Моңғол мемлекеті

Жоспар

Кіріспе

1.1. Моңғол мемлекетінің саяси тарихы
1.2. Моңғол және татар рулары мен тайпалары негізгі бөлімі
2.1. Моңғол мемлкетің шапқыншылығы
2.2. Моңғол мемлекетің ұрыстары
2.3. Алтын орданы қоғамдық құрылуы
2.4. Алтын Орданың гүлденуімен ыдырауы
2.5. XIV . XV ғасырлардағы Қазақстан тереториясындағы мемлекеттер

Қорытынды.

Моңғол ұлысының тарихы кетуі.

Қолданылған әдебиеттер
Орта ғасырлардағы Қазақстан (ХШ-ХУ ғғ).
МОНҒОЛ ДӘУІРІНДЕГІ ҚАЗАҚ ДАЛАСЫ
Монғол мемлекетінін саяси тарихы.
а) Монғол тарихы.
Қытай деректерінде Монғолия халқы "татарлар" деп аталған. Шыңғыс хан мен халқы өздерін монғолдар деп, ал мемлекеті Монғол мемлекеті деп атаған.
XII ғасырда монғол тайпалары Орхон мен Керулен аралығында мекендеді.
• XII ғ. аяғы – ХШ ғ. басы - әскери-феодалдық монғол мемлекеті құрылды. Астанасы- Қарақорым.
Оның негізін салушы- бержігін тайпасының билеушісі Есугей баһадүрдің баласы Темучин (1155-1227 ж.ж.)- Ол 20 жылға созылған күресте барлық монғол тайпаларын біріктірді. 1206 жылы Онон өзені бойындағы ақсүйектер құрылтайында хан болып сайланып, Шыңғыс хан атанды.
Монғол тайпалары Шыңғыс хан ұлысы 1 саналып, 3 қанатқа бөлінді:
1. Оң қанат- барұңғар.
2. Сол қанат- жоңғар (зұңғар).
3. Орталық- гол (кул)
Әр қанатта ондыққа негізделген әскер болды:
• Түмен- 10 мың әскер, басқарушысы -түменбасы;
• Мыңдық - 1 мың әскер, басқарушысы -мыңбасы.
• Жүздік - 100 әскер, басқарушысы -жүзбасы.
• Ондық- 10 әскер, басқарушысы - онбасы.
Шыңғыс ханның әскері 95 мыңдықтан құрылды. Ханның 10 мыңнан тұратын тандаулы әскері (күшік) болды. Моңғол шаруалары (араттар) соғысқа қатысуға міндетті болған. Шыңғыс хан әскери қызметтерге шығу тегіне қарамастан батыл да іскер адамдарды тағайындады. Әскери тәртіпті бұзғандарға өлім жазасы берілді. Мемлекетінде билігін нығайту мақсатында Шынғыс хан "Яса" атты әдет-ғұрып заңдар жинағын шығарған. "Ясаның" талабын орындамаған хан тұқымы білік (білім) деген түрік сөзімен аталған Шыңғыс ханның нақыл сөздеріие сәйкес қатаң жазаланған.
Шыңғыс хан "киіз туырлықты халықтарды" біріктіру ұранын көтеріп, Орталық Азияның барлық көшпелілерінің жалған бірлігі жөнінде насихат жүргізді.
Монғол тарихы туралы деректерді «Шыңғыс нама» (Қажы Ибн Маулана Мұхаммед, XVI ғ.) еңбегінен аламыз.

Монғол және татар рулары мен тайпалары, олардың қоныстануы, қоғамдық саяси құрылысы (ХІІ-ХІІІ ғғ.)
Халқымыздың ежелгі тарихын білуді мақсат етсек, Шыңғысхан және оның ізбасарлары кезіндегі түркі, монғол халықтарының тарихын аттап өте алмаймыз. Себебі, монғол халықтары ежелгі заманнан бүгінге дейін түркілермен тағдыры бір болып, қилы кезеңдерді бастарынан бірге кешірді. VII— VIII ғасырларда Ұлы Қытай қорғанынан Байкалға деиінгі, монғол жерінің солтүстік жағындағы Қытай шекарасымен шектесетін яғни, Ұлы Қорғанға барып тірелетін кең алқапты мекен еткен халықты қытайлар "ақ татарлар" деп атады. Бұл — оңтүстік монғолдарға Қытай мәдениеті өз ықпалын тигізген аймақ. Байкал көлінің айналасын мекендеген Солтүстік монғолдарды қидандар немесе "орман қара татарлары" деп атаған.
Бұлар қандай халық және қайдан пайда болды? Татарлар— халықтың аты, әр кезеңде әр түрлі мәңце қолданылған "Отыз-татар" және "Тоғыз-татар” деген татарлардың бірлескен екі тайпасы біздің заманымыздың VIII ғасырында Орхон жазбаларында кездеседі. Сол кезде жазба осы атпен түрлердің немесе монғолдардың бір бөлігін атаған, татарлар Байкал көлінің солтүстік батысынан Керуленге дейінгі аралықта өмір сүрген.
VII-VIII ғасырлардаағы монгол шапқыншылығы жайыңдағы әңгімелерде (қьггайда да, мұсылман әлеміңде де, русте де, батыс еуропада да) шапқыншыларды "татарлар" деп атайды. Арабтар Сирия мен Египетте түркі халықтарын "татарлар" деп атаған. Бір ғажабы, монғол тілінде сөйлейтін,
Қолданылған әдебиеттер
1. Әбілғазы. Түрік шежіресі. Алматы. 1998-206 бет.
2. Аманжолов К. Р. Түркі халықтарының тарихы. 1—2-т. Алматы. 2002.
3. Аманжолов К.Р., Тасболатов А.Б. Қазақстанның әскери тарихы. Алматы, 1999 ж -207 бет.
4. Жақыпов Е.Қ. Шыңғысхан жөне ол қүрған империяны жаулап алу жорықтары. (ХІІ-ХІП ғасырдың біріншіжартысы). Автореферат. Алматы. 2002-25 бет.
5.Ю.Қадырғали Жалайыр. Шежірелер жинағы. Алматы., "Қазақстан" 1997 ж.
        
        Жоспар
Кіріспе
1.1. Моңғол мемлекетінің саяси тарихы
1.2. Моңғол және ... ... мен ... негізгі бөлімі
2.1. Моңғол ... ... ... мемлекетің ұрыстары
2.3. Алтын орданы қоғамдық ... ... ... ... ... XIV – XV ... ... тереториясындағы
мемлекеттер
Қорытынды.
Моңғол ұлысының тарихы кетуі.
Қолданылған әдебиеттер
Орта ғасырлардағы Қазақстан ... ... ... ҚАЗАҚ ДАЛАСЫ
Монғол мемлекетінін саяси тарихы.
а) Монғол тарихы.
Қытай деректерінде Монғолия ... ... деп ... ... хан
мен халқы өздерін монғолдар деп, ал мемлекеті Монғол мемлекеті деп атаған.
XII ғасырда монғол тайпалары Орхон мен Керулен ... ... XII ғ. аяғы – ХШ ғ. басы - ... ... ... Астанасы- Қарақорым.
Оның негізін салушы- бержігін тайпасының билеушісі Есугей баһадүрдің баласы
Темучин (1155-1227 ж.ж.)- Ол 20 ... ... ... барлық монғол
тайпаларын біріктірді. 1206 жылы Онон өзені бойындағы ... хан ... ... ... хан ... тайпалары Шыңғыс хан ... 1 ... 3 ... ... Оң қанат- барұңғар.
2. Сол қанат- жоңғар (зұңғар).
3. Орталық- гол (кул)
Әр ... ... ... ... ... ... 10 мың ... басқарушысы -түменбасы;
• Мыңдық - 1 мың ... ... ... ... - 100 әскер, ... ... ... 10 ... ... - ... ... әскері 95 мыңдықтан құрылды. Ханның 10 мыңнан ... ... ... ... ... ... ... соғысқа қатысуға
міндетті болған. Шыңғыс хан әскери ... шығу ... ... батыл
да іскер адамдарды тағайындады. Әскери тәртіпті бұзғандарға өлім жазасы
берілді. Мемлекетінде билігін нығайту мақсатында ... хан "Яса" атты ... ... жинағын шығарған. "Ясаның" талабын орындамаған хан тұқымы
білік (білім) деген түрік сөзімен ... ... ... ... ... қатаң жазаланған.
Шыңғыс хан "киіз туырлықты халықтарды" ... ... ... ... барлық көшпелілерінің жалған бірлігі жөнінде насихат жүргізді.
Монғол тарихы туралы деректерді ... ... ... Ибн ... ... ғ.) еңбегінен аламыз.
Монғол және татар рулары мен тайпалары, ... ... ... ... (ХІІ-ХІІІ ғғ.)
Халқымыздың ежелгі тарихын білуді мақсат етсек, Шыңғысхан және оның
ізбасарлары кезіндегі түркі, монғол ... ... ... ... Себебі, монғол халықтары ежелгі заманнан ... ... ... бір ... қилы кезеңдерді бастарынан бірге кешірді.
VII— VIII ... Ұлы ... ... ... ... монғол жерінің
солтүстік жағындағы Қытай шекарасымен шектесетін яғни, Ұлы ... ... кең ... мекен еткен халықты қытайлар "ақ татарлар" деп ...... ... ... ... өз ... тигізген аймақ.
Байкал көлінің айналасын мекендеген Солтүстік монғолдарды қидандар ... қара ... деп ... қандай халық және қайдан пайда болды? Татарлар— ... ... ... әр ... ... ... ... және "Тоғыз-татар” деген
татарлардың бірлескен екі тайпасы біздің заманымыздың VIII ғасырында Орхон
жазбаларында ... Сол ... ... осы ... ... ... бір ... атаған, татарлар Байкал көлінің солтүстік
батысынан Керуленге ... ... өмір ... ... монгол шапқыншылығы жайыңдағы әңгімелерде
(қьггайда да, мұсылман әлеміңде де, русте де, ... ... ... "татарлар" деп атайды. Арабтар Сирия мен Египетте ... ... деп ... Бір ... ... ... ... тегінен шыққан халықтар да өздерін әрқашан татарлар дейтін.
Шыңғысханнан кейін бұл сөзді (татар) Монголия мен Орта Азияда ... сөз ... ... ... ... ... не болмаса
"моғул" сөздері бұрынғысынша әлі сақталып келе ... ... ... ... ... ... ... ұрпақтары қазірге дейін өздерін моғол деп те
атап келеді.) ... ... ... ... ... де Корпини
Рубрука) сөзіне қарағаңда, бұл сөз ... ... ... ... Орда
мемлекетінің халықтары, сонымен қатар кейінгі осы ... ... ... әр заманда өздерін "татарлармыз" деген. Қырымның
түркі тілді халықтары, осмаңдықтар да өздерін "татарлармыз" деп ... ... ... Пушкин кітапханасыңда сақталған көптеген
кітаптар куә. Шапқыншылық кезінде ... ... ... ... ... жіберілген, олардың ұрпақтары өздерін "дара татарлармыз" яғни
"қара ... деп ... ... ... XII ... мал шаруашылығымен және аң аулаумен айналысқан. Олар ... тән ... өмір ... Монғолдар рулық ... ... Олар ... ... және ұлыстарға бөлінді. XII ғасырда
монғол қоғамы жеке бөлінді: 1) дала ақсүйектері, 2) ... ... ... Ол ... ... шамаңдыққа табынатын, ал буддизм яғни,
ламаизм дініне XII ... ... ...... хан тұсында өтті. Бұл
дінді қабылдау XIII ... ... ... немересі Құбылай ханның кезінен
өріс алды.
Моңғол шапқыншылығы.
Шыңғыс ханның ... ... ... ... ... ... ішкі ... болдырмау,
- ақсүйектердің талабын орындау,
- халқын жаңа ... ... ... ... ... тәсілдері:
- Жорыққа ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер алған.
- Дінге қысым көрсетпеген.
-Жаулап алған ... ... ... халқын
шапқыншьшық соғыстарға пайдаланған.
• 1207-1211 жылдар - Сібір халықтарын, ... ... ... бағындырды.
Ұйғыр және Тұрпан князьдықтары монғол билігін қабылдады. Солтүстік Қытайды
жаулап, ... ... ... пайдаланды. Ендігі мақсаты Орта Азия мен
Иранды, Таяу Шығыс иен Кавказ сырты, Шығыс Еуропаны бағындыру. Әлі ... ... Арал ... мен ... ... ... ұлысы етіп
белгіледі.
Шыңғыс ханды Жетісудың гүлденген қалалары мен ... ... ... Жетісудың біраз бөлігін қарсылықсыз басып алды:
... ... - ... билеушісі Арыслан хан Шыңғыс
хан ... ... 1217 жыл - ... ... 1218 жыл - ... ... ... Баласағұн қаласын гобалық
(жақсы қала) деп атады. Сегіз жыл ... ... ... ... ... ... үздіксіз соғыстары және мұсылмандарды қудалауына
наразы болған Баласағұн халқы монғолдарды құтқарушы ретінде ... ... өз ... ... ... ... хан өлкеде
тонаушыяықты тоқтатты.
Шығыс Түркістан мен Жетісуды алған соң монғолдарға Оңтүстік ... Орта ... жол ... VIII ... ... Қазақстанның
оңтүстігінде Хорезм шахы Мұхаммедтің билігі үстем ... ... хан ... ... ... ... жасалып, 1218 жылы Отырарға 450 адамдық
сауда керуенін ... ... ... Қайыр хан Иналшық көпестердің астыртын
барлаушылар екенін байқап, түгел елтірді. Бұл жағдай Шыңғыс хан жорығының
басталуына сылтау ... 1219 жылы 150 мың ... ... ... Сырдарияға қарай
қаптады.
• 1219ж. қыркүйек - ... ... ... хан 80 мың ... ... 5 ай қорғады. Тек көмекке келген
әскербасы Қараджа сатқындығынан кейін, 6-айда монғолдар ... ... ... ... құлағы, аузына қақтылған күміс құйып, азаптап өлтірді.
• 1220 ж. ақпан - ... жау ... ... ... ... жермен-жексен
етті.
Жошы әскері Оңтүстік Қазақстан қалаларын басып алды:
• Сығанак (7 күн қорғанды);
... ... ... ... ... Жент, Баршынкент, Үзгент қалаларын ... ... ... Жент ... қала сыртына иіріп қойып, 9 күн бойы ... ... ... ... ... ... Мәуереннахрға жол ашты. Шағатай
мен Үгедей әскері Шыңғыс хан қолымен қосылып Бұхар мен ... ... ... ... ... - Орта Азия ... жаулап алынды.
Соғыс қимылы Иран, Ауғанстан, Солтүстік Үндістанға ауысты. Жебе мен Сүбедей
әскерлері аландарды, ... ... 1223 жылы ... ... шайқаста орыс -қыпшақ әскері жеңіліп, орыс ... ... ... күші ... монғолдар орыс жеріне терендеп ене алмай,
1224 жылы Қазақстан арқылы Ертістегі Шыңғыс ордасына оралды.
1219-1224 ... - ... мен Орта Азия ... хан империясының құрамына
қосылды.
Монғол езгісіне ... ... ... ... 1237 жыл. - елбірілі тайпасынан ... ... ... қыпшақтар
көтерілісі.
• 1238 жыл - Бұхарда Махмұд ... ... ... ... ... - қыпшақтардың: . Жошы ... ... ... жері үш ... ... құрамына енді:
Жошы ұлысы- Ертістің батысынан Жетісудың солтүстігі, Дешті Қыпшақ
жері, Еділдің төменгі бойы, Хорезм, Сырдария. Ордасы ... ... ... ... - ... және ... Қазақстан,
Шығыс
Түркістан, Мәуереннахр (Аларгу елі). Басты қаласы - Алмалық. Жазғы ордасы-
Іле өзені ... ... ... - ... ... Тарбағатай, Жоғарғы Ертіс бойы
(Жетісудың солтүстік - шығысы). Ордасы - ... ... ... ұлысы -
Монғолия. Ордасы- Қарақорым.
Шыңғыс хан жергілікті халықтың тіліне, дініне, ... ... ... ... ... халықтың тілі мен мәдениетін
қабылдап сіңісіп кетті. Шыңғыс ұлдары өз ... ... ... тырысты. 1227 жылы Шыңғыс хан ... ... ... ... ... ... Империя бірнеше тәуелсіз мемлекеттерге ыдырап кетті.
Жаулап алған жерге монғолдар жаңа басқару енгізген жоқ, ұлыс ... және ... ... ... ... үш ірі монғол ұлыстарының түйіскен
орталығына айналды. Шағатай ұлысына жататын ... ... ... ... мен ... ... арасында үздіксіз соғыстар жүріп
жатты.
1251 жыл - Үгедей ұлысы жойылды. Ұлыс жері Мөңке ... ... ұлы) ... ... XIII ғ. 60 ж. ... ... ақырғы соққы берілді. Мөңке хан қайтыс ... оның ... ... мен ... ... тақ үшін ... басталды.
1260 жылы екеуі де өздерін ұлы хан деп жариялады. 1264 жылы ... ... ... ... ханы болып жарияланды. Оған бағынбаған Шағатай
ұлысындағы Хайду іс ... ... ... ... ... ... қайтыс болғаннан кейін билік Шағатай ұрпағынан Үгедей ұрпағына көшті.
Алтын Орда- көп ... ... ... халқы негізінен түркі тілдес
тайпалар- ... ... ... т.б. Отырықшы халқы - Еділ
бұлғарлары (қазіргі Қазан татарларының арғы ... ... ... т.б. ... аз болды. ХІІІ-ХІV ғасырларда жазба деректерде
Алтын Орда халқын "татарлар" деп атаған. Тілі - қыпшақ тілі.
ХІVғ. ... ... ... ... Жошы хан ... ... болып саналды. Қазақстан жерінде Шыңғыс
ханның "Яса" заңдар жинағы және ... ... ... ... ... ... бойынша Шыңғыс хан ұрпағы ғана хан болып
сайланды.
Ханнан кейінгі әлеуметтік басқарудың ең ... тобы - ... ... ... жүйе ... ... хан ... мемлекет
екіге бөлінді: Оң қанат - Батый хан ... Сол ... - Орда ... ... ... ... баласы). Қазақстан жерінің көп
бөлігі сол қанат ... ... ... ... - ... ... империялық жиналысы. ... ... ... ... Құрылтайда хан жариялау және таққа
отырғызу рәсімдері ... ... ... жиналыстары ... ... жыл ... шақырылып,
"той" деп аталды (Ибн Баттута).
• Диван (диуан) - ең жоғарғы ... ... ... ... ... ішкі ... ... Басқарушысы - уәзір, хатшылары - бітікші.
• Беклербек - ... және ... ... Мәлік - азаматтық ... ... ... ... Даругтер, басқақтар - ... ... ... ... ... ... ... әмірлер, баһадүрлер -әскербасылар.
Алтын Орда хандары ислам дінің қабылдағаннан кейін іс ... ... ... және орта ... ... -азуымен жүргізді.
Феодалдық жер иелену түрлері: Інжу - ... ... ... ... ... жер. Сойырғал - ... ... ... ... үшін ... ... ... берілген естік жер.
Вакф - мұсылман дінбасыларының жері. ... - жер ... ... түрі.
Тархандық құқық - үлестік жер иелерінің мемлекет пайдасына жиналатын
салықтан босатылып, өз пайдасына ... ... 20-ға жуық түрі ... ... - ... ... ету үшін ... егін және мал салығы. Ұшыр - мал салығы.
Харадж - егіншілерден жиналатын салық Зекет - дін басыларына берілетін ... қол ... мен ... де ... ... - ... салық.
Әскери міндеткерлі. - 10 ... 1 ... ... – XIV ... ... Орда ... ... болды.
Батый хан тұсында (1227-1255 ж.ж.) Алтын Орда Моңғол империясына
тәуелді болды.
Берке хан (1257-1267 ж.ж.) ... ... ... хан ... ж.ж.) өз атынан теңге шығарды.
1260 жыл – Моңғол империясы бірнеше тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... ж.ж.) және Жәнібек (1342-
1357 ж.ж.) хандар тұсында мемлекет күшейді: ... ... Кіші ... ... ... сауда қатынасы дамыды.
• 1312 жыл - ... хан ... ... дін ... -. ж. ... ... ... үлкен баласы Бердібек ... "ұлы ... ... ... 1357-1380 жылдары билік үшін
күресте 25 хан ауысты.
• 1380 жыл - ... ... ... ... ... ... ... жеңілді.
Осы жағдайды пайдаланып Тоқтамыс (1380-1395 ж.) Алтын Ордаға хан болды. Ол
билігін нығайту үшін 1382 жылы ... ... ... Мәскеуді өртеді.
Тоқтамыс ханның қарсыласы Әмір Темірдің 1389, 1391, 1395 ... ... ... Орда ... ... пен Темір арасындағы күрес
Сыпыра жыраудың жырларында айтылады. ... Орда ... ... ... ... де ... ұлысының тарихи кетуі
(1245-1247 жылдар - Папа IV Иннокентийдің Күйік ханға жіберген елшісі
Плано Карпики ... ... ... ... ... ... ... - Француз королі IX Людовиктің Меңке ханға жіберген ... ... ... ... ... және Іле алқабындағы
қалалардың кирағандары туралы мәлімет ... ... ... ... елдердің экономикалық және мәдени
дамуына тежеу салды. Марко Поло дерегі: ... ... ... ... мен ... ... рұқсат етпеген.
Қазақстан жеріне жасалған басқыншылық соғыстардың салдарлары:
• Халық ... ... ... ... ... ... Қазақстан мен ... ... ... және қала
мәдениеті жойылды.
• Шаруашылық құлдырады.
• Егіншілік мадениеті жойылып, ... мал ... ... ... ... ... ... процесін тежеді
Қолданылған әдебиеттер
1. Әбілғазы. Түрік шежіресі. Алматы. 1998-206 бет.
2. Аманжолов К. Р. ... ... ... ... Алматы. 2002.
3. Аманжолов К.Р., Тасболатов А.Б. Қазақстанның әскери тарихы. Алматы, 1999
ж -207 бет.
4. Жақыпов Е.Қ. Шыңғысхан жөне ол қүрған ... ... алу ... ... біріншіжартысы). Автореферат. Алматы. 2002-25 бет.
5.Ю.Қадырғали Жалайыр. Шежірелер жинағы. ... ... 1997 ж.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Монғол мемлекетінің құрылуы23 бет
Моңғолия мемлекеті12 бет
Қазақстан тарихындағы Монғол мемлекеті21 бет
Ұлы Жібек жолы.Монғол мемлекетінің саяси тарихы.10 бет
"Алтын орда."6 бет
III – VII ғасырлардағы иран21 бет
III – X ғасырлардағы Қытай37 бет
XVII-XVIII ғасырлардағы Қазақ хандығы8 бет
«Алтын Орда» мемлекетінің құрылуы7 бет
«Қазақстан тарихынан» мемлекеттік емтихан сұрақтары3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь