Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары


Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары
Генетикалық рекомбинация
Мендель тәжірибелері
Партеногенез
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Грегор Иоганн Мендель. (22 шілде 1822 жыл, Хейнцендорф, Аустрия империясы – 6 қаңтар 1884 жыл, Брно, Аустрия-Венгрия) — аустириялық биолог және ботаник, белгілі табиғат зерттеуші, тұқым қуалау заңдылықтарын (Мендель заңдылықтары) алғаш ашқан ғалым, генетиканың негізін салушы, монах.
Ольмюц университеті жанындағы философия класын бітірген (1843). Мендель бұршақ өсімдігіне ұзақ уақыт бойы (1856 – 1865) жүргізген зерттеу тәжірибелерінің нәтижесінде Өсімдік будандарымен жүргізілген тәжірибелер деген еңбегін жариялады. Ол тәжірибелері арқылы тұқым қуалаушылықтың негізгі заңдылықтарын ашты. Кейін бұл Мендель заңдылықтары деп аталды.
Гайсинович А.Е. Зарождение и развитие генетики. — М .: Наука, 1988 . — 424 с . —Дубинин Н. П. Общая генетика. — М.: «Наука», 1986. — 560 с.
В.И. Иванов, Н.В. Барышникова,Дж. С. Билева. Генетика / Под ред. В.И. Иванова. — М.: Академкнига , 2007. — 638 с. — 2000 экз. .
Александров А.А. Психогентика. Питер 2010г. 147-147 стр.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

СТУДЕНТТІҢ ӨЗДІК ЖҰМЫСЫ

Тақырыбы: Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары

Орындаған: Сыдықанова А.
Тексерген: Абдуллина Г.К.

Семей 2015

Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары
Грегор Иоганн Мендель. (22 шілде 1822 жыл, Хейнцендорф, Аустрия
империясы – 6 қаңтар 1884 жыл, Брно, Аустрия-Венгрия) — аустириялық биолог
және ботаник, белгілі табиғат зерттеуші, тұқым қуалау заңдылықтарын
(Мендель заңдылықтары) алғаш ашқан ғалым, генетиканың негізін салушы,
монах.
Ольмюц университеті жанындағы философия класын бітірген (1843). Мендель
бұршақ өсімдігіне ұзақ уақыт бойы (1856 – 1865) жүргізген зерттеу
тәжірибелерінің нәтижесінде Өсімдік будандарымен жүргізілген тәжірибелер
деген еңбегін жариялады. Ол тәжірибелері арқылы тұқым қуалаушылықтың
негізгі заңдылықтарын ашты. Кейін бұл Мендель заңдылықтары деп аталды.
Бірақ, оның еңбегі өз замандастарының арасында толық қолдау таппады. Тек
1900 жылы тиісті бағасын алды. Х. де Фриз (Голландия), К. Корренс
(Германия) және Э.Чермак (Австрия) секілді ғалымдар әр түрлі өсімдіктерге
тәжірибелер жүргізіп, соның нәтижесінде Мендель заңдылықтарының дұрыстығын
дәлелдеді. Көп кешікпей бұл заңдылықтардың жануарларға да тән екендігі
анықталды. Сондай-ақ Мендель бау-бақша, ара шаруашылығы және метеорология
салаларында да зерттеулер жүргізген.
Мендель Заңдары– тұқым қуалау белгілерінің ұрпақтан ұрпаққа берілу
заңдылықтары. Ата-аналарынан ұрпақтарға жыныс клеткалары арқылы тұқым
қуалау факторларының берілуімен түсіндіретін бұл теорияны Г.И. Мендель
тұжырымдады.

Бірінші ұрпақ будандарының біркелкілік заңы немесе Мендельдің бірінші
заңы, бірінші ұрпақтың барлық дараларында белгілердің бірдей болып көрінуін
айқындайды. Ата-аналық организмдердегі балама жұп белгілердің тұқым
қуалауын оларды будандастыру арқылы зерттейді. Мендель тәжірибе үшін
баламалы жеті белгілері бойынша ажыратылатын бұршақтың әр түрлі сорттарын
таңдап алды; тұқымы сары немесе жасыл, тұқымы тегіс немесе бұдыр, тұқым
қабығы сұр немесе ақ, бойы биік немесе аласа, т.б. Аналық өсімдік ретінде
қандай сорттың пайдаланғанына қарамастан, будандасудан кейін алынған 1-
ұрпақ (F1) будандарында баламалы жұп белгінің тек біреуі ғана көрініс
береді. Мұндай белгіні Мендель доминантты деп атады. Ол жұп белгілердің
ішінен: тұқымның сары түсі жасыл түске, тегістігі тұқым бұдырлығына, тұқым
қабығының сұр түсі ақ түске, бойының биіктігі аласалығына қарағанда
доминанттылық көрсететінін байқады. 1-будан ұрпақта көрінбеген белгілерді
Мендель рецессивті белгілер деп атады.
Тұқым қуалауға талдау жасағанда 1-будан ұрпағы бірдей пішінді, бір
типтес болғандықтан бұл құбылыс Мендельдің бірінші заңы деп аталады. Бұл
заңды доминанттылық ережесі деп те атайды. Бұл адамға, барлық өсімдіктер
мен жануарларға да тән жалпы құбылыс. Мендель зерттеген толық
доминанттылықтан басқа, F1 будан белгілері аталық және аналық формалардың
ешқайсысына толық ұқсамай, аралық сипатта болатын толық емес (толымсыз)
доминанттылық және F1 ұрпақта аталық пен аналық белгілердің
гетерозиготаларда бірдей мөлшерде көрінуі кодоминанттылық құбылыстары
анықталған. Егер бұршақ өсімдіктердің 1-будан ұрпағы F1 өздігінен
тозаңданса, онда олардың 2- F2 ұрпағында атасының да, анасының да белгілері
байқалады.
Мысалы, бұршақтың сары және жасыл түсті тұқым жарнақтары бар түрлерін
будандастырудан алынған 1-ұрпақтың түсі сары болады. Ал осы F1 будандарын
өздігінен тозаңданудан алынған F2 ұрпағында сары және жасыл түсті тұқымдары
бар өсімдіктер пайда болады. Яғни 1-будан ұрпақта көрінбеген белгілер
(жасыл түс) 2-ұрпақта көрінеді. Доминантты және рецессивті белгілері бар
тұқымдардың F2-де сандық арақатынасы 3:1 болады.
Бір жұп белгілердің осындай арақатынаста ажырауы Мендельдің екінші заңы
немесе ажырау заңы деп аталады. Ажырау заңының негізінде доминантты және
рецессивті гендердің гетерозиготалық организмде бірімен бірі араласып
кетпей, гаметалар түзген кезде таза күйінде ажырайтындығында жатыр. Бұл
құбылыс генетика ғылымына гаметалардың тазалық ережесі ретінде енді.

Тәуелсіз тұқым қуалау (тәуелсіз комбинациялану) заңы немесе Мендельдің
үшінші заңы баламалы белгілердің әр жұбы ұрпақтарға бір-біріне тәуелсіз
тарайды, сондықтан 2-ұрпақта белгілі бір сандық қатынастықта белгілердің
жаңа комбинациялары бар дарабастар пайда болады деген тұжырымдама жасайды.
Бұл заң тек қана, әр түрлі хромосомалар-да орналасқан гендерге байланысты.
Әр гомологты хромосомада орналасқан түрлі гендер бір-бірінен тәуелсіз тұқым
қуалайды. Белгілердің тәуелсіз комбинациялануы туралы қорытынды жасау үшін
Мендель тұқымының сырты тегіс және түсі сары өсімдікті, сырты бұдыр тұқымды
жасыл түсті өсімдікпен будандастырды. Доминанттылық ережеге және 1-ұрпақ
будандарының біркелкілігі туралы заңға сәйкес, тәжірибеден алынған F1 1-
ұрпақтың барлығының тұқымдарының сырты тегіс және түсі сары болып шықты.
Бұл будан тұқымдардан өсірілген өсімдіктердің өздігінен тозаңдануының
нәтижесінде 2-F2 будан ұрпақ алынды. Нәтижесінде F2-де тұқымдардың төрт
фенотиптік класы алынды: олардың ішінде тегіс сары, бұдыр сары, тегіс жасыл
және бұдыр жасыл тұқымдар бар. Бұл жағдайда зерттеуге алынған белгілердің
әр түрлі комбинациялары байқалады. Сонымен, екі жұп белгі бір-бірінен
тәуелсіз ажырайды, яғни ол тәуелсіз тұқым қуалайды. Мендельдің тұқым
қуалаушылық заңдары тұқым қуалаушылықтың мәнін айқындайды және генетиканың
негізі болып табылады.

Мендель Заңдары – тұқым қуалау белгілерінің ұрпақтан ұрпаққа берілу
заңдылықтары. Ата-аналарынан ұрпақтарға жыныс клеткалары арқылы тұқым
қуалау факторларының берілуімен түсіндіретін бұл теорияны Г.И. Мендель
тұжырымдады. Тәуелсіз тұқым қуалау (тәуелсіз комбинациялану) заңы немесе
Мендельдің үшінші заңы баламалы белгілердің әр жұбы ұрпақтарға бір-біріне
тәуелсіз тарайды, сондықтан 2-ұрпақта белгілі бір сандық қатынастықта
белгілердің жаңа комбинациялары бар дарабастар пайда болады деген
тұжырымдама жасайды. Бұл заң тек қана, әр түрлі хромосомалар-да орналасқан
гендерге байланысты. Әргомологты хромосомада орналасқан ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."
Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары жайлы
Мендель белгілерінің тұқымқуалау заңдылықтары
Ғылым ретіндегі генетика. Тұқым қуалаушылық заңдары
Адамның тұқымқуалайтын патологиясындағы тұқымқуалаушылық пен ортаның рөлі
Фотоэффект заңдары
Г.Мендельдің тәжірибелері
Газ заңдары
Келісім белгісі.Келісім белгісін қолданудың тәжірибелік үлгісі (Мендель заңы)
Хаммурапи заңдары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь