 гаметалар
типі түзілуі мүмкін.
I ... ... ... ... бөлініп, екі полюске қарай
жылжиды. Гомологтік хромосомалар ажырап екі полюске жылжыған кезде біріне-
бірі тәуелсіз еркін комбинацияланады. Жаңа белгілер ... ... ... ... қосылып, ұрықтану кезінде зиготада хромосомалардың
диплоидті саны қалпына келеді. Ұрықтану кезінде аналық және ... ... ... сәйкес теңдей жағдайда болады. Ғ2-де
зиготалардың мүмкін болатын барлық типтері түзіледі. Олардың ара қатынасы
будандастыруда көрсетілгендей (9:3:3:1) қатынаста болады.
Оқытушылық жұмысымен қатар Мендельдiң ... ... ... ... Ол 1863 ... бастап жүйелi түрде метеорологиямен айналысып ауа
райы туралы мәлiметтер жазып жүрдi. Мендельдi өсiмдiктер мен жануарларды
өсiру мәселелерi бүтiндей тартып әкеттi. Оны ... ... ... ... ... ... Ол оның ... болу себептерiн
iздестiрдi. Оны сол кездегi түсiнiктер қанағаттандырмады. Мендель осы
әртүрлiлiктi анықтайтын басқа нақты ... бар деп ... Осы ... оны ... мен тышқандарда жүргiзiлген бақылаулар жеткiздi. Мендель
бала кезiнен аралармен жұмыс iстедi. Мендель 1856 жылдан бастап 1863 жылға
дейiн ... ... ... жүргiздi. Ол тәжiрибелердi өте
жақсы жоспарлап үлкен жұмыс атқарды. Мендель өзiнiң тәжiрибелерiн 35 х 7
метрге созылған бақта жүргiздi.
Мендель бұршақтың 34 ... ... ... Ол ... ... жетi жұпты белгiлердi таңдап алды. Өзiнiң тәжiрибелерiнде
10000-нан астам ... ... Ол ... ... ... сол ... жағдайына сәйкес келмейтiнiн түсiндi. Мендель бұршақтардан алынған
нәтижелерi туралы Брюндегi ғылыми қоғамның мәжiлiсiнде баяндама жасады.
Мәжiлiс хатынан сұрақтар қойылмағанын, талқылау ... ... ... ... ... жасалған баяндаманы түсiну
өте қиын болды. Дегенмен, ғылыми қоғамның ... ... ... ... ұсынды. 1866 жылдың аяғында Мендельдiң жұмысы
баспадан шықты. Ол 40 көшiрмесiн алды. Көшiрмелердiң көпшiлiгiн Мендель
достарына таратты. Бiзге сол кездегi 2 ... iрi ... ... ... Олар ... немiс Карл Нэгели және австриялық Антон
Кернер фон Марилаун. Кернер Мендельдiң жұмысымен танысқан жоқ, хат
ашылмаған күйiнде қалды.
Мендель ... көп үмiт ... ... ол сол кездегi iрi ғалымдардың
бiрi болды. Нэгелидiң жауабы 2 айдан кейiн келдi. Ол Мендельдiң
нәтижелерiне күдiктендi. Нэгели оларды жаңа, таныс өсiмдiкте, ... ... ... ... осы ... бастады.
Ястребинкалардың гүлдерi өте ұсақ болғандықтан жыныс мүшелерiн алып ... ... ... ... ... өте ауыр ... ... нәтижесi бұршақтармен салыстырғанда басқаша болды. Бұл
Мендельдi есiнен тандырды. Негiзiнде Мендельдiң заңдары осы ... ... ... ... ерекшелiгi байқалынды.
Ол ерекше көбею жолы – партеногенез арқылы көбейе алады. Бұл тәсiл
бойынша жаңа өсiмдiк ұрықтанбаған жыныс клеткадан дамиды. Осы жағдайда
гибридтер ... ... Ал ... ... ... ашылған.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
Гайсинович А.Е. Зарождение и развитие генетики. — М .: Наука, 1988 . —
424 с . —Дубинин Н. П. ... ... М.: ... ... 560 с.
В.И. Иванов, Н.В. Барышникова,Дж. С. Билева. Генетика / Под ред. ... М.: ... , ... ... 2000 ... А.А. Психогентика. Питер 2010г. 147-147 стр.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары жайлы4 бет
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
Реал жүйелердің құрылысы және күй теңдеуі10 бет
Ассимиляция құбылысы және диссимиляция.Қазақ орфоэпиясының жай-күйі. Қазақ жазуы және орфографиясы. Пунктуация мәселелері14 бет
Бастауыш сынып оқушыларына тыныс белгілерін үйрету жолдары40 бет
Жер заңдары14 бет
Жер құқығы қатынастар5 бет
Пунктуация22 бет
Рим құқығындағы 12 кесте заңдары18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь