Қазақстан табиғи аймақтарындағы шабындықтар мен жайылымдардың түрлері

1. Шабындық жерлер және түрлері.
2. Жайылымдық жерлер және түрлері.
3. Жайылымдарды классқа бөлу.
4. Қорытынды
5. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Табиғи жерлер, шабындықтар мен жайылымдар – облыстың мал-азық қорының негізі. Бұл жерлер малдың жем-шөп қорын тұтынудың 90 пайызын қамтамасыз етеді. Сондықтан жайылым шаруашылығын тиімділігі жоғары болатындай етіп ұйымдастыра білу керек.Бүгінгі таңда мал шаруашылығы жем-шөп қорына тапшы. Жылдар бойы табиғи жайылымды жүйесіз пайдалану оның ескіріп, тозуына әкеп соқтырды. Нәтижесінде мал-азықтық шөптердің өніміндегі бағалы қоректер азайып, орнына аз желінетін, болмаса улы шөптердің орын алуына жол берді.Жылдан жылға жайылым өнімділігі мен мал-азық қоректілігі төмендеп барады. Табиғи жайылым мен шабындық жерлердің орташа өнімділігі құрғақ салмақта гектарына 0,5-3 центнерді құрайды. Жайылымның ескіріп, тозуына тосқауыл жасау, оны қалпына келтіру мен жақсарту – бүгінгі таңның кезек күттірмейтін мәселесі.Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында көрсетілген мал шаруашылығы саласын дамыту тиімділігін арттыру мен ет өнімін сыртқа шығару жөніндегі тапсырысына байланысты жем-шөп қорын дайындау үшін жағдай жасау қажеттілігі туындап отырғаны анық.Соңғы жылдары жайылымды суландыруды кешенді түрде игеру мен оның тиімділігін арттыру жөнінде ешбір жұмыстар жүргізілмеген. Ғылыми негізделген жайылым айналымы жүйесін енгізу мәселесіне де аса көңіл бөлінбей келеді. Жылдан жылға бір ғана жайылым қолданылады, ол жайылымдық шөптердің мал азық сыйымдылығының қалпына келуіне үлгермей, тозып, ескіреді.
1. Андреева Н.Г. Луговое и полевое кормопроизводство. М., Агропромиздат, 1989.
2. Асанов К.А. Кормопроизводство с основами земледелия. Алматы, 1984.
3. Зыков Ю.Д. Полевое кормопроизводство. Алматы, 1985.
4. Кузьмин Н.А., Новиков Н.Н. Кормопроизводство. Л., Колос, 2004.
5. Можаев Н.И, Серикбаев Н.А. Луговое и пастбищное кормопроизводство. Астана, 2002.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ ... ... ... Қазақстан табиғи аймақтарындағы шабындықтар мен жайылымдардың түрлері.
Орындаған: Болатова Ә.О
Тексерген: Сагандыков ... АГ - ... - ... Шабындық жерлер және түрлері.
* Жайылымдық жерлер және түрлері.
* Жайылымдарды классқа бөлу.
* Қорытынды
* ... ... ... ... ... ... мен ... түрлері.
* Шабындық жерлер және түрлері.
Табиғи жерлер, шабындықтар мен жайылымдар - облыстың ... ... ... Бұл жерлер малдың жем-шөп қорын тұтынудың 90 пайызын қамтамасыз етеді. Сондықтан ... ... ... ... болатындай етіп ұйымдастыра білу керек.Бүгінгі таңда мал шаруашылығы жем-шөп қорына тапшы. ... бойы ... ... ... ... оның ... тозуына әкеп соқтырды. Нәтижесінде мал-азықтық шөптердің өніміндегі бағалы қоректер азайып, ... аз ... ... улы ... орын ... жол берді.Жылдан жылға жайылым өнімділігі мен мал-азық ... ... ... ... ... мен ... ... орташа өнімділігі құрғақ салмақта гектарына 0,5-3 центнерді құрайды. Жайылымның ... ... ... ... оны қалпына келтіру мен жақсарту - бүгінгі таңның кезек күттірмейтін мәселесі.Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында көрсетілген мал ... ... ... ... арттыру мен ет өнімін сыртқа шығару жөніндегі тапсырысына байланысты жем-шөп қорын ... үшін ... ... ... ... ... ... жылдары жайылымды суландыруды кешенді түрде игеру мен оның тиімділігін арттыру жөнінде ешбір жұмыстар жүргізілмеген. Ғылыми негізделген жайылым айналымы ... ... ... де аса ... бөлінбей келеді. Жылдан жылға бір ғана жайылым қолданылады, ол жайылымдық шөптердің мал азық ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар аймақтың құрғауы - ауқымды территорияның ылғалдылық ... ... мен ... ... ... төмендеуі орын алып отыр.
Шабындық жерлер -- жаз бойы ... ... ... ... ... Табиғи шабындық орташа ылғалдылық жағдайында дамитын көп жылдық мезофиттік шөптесін өсімдіктердің өсуіне қолайлы жерлерде болады. ... су ... тау ... ... және ... аймақтарда көлдетіп суарылатын жерлерде табиғи шабындық өседі. ... мал ... ... шабылады және Шабындық өсімдік түріне, табиғат жағдайына, түсіміне, жер отына қарай алуан түрлі болады. ... ... ... ... шөптесін өсімдік түрлері өседі. Оларға емдік сиырсілекей, бұршақ тұқымдастарының бірнеше түрі, қарандыз, горечавка, сарғалдақ, чихотник, дәнді-қияқты ... тағы ... ... ... құрлық шабындығы, суармалы жер шабындығы, тау шабындығы деген түрлері болады. ... ... -- ... ... сай - салалы жерде қар, жаңбырдан нәр алып, ыза ... ... ... өседі. Орманды, орманды-далалы және далалы аймақтың ... ... ... шөбі ... ... Суармалы шабындық -- өзен алқаптарында су тасыған кезде су жайылатын жерлерде өседі. ... ... - ... ауа райы жылы ... ... ... альпілік белдеуде өседі. Бұлардың шөбі аласа, көбінесе мал ... ... ... ... ... өңірлерінде әр гектардан 12 -- 15 ц, су жайылатын ойпаң жерлерден 15 -- 20 ц, ... ... 6 -- 10 ц, шөбі ... ... ... ... 20 -- 30 ц пішен жиналады. Жыл сайынғы пайыздалатын пішеннің 99 табиғи шабындықтан ... ... ... ... жарамды 7,3 миллионга шабындық бар. Бұл аймақтарға Солтүстік ... ... ... ... ... ... ... Қостанай, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Қарағанды, Шығыс Қазақстан облыстарында шабындық өзен-көл алқабы, сай-сала, ойпаң жерлерден жиналады. Шөбі шүйгін ... ... ... Жайық өзендері алқабының көктемдегі тасыған су жайылатын жерлерінде көп өседі. Мұндай шабындықтың әр ... 8 -- 10 ц ... ... Сортаңдау шалшықты жерлерде биік бидайық, қияқ өседі, олардан 8 -- 20 ц ... ... ... ... ... ... шабындықта масақты шөптер мен бидайық кездеседі, оның әр ... 5 -- 7 ц ... ... Шөлді аймақта шабындық көбінесе Сырдария, Шу, Іле ... ірі ... ... ғана ... Бұл жерлердің шөбі -- ірі сабақты құрақ, қамыс, әр түрлі ... ... әр ... 10 -- 15 ... 20 -- 25 ц-ге ... ... ... Республикада шабындық жерлерді жақсарту үшін өсімдігі сирек жерлер жыртылып, өнімі мол шөп ... ... ... ... және ... жерлер -- оты мол табиғи немесе жасанды өрістік жер ... мал ... ... , ... жер алқабы. Табиғи жайлым және екпе жайылым деп екіге ажыратылады.
Табиғи жайылым орналасуына, өсетін өсімдік түрлеріне және ... ... ... ... ... ... ... қыстық) және жыл бойы пайдаланатын жайылым болып бөлінеді.
Екпе жайылым бір ... ... ... (5 -- 6 жыл) және ұзақ (7 -- 10 жыл) ... ... ... жайылым, негізінен, көп жылдық жабайы өсетін шөптерден, кейде қыналардан (тундрада), бұташық пен бұталардан (тундра, шөл және шөлейтте) ... Екпе ... бір ... көп жылдық астық және бұршақ тұқымдас шөптерді араластырып егеді. Еліміздің климат жағдайына, ... бір ... ... ... ... ... ... түрлері көп. Далада және қуаң далада орналасқан жайылымдар ... ... деп ... Мұнда жусан, еркекшөп, шайқурай, тобылғы, қараған сияқты ... ... ... ... әр ... 3 -- 8 ц шөп ... ... дала жайылымдарының құрамында жусан басым. Сонымен қатар күйреуік, изен, теріскен т.б. өсімдіктерден тұрады. Әр ... 0,5 -- 7,0 ц шөп ... ... ... 1/3-і ... ... ... Мұнда изен, теріскен, еркекшөп, қылша, жүзгін, сексеуіл жиі кездеседі. Әр гектарынан 1 -- 7 ц шөп ... Тау ... оты да ... ... ... ... ... жайылымдармен қатар мұнда альпі және субальпі шалғындарынан тұратын жаздық жайылымдар да көп. Олардың әр гектарынан орта есеппен 10 ц шөп ... ... жеке ... ... ... ... ... Тыңайтқыш себу, мал жемейтін өсімдіктерді отау, арам шөптен тазарту, т.б. шаралар жайылымды ауыстыруға қойылатын негізгі талаптар. Жайылымды шөп ... ... мал ... ... ... ... қарай бөліп пайдаланады. Ойпат жер жайылымын 6 -- 12, орманды ... 6 -- 8, ... адыр 10 -- 12 ... ... 15 -- 20 ... бөледі. Малды әр бөлікке көктемде шөп аз кезде 2 -- 3 Бөлінген жайылымды түгел пайдаланғаннан ... ... шөбі ... ... ... қайтадан жаяды.Жайылымды жазда 2 -- 5 рет ауыстырылады. Жайылымды пайдалану кезіндегі мал жаю циклдары арасындағы ... ... ... ... ... үлкен маңызы бар. Шөл, шөлейт аймақтардағы жайылымдар ... бір жүйе ... ... ... ... дала ... мал 180, шөлейт белдемде 240 -- 250 күн, шөл белдемінде жыл бойы жайылымда бағылады күннен, шөп көбейе бастағанда 5 -- 6 ... ... ... ... бөлу.
Жайылымдарды класқа бөлу дегеніміз - ... ірі ... ... ... ... ... бойынша кластарға және класс тармақтарына бөлу. Осының негізінде ... ... ... ... ... ... ... аймақтық класқа бөледі, бұл табиғи жемшөптік жерлерді сапа және сан жағынан сипаттау ... бір ... ... үшін ... ... ... ... пайдалану, оларды жақсарту жөнінде шаралар жоспарлауды, сондай-ақ жерге орналастыруды, жерді және жер кадастрын ... ... ... ... ету ... ... облыстар бойынша жайылымдарды геоботаникалық тұрғыдан тексеру материалдарын жинақтап қорыту үшін класқа бөлудің ... ... ... ... бөлу ... осы жерлердің сапасын анықтайтын топоэкологиялық және шаруашылық көрсеткіштер (климат, жер бедері, сол жерлердің гидрологиялық жағдайлары, топырақ қасиеті, өсімдік ... т.б.) ... бөлу үшін ... ... ... аймақтардың екі тобына және таулы белдеулер бойынша үш тобына ... ... және ... аймақ. Орманды-далалық аймаққа сұр орманды топырақ, күлгін, тұзы шайылған және ... қара ... ... ... - ... қара топырақ, қуаң далалық аймаққа - қара, қызыл қоңыр топырақ және ... ... ... ... ... және шөл аймақтар. Шөлейт аймаққа - боз ... ... және ... ... шөл ... сұр қоңыр және тақыр тәрізді топырақтар жатады.
Қазақстан жайылымдарын белгіленген кластарға бөлу принципі барлық жерде бірдей дәйекті түрде сақталмайды. Мысалы, шөл ... үшін ... төрт ... ... ... шөл далалық, нағыз шөл, сортаңданған топырақты жер және құмды жер. Сорланған топырақты жердегі, сондайлық құмды жердегі жайылымдар бір ... ... шөл ... болуы ықтимал.
Сонымен, Қазақстанның шөл аймағын мынадай кіші аймақ бөліктерімен белгілеуге болады (В.Н.Николаев ... ... ... ... Жыл ... бойынша жауын-шашын біркелкі түседі, оның жалпы мөлшері жылына 120-17 мм шамасында. Аумақтың негізгі бөлігінің биіктігі теңіз ... ... 600 м ... ... ... ... ... жазық шөлдің жайылым аумағы Қазақстанның шығыс және батыс бөлігін қамтиды. Геоморфологиялық тұрғыдан алғанда бұған жататындар: Маңғыстау, Үстірт пен ... ... ... ... ... және Солтүстік Қазақстан облыстарының оңтүстік бөлігінің жазық төбелері, Мойынқұмның, Тауқұмның, Атыраудың құмды жерлері.
Оңтүстік ... ... ... ... ... ... жылына 100-150 мм. Ол көбінесе көктем және қыс ... тура ... сол ... ... жауын-шашын мөлшерінің 70-80 проценті түседі. Жайылым аумағының басым бөлігінің гипсометриялық белгілері теңіз ... 400 м ... Осы кіші ... шегіндегі мынадай геоморфологиялық аудандар айрақша атап көрсетіледі: Қарақұм, Қызылқұм, Үстірттің оңтүстік бөлігі, Каспий маңының ... ... ... ... мен ... ... әрқилы. Жыл маусымдары бойынша жауын-шашынның таратылу ерекшеліктері негізінде бөлініп шығатын оңтүстік және солтүстік шөлдің кіші аймақтары Қазақстан-Жоңғар және Туран климат ... ... ... ... 1963).
Тау бөктері шөлінің аймағы. Жауын-шашын мөлшері бір сыдырғы көбірек - жылына 150-200 мм, ... бұл ... ... тура ... ... биіктік теңіз деңгейінен 400-1000 м шамасында. Аумақ тұрғысынан алғанда, бұл кіші ... ... және ... ... ... ... ... жүйелерін енсіз белдеумен көмкере отырып, таулы жүйелерінің аудандарына ұштасады.
Түгендеу - жайылымдық жерлердің саны мен сапасының ... ... және ... сақтау, өнімділікті төмендетпеу жөніндегі шаралар. Түгендеп тексерудің мәнісі - орта жағдайларына ... жер ... ... және ... ... байланысты өсімдіктер байлығын зерттеу болып табылады.
Қорытынды
Өз ойымды қорытындылай келетін болсам, ең ... ... мен ... ... әрі ... тозуына, ескіруіне жол бермеу. Табиғи жайылымды жақсартуға ат салысу керек. Оның бір тәсілі - жайылым айналымын іске ... ол ... да бір көп ... ... етпейді. Жайылым айналымынан басқа, ғылыми жасалымдарды да өндіріске енгізудің ... ... Ұзақ ... ... өнімділікті, құрғақшылыққа төзімді себілетін жайылымды жасау жөнінде тәжірибе бар, ол ... ... 2,5-3 ... ... ... ... ... шөптерді, негізінен изен мен теріскен шөптерін өсірген жөн. Ол 10-12 метр ... ... ... алуға қабілетті, жаздың ыстық аптадында да күйіп кетпейді, шындығына келсек, жем-шөп қоры ... жыл ... ... ... Қар ери ... ... тыңайтқыштарды себу де пайдалы, табиғи шөптердің өнімділігі 2-2,5 есеге артуына ықпал етеді. ... ... ... ... ... ... кетпейді. Жабайы өсетін шөптерді себу, оны қоршау, минералды тыңайтқыштар беру жайылымның жақсарып, қалпына келуіне жол ... ... ... ... еді. Мұндай тәсіл жайылым өнімділігін 7-8 есеге арттыруға мүмкіндік береді. Кең байтақ ... ... ... ... ... табиғат-ананың күш-қуаты мен әсемдігін қайта алып келсек, да адамзатқа деген өз ырзығын екі есе ... ... ... ... ... тиімділігі оның суландырылуына тікелей байланысты екендігі де белгілі. Қазіргі таңда мал ... ... ... ... бір себебі табиғи жайылымдарды жеткіліксіз, әрі біркелкі емес ... ... ... ... ... ... 60 % дейін суландыру құрылғылары істен шыққан: су жиналатын әуіттер, мал ... ... мен ... скважинаның павильондары бұзылған; шегенді құдықтар мен түтікті құдықтар бітелген, көміліп қалған; су көтеретін қондырғылар жоқтың қасы және т.б. 1,5-10 л/с ... су ... ... ... су ... шындығына келсек ешбір пайдаланылмайды десем артық айтқандық емес.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
* Андреева Н.Г. Луговое и полевое кормопроизводство. М., ... ... ... К.А. ... с ... земледелия. Алматы, 1984.
* Зыков Ю.Д. Полевое кормопроизводство. Алматы, 1985.
* Кузьмин Н.А., ... Н.Н. ... Л., ... ... Можаев Н.И, Серикбаев Н.А. Луговое и пастбищное кормопроизводство. Астана, 2002.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан табиғи аймақтардағы шабындықтар мен жайылымдар8 бет
«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-ның 2007 жылы қаңтар-қыркүйек айларында атқарған жұмысының қорытындысы34 бет
Мәдени жайылымдар мен шалғындар жасау жолдары5 бет
Топырақ жамылғысының физикалық қасиетін трансекта бойынша зерттеу22 бет
Қазақстандағы жекеленген аймақтарындағы жеміс шаруашылғының ерекшелгі5 бет
Ауыспалы жайылымдардың тиімділігі7 бет
Ауыстырмалы шабындықтарды ұйымдастырудың теоретикалық негіздері12 бет
Жайылымдардың ішкі шаруашылық жерге орналастырылуы13 бет
Мәдени жайылымдар мен шабындықтар жасаудың тиімділігі7 бет
Мәдени шабындықтар мен жайылымдар жасауға пайдаланатын көпжылдық өсімдіктеріне сипаттама9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь