Мұхтар Әуезовтың шығармашылығы

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1. Көркем сөздің алыбы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2. Мұхтар Әуезовтың шығармашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3. Абай . Әуезов шығармашылығының шыңы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе
Қай елде болмасын, халық мәдениетінің асқар шыңын, халық санасының шалқар жеңісі мен тұнық тереңін, рухани өмірдің ең жоғарғы күмбезін танытатын ардагер, абзал есімдер болады ғой. Сондай есім өткен ғасырда Абай болса, біздің заманда, көп ұлтты халық тәрбиелеп өсірген маңдай алды шоғырдың арасында Мұхтар Әуезов есімі ерекше көз тартады. Бұл есім бүгінде бүкіл әлем дүниесінің әйгілі де ардақты.
Заманымыздың заңғар жазушысы, қазақ әдебиеті мен мәдениетінің ХХ ғасырдағы биік шыңы – ұлы Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің артында қалған ұланғайыр мұрасын зерделеп, ой елегінен өткізу үшін де әр дәуірдің, әр ұрпақтың өз айтар сөзі, таным-түсінігі болатыны сөзсіз. Егемен ел жағдайында ұлы жазушы мұрасына деген ілтипатымыз да осындай бір ұмтылыстың көрінісі болмақ. Ғасырлар бойы көшпелі тіршілікті бастан кешіріп, ХІХ ғасырдың бел ортасында жол айырығына келген қазақ өмірінің барлық әрі мен нәрін, сыны мен сырын, соры мен бағын теңдессіз тарихи тұлға Абай тағдыры арқылы әрі көркем, әрі түпсіз ой көзімен ашып берген суреткер туралы талай-талай ізденістер жалғаса бермек. Олай болатыны М.Әуезов шығармашылығы ғасырлық өлшемдердің аясына әлдеқашан именбей-ақ енген.
Ұлы жазушы, ғалым, қоғам қайраткері М.Әуезовтің көркем мұрасы біздің төл әдебиетіміздің ғана емес, бүкіл адамзат мәдениетінің де жетістігі. Оның шығармашылық қарымы ауқымды да бай. Романшы, драматург, ғалым, сценаршы, аудармашы – бұл ұлы қаламгер дарынының толық емес тізімі. Оның Абай туралы эпопеясы мен асқан шеберлікпен жазылған шағын әңгімелері, повестері ХХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің алтын қорына мәңгілік енді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Мұхтар Әуезов. І том. Алматы «Жазушы», 1991.
2. Мұхтар мұрасы. Ғылыми мақалалар мен зерттеулер. Алматы «Қазақстан», 1997.
3. Егемен Қазақстан, 2005, 19 ақпан.
4. Егемен Қазақстан, 2005, 12 қаңтар.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................................................................
Көркем сөздің
алыбы..............................................................................
Мұхтар Әуезовтың
шығармашылығы..................................................
Абай - Әуезов шығармашылығының
шыңы..........................................
Қорытынды...........................................................................................................
Пайдаланылған
әдебиеттер................................................................................
Кіріспе
Қай елде болмасын, халық мәдениетінің асқар шыңын, халық
санасының шалқар жеңісі мен тұнық ... ... ең ... күмбезін танытатын ардагер, абзал
есімдер болады ғой. Сондай есім өткен ғасырда Абай болса,
біздің ... көп ... ... тәрбиелеп өсірген маңдай алды
шоғырдың арасында Мұхтар Әуезов есімі ерекше көз тартады. Бұл
есім бүгінде бүкіл әлем ... ... де ... ... ... ... әдебиеті мен мәдениетінің
ХХ ғасырдағы биік шыңы – ұлы Мұхтар Омарханұлы ... ... ... ... ... ой ... үшін де әр дәуірдің, әр ұрпақтың өз ... ... ... сөзсіз. Егемен ел жағдайында ұлы
жазушы мұрасына деген ілтипатымыз да осындай бір ұмтылыстың
көрінісі болмақ. Ғасырлар бойы көшпелі тіршілікті бастан
кешіріп, ХІХ ... бел ... жол ... ... ... барлық әрі мен нәрін, сыны мен сырын, соры мен
бағын теңдессіз тарихи тұлға Абай тағдыры арқылы әрі көркем,
әрі ... ой ... ашып ... суреткер туралы
талай-талай ізденістер жалғаса бермек. Олай болатыны
М.Әуезов шығармашылығы ... ... ... ... енген.
Ұлы жазушы, ғалым, қоғам қайраткері М.Әуезовтің көркем мұрасы
біздің төл әдебиетіміздің ғана емес, бүкіл адамзат
мәдениетінің де ... Оның ... ... да бай. ... ... ғалым, сценаршы, аудармашы
– бұл ұлы қаламгер дарынының толық емес тізімі. Оның Абай
туралы эпопеясы мен асқан ... ... ... ... ХХ ... ... әдебиетінің
алтын қорына мәңгілік енді.
1.Мұхтар Әуезовтың өмірі
Мұхтар Әуезов 1897 жылы 28 қыркүйек күні бұрынғы Семей уезі,
Шыңғыс болысында (қазіргі Семей облысы, Абай ... ... ... Әуез де, ... Омархан да арапша оқыған сауатты да
ауқатты адамдар болды.
Мұхтарды жасынан ауыл ... ... ... ... ... ... алуына олардың өздері де көмектеседі. Болашақ
жазушының жасынан көзі ашылып, орыс, қазақ мәдениетіне
бірдей ықылас қоюына көбіне-көп атасы Әуез ... ... Мұны ... өзі де ... анық ... ... құрбы, дос екен. Оның үстіне ауыл аралас, қой
қоралас дегендей, көші-қонысы бір, көрші ... ... бір ... ... он алты ... қалған Мұхтар ата
тәрбиесінде өсіп, ата нұсқауымен бала күнінен бастап Абай
өлеңдерін, Абай аудармаларын оқитын болған.
Мұхтардың әкесі Омарханның ... ... ... ... 1908 жылы ... ... медресеге берудің орнына,
орыс мектебіне береді. Содан Семейде бес жыл қалалық
училищеде, төрт жыл мұғалімдік семинарияда оқу жас
өспірім Мұхтардың орыс және Батыс ... ... ... ... ... үміт-сенімінің арта
түсуіне тағы бір себеп болған. Оқи жүріп, ол алғашқы
қадамында өлең, әңгімелер жазған. Талантты жазушының ... ... ......... ... шығармашылығы
«Еңлік – Кебектің» пьесасы халық жүрегін қашаннан қатты
толқытқан тақырыпты қозғайды. Ол кәдімгі әйел ... ... ... ... Ел ... ... кейін поэма сюжетін туғызған тарихи оқиға енді
«Еңлік-Кебек» пьесасына материал болады. ... салт пен ... ... ... ... алмаған асыл жастардың
бас бостандығы үшін талпынған жан қиярлық күресі, қайғылы
тағдыры көрсетілген.
Жиырмасыншы жылдардың бас шенінде М.Әуезов совет ... ... ... ... ... ... да ... бірнеше әңгімелер жазады. Соның ішінде ең
көрнектісінің бірі – 1921 жылы ... ... атты ... Бұл ... М. ... ... де, ... қазақ прозасы үшін де мәні зор.
«Еңлік-Кебек» М.Әуезовтың драматургтік талантының жарқ еткен
бірінші көрінісі болса, «Қорғансыздың күні» де, сөз жоқ ... ... ... ... ... өмір бойы
талантының осы екі қырын егіз қатар берік ұстап ... ... келе ... де ... ... ... пен ... күнінде» болсын немесе
жиырмасыншы жылдары жазған басқа шығармаларында
болсын, жас автордың күшті жағы да, әлі ... ... да ... бой ... отырды. Күшті жағы қайсы еді? Ауыл
өмірін, ауылдағы тұрмыс, әдет-ғұрыпты жақсы білетіндігі,
халықтың тілі мен әдебиетіне ... ... ... ... ... сүйетіндігі сонымен бірге әділетсіздікке,
озбырлыққа, надандыққа жаны төзбейтін сыншылдығы. Осы
жайлар М. Әуезов творчествосының алғашқы басқышында
романтикалық әсерлілік пен сыншыл өткірлікті және
нәзік ... ... ... ... жазу ... ... ... әрине, оның жастай оқыған
классикалық шығыс, әсіресе орыс, әдебиеті үлгілерінің де
қабаттас ықпалы болған.
Алайда М. Әуезовтың жиырмасыншы жылдары ... ... ... ... ... ... эпизод, образдары бар,
әсерлі, тартымды болып келгенмен, үлкен өмір шындығының
революциялық даму ... ... ... ... ... ... ... екі дүниенің
озбырлығына қарсы айтылған уытты сын Еңлік пен Кебек
тәрізді жастардың таза махаббатына бағытталған лирикалық жылы
сезім мен ... ... ... дәлелдейді. Сондай-ақ
«Қорғансыздың күніндегі» арамза Ақан болыс пен оның алааяқ
ат қосшысы Қалтай қудың қорғансыз жандарға істеген жан
түршігерлік айуандығы ... ыза, ... ал ... жанды Ғазиза мен оның қайсар
кемпір әжесіне деген әрі сүйініш, әрі аяныш сезімнің автор
жүрегінен жалын атуы – міне, бұлар да сол ... ... ... ... екі ... ... ... еді.
Геройларының ішкі дүниесіне үңіліп, жан құбылыстарын бейнелеуге
шеберлік, нәзік лиризм, табиғат ұбылыстарының да көріністерін
адам көңіліне сәйкес суреттеу тәсілі М.Әуезов талантына
әуелден тән ... ... ... ... сұмдық
қорлық көрген Ғазизаның дүниеден түңіліп, молаға кету алдындағы
жан тебіренісі мен ызғырық боранның сұрапыл суреті айғақ ... ... 1921 жылы ... «Қорғансыздың күні» мен 1928 жылы
жазған «Қилы заман» повесінің арасындағы бір топ ... ... да ... мен Тургеневтің,
Чехов пен Горькийдің дәстүрінде адам әрекеттерінің
психологиялық дәлелдемелерін бейнелеуге бейімділігін
көреміз. Мысалға «Ескілік көлеңкесінде» атты әңгімесін алып
қарайық. Бәйбіше ... ... ... ... ... ... өлген апасы Қадишаның орнына тоқалдыққа баруға
ықылас білдіреді. Өзін сүйген, оқыған жас жігіт Қабыштан
елудегі шал жездесі Кенжеханды ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге шалды
қалағаны үшін оны жек көреді. Әрі сүйген, әрі жек көрген
қызын бір ... ... бара ... ... ... қыртыс сезімін жазушы психологиялық нәзікпен өте шебер
суреттейді. Мұнда жек көру сезімі қаншама қисынды болғанмен
сүйіспендік сезімі оған еш ... ... ... үзіліп
алыстаған сайын «оған деген арманы асқындай түскендей».
Әйгімеде ... екі ... ... ... ... ... ... геройдың немесе
автордың өз көңіл-күйіне еріп суреттеу шеберлігі де көз
тартады.
М.Әуезов қазақ арасынан шығып оқыған жігіттердің әрқилы
образдарын орыс классиктерінің дәстүрінде бейнелейтін
бірнеше әңгімелер ... ... ... ... ... ... ұнамды геройлар болып келетін («Қамар
сұлудағы» - Ахмет, «қалың малдағы» - ... ... - ... т.б) Ал, М. ... ... жігіттер әлденеше қырынан көрінеді.
Мұның өзі, М.Әуезов творчествосында адам характерінің жаңа қыр,
қалтарыстарын ашып, толыға түскенің аңдатады. Жиырмасыншы
жылдардың ақырына таман жарық ... ... жазу ... ... ... шеберлігі одан
әрі шыңдалғаны белгілі.
Бұл тұста М. Әуезов Ленинград университетінен кейін Ташкенттегі
Орта Азия ... ... ... ... ... ... Алматыға келіп,
педагогтік жұмыспен айналысқан болатын. Оның үстіне
қазақ ұлт театрының әдеби қызметкерінің де ролін атқарған.
Қазақ фольклорынан институтта лекциялар оқи ... ... ... ... жаза ... және ... үшін орыс пен ... драматургтерінің классикалық
шығармаларын аудара жүріп, М. Әуезов келелі, көп қырлы
салалы творчестволық еңбекке ... ... ... ... ол ... ... өн бойында көптеген очерктер,
әңгімелер, пьесалар жазды.
Драматургия М. ... әр ... ... ... ... ... ... Оның тұңғыш туындысы – «Еңлік-Кебек» пьесасы
әуелі ауыл, клуб, мектеп сазхналарында қойылып келіп,
ақырында 1926 жылы ... жаңа ... ... ... тұңғыш ашқаны да белгілі. Кейін бұл
пьеса өңделе, толыға келе, қазақ театрының түпкілікті
репертуарына еніп, түбегейлі орын тепті. Қазақ
драматургиясының классикалық шығармасына айналды. ... және ... ... ... кейінгі көп тамаша
еңбектері оның қазақ драматургиясын әрі ... ... ... ... ... ... бірі екеніне даусыз
дәлел.
Жоғары оқу орындарында жүрген совет жастарының өмірін көрсетпек
болған «Алма бағында» атты пьеса – автор ... ... Оның ... ... - ... ... ... білмеуінен сияқты. Рас, пьесада
тауып айтылған әзіл, қалжың ... ... ... ... сезімталдық секілді қасиет,
сипаттар шығармаға өзінше өміршендік ажар беріп тұр.
Пьесаның водевиль жанрына жатқызу ... де сол ... ... де ... шыншылдық құны мен маңызын
көтерерлік жарқын мақсат, арман, жоғары эстетикалық
мұрат орнына ұсақ ой, жеңіл сезім билеген, кіркілжің
қақтығыстарымен айналысқан ұшқалақ жандарды көреміз. ... ... ... ірі ... ... ... ашпаған, өткір драмалық ситуациялар жасай
алмаған.
3.Абай - Әуезов шығармашылығының шыңы
Көп зерттеп, ұзақ толғанып кіріскен «Абай жолы» романын
М.Әуезов он бес ... жуық ... ұлы ... Қаныш Сәтбаев «Абай» романын жарты ғасыр
«қазақ өмірінің ... деп ... Бұл ... ... түйіні бар. Мұнда, біріншіден, романда мезгіл
жөнінен Абай өміріне байланысты жарты ғасыр ... ... ... Абай ... ... ... бойындағы тұтас қазақ өмірінің суреті
жасалғандығы түйілген. Шынында да ... ... ... ... қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбаевтың
өмірбаяндық материалдарын түбегейлі өзек ете отырып,
М.Әуезов сол тұстағы қазақтың ... ... ... ... зор ... және ... кең
қамтып, терең қопарып суреттеген. Ұлы реалистикалық
шығарманың әрі дүние танытқыш, әрі эстетикалық қасиеті
оны халық өмірінің ... деп ... ... право
береді.
Абай жолы – күрес жолы, туған халқына қызмет ету жолы екенін
көреміз. Бұл ... ... ... ... көтерілген асқақ Абай
образын көреміз. Абай образының өстіп саңлақ шығуының басты
себебі – оны ... ... ... ... ... қасиеттерін бойына сіңірген және заманның озат,
жаңашыл идеясы тұрғысынан еңбекші бұқараның ... ... етіп ... ... ... Абай
образының типтік бейне ретінде өзінің туған қазақ халқының ең
оңды ұлттық, ... ... ... ... ... ... образ болып шығуында.
«Абай жолы» романында суреттелген тарихи шындық ХІХ ғасырдың
ақырғы шеніндегі 20-25 жыл уақытты қамтиды. Бұл қазақ
тарихында өте бір маңызды ... ... ... ... ... ... ... жазушылық
қызметінің, халыққа көсемдік, қамқорлық еткен және
дұшпандармен белсене ... ... ... мен отанның болашақ тағдыры үшін көп толғанған
ойшылдық қызметінің әбден өріс алып, кемеліне келген ... жолы – ... ... ... жолы – Абай ... Осы бір тамаша
бірлікті тарихи шындыққа бай және асқан көркемдік шеберлікпен
көрсету, сөз жоқ Мұхтар Әуезовтың ұлы творчестволық ... ... ... ... ... ... ... педагогі,
қоғам қайраткері Мұхтар Әуезов аса құнды еңбектері үшін
халық құрметіне бөленіп творчестволық сатысының ең жоғары
сатысына шыққан еді. Ол ... ... ... ... ... ... еңбектенудің
жолы. Соңымен бірге Отанға, халыққа адал қызмет етудің
азаматтық, адамгершілік жүгін арқалаған ауыр да ... ... ... ... дарынды талантының үлкен жүрегінің
ерлік қуатын аңғартады.
Ұлы жазушы, ғалым, ... ... ... ... ... төл ... ғана емес, бүкіл адамзат
мәдениетінің де жетістігі. Оның шығармашылық қарымы
ауқымды да бай. Романшы, драматург, ғалым, сценаршы, аудармашы
– бұл ұлы қаламгер дарынының ... емес ... Оның ... ... мен асқан шеберлікпен жазылған шағын
әңгімелері, повестері ХХ ғасырдағы ... ... ... ... ... ... Әуезов. І том. Алматы «Жазушы», 1991.
Мұхтар мұрасы. Ғылыми ... мен ... ... ... ... 2005, 19 ақпан.
Егемен Қазақстан, 2005, 12 қаңтар.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Авторлық стиль және мұхтар әуезовтың көркем аудармалары41 бет
Іздер. Мұхтар Әуезов28 бет
Абай Құнанбаев, Шәкәрім Құдайбердиев және Мұхтар Әуезовтің педагогикалық идеялары7 бет
Мұхтар Әуезов10 бет
Мұхтар Әуезов - Әлемге әйгілі тұлға3 бет
Мұхтар Әуезов атындағы педагогикалық колледж-нің негізгі құралдар есебі27 бет
Мұхтар Әуезов және Абай жолы21 бет
Мұхтар Әуезов көрнекті совет жазушысы8 бет
Мұхтар Әуезов туындылары10 бет
Мұхтар әуезов шығармаларындағы қорғансыздар бейнесі47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь