Мал сою әдістері

I. Кіріспе. Қазақстандағы жалпы мал шаруашылығы
II. Негізгі бөлім
2.1 Мал союдың технологиясы
2.2 Мал союдың әдістері
2.3 Мал сою пунктері
III. Қорытынды бөлім
Мал сою - малды жансыздаңдырып етін алу. Мал сою кәсіби жұмыс, оған сәйкес білім мен тәжірибе керек. Әр түрлі түлік малын союдың өзіңдік ерекшеліктері бар. Көпшілігіне ортақ мал союдың тәртібі келесідей - малды жығып, аяқтарын бірге байлап, бауыздау, басы мен сирақтарын ажырату, терісін сыпыру, өкпе-бауыр, ішек қарындарын шығару, ұшасын алу, ұшаны мүшелеу (бөлу).
Мал сою әдісі. Той өткізетін, соғым соятын жанұя ең алдымен сойылатын малды алдын ала іріктеп алады. Өсімтал, сүтті, жүнді, жорға жүйрік сияқты асыл тұқымды малдардың пышаққа ілінбеуін қадағалайды, төлдерге ен салу, еркектерін тарттыру, жылқаға таңба салу кезінде мал иесі әр малдың өнімді-өнімсіздігін, аман-жамандығын байқап, қартайған, қыстан шыға алмайды-ау дегенін, т.с.с. сойып алады. Малды семіртіп сояды.
1. С. Ж. Баубеков, А. У. Тайчибеков «Ет өнімдерін өндіру технологиясы» Оқулық « Эверо» Алматы 2014
2. А. Нұржанова «Сүт және сүт өнімдерін өңдеу технологиясы» Оқу құралы «Фоллиат» баспасы, Астана 2010
3. Т. М. Жамансарин «Ет және сүт өндірісі орындарындағы сан – гигиеналық шаралары» Оқулық. Алматы 2014
4. Л. М. Сарлыбаева «Азық түлік өнімдерінің жалпы технологиясы» Алматы 2014
5. «Мал азығының қоректілігін бағалау және мал азықтандыру» Ә.Ә. Егеубаев, Қ. А. Ахметов
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті
БАӨЖ
Тақырыбы: Мал сою әдістері
Орындаған: ... ... ... А. ... ТЖ - 305
Семей қаласы 2015 жыл
Жоспар:
I. Кіріспе. Қазақстандағы жалпы мал шаруашылығы
II. ... ... Мал ... ... Мал ... әдістері
2.3 Мал сою пунктері
III. Қорытынды бөлім
Мал сою - малды жансыздаңдырып етін алу. Мал сою ... ... оған ... ... мен тәжірибе керек. Әр түрлі түлік малын союдың өзіңдік ерекшеліктері бар. Көпшілігіне ортақ мал союдың тәртібі келесідей - малды ... ... ... байлап, бауыздау, басы мен сирақтарын ажырату, терісін сыпыру, өкпе-бауыр, ішек қарындарын ... ... алу, ... ... ... сою әдісі. Той өткізетін, соғым соятын жанұя ең ... ... ... ... ала іріктеп алады. Өсімтал, сүтті, жүнді, жорға ... ... асыл ... малдардың пышаққа ілінбеуін қадағалайды, төлдерге ен салу, еркектерін тарттыру, жылқаға таңба салу ... мал иесі әр ... ... ... ... ... қыстан шыға алмайды-ау дегенін, т.с.с. сойып алады. Малды семіртіп сояды.
Мал сою технологиясы
Малды союға дайындау. Малды сою алдында дем ... ... ... мал ... ... Ірі қара және ұсақ қара ... 24 сағатқа дейін, ал жылқыны және шошқаны 12 сағатқа ... ... Осы ... ... ... азықтандырмайды, алайда сусыз болмауы керек, соңғы рет союға 2 ... ... ... суарады. Мұндағы мақсат-ішек-қарынын ластан тазарту, өйткені сою ... етті ... ... ... зат ... ... ... болған әртүрлі керексіз алмасу заттарын сыртқа шығару. Мұның барлығы еттің жақсы пісіп жетілуіне пайдалы қасиетін тигізеді.
Егерде сойыс малы ... бойы су ... ... ылғалдығын жоғалту барасында олар 3-4 пайызға дейін тірі салмағын төмендетеді және онымен қатар, сойғанда терісі нашар сыпырылады (осы ... ... ... ... ... ... сояр алдында, бір шелектей соғымға су ішкізеді). Малды сою алдындағы ұстау уақыты, оларды ... ... ... ... әкелінгеніне байланысты болады. Егерде малдар ұзақ уақытқа дейін азықтандырылмаса және суарылмаса (жүріп келген жолда) оларды сою алдындағы ұстауға ... ... мал 100 ... ... ... ... оларды 15 сағатқа, ал жылқыларды 5 сағатқа қояды. Әкелінген мал ластанған болса, оларды жуады.
Малды сояр алдында ұруға болмайды. Үйткені қоздыру, ... және ... ... ... бұлшық етіне қан келуін жылдамдатып, тамырларда қан бөгелуі мүмкін. Осы себептен сою уақытында толық қансырату нашар болып, еттің түсі қаралау және ... ... ... етте ... тез өсіп ... ет нашар сақталатын болады. Осы себептерден малды айдағанда жұмсақ қамшы, не болмаса электрайдағыш (25В) ... ... ... ... ... ... цехында өткізеді. Алғаш өңдеу түсінігіне мынадай операциялар кіреді: ... ... ... және күйдіру (қылшығын) ішкі мүшелерін шығару, ұшаны екі бөліп кесу, еттің сапасын бағалау және ұшаны өлшеу.
Есеңгірету- бұл үшін электр есеңгігіретуді ... Мал 5-7 ... ... электронаркоз алады. Біздің Ақмола ет комбинатында осы тәсіл қолданылады.
12 ... - ... ... ірі қара ... 4,2% ... 3,5% және ... 3,2% тірі салмағынан қан алынса, онда қансырату жақсы деп есептелінеді. Бұл мөлшер шамамен денедегі барлық ... 50-60% ... ... ... ... ... бұлшық етте көп қан қалады. Сол себептен ет ... ... ... ... ... ... еттің тауарлық құны төмен, нашар сақталып, тез бүлінеді. Малды асып сою ... ... өте ... ... және ет, тағы ... ... малдәрігерлік тазалық жағынан да жақсарады. Қансырату деңгейіне көптеген факторлар әсерін тигізеді, олардың ішінде ең маңыздысы: малдың сояр ... ... яғни ... ... ... және т.б. Тамақтыққа және дәрі жасауға қолданылатын қанды, малдан әдейі жасалған ... ... Оны ... ... ... ... оң құлақшаға (правое предсердие) енгізеді. Пышақтың соң жағына ... ... ... осы ... арқылы 2-3 нөмірленген малдан қан әдейі ыдысқа жиналады. Ұшаны және мүшені малдәрігерлік қараудан өткізіп, қан сау ... ... ... кейін, оны үлкен ыдысқа құяды да, одан арғарай өңдеуге жібереді.
13 сурет - Қансырату
Тері түсіру. Қансыратудан кейін, ірі қара ... ... ... ... ... ең ... терісін басынан түсіріп, аяқтарын кесіп алады (забеловка туш). Ұшаның басқа мүшелерінде қалған теріні механикалық тәсілмен сыпырып түсіреді. ... тері ... ... ... тері ... салыстырғанда ірі қара малдікі 20-25%, қойдікі 40%, шошқанікі 35-40% дай болады. Тері түсіру операциясын өте тыңғылықты және байқап жүргізеді, өйткені ... ... ... түрі ... ... ... ... солай түсірсе, біріншіден ұшаның етін-майын кескілеп құнын кетірсе, екіншіден терінің өзі тесік-тесік болып, оның терілік шикізаттық құны ... ... ... ... Шошқаның ұшасын терісін түсірмей және терісін түсіріп өңдейді. Бірінші тәсіл бойынша қансыратудан соң, шошқаның ұшасын конвейрден ыстық су (62-65 0С) ... ... де, онда 3-5 ... ... ... ... ... доңыз қылшықты (щетина) және терінің сыртқы қабығын (эпидермис) бөліп түсіру.
Бұдан кейін, доңыз қылшықтан түгелдей тазалау үшін тарақша ... ... ... ... ... ... ... Әрі қарай ұша күйдіретін пешке түседі, онда100 градус ыстықта 15-20 минуттай үйтеді. Үйтіліп ... ... ... және ... ... ... ... алып, етінен трихинеллезға зерттеу үшін сынама алады. Терісімен алынған ұша бекон етін дайындауға, ия болмаса жалпы ет дайындауға пайдаланылады.
Ішкі ... алу. Ішкі ... ... ... 45 минуттан соң алу керек. Үйткені малдың ішек-қарнында өте көп микробтар болады, олар ... ... ... тез ... да, ... ... және улы ... пайда болуына әкеп соқтырады. Егерде, ішек-қарын қансыратудан соң 2 ... ... ... ... ... ереже бойынша, ұшаны бактериялогиялық зерттеуден өткізіп, тамаққа пайдаланғанда адамды ауыртатын микрофлора жоқпа екенін біледі.
14 сурет - Ішкі мүшелерді ... ... ... ... ... ... отырып екіге бөледі. Бұл үшін механикалық ара қолданылады. Шошқаның ұшасын екіге бөле келіп, мойынның қасына келгенде тұтастай қалдырады. Жылқының және ... ірі ... ... ... және төртке бөледі. Ұсақ қара малдың, бұзаудың, торайдың және құлынның ұшасын жартыламайды.
Ұшаны тазалау. Бұл жұмыспен малды сойып өңдеу ... ... ... тазалағанда, оның тауарлық түрі жарасады, малдәрігерлік тазалығы жоғарлап, ет жақсы сақталатын болады. Ірі қара ... ... ... екі түрлі болады: құрғақ және ылғалды. Көп жағдайда құрғақ тазалаумен ғана тоқтайды. Ұшаның кір болған, қан ұялаған, ұрғаннан жара қалған, ... ... көк және ... ... майдың қалған қалдықтарын алып тастайды. Бүйрек және бүйрек майын алып, жұлынын суырып алады және құйрығын кеседі. ... ұша кір ... жылы ... (30-40 ... жуады. Ұшаны тазалап болғаннан соң, тауарлық бағалаудан және малдәрігерлік-тазалық сараптамадан ... оны ... ... - оны тамақтыққа жарамдылығын және қоңдылығының категориясын көрсетеді. Барлық малдың (үй қояны және құстан басқаларынан) ұшасын таңбалау үшін үш түрлі ... ... ... ... және ... ал шошқаның еті үшін сопақ және ромбы түрлі (40х40 мм, бұрышы 60 және 1200). Таңбада республиканың атауы, мекеменің ... ... ... ... үшін ... ... сөз жазылады. әрпі таңбасы тұрса- жас ірі қара ... және ... еті ... ... әрпі ... бұқа және ... еті болады. әріп- ешкінің еті. ЖС- стандартсыз ет.
Дөңгелек таңба- бірінші категориялы барлық ... еті және ... ... сүт ... ... еті. ... таңба-екінші категориялы ет. Сопақша таңба-шошқаның майлы еті. Үшбұрышты таңба - барлық түрлі малдың (шошқадан басқа) арық еті. Жылқының, ... ... ... ... оң жағынан қосымша штамп қояды (аумағы 25х50мм), онда еттің түрі көрсетіледі. ... ... етке ... сөзі бар ... ... ... оны ... төрт аяғын мықтап байлап, бауыздайды, терісін сыпырып, бас-сирағын алғаннан кейін, төс етін бөлек сылып алады (жас ... ... ... пісіру, бөліп жеу, үлкендерге ауыз тигізу салты бар). Іші жарылған соң ... ... ... ... ... ... шығарылады да, тазаланады. Шек-қарынды тазалау да өнер, оған жас ... ... ... ... бірнеше қайтара жуып, түктерін пышақпен қырады. Малдың тоқ шегі ( жылқыда - қарны) өте ... ... Тоқ шек -- өте ... ... Қартасы сыйлы қонаққа пісіріп, беріледі. Сақа қойлардың ащы шегі 30-40 м болады, сондықтан ... ... оны ... ... ... адам ... қажетті бағалы витаминдер өте көп. Шек-қарын мен бауырды қосып, бірге ... өте ... ... ас ... ...
Әдетте шек-қарын алынғаннан кейін, кеңірдегі суырылып, өкпе-бауыры, жүрегі тұтас шығарылады; жүректің ішіндегі қаны ағызылып, ұқыптылықпен жуылады. Содан кейін екі ... ... екі ... түйіскен жері, яғни шаты ажыратылып, тік шек пен қуық алынуы керек. Содан кейін сүбе - ... ... ... арқа, бел омыртқалары бұзылады. Қойдың құйрығы бөлек алынады, не болмаса ... ... мен ... басы ... ... ... ... күйесі ыстық сумен жуылады, басынан жағы ажыратылады. Бас әдетте сыйлы қонаққа асылады. Қазақтың ... ... ... бірі болып ми палау есептелінеді, дастарқан басындағыларға бұл ... ауыз ... Ми ... бауыр еті, құйрық ұсақталып туралып, оларға қойдың миы, сорпа ... да, қой, ешкі ... ... Түйені сойғанда, терісін арқасынан бастап, іреп сояды, мойынын, ұзын болғандықтан, екі жерден бауыздайды. Мойын терісі бөлек алынып, торсық немесе қамыт ... ... ... өркеші, сосын қолдары алынады, қалған жағы сиырдікіндей бұзылады. ... ... ... әдетте елімен өлшейді (бір, екі, табан, сере елі - деп). Мал сойғанда ... ... ғана бұзу ... ... ... ... мен ... әддетте союшы алып тастайды.
Малдың етінің түрлі мүшелерінің қазақша аталынатын аттары бар: бас, жақ мойын, бұғана (2 жақта үш талдан 6 тал), қара ... (6 тал), сүбе ... ... алты ... қазы (20 ... қабырғасыз да семіз жылқыда), төс (қыз-келіншек, күйеулер үшін), төстік ... төс ... ... ... ... ... асықты, тоқбас жіліктер, жанбас, жая (жылқынікі - сауыр еті), белдеме, мойын, ұзын ... ... (қыз ... ... ... көк ... ... (балалар сыбағасы), қарта (тоқ шек), ащы шек, қарын өкпе, сирақ. ... ... ... тұтастай қопарылып алынған соң жылқы еті одан әрі былай бұзылады: әуелі мойын мен азат ... ... ұзын ... мен ... омыртқа, содан кейін бел омыртқа бөлінеді. Етті осылай бұзар алдында әр ... еті ... ... ... ... де, ... ... байланысқан буынынан пышақтың ұшын сұғып, қырыш деп аталатын сіңір тәріздес етін кесіп, кіндік темірдің ұшын омыртқаның жұлын қуысына сұғып, бір-бірлеп ... ... де ... ... етін екі ... тең етіп ... Жылқы санын бұзу да қойдың санын бұзғандай: әуелі құйымшақ омыртқаның ... ... ... ... алады. Сосын шат етті осып, жамбастың шатқаяқ ... ... ... ... шат ... соң ... ... бірге алып тасталынады. Мұнан кейін сан жіліктердің құйымшақ еті бөлек кесіп алынады, оны жая деп ... Бұл ... ... ең ... ... Сан ... қоң еті тұтас кесіп алынып, әуелі асық жілік, сосын ортан жілік пен ... ... ... ... ... үшке ... ... Жылқының басындағы терісін бітеу күйінде сойып алады. Бұрын оны тұзқап ретінде пайдаланып, ... ... ... бір бас тұз, екі бас тұз деп ... ... ... ... осыдан шыққан дейді этнографтар. Бас терісі сыпырылған соң екі жағы ... тілі ... ... ... ... ... ... қойып әуелгі тұмсық жағын шауып алып, қалған басты ортасынан балтамен қақ бөледі. ... ... сырт ... ЖШС қолдауымен заман талабына сай жабдықталған мал сою ... ... Бір ... ... ... ... жаңа ... жабдықталған мал сою пункті төрт түлік арасында кездесетін ... ... ... тұтынушыға сапалы қызмет көрсетуге, малды таза союға, ... ... және оған ... ... өте ... Мал сойғаны үшін төлем сойылған малдың әрбір кг етіне 15 теңгеден төлеу арқылы есептеледі. Ал анықтама беру ... - 256 ... ... қатар, кей жағдайларда малын сойғызып, оны қалаға өткізуге жағдайы болмаған адамдарға да осы жерде базар ... ... да ... бар. Аталмыш пунктті ашып отырған ЖШС-нің бас ... ... ... ет ... ... ... ет тартатын цех ашу да жоспарда бар екенін атап өтті. Он адамды ... ... ... ... мүмкіндігі мол.Ыстық, суық суы дайын, мал кіргізетін темір шарбақтан бастап, сояр алдында әлсіздендіретін ... ... ара, ... ... өзге де ... орындар, мал тасымалдайтын жүк көлігі де бар.
Аудан бойынша ауыл шаруашылық малдарын соятын 13 мал сою ... және 5 мал сою ... ... ... Осы мал сою ... жыл басынан 931 ірі қара мал, 937 шошқа, 994 қой, 12 бас ... ... ... округінде орналасқан мал сою алаңы ауыл орталығынан 20 шақырым қашықтықта орналасқандықтан малдарды алаңда сою ... жоқ. ... ... ... апаруға көп қиындықтар туғызады. Ауданда қазіргі таңда 11 мал қорымы бар оның 6-типтік және ... ... ... ... ... 2010 жылдың жергілікті қаражаттан Жетіген, Қараой және Күрті ауылдық округінде салынып іске қосылған. Сонымен қатар Қараой, Ащыбұлақ және Междуреченск ... ... ... ... ... ... мал ... салынуы жоспарлануда. Сонымен қатар Қараой және Күрті округтерінде мал қорымын салу үшін жобалық сметалық құжаттар дайындалды. Қаңғыбас иттер мен ... ... үшін ... бюджеттен 660 000 теңге бөлінді, осы бөлінген қаржыдан 1997 иессіз иттер ... ... ... ... әкімшілік күштерімен 529 иессіз иттер мен мысықтар ауланды. Адамдардың ... ... ... алу жиіліп кеткен себептен бюджеттен тағы қосымша 5 млн теңге қаңғыбас иттер мен ... ... ... бөлінді. 2011 жылы Республикалық қаражаттан 41700 сырға және жергілікті қаражаттан 19184 сырға бөлініп, 55817 бас ІҚМ ... ... ... ... ... ... 20267 бас ІҚМ есептен (өз қажеттілігіне жаратылған, сойылған, сатылған, өлген т.б. себептермен) шығарылды. Қазіргі ... 35550 бас ІҚМ ... ... есебінде тұр. 2012 жылдың басынан 3677 бас ІҚМ сырғаланып 3031 бас ... ... Ауыл ... малдарын бірдейлендіру үшін жоспар бекітілген.
Қорытынды
Қой сойғанда, оны жығып, төрт аяғын мықтап байлап, бауыздайды, терісін сыпырып, бас-сирағын алғаннан кейін, төс етін ... ... ... (жас ... ... үйтіп пісіру, бөліп жеу, үлкендерге ауыз тигізу салты бар). Іші жарылған соң ... ... ... бөлек, шек-қарыны бөлек шығарылады да, тазаланады. Шек-қарынды тазалау да ... оған жас ... ... ... ... ... қайтара жуып, түктерін пышақпен қырады. Малдың тоқ шегі ( жылқыда - ... өте ... ... Тоқ шек -- өте бағалы ... ... ... ... пісіріп, беріледі. Сақа қойлардың ащы шегі 30-40 м болады, сондықтан еріншек ... оны ... ... ... адам ... ... ... витаминдер өте көп. Шек-қарын мен бауырды қосып, бірге қуырғанда, өте дәмді таптырмайтын ас алуға болады.
Әдетте шек-қарын алынғаннан ... ... ... ... ... ... ... жүректің ішіндегі қаны ағызылып, ұқыптылықпен жуылады. Содан кейін екі бүйрегі алынып, екі жанбастың түйіскен жері, яғни шаты ... тік шек пен қуық ... ... ... ... сүбе - қабырға сөгіледі, мойын, арқа, бел омыртқалары ... ... ... ... алынады, не болмаса жанбастарға жіберіледі.
Қой мен ешкінің басы жағымен тұтас күйінде үйтіліп, күйесі ... ... ... басынан жағы ажыратылады. Бас әдетте сыйлы қонаққа асылады. Қазақтың дастарқанының дәмді тағамдарының бірі болып ми палау есептелінеді, дастарқан басындағыларға бұл ... ауыз ... Ми ... бауыр еті, құйрық ұсақталып туралып, оларға қойдың миы, ... ... да, қой, ешкі ... ... ... сойғанда, терісін арқасынан бастап, іреп сояды, мойынын, ұзын болғандықтан, екі жерден бауыздайды. Мойын терісі бөлек ... ... ... қамыт тігеді. Түйенің алдымен өркеші, сосын қолдары алынады, қалған жағы сиырдікіндей бұзылады. ... ... ... ... ... ... (бір, екі, ... сере елі - деп). Мал сойғанда мүшелеп пышақпен ғана бұзу керек. Адамға зиянды бездер мен тамырларды ... ... алып ... ... ... С. Ж. Баубеков, А. У. Тайчибеков Оқулық > Алматы 2014
* А. ... Оқу ... ... ... 2010
* Т. М. Жамансарин Оқулық. Алматы 2014
* Л. М. Сарлыбаева Алматы 2014
* Ә.Ә. Егеубаев, Қ. А. ...
* ... ...

Пән: Ет, сүт, шарап өнімдері
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ірі кара малын сою және терісін сыпыру, былғары және тондық-мех шикізатын дайындау5 бет
Ет және ет өнімдері. Сойылған мал еттері. Құсты сою13 бет
Мал сою әдістері жайлы4 бет
Мал сою әдістері жайлы мәлімет13 бет
Малды сою әдістері11 бет
Сазқұндызды сою технологиясы10 бет
Сауу қоңдырғыларының дезинфекциясы. Сою пунктіндегі дезинфекция7 бет
"Ауылшаруашылығы құстарының гигиенасы"5 бет
Ірі қара бруцеллезі25 бет
Бірқатар кремний органикалық гидрофобизаторлар жөнінде анықтамалық деректер8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь