Мұхтар Әуезов қазақ әдебиетінің негізін салушы


Жоспар :

1 . Негізгі бөлім : Мұхтар Әуезов қазақ әдебиетінің негізін салушы

2 . Кіріспе :
А ) « Еңлік . Кебек »
Б ) « Қарагөз »
С ) « Түнгі сарын »

3 . Қорытынды : Абай трагедиясының айрықша орны
Мұхтар Әуезов Қазақ әдебиетіндегі драматургия жанрының негізін салушылардың бірі болды . 1926 жылы Қазақтың мемлекеттік драма театры оның « Еңлік – Кебек » пьесасымен ашылады . Драмашы бұл шығармасын кейінне әлденеше рет өңдеп , жетілдірді , соның арқасында пьеса театр репертуарының тұрақты орын алған классикалық туындыға айналды .
« Еңлік – Кебек » трагедиясы ел ішінде кең тараған тарихи аңыз негізінде жазылған . Ол – ескі рулық-феодалдқ әдет-ғұрып шырмауын үзіп , жүрек қалауымен бір-біріне қосылған екі ғашық – жас Еңлік қыз бен Кебек батырдың ру шонжарларының қатал үкімімен өкінішті қазаға ұшырап , арманда кеткендіктері туралы аңыз еді . Мұхтар Әуезов аузша айтылып келген аңызды идеялық бағыты айқын , көркемдік қуаты мол трагедиыға айналдырды . Пьеса жазылған кезеңде қазақ ауылында көне кертартпа салт-сана айығып болмаған еді . Қызды сүймеген адамына айттырып , күйеуі өлген жесірді сол елден шығармай , ағайын-туған рулас біреуге зорлап қоса салатын әмеңгерлік әшкереленуге тиіс болатын . Алғаш рет жайлауда , жалғастырыла тігілген киіз үйде қойылған « Еңлік – Кебек » пьесасы қазақ сахнасында мүлде жаңа бір түрінің – драматургияның пайда болғанын әйгілейді , дала өңірінде талай жылдар бұрын өткен қайғылы оқиғаның кейіпкерлері тұңғыш рет сахнада көрермендер алдына шықты . Пьесе тек әдеби оқаға ғана емес , халқымыздың рухындағы ұлттық рухани , мәдени оқиға да болды . Шығарма толық , сенімді ашылған көркем тұлғаларымен де , қазақтың байырғы шешендік өнерінің жарқырап көрінуімен де тартымды .
Мұхтар Әуезовтың әйгілі трагедияларының бірі – « Қарагөзде » ( 1926 жылы ) көне заманда бас бостандығына жете алмай ескі ғұрып – драматургиясының алтын қорына қосылған бұл шығарманың идеялық мазмұнын жазушы былайша ашып көрсетеді : « Жалпы пьеса тақырыбы – беймезгіл заманды жолсыз өмір кешіп , ерте тартқан қайғы зардың уынан қаза тапқан өнерлі жастар жайы ; асықтық пен ақындық құмарлығында елтіген уыз жастар жайы . Пьесаның екінші айқындаған идеясы ... азатан туған ақындық , қан-қайғыдан туған қаза , жеке бастың ғана шерінен басталып барып , халықтық қайғы-қамды ұсынуға беттеген шабытты көрсетпек » .
Мұхтар Әуезов дараматургия жанырыныа ерекше көңіл бөліп , творчестволық жолының әр кезенінде бас-аяғы жиырмаға жуық пьеса жазды . Оның бұл жанырдағы қалам қуаты 30-жылдардағы шығармаларында көбірек танылды . Жазушының « Абай жолы » роман эпопеясына дейінгі идеялық-көркемдік өресі неғұрлым биік шығармалары драматургияда жасалды . Драмашының « Еңлік – Кебек » пен « Қарагөзден » басталған творчестволық ізденісі 50-жылдардың екінші жартысында жазылған « Дос- Бедел Досқа » дейін жалғасты . Бұл аралықты М .Әуезов тарихи адамдар өмірінен де , замандастар жайынан да , фольклорлық шығармалар сарынымен де алуан тақырыпта қалам тартты . Солардың бәріне ортақ сипат – уақыт алға қойған мәдени , көркемдік талаптарға жазушының дер кезінді сергек үн қатып отырғандығы , тұтас бір жанрдың ауыр жүгін қайыспай көтергендігі еді .
Оның соғысқа дейінгі 5 жылдықтар дәуірінде жазылған пьесалары Қазақстандағы революциялық өзгерістердің , шаруашылықпен салт – санадағы жаңарулардың терең сырларын ашуға арналды . «Түнгі сарын » мен «Ақ қайында» олхалықтың азаттық үшін күресін көрсетсе , « Тас түлек » , « Тартыс » , « Алма бағында » , « Шекарада » сияқты шығармаларында совет адамдарының жаңа өмір қалпын жасампаз еңбегін бейнеледі .
Бұл – қазақ халқының 1916 жылғы ұлт – азаттық қозғалысы оқиғаларына құралған драма . Пьеса негізіне алыннған тартыс , үстем тап пен езілген тап арасындағы тартыс . Мұның бір жағында жебір болыс Майқан , оның болыстыққа кандидат інісі Нұрқан , ажарлы да айлалы Бибіш ( Жүзтайлақ ) , бай Қыдырбай , оқыған Жүніс , адвокат Кәрімдер көрінсе , екінші тарапта Жантас , Тәнекерлер , осылардың бағытындағы Сапа , Мөржан , Бойбермес , Бөрібасар бейнелері беріледі . Бұл топтарды бір-бірімен бітімсіз күреске киліктіріп , араларын шиеленістіре түскен жағдай – патшаның қазақ жігіттерін империалистік соғыс майданының қара жұмысын алу туралы 1916 жылғы июнь жарлығы болады . Ертеден екі жақты қанаудан – патша

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Жоспар :
1 . Негізгі бөлім : Мұхтар Әуезов қазақ әдебиетінің негізін салушы
2 . Кіріспе :
А ) Еңлік – Кебек
Б ) Қарагөз
С ) Түнгі сарын
3 . Қорытынды : Абай трагедиясының айрықша орны

Мұхтар Әуезов Қазақ әдебиетіндегі драматургия жанрының негізін
салушылардың бірі болды . 1926 жылы Қазақтың мемлекеттік драма театры оның
Еңлік – Кебек пьесасымен ашылады . Драмашы бұл шығармасын кейінне
әлденеше рет өңдеп , жетілдірді , соның арқасында пьеса театр репертуарының
тұрақты орын алған классикалық туындыға айналды .
Еңлік – Кебек трагедиясы ел ішінде кең тараған тарихи аңыз
негізінде жазылған . Ол – ескі рулық-феодалдқ әдет-ғұрып шырмауын үзіп ,
жүрек қалауымен бір-біріне қосылған екі ғашық – жас Еңлік қыз бен Кебек
батырдың ру шонжарларының қатал үкімімен өкінішті қазаға ұшырап , арманда
кеткендіктері туралы аңыз еді . Мұхтар Әуезов аузша айтылып келген аңызды
идеялық бағыты айқын , көркемдік қуаты мол трагедиыға айналдырды . Пьеса
жазылған кезеңде қазақ ауылында көне кертартпа салт-сана айығып болмаған
еді . Қызды сүймеген адамына айттырып , күйеуі өлген жесірді сол елден
шығармай , ағайын-туған рулас біреуге зорлап қоса салатын әмеңгерлік
әшкереленуге тиіс болатын . Алғаш рет жайлауда , жалғастырыла тігілген киіз
үйде қойылған Еңлік – Кебек пьесасы қазақ сахнасында мүлде жаңа бір
түрінің – драматургияның пайда болғанын әйгілейді , дала өңірінде талай
жылдар бұрын өткен қайғылы оқиғаның кейіпкерлері тұңғыш рет сахнада
көрермендер алдына шықты . Пьесе тек әдеби оқаға ғана емес , халқымыздың
рухындағы ұлттық рухани , мәдени оқиға да болды . Шығарма толық , сенімді
ашылған көркем тұлғаларымен де , қазақтың байырғы шешендік өнерінің
жарқырап көрінуімен де тартымды .
Мұхтар Әуезовтың әйгілі трагедияларының бірі – Қарагөзде ( 1926
жылы ) көне заманда бас бостандығына жете алмай ескі ғұрып –
драматургиясының алтын қорына қосылған бұл шығарманың идеялық мазмұнын
жазушы былайша ашып көрсетеді : Жалпы пьеса тақырыбы – беймезгіл
заманды жолсыз өмір кешіп , ерте тартқан қайғы зардың уынан қаза тапқан
өнерлі жастар жайы ; асықтық пен ақындық құмарлығында елтіген уыз жастар
жайы . Пьесаның екінші айқындаған идеясы ... азатан туған ақындық , қан-
қайғыдан туған қаза , жеке бастың ғана шерінен басталып барып , халықтық
қайғы-қамды ұсынуға беттеген шабытты көрсетпек .
Мұхтар Әуезов дараматургия жанырыныа ерекше көңіл бөліп , творчестволық
жолының әр кезенінде бас-аяғы жиырмаға жуық пьеса жазды . Оның бұл
жанырдағы қалам қуаты 30-жылдардағы шығармаларында көбірек танылды .
Жазушының Абай жолы роман эпопеясына дейінгі идеялық-көркемдік өресі
неғұрлым биік шығармалары драматургияда жасалды . Драмашының Еңлік –
Кебек пен Қарагөзден басталған творчестволық ізденісі 50-жылдардың
екінші жартысында жазылған Дос- Бедел Досқа дейін жалғасты . Бұл
аралықты М .Әуезов тарихи адамдар өмірінен де , замандастар жайынан да ,
фольклорлық шығармалар сарынымен де алуан тақырыпта қалам тартты . Солардың
бәріне ортақ сипат – уақыт алға қойған мәдени , көркемдік талаптарға
жазушының дер кезінді сергек үн қатып отырғандығы , тұтас бір жанрдың ауыр
жүгін қайыспай көтергендігі еді .
Оның соғысқа дейінгі 5 жылдықтар дәуірінде жазылған пьесалары
Қазақстандағы революциялық өзгерістердің , шаруашылықпен салт – санадағы
жаңарулардың терең сырларын ашуға арналды . Түнгі сарын мен Ақ қайында
олхалықтың азаттық үшін күресін көрсетсе , Тас түлек , Тартыс ,
Алма бағында , Шекарада сияқты шығармаларында совет адамдарының жаңа
өмір қалпын жасампаз еңбегін бейнеледі .
Бұл – қазақ халқының 1916 жылғы ұлт – азаттық қозғалысы оқиғаларына
құралған драма . Пьеса негізіне алыннған тартыс , үстем тап пен езілген тап
арасындағы тартыс . Мұның бір жағында жебір болыс Майқан , ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Мұхтат Әуезов өмірі, қазақ әдебиетінің негізін салушы
Мұхтар Әуезов
М.Әуезов- қазақ әдебиетінің классигі
Ыбырай Алтынсарин балалар әдебиетінің негізін салушы
А.Байтұрсынов – қазақ әдебиеттану ғылымының негізін салушы
Әуезов Мұхтар Омарханұлы
Мұхтар Әуезов – фольклор зерттеушісі
Қазақ тілі білімдерінің негізін салушы ғалымдар
Мұхтар Әуезов – абайтанушы
Мұхтар Әуезов әңгімелеріндегі тартыс
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь