Мұхтар Әуезов қазақ әдебиетінің негізін салушы

Жоспар :

1 . Негізгі бөлім : Мұхтар Әуезов қазақ әдебиетінің негізін салушы

2 . Кіріспе :
А ) « Еңлік . Кебек »
Б ) « Қарагөз »
С ) « Түнгі сарын »

3 . Қорытынды : Абай трагедиясының айрықша орны
Мұхтар Әуезов Қазақ әдебиетіндегі драматургия жанрының негізін салушылардың бірі болды . 1926 жылы Қазақтың мемлекеттік драма театры оның « Еңлік – Кебек » пьесасымен ашылады . Драмашы бұл шығармасын кейінне әлденеше рет өңдеп , жетілдірді , соның арқасында пьеса театр репертуарының тұрақты орын алған классикалық туындыға айналды .
« Еңлік – Кебек » трагедиясы ел ішінде кең тараған тарихи аңыз негізінде жазылған . Ол – ескі рулық-феодалдқ әдет-ғұрып шырмауын үзіп , жүрек қалауымен бір-біріне қосылған екі ғашық – жас Еңлік қыз бен Кебек батырдың ру шонжарларының қатал үкімімен өкінішті қазаға ұшырап , арманда кеткендіктері туралы аңыз еді . Мұхтар Әуезов аузша айтылып келген аңызды идеялық бағыты айқын , көркемдік қуаты мол трагедиыға айналдырды . Пьеса жазылған кезеңде қазақ ауылында көне кертартпа салт-сана айығып болмаған еді . Қызды сүймеген адамына айттырып , күйеуі өлген жесірді сол елден шығармай , ағайын-туған рулас біреуге зорлап қоса салатын әмеңгерлік әшкереленуге тиіс болатын . Алғаш рет жайлауда , жалғастырыла тігілген киіз үйде қойылған « Еңлік – Кебек » пьесасы қазақ сахнасында мүлде жаңа бір түрінің – драматургияның пайда болғанын әйгілейді , дала өңірінде талай жылдар бұрын өткен қайғылы оқиғаның кейіпкерлері тұңғыш рет сахнада көрермендер алдына шықты . Пьесе тек әдеби оқаға ғана емес , халқымыздың рухындағы ұлттық рухани , мәдени оқиға да болды . Шығарма толық , сенімді ашылған көркем тұлғаларымен де , қазақтың байырғы шешендік өнерінің жарқырап көрінуімен де тартымды .
Мұхтар Әуезовтың әйгілі трагедияларының бірі – « Қарагөзде » ( 1926 жылы ) көне заманда бас бостандығына жете алмай ескі ғұрып – драматургиясының алтын қорына қосылған бұл шығарманың идеялық мазмұнын жазушы былайша ашып көрсетеді : « Жалпы пьеса тақырыбы – беймезгіл заманды жолсыз өмір кешіп , ерте тартқан қайғы зардың уынан қаза тапқан өнерлі жастар жайы ; асықтық пен ақындық құмарлығында елтіген уыз жастар жайы . Пьесаның екінші айқындаған идеясы ... азатан туған ақындық , қан-қайғыдан туған қаза , жеке бастың ғана шерінен басталып барып , халықтық қайғы-қамды ұсынуға беттеген шабытты көрсетпек » .
Мұхтар Әуезов дараматургия жанырыныа ерекше көңіл бөліп , творчестволық жолының әр кезенінде бас-аяғы жиырмаға жуық пьеса жазды . Оның бұл жанырдағы қалам қуаты 30-жылдардағы шығармаларында көбірек танылды . Жазушының « Абай жолы » роман эпопеясына дейінгі идеялық-көркемдік өресі неғұрлым биік шығармалары драматургияда жасалды . Драмашының « Еңлік – Кебек » пен « Қарагөзден » басталған творчестволық ізденісі 50-жылдардың екінші жартысында жазылған « Дос- Бедел Досқа » дейін жалғасты . Бұл аралықты М .Әуезов тарихи адамдар өмірінен де , замандастар жайынан да , фольклорлық шығармалар сарынымен де алуан тақырыпта қалам тартты . Солардың бәріне ортақ сипат – уақыт алға қойған мәдени , көркемдік талаптарға жазушының дер кезінді сергек үн қатып отырғандығы , тұтас бір жанрдың ауыр жүгін қайыспай көтергендігі еді .
Оның соғысқа дейінгі 5 жылдықтар дәуірінде жазылған пьесалары Қазақстандағы революциялық өзгерістердің , шаруашылықпен салт – санадағы жаңарулардың терең сырларын ашуға арналды . «Түнгі сарын » мен «Ақ қайында» олхалықтың азаттық үшін күресін көрсетсе , « Тас түлек » , « Тартыс » , « Алма бағында » , « Шекарада » сияқты шығармаларында совет адамдарының жаңа өмір қалпын жасампаз еңбегін бейнеледі .
Бұл – қазақ халқының 1916 жылғы ұлт – азаттық қозғалысы оқиғаларына құралған драма . Пьеса негізіне алыннған тартыс , үстем тап пен езілген тап арасындағы тартыс . Мұның бір жағында жебір болыс Майқан , оның болыстыққа кандидат інісі Нұрқан , ажарлы да айлалы Бибіш ( Жүзтайлақ ) , бай Қыдырбай , оқыған Жүніс , адвокат Кәрімдер көрінсе , екінші тарапта Жантас , Тәнекерлер , осылардың бағытындағы Сапа , Мөржан , Бойбермес , Бөрібасар бейнелері беріледі . Бұл топтарды бір-бірімен бітімсіз күреске киліктіріп , араларын шиеленістіре түскен жағдай – патшаның қазақ жігіттерін империалистік соғыс майданының қара жұмысын алу туралы 1916 жылғы июнь жарлығы болады . Ертеден екі жақты қанаудан – патша
        
        Жоспар :
1 . Негізгі бөлім : Мұхтар Әуезов қазақ әдебиетінің негізін салушы
2 . ... :
А ) « ...... ... ) « ... ... ) « Түнгі сарын »
3 . Қорытынды : Абай трагедиясының ... ... ... ... ... ... ... негізін
салушылардың бірі болды . 1926 жылы Қазақтың мемлекеттік драма театры оның
« Еңлік – Кебек » пьесасымен ашылады . ... бұл ... ... рет ... , ... , ... ... пьеса театр репертуарының
тұрақты орын алған классикалық туындыға айналды .
« Еңлік – Кебек » ... ел ... кең ... ... ... жазылған . Ол – ескі рулық-феодалдқ әдет-ғұрып шырмауын үзіп ... ... ... ... екі ... – жас ... қыз бен Кебек
батырдың ру шонжарларының қатал үкімімен өкінішті қазаға ұшырап , ... ... аңыз еді . ... ... аузша айтылып келген аңызды
идеялық бағыты айқын , көркемдік қуаты мол трагедиыға айналдырды . ... ... ... ... көне ... ... айығып болмаған
еді . Қызды сүймеген адамына айттырып , ... ... ... сол ... , ... ... біреуге зорлап қоса салатын әмеңгерлік
әшкереленуге тиіс болатын . Алғаш рет жайлауда , ... ... ... қойылған « Еңлік – Кебек » пьесасы ... ... ... жаңа ... – драматургияның пайда болғанын әйгілейді , дала ... ... ... өткен қайғылы оқиғаның кейіпкерлері тұңғыш рет ... ... ... . ... тек әдеби оқаға ғана емес , халқымыздың
рухындағы ұлттық рухани , мәдени ... да ... . ... ... , ... ... тұлғаларымен де , қазақтың байырғы шешендік өнерінің
жарқырап көрінуімен де тартымды ... ... ... ... бірі – « ... » ( 1926
жылы ) көне заманда бас ... жете ... ескі ... ... ... қорына қосылған бұл ... ... ... ... ашып көрсетеді : « Жалпы пьеса тақырыбы – беймезгіл
заманды ... өмір ... , ерте ... қайғы зардың уынан қаза тапқан
өнерлі жастар жайы ; ... пен ... ... ... уыз ... . ... екінші айқындаған идеясы ... азатан туған ақындық , ... ... қаза , жеке ... ғана ... ... барып , халықтық
қайғы-қамды ұсынуға беттеген шабытты көрсетпек » .
Мұхтар Әуезов дараматургия жанырыныа ... ... ... , творчестволық
жолының әр кезенінде бас-аяғы жиырмаға жуық пьеса ... . Оның ... ... ... ... ... көбірек танылды .
Жазушының « Абай жолы » ... ... ... ... ... биік ... ... жасалды . Драмашының « Еңлік –
Кебек » пен « ... » ... ... ... ... жартысында жазылған « Дос- Бедел Досқа » ... ... . ... М ... тарихи адамдар өмірінен де , замандастар жайынан да ... ... ... де ... тақырыпта қалам тартты . Солардың
бәріне ортақ сипат – ... алға ... ... , ... талаптарға
жазушының дер кезінді сергек үн қатып отырғандығы , тұтас бір жанрдың ауыр
жүгін қайыспай көтергендігі еді ... ... ... 5 ... ... ... пьесалары
Қазақстандағы революциялық өзгерістердің , шаруашылықпен салт – санадағы
жаңарулардың ... ... ... арналды . «Түнгі сарын » мен «Ақ қайында»
олхалықтың азаттық үшін ... ... , « Тас ... » , « ... » , «
Алма бағында » , « Шекарада » сияқты ... ... ... ... ... ... еңбегін бейнеледі .
Бұл – қазақ халқының 1916 ... ұлт – ... ... оқиғаларына
құралған драма . Пьеса негізіне алыннған тартыс , үстем тап пен езілген тап
арасындағы тартыс . Мұның бір жағында ... ... ... , оның ... інісі Нұрқан , ажарлы да айлалы Бибіш ( Жүзтайлақ ) , бай Қыдырбай
, оқыған Жүніс , ... ... ... , екінші тарапта Жантас ,
Тәнекерлер , осылардың бағытындағы Сапа , Мөржан , Бойбермес , ... ... . Бұл ... ... ... күреске киліктіріп
, араларын шиеленістіре түскен жағдай – патшаның ... ... ... ... қара жұмысын алу туралы 1916 ... ... ... . Ертеден екі жақты қанаудан – патша әкімдерінен , ... ... ... ... ... ... алыс ... барып ,
жат мүдделер үшін құрбандық болуға көнбейді . ... ... ... ... , ... және ұлт ... мақсат қосылып , дала төсінде бостандық
ұраны көтерілді .
Түнгі сарын – ... ... ... үшін күрес тақырыбын
үлкен шеберлікпен суреттеген , кесек адам ... ... ... ... ... қаруланып , тарихи ... ... ... ... ... ... ... , жанрдың
шарттары мен заңдылықтарын қапысыз игергенін көрсететін үздік шығарма .
« Шекарада » ( 1938 жылы ) – М . ... жаңа ... ... ... . ... құрамы « Шатқалаң » әңгімесімен үндес бұл шығарма
драматургия жанры талаптарына сай ... . ... ... ... , ... ... шеберлік танытады . Тартыс мұнда колхоздың жасырын жаулары
мен тоаншыл совет азаматтарының арасында ... . ... ... ... ... , ... ... командирі Ганшин , дәрігер
қадиша - ... ... ... ... бейнелер . Пьеса ... ... ... ... ... қырағылыққа үндеу
идеясына құралған . Отызыншы жылдардың орта ... , ... қас ... ... зұлым әрекеттері бой көрсете бастаған ... ... ... ... зор ... . ... » ширамаған босаң жерлері пьесада кейіпкерлердің шамадан тыс
көптігіне , ... ... ... ... жүк жете бермейтіндігі ,
олардың бәріне бірдей әрекеттік жүк жете бермейтіндігіне байланысты ... ... ... ... ... Л .
Соболевпен бірігіп жазған « Абай » ( 1939 ) трагедиясы ... орын алды ... ... тек М ... ғана ... ... емес , бес жылдықтар
дәуіріндегі жалпы қазақ драматургиясының жетістігі . Шығарма шын ... ... , адам ... ашарлық түйінді оқиғаларға
құрылған . « Абай да » ... ... ең ... ... ... ... ... мен тіл щеберлігі – драмашының биік творчестволық
мәдениетінің дәлелі . Трагедия ... дауы , әйел ... ... зор
көркемдік күшпен көтерілді . Орталық қаһарман Абайдың тұлғасы бірін-бірі
сүйген жазықсыз жастар – Айдар мен ... өлім ... алып ... ... ... . Бай ... ... Ажардың ғұрып « бұзуы » , ... ... ... ескі ... ... ұғымы бойынша адам естіиеген
сұмдық болып көрініп , қиян-кескі дау ... ... . Міне , ... ... Абай ... ... , сүйіскен жастардың басына ... ... ... ... ... « Айман – Шолпан » ( 1934 жылы ) , ... ... » ( 1945 жылы ) ... М ... ... елеулі шығармалары . 1934 жылы қазақ музыка театры шымылдығының
« Айман – ... » ... ... ... оқиға болды . Қазақ фольклорын
терең зерттеген драмашы эпостың ... жаңа ... таба ... ... қазіргі заманға үндес келетін қырларын ашты .
« Қарақыпшақ Қобыланды » - ... ... ... ... – асқан оотаншылдық , теңдесі жоқ ерлік ... ... ... ... ... ... көздерін ашудың жақсы үлгісі .
Сонымен қатар бұл ауыз ... ... ... ... ... ... ... реализм әдебиетінің қажетіне жаратудың да ... ... ... . ... ... – ел ... ту қып ... тұрар бейне .

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"м. әуезовтың қазақ әдебиеті тарихына қосқан үлесі"6 бет
Абай шығармаларындағы назирагөйлік дәстүрдің зерттелу жайы8 бет
М.Әуезов әңгімелеріндегі тарихи және көркем шындық3 бет
Мұхтар Әуезов көрнекті совет жазушысы8 бет
Әдеби дәстүр мен жаңашылдық. Халықаралық әдеби байланыс20 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы5 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы туралы6 бет
Шанхай ынтымақтастық ұйымының терроризмге қарсы конвенциясына қол қою туралы18 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері"3 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері."6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь