Сәулеленудің радиациондық әсері

Кіріспе 3
Сәулелену көздері және адам организміне әсері 4
Радиациялық ластану 6
Радиоактивті заттардан қорғану 8
Қорытынды 11
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 12
Сәулеленудің радиациондық әсері тек қана жасушаның алғашқы зақымдануы емес, сонымен қатар келесі қалпына келу үрдістерінің нәтижесі болып табылады. Жасушадағы алғашқы зақымдардың басым бөлігі потенциалдық зақымдар түрінде пайда болады. Олар қалпына келу үрдістері жүрмеген жағдайда іске асырылатын зақымдар. Бұл үрдістердің іске асырылуы ақуыздар мен нуклеин қышқылдарының биосинтезіне сай келеді. Әзірше потенциалдық зақымдардың іске асырылуы жүрмейінше, жасуша «қалпына келуі» мүмкін. Бұл үрдіс ферменттік реакциялармен байланысты және энергетикалық алмасумен шартталады. Бұл құбылыстың негізінде әдеттегі табиғи мутациялық үрдістердің интенсивтілігін реттейтін жүйелердің қызметі жатыр деп саналады.
1. Әділханов А.С., Жаңабердиева К.А., Брусенко З.Г. Алматыкітап ААҚ, 2005
2. К.Н. Мухин. Введение в ядерную физику. М.: Атомиздат, 1963, 588 б.
3. О.Ф. Немец, Ю.В. Гофман. Справочник по ядерной физике. Киев "Наукова думка", 1975, 415 с.
4. Ю.М. Широков, Н.П. Юдин. Ядерная физика. М.: Наука, 1972, 671 с.
5. А.В. Юшков, В.И. Канашевич, М.А. Жусупов. Ядерная физика. Понятийный аппарат. Алматы: Казахский университет, 2002, 151 с.
6. Практикум по ядерной физике. Учебное пособие. М.: Моск. ун-та, 1979,190 с.
        
        ҚАЗАҚСТЫН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
Инженерлік-технологиялық факультеті
Техникалық физика және жылуэнергетика кафедрасы
СОӨЖ
Тақырыбы: ... ... ... ... ... ТФ-205 ... ... Д.Н.
Семей 2015
Мазмұны
Кіріспе 3
Сәулелену көздері және адам организміне әсері 4
Радиациялық ластану 6
Радиоактивті заттардан қорғану 8
Қорытынды 11
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 12
Кіріспе
Сәулеленудің радиациондық әсері тек қана ... ... ... ... ... қатар келесі қалпына келу үрдістерінің нәтижесі болып табылады. Жасушадағы алғашқы зақымдардың басым бөлігі потенциалдық ... ... ... болады. Олар қалпына келу үрдістері жүрмеген жағдайда іске асырылатын зақымдар. Бұл үрдістердің іске асырылуы ақуыздар мен нуклеин ... ... сай ... Әзірше потенциалдық зақымдардың іске асырылуы жүрмейінше, жасуша мүмкін. Бұл үрдіс ферменттік реакциялармен байланысты және ... ... ... Бұл ... негізінде әдеттегі табиғи мутациялық үрдістердің интенсивтілігін реттейтін жүйелердің қызметі ... деп ... ... көздері және адам организміне әсері
Жергілікті тұрғындар мен қоршаған ортаға қауіпті радиация, ... ... ... болуына байланысты болады. Бұл сәулелердің көзі - ядролық реакторда жүретін жасанды радиоактивті химиялық элементтер (радионуклидтер). Радионуклидтер қоршаған ортаға, радиациялық ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде, бүкіл әлемдегі радиациялық фон күшейеді.
Ионизациялаушы сәулелерге рентген сәулелері, сәулелері,бөлшектер ағыны, бөлшектер ағыны, мезондар мен ... ... және т.б ... және ... ... өтімділік және ионизация қаілеттілігіне ие. сәулелері ауада 100 метр қашықтыққа тарап, фотоэффект нәтижесінде ауаның 1сантиметр ... ... ... 2-3 жұп ион ... ... (- ... - ... ауада жүретін жолы дейін, ал биоұлпада бірнеше миллиметр ... ... ... ... жолдың бір сантиметріне қатысты 100-300 жұп ионға тең.
бөлшектердің (гелий ... ... ... жолы өте қысқа (11 сантиметрге дейін), биоұлпада 0,1 миллиметрге дейін жетеді. Олар ... ... ... ие (ауаның 1 сантиметр жүрген жолында 65000 жұп ион ... Ең ... ... ... не ауа ... ағза ... ... Өйткені ішкі мүшелердің сәулеленуі сыртқы сәулелнуге қарағанда қауіпті.
Қоршаған ортаның адам организміне ... әсер ... ... бірі ... ... табылады. Радиация адамның клеткалары мен органдарының түрлі функцияларына зиянды әсер етеді. Радиация әсер ... ... ... ... ... мен ... өзгеруі мүмкін. Радиациялық сәулелену тұқым қуалаушылық аппаратын өзгертуге, яғни мутацияға душар етуі мүмкін.
Соңғы он жыл ... ... ... табиғи фоны көтерілді. Бұл кейбір елдерде ядролық қарулардың өндірілуіне, ядролық энергетиканы пайдалануға, уран өндіруді көбейтуіне, радиация қалдықтарының ... ... ... болып отыр. Осыған байланысты барлық тіршілік иелеріне - өсімдіктерге, жануарларға, адамдарға нақты қауіп төнді. ... ... ... ... ... әр түрлі аурулар, дамуында түрлі кемістіктері бар (қатерлі аурулары, сәлелік аурулары және тағы басқа) ауру балалар мен ... саны ... ... барлық жерлерінде табиғи радиабелсенді сәулелері болады. Барлық тірі ... ... ... да ... сәулелердің әсері тиеді. Сәулелердің артық мөлшері адам организмде ауытқуларды және әр түрлі ... ... ... адам ... ... ... анықтай алуы тиіс. Оны дозиметр деп аталатын арнайы құралмен өлшейді. Сәулелердің артық мөлшері организмнің ауруға ... ... ... ... алу, көз, тері және тағы ... ... ... болады.
1-кесте. Сәуле шығарудың адамдарға әкелетін зардаптары
Сәулеленудің радиациялық эффектері
Денелік (соматикалық)
Ықтималдық денелік (соматикалық-стохастикалық).
Генетикалық.
Сәулеленушіге әсер етеді. Дозалық табалдырығы бар.
Шартты түрде дозалық табалдырығы жоқ.
Шартты ... ... ... ... ... ... ... ұзақтығының қысқаруы.
Доминантты гендік мутациялар.
Созылмалы сәуле ауруы.
Лейкоздар (жасырын кезең 7-12 жыл).
Рецессивті гендік мутациялар.
Жергілікті сәулелік зақымдар.
Әр түрлі органдардың ісігі (жасырын период 25 ... ... және одан да ... абберациялар.
Радиациялық ластану
Қазіргі кезеңнің өзекті мәселелерінің бірі - радиациялық ластану болып қалып отыр. Радиактивті ... ... тек ... алу ... ғана болады. Себебі табиғи ортаның мұндай ластануын нейтралдайтын биологиялық ыдырату әдістері де, басқа да механизмдері де жоқ. Қоректік ... ... ... ... ... ... радиоактивті заттар азық-түлік өңімдерімен бірге адам ағзасына түсіп, адам денсаулығына зиянды мөлшерге дейін жиналуы мүмкін. Радиоактивті ластану - ... ... өте ... әсер ... ... ... түрі. Бұл ластану адам денсаулығы мен тірі организмдерге радиациялық сәулелену арқылы зиянды әсер жасайды. Қазіргі уақытта дамыған елдерде ядролық ... ... ... ... ... ... ластануы үлкен қауіп тудыруда. Ластанудың бұл түрі химиялық кейін екінші ортаға шықты. Радиациялық ластанудың мынадай топтарға бөледі:
1) Радиоактивті ... ... ... пайда болатын альфа - (гелий ядросы), бетта - (жылдам электрондар) бөлшектердің және ... - ... ... ... ... ... (физикалық ластану түрі);
2) Қоршаған ортадағы радиоактивті заттардың мөлшерінің көбеюіне байланысты болатын ластану (химиялық ... ... ... ... ... атом қаруын сынау аз үлесін қосқан жоқ, ол радионуклидті жауын-шашынның түсуіне әкелді. Радионуклидтер - бұл ... ... ... шығарып, оларды басқа атомдарға оң және теріс йондар жұбын түзуімен қосаға қабілетті радиобелсенді сәулелену шығаратын изотоптары. Мұндай сәулеленуді иондаушы деп ... ... ... барлық изотоптар радиобелсенді болып табылады. Атап айтқанда, оларға технеций, прометий, сондай-ақ Д.И.Менделеев кестесінің полоний ... ... ... ... элементтері жатады. Гелий ядроларының (альфа - сәулелену) немесе ... ... ... - ... ... бөлшектер ағынын корпускулалық сәулелену деп атайды. Электромагнитті иондаушы сәулелену - бұл ... - ... мен оған ... рентгендік сәулелену. Альфа және бетта-сәулелену организмнен тысқары тұрып та оған әсер ете ... ... ... ... ... ... ... кезекте - адамға аса күшті әсер етеді. Оған микроағзалар төзімдірек ... ... ... ... 3,7-1014 Бк (10 мың Ки) ... ... (кобальт-60, цезий-137) қуатты көздерінің қасында жоғарғы топтағы бірде-бір өсімдік немесе жануар тірі ... ... ... ... организмге әсері аса сан алуандығымен ерекшелінеді, әйтсе де жалпы алғанда, ... ... және ... эффект тән. Мысалы, 131-иодтың аз мөлшерінде қалқанша бездің қызметі бұзылады, ал көп мөлшерінде - зиянды ісіктер түзіледі. Радиациялық ... ... ... ... ... шыққан тегі бойынша табиғи және антропогенді болып бөлінеді. Табиғи факторларға қазба ... жер ... ... ... ... кезіндегі сәулелену және т.б. жатады. Радиациялық өндіруге және қолдануға, атом энергиясын өндіруге және ядер қаруын сынауға байланысты ... ... ... адам ... өте қауіпті радиациялық антропогендік әсерлер адамзаттың мына іс-әрекетімен тығыз байланысты: атом ... ... ... ... ... ... мен ... қоршаған ортаны радиоактивті элементтермен және радияциялық сәулелермен ... ... ... атом өнеркәсібі радиоактивті қалдықтардың көзі болып, адамзатқа жаңа үлкен ... және әлі ... ... ... - ... көму мен жою мәселелерін алып келді. Келесі бір қауіпті ... - ... ол ... ... ... ... (жартылай бөліну периоды 27,7 жыл). Ол ағзаға асқазан-ішек трактісі, өкпе, тері жабыны арқылы түсіп, қаңқа мен ... ... ... ... ... ... ... тудырады, ішке қанның құйылуына, сүйек кемігінің құрлысының бұзылуына ... ... соң ұзақ ... ... ... ұрпақтарда) ісіктер, ақ қан ауруы болуы мүмкін. Қазіргі ... ... ... ... адам өмір сүретін ортаның зиянды жəне қауіпті факторларын анықтау ғана емес, сонымен қатар олардың халық денсаулығына тигізетін ... ... білу ... ... ... туғызатын əртүрлі факторлар нақты елдің, аймақтың жағдайларына да тəуелді ... ... ... ... ... ... қорғаудың бірнеше жолдары бар. Олар: физикалық, химиялық және биологиялық ... ... Бұл ... ... ... дер ... қол-аяқты денені жылы су мен жуып отыру керек. Қолға арнаулы түрде дайындалған ... кию ... ... ... элементтердің бөлшектерінің кішкентай түйіршіктері ішкі органдарға өтіп кетпеуін қадағалап отыруы ... ... ... ішкі органдарға өтсе, олар тез арада ағзадан шыға қоймайды. Әсіресе радий, уран, плутоний, стронций, иттрий және цирконий ... ... өтсе ... ... ... ... Олар ... сәулелер таратады. Цезий тез еритін тұздарды түзеді. Сөйтіп адам ағзаларының жұмсақ тканьдерінде жиналады да үнемі иондалған сәулеленуді таратады. Радиоактивті ... ... адам ... шығару оңай емес. Стронцийді кальциймен ығыстырып шығаруға ... ... ... - 137 ... ... ... шығару үшін көп мөлшерде су ішу керек. ... ... ... ... үшін ... сірке қышқылы мен лимон қышқылынкөп мөлшерде пайдалану ... С, Д ... ішу өте ... ... редис). Арақ-шарап ішуге болмайды. Олар радияцияның әрекетін күшейтіп жіберуі мүмкін. Бірақ ... ... Уран ... ... ... жүріп күніне азды- көпті арақ ішіп жүрген. Ол адам күні бүгінге тірі. Ал арақ ішпеген оның ... ... ... ... ... ол жіпке тізгендей айтып беріп отырады. Біздіңше, азды-көпті арақ-шарап ішіп отырған жөн болғаны. Радиациядан қорғанудың ... және ... ... ... қарсы қолданатын препараттарды радиопротекторлар деп аталады. Олар радиоактивті элементтердің бөлшектері ағзалардан шығару үшін неше ... ... ... ... Олар ағзаларды радияциядан сақтап қалады. Иондалған сәулеленуді ем-дом ретінде пайдалануға болады. Дерттерге диагностика қою үшін де таңбаланған атомды пайдаланады. Сәуле ... мен қан, ... ... ... ... ... де емдеу үшін бета-сәулесін пайдаланады. Адамдарды Радиациядан қорғау Қазақстан Республикасының алдында тұрған аса күрделі мәселе. Қазақстан Республикасында адамдардың денсаулығына өте ... ... ... ... ... аппатқа ұшыраған аймақтарда да тұратын халықтардың денсаулығы қатаң бақылауға алынған. Осы айтылғандарды қорыта ... ... ... ... шалдықпау үшін халыққа, әсіресе, жеткіншіктерге радиоэкологиядан жан-жақты білім және ... беру ... ... ... ... ... ... осы кезде бұрын - сонды ... ... ... көп ... ... жетіп, техника мен технологияны дамыта түсуде. Оларды төтенше түрде дамуы биология ғылымдарына тікелей байланысты. Ол жаратылыстану ғылымдарының ... ... ... Оның ... міндеттері жер бетіндегі тіршіліктің пайда болуын, оның эволюциялық жолмен дамуын зерттеу. Биология жердің тіршілік иелері адамдар мен ... ... мен неше ... көзге көрінбетін микроорганизмдер әлемін зерттейді. Алынған мәліменттердің ... ... ... дәл тіркейтін сезімтал машиналар мен механизмдер шығару жұмыстарын жүргізеді. Кейінгі кезде биологиялық ғылымдар орасан зор ілгерлеп, алға басты. Осы ... ... ... ... адамдар, жан-жануарлар, өсімдіктер әлемі туралы көптеген түсінігіміз бар. Тірі организмдердің пайда болу жолдарын, ... ... ... ... ... ... ... құпия сырлары әлі күнге дейін өз шешімін тапқан жоқ.
Қорытынды
Осы жумыста сәулелену көздерін, сәулеленудің радиациондық әсерін, яғни адам ... ішкі және ... ... ... және ... заттардан қорғану әдістерін қарастырдым. Адамдардың табиғи көздерден ішкі сәулеленуінің үштен екісі радиоактивті заттардың ағзаға азық, су және ауамен түсуінен болады. Адам ... ... ... орта ... 180 ... ... Калий-40 ағзаға өмір тіршілігіне қажет радиоактивті емес калиймен түседі. Қорғасын-210, полоний-210 нуклидтері балық пен моллюскілерде ... ... ... пен ... теңіз байлықтарын көп тұтынатын адамдар ішкі сәулеленудің салыстырмалы түрде жоғары дозасын қабылдайды. ... ... ... барлық табиғи көздерінің ішінде ең салмақтысы радон болып табылатынын дәлелдеген. Бұл көзге көрінбейтін, дәмі, иісі жоқ ауыр газ. Ол ... 7,5 есе ... ... ... ... А.С., ... К.А., ... З.Г. Алматы кітап ААҚ, 2005
* К.Н. Мухин. Введение в ядерную физику. М.: Атомиздат, 1963, 588 б.
* О.Ф. Немец, Ю.В. ... ... по ... физике. Киев "Наукова думка", 1975, 415 с.
* Ю.М. Широков, Н.П. ... ... ... М.: ... 1972, 671 ... А.В. ... В.И. ... М.А. Жусупов. Ядерная физика. Понятийный аппарат. Алматы: Казахский университет, 2002, 151 с.
* Практикум по ядерной физике. Учебное пособие. М.: ... ... 1979,190 с.

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғарыштық сәулеленудiң жер озоносферасына әсерi5 бет
Қатты денелердің беттік қасиеттеріне ультракүлгін және иондайтын сәулеленудің әсері80 бет
Иондық сәлулеленудің топтары15 бет
Тіршілік қауіпсіздік негіздері95 бет
Ультракүлгін сәулелену6 бет
Сәулелі ауру және радиацияның адам ағзасына әсер етуінің басқа да салдары12 бет
ТМД аумағының климаты4 бет
Байланыстың оптикалық жүйесінің өзгешеліктері12 бет
Иондаушы сәулелердің соматикалық-стохастикалық әсері11 бет
Радиация көздері, оның адамға әсері12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь