Мектеп жасына дейінгі балалардың іс –әрекеті, психологиялық ерекшеліктері және зерттеу әдістері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І БӨЛІМ.
1.1.Мектеп жасына дейінгі балалардың іс .әрекеті, психологиялық ерекшеліктері және зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.3. Мектеп жасына дейінгі баланың іс.әрекетінің психологиялық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3.Баланың іс — әрекетінің психикалық дамуының биологиялық және әлеуметтік факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМШАЛАР
Курстық жұмыстың өзектілігі. Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев жыл сайынғы Жолдауында Қазақстанның білім саласына ерекше назар аударып келеді. Болашақ ұрпақ үшін заманауи әдістер мен технологияларды енгізу, білімге қолжетімділікті кеңейту, білім сапасын арттыру. Бұдан бөлек, Президент балабақшалардың жетіспеушілігіне де тоқталып, осы бағытта мектепке дейінгі мекемелердегі мәселелерді алдағы үш жылда шешуді жүктеді. «Білімді ұрпақ – жарқын болашақтың кепілі болашақтың тірегі жастардың білім саласында толыққанды білім алуына жағдай жасалып отыр», - деп қорытты өз сөзін Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев. [1]
1. Аймауытов Ж. Психология.- Алматы, 1995.
2. Алдамұратов Ә. Қызықты психология.- Алматы, “Қазақ университеті”, 1992.
3. Алдамұратов Ә. Жалпы психология.- Алматы, “Білім” 1996.
4. Әбдірахманов А.,Жарықбаев Қ. Психологиялық орысша- қазақша сөздік.- Алматы, “Мектеп”, 1976.
5. Елеусізова С. Қарым- қатынас психологиясы.- Алматы, 1995.
6. Жарықбаев Қ., Озғанбаев О. Жантануға кіріспе.- Алматы, 2000.
7. Жарықбаев Қ. Жүсіпбек Аймауытұлының психологиялық көзқарастары.- Алматы, 2000.
8. Жарықбаев Қ.Қазақ психологиясының тарихы.- Алматы, 1996.
9. Мұқанов М. Ақыл- ой өрісі.- Алматы, 1980.
10. Тәжібаев Т. Жалпы психология.- 2000.
11. Ақжанова, А.Т.
Қазіргі психология тарихының дамуы, жағдайы, беталысы [Мәтін] / А.Т. Ақжанова.- Алматы: НҰР-ПРЕСС, 2011.- 126б.
12. Арнайы педагогика және психология негіздері [Мәтін]: Типтік оқу бағдарламасы. Жоғарғы кәсіптік білім. 5В012300 - "Әлеуметтік педагогика және өзін-өзі тану" мамандығы үшін = Основы специальной педагогики и психологии.- Алматы, 2010.- 10б. .
13. Атыманова, К.Ж.
Мектепке дейінгі ересек жастағы балалардың коммуникативтік біліктерін қалыптастырудың педагогикалық шарттары [Мәтін]: П.ғ.к.... автореф.- Жалпы педагогика, педагогика және білім тарихы, этнопедагогика: 13.00.01 / Каргаш Жолжаксиновна Атыманова; Ғыл.жет. П.ғ.д. Игібаева А.Қ.- Алматы, 2010.- 26б.
14. Ауренова, М.Д.
Балалар үйінде тәрбиеленуші жеткіншектердің қарым-қатынасындағы ерекшеліктер [Мәтін]: П.ғ.к.... автореф. педагогикалық психология: 19.00.07 / Мадина Даулеткановна Ауренова; Ғыл.жет. Х.Т.Шерьязданова.- Алматы, 2010.- 20б.
15. Возрастная и педагогическая психология // Под.ред. А.В. Петровского. М., 1986
16.Возрастная и педагогическая психология // Под.ред. М.В. Гамезо, М.В. Матюхиной, Т.С. Михальник. М. 1984
17.Возрастная психология // Под.ред. Л.Ф. Обуховой. М., 1996
18.Детская психология // Под.ред. Л.Л. Коломинского, Е.Н. Панько, Минск, 1988
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ...................................................................................................................3
І БӨЛІМ.
1.1.Мектеп жасына дейінгі балалардың іс - әрекеті, психологиялық ерекшеліктері және зерттеу әдістері......................................................................
1.3. ... ... ... ... ... психологиялық ерекшеліктері.............................................................................................................
1.3.Баланың іс -- әрекетінің психикалық дамуының биологиялық және әлеуметтік факторлары...........................................................................................
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев жыл сайынғы ... ... ... ... ... ... ... келеді. Болашақ ұрпақ үшін заманауи әдістер мен технологияларды енгізу, білімге қолжетімділікті кеңейту, білім ... ... ... ... ... ... ... де тоқталып, осы бағытта мектепке дейінгі мекемелердегі мәселелерді алдағы үш жылда шешуді жүктеді. , - деп ... өз ... ... ... Назарбаев. [1]
Зерттеу жұмысының мақсаты. Мектеп жасына деінгі балалардың психологиялық ерекшеліктерін ескеру арқылы олармен жұмыс ... ... ... ... міндеттері:
- Ойынның балаларға тиімділігін зерттеу арқылы көз жеткізу;
- Ойынның білім беруде маңызын анықтау;
- Бала дамуын ескеріп білім беруді ойластыру.
Әлем бала ... ... ... Бала ең ... оны ... ... не ... тұрғанын ұғынады. Біртіндеп өмірден алған тәжірибесі көбейеді. Мектеп жасына дейінгі балалар өзінің айналасындағы қоршаған ортамен танысуға өте ... Бұл ... ... ... ... әкеліп соғады. Яғни, балаға әлем аздап ғана сырын ашса, онда баланың білуге деген құштарлығы арта ... Ойын - ... ... ... ... оқу және үшінші оқу. Бала өмірінде ойынның мән - мағынасы ерекше. Қазақ халқының ұлы ойшылы Абай Құнанбаев: , - деп ... ... ... ойын ... орын алады.
Мектеп жасына дейінгі балалардың зейіні тұрақсыз болады. Оларды біркелкі жұмыс тез жалықтырады. Сондықтан олардың ... ... ... ... ... үшін ойын ... ... қажет. Өйткені ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінде алған білімді ойынмен тиянақтау білімнің беріктігіне ... ... ... ... баланың жеке басының қасиеттері қалыптасады. Баланың қуанышы мен реніші ойында айқын ... Ойын ... ... психологиялық ерекшелігі мынада: олар ойланады, эмоциялық әсері ұшқындалады, белсенділігі артады, ерік қасиеті, қиял елестері дамиды, мұның бәрі ... ... ... мен ... ... ... жасына дейінгі балалар көргендерін, байқағандарын, айналасынан естігендерін ойын кезінде қолданатын байқауға болады. Ойын айналадағы ... ... Ойын ... балалар дүниені тани бастайды, өзінің күш жігерін жұмсап, сезімін білдіруге мүмкіндік алады, адамдармен ... ... ... да ... ұлы ... ... ойын арқылы оқыту керек деген ойға келді. Балаға ұсынылған кез ... ... ... ойын ... ... бала ... ... болады. Бала өмірінде ойынныңмаңызықандай болса еңбектің де маңызы зор: . ... адам ... ... ... күннен бастап еңбекпен тығыз байланыста болады. Себебі, шыр етіп өмір есігін ашқан сәттен бастап ана сүтін ... өзі ... ... ... ... энергия яғни күшіміз, осы күшті пайдаланудың өзі ... ... ... ету ... ... ... ... Күнделікті ішіп-жейтін тамағының киетін киімінің өзі еңбекпен келеді.
Мысалы: - дегендей жерге дән сеуіп, оны күтіп баптап өсіреді. Базарға апарып ... ... ... киім ... Бала ... ... ... отырылуы тиіс балабақшада тәрбиеші, үйде ата-ана осы жағдайды ескеруі керек.
Білім беру жүйесінің алғашқы баспалдағы мектепке дейінгі тәрбие ұйымы болғандықтан тәрбиешілерге ... ... ... жеке ... ... ... ... Білім баланың болашағының кепілі. Қазіргі заманқарқынды даму үстінде. Бала ... ... ... жасына дейінгі балалардың іс - әрекеті, психологиялық ерекшеліктері және зерттеу әдістері.
Білім беру жүйесінің алғашқы баспалдағы ... ... ... ... ... ... мәдениетті, білімді, белсенді жеке тұлға тәрбиелеу міндеті жүктеледі. ... ... ... ... ... ... мәселелерін шешуде тәрбиелеу мен білім берудің жаңаша ... ... ... үнемі жаңалыққа жол ашу бағыттары қарастырылуда. Сондықтан да ... ... ... жатқан тарихи - әлеуметтік өзгерістер, ғылымдағы жаңалықтар бүгінгі ұрпақ ... оның ... ... ... ... сәбилердің дамуына, тәрбиелеуіне жаңаша көзқараспен қарауды қажет етеді. Демек, біздің қоғамда, бүгінгі таңда жас ... ... ... ұйымдастыру үшін балабақшаның орны ерекше. Міне, осындай жеке тұлғаны қалыптастыруда мақсатқа ... сара ... бірі ... ... ... жұмысын ұйымдастырып жүргізу. Ол кейінгі жылдары педагогика ғылымында жиі пайдалана бастаған жаңа ұйымдардың бірі- инновациямен байланысты.
деп ҚР ... ... ... [2] ... ... ... ... мектепке дейінгі білім беру жүйесіне де елеулі жаңалықтар әкелді.
Мектепке дейінгілердің өз-өзіне қызмет ету дағдыларын меңгеруі - өнегелі, жігерлі, ... және ... ... ... тәрбиелеудің тиімді жолы. Бала іс-әрекетінің негізгі үш түрі ойын,еңбек және оқу екендігі белгілі. Әрбіреіне ... ... Ойын ... ... бұл ой ... ... мен ... қызықтырды. Грузин педагогы Ш.А.Амонашвили ойын арқылы балаларға өте қиын әлемдік танымды ... ... ... өз ... ойын ... өзін ... бірдей қоя отырып, олардың көңіліне, ойына, санасына пайдалы ұғымды беріп, өз ... ... ... ... жеңе білуге үйретті - баланың көздерінде білімге деген құштарлықты байқады. Ойын арқылы оқытудың арқасында дидактикалық ойын пайда болды. Берілген ... ... ... ... ... ... логикалық ойлауын, математикалық қабілеттерін дамытады. Бұл ойындарды тәрбиешінің шығармашылықпен түрлендіре отырып, балалардың психофизиологиялық ерекшеліктерін ескеріп, жаңа тақырыпты өткенде, ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттің мазмұнына сай пайдалануға болады. Сондықтан, бұндай ойындар ойнау балалардың ойлау, ... ... ... және заттардың түрін, түсін, көлемін ажырата білуін дамыта түсу үшін өте қажет. Дидактикалық ойындарда міндетті түрде екі бала ... ... ... ... ... Ойын ... ... үшін дидактикалық ойындар құрылған. Балаларға тапсырмалар ойын түрінде беріледі, бұл дидактикалық ойындардың негізгі ерекшеліктері. Балалар ойнау арқылы белгілі бір ... ... ... және ойын ... ... Әр ... ... танымдылық және тәрбиелік мазмұны болады. Ойындардың тиімділігі көп жағдайда тәрбиешінің көңіл - күйіне де ... ... Әр ... өткізген кезде тәрбиешіге шығармашылық қажет.
Мектеп жасына дейінгі балалар мекемелерінде балалармен өткізілетін ойындарда балалардың зейінін, есте сақтауын, байқағыштығын, көзбен ... ... ... ... ... ... мен ... заттарды түсі, өлшемі, пішіні бойынша топтастыруға, салыстыруға, ажыратуға, кеңістік пен уақытты бағдарлауға үйрету. Балалардың ... ... ... есте ... қабілеттерін, зейінін, қолдың ұсақ моторикасын дамытуға арналған.
Ойын өмірде өте ерте жастан ... ... ... ... ... жалғасады. Ал оқыту процесінде жаңа технологияның маңызды бөлігі болып табылады. Адамның ойын әрекетерінің формалары мен әдістері және мазмұны қарапайым ... мен ... ... бірте-бірте фантастикалық шындық деңгейіндегі видеокомпьютерлік ойынға дейін ауысады. Іс-әрекеттің айрықша түрлерінің бірі ойын болып табылады. Ойын оқу әрекетіне тән ... ... ие ... ... Мұны ... ... ... мен дағдыларын қалыптастыруға бағыттауына мақсатталуы айқын көрсетеді. Сонымен қатар ойын балаларға қозғау салуға, оларға түрткі болуға да бағытталған. Ол ... ... ... қасиеттерге ие: балалар үшін оның оңайлығы мен игерімділігі, демократиялылығы (), игерілуі тиіс шынайы ақиқаттың барынша әр алуан қырларын модельдеуге мүмкіндік ... ... ... ... ең ... - ... үшін ойынның тартымдылығы Орыс ғалымы, дәрігер, педагог К.А.Покровский -деген.Олар ойын ойнау барысында өздерін еркін сезінеді. ... ... ... ... ... ... ... қою, ерік арқылы) байқалады.
* Балалардың еңбегі туралы айтатын болсақ, ... ... ... ... көріне бермейтін, өзіміз мән бермейтін қарапайым еңбек түрлері өте көп. Мысалы: 2 - 3 ... ... ... ... ... ... ... жинауының өзі олар үшін үлкен еңбек. Баланың өз-өзіне қызмет қыла білуінің өзі еңбекке жатады.
Еңбекке баулу арқылы баланың есте сақтау, көру, ... ... арта ... ... ... ... бас ... көйлегін киетін кезде оны қай жерге киетінін, ... ... есте ... ... ... ... әр жасаған еңбегін, қылығын мақтап отыру қажет. Мысалы: Ой, ... ... өте ... ... ... ... ... еңбек етуге деген қызығушылығын оятады.
Баланы ойын арқылы да еңбекке ... ... ... ... аса мән беру ... педагог, А. С. Макаренко айтқандай бала ойын кезінде қандай болса, кейін есейгенде жұмыс орнында да сондай ... ... бала ... ... кезде баланы қадағалап, ойынына мән беру керек. Егер дұрыс емес ... көз ... ... ... бағыттау керек. Бала ойын ойнағанда үлкендерден немесе теледидардан көргендерін қайталайды. Өйткені ойын кезіндегі іс-әрекеті қимыл қозғалысы бәрі өз ... ... ... ... ... ... ойыны арқылы отбасындағы беріп жатқан тәрбиенің қандай екенін аңғаруға болады және қандай мамандық иесі ... ... ... ... ... ... артық сөз, артық қимыл жасаудың қажеті жоқ. ... ... ... жағынан көрінуі қажет. Сондай-ақ баланы еңбекке баулу арқылы адамгершілікке, мейірімділікке тәрбиелеу болып есептеледі. Мысалы: Жерде жатқан нанды алып қоюы, киімін ... киюі бәрі ... ... ... сыйлағаны болып есептеледі.
Балабақшадағы балалардың еңбегі.
Балалардың еңбекке деген дұрыс көзқарасын қалыптастыру, өз-өздеріне қызмет етуге үйрету, бір-біріне кедергі жасамай еңбек етуге ... ... ... соң ... ... ... ... Балаларды балабақшадағы еңбек жұмыстарына араластыру ойын бұрышындағы кезекшілікті атқаруға үйрету. Үлкендердің көмегімен гүлдерді суару, ағаштарға су құю, оқу ... ... ас ішу ... ... ... ... шығу сияқты жұмыстарды үйрету. Үлкендердің еңбегінің және ... ... ... ... беру. Балаларды алдына мақсат қоя білуге, оған жетуге үйрету жұмыс істеу мәдениетін қалыптастыру.
Арнайы жабдықтарды дұрыс пайдалану, қадірлеу, қайта орнына қою, ... ... ... ... ... ... бастап оны аяғына дейін жеткізуге тәрбиелеу. Балабақшадағы еңбек жұмыстарына қатысу, ұжымдық еңбекке ... ... ... ... ... екенін түсіндіру. Үлкендер еңбегін құрметтеуге баулу. Мысалы: , , , ... ... ... ... ... еңбекпен келетіндігін түсіндіру.
Балаларды еңбек түрлерімен және кәсіптермен ... ... ... ... ... ... ... Еңбектің әр түріне баланың қызығушылығын ояту, ұжымда еңбек етуде белсенділік, ынта ықыласын көрсетуді қолдау. Өз қолымен жасаған ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеп жағымды көзқарас тудыру. Өз-өзіне қызмет етуі балабақшада және отбасында еңбекке араласу, яғни ... ... ... жат қылықтар: Еріншектік, жалқаулық, шалағайлық, ұқыпсыздыққа жиренуге баулу, яғни жол ... ... ... адамға еңбек арқылы келетінін ұғындыру:
Гүл өсірсең терлеп,
Бұның аты - ... ... ... аты - ... ... қана ... деген өлең жолдарын айта отырып болашақ біздің ізбасарларымыз жас жеткіншектерге , , ... ... ... ... ... деп ойлаймын.
Қазіргі таңда балабақшалардың алдына қойған міндеті де жоғары. Себебі, ұрпақ бойындағы ... ... мен ... ... дәл осы ... ... мекеме табалдырығында қаланатыны ақиқат. Соңғы уақыттағы демократиялық жаңарулар тәрбиешілердің, әдіскерлердің шығармашылық қызметіне заңды түрде еркіндік берді. Еркіндік бере отырып, ... ... ... ... ... әсер ... ... таңдау міндеті жүктелді. Ал ол міндетті шешетін де, жүзеге асырушы да шебер тәрбиеші екені баршамызға ... Осы ... ... жаңа ... ... пайдалану үшін олардың кәсіби шеберліктерін шыңдап, шығармашылықпен еңбек етуіне бағыт беріп, қазіргі заман талаптарына сай инновациялық ... ... ... ... ... ... үлкен ізденіс пен жауапкершілікті талап етеді.
Балабақшада жүргізілетін сан - салалы жұмыстар ... ... ... ... ... ... жаңа заман талабына сай жолдармен оқытуға бағытталған әдістемелік жұмыс, олардың білімдерінің жоғарлауына, ... ... ... ... жаңа тәсілдер таңдауға, зерттеу және шығармашылақ потенциалдарын анықтауға ... ... ал ең ... ... ... ... ... мамандықтарына деген қызығушылықтарын арттырады.
Оқуға бейімделу әрекетін талдау психологиялық диагностиканың қолданылу бөлігін анықтайды. Балаларға психодиагностикалық зерттеулер жүргізгенде, мынандай ... ... бар ... ... ... ең ... ... зерттеулердің нәтижелері балаларға зиянын келтірмеуі керек.
2. Балаларға диагностикалық зерттеулер, тек балалардың өздерінің және олардың ата-анасының ... ... ... ... ... ... кезге дейінгі уақытта ата-аналар балаларынсыз рұқсат беруіне болады.
3. Ата-ана құқығынан ... ... өз ... ... ... ... ... психолог маманнан білуге болады, сонымен бірге психолог, ата-аналарға өз балаларының психологиясына тиісті білгісі келген ... ... және ... ... беруі тиіс.
4. Психодиагностикалық зерттеудің нәтижесінде анықталған басқа факторлардан баланың тағдырын, яғни ... ... ... мен ... ... ... мен ... пікірінсіз шешілмеуі тиіс.
5. Мектепке дейінгі мекемелер мен мектепте қызмет атқаратын психологтар психодиагностикалық жұмыстарды тәрбиешілер мен ... ... ... ... ... ... қажет.
Психодиагностикалық әдістердің көпшілігі мектепке баратын балалардың түсінігіне ... ... мен ... ... сау балалардың, зерттелініп отырған қасиеттер дамуының орта деңгейін сипаттайды және осындай зерттеулердің нәтижелерінен ауытқуы бар балалардың да ... даму ... де ... Егер оның жеке ... ... ... болса, онда осы бала өзінің дамуы жағынан құрдастарынан жоғары болады, ал ... егер оның жеке ... ... ... ... онда ... қалып қояды. Психодиагностикада балалардың мектептегі оқуға қабілеттілігіне байланысты жүргізілетін эксперименттердің қиыншылығының ең бір негізгі себебі, баланың белгілі қабілеттерін ... ... беру ... осы тапсырманы орындауы оның қабілеттілігіне ғана байланысты болмайды, сонымен бірге, мотивацияға, мектептегі оқуға бейімделіп, қалыптасуына және дағдыларына байланысты.
Мектепке баратын балаларды ... ... ... ... ... әдістерді қолдануға болады. Бірақ, кейбіреулері өте күрделі және ... бір ... ... ... де ... ... ... салыстырмалы жеңіл тесттерді сұрақнамаларды, бақылауды, құжаттарды талдауды және психодиагностикалық эксперименттерді қолданады.
Интеллектуалды тестте қоршаған ортаның әсерін ескеру қажет. ... жеке ... ... жеке ... ... үшін ... ... Жаңа шарттарға бейімделу тесттің ең қажетті талабы. Белгілі бір жасқа арналған тесттер басқа жастағы балаларға қолдануға болмайды. Балаларды ... ... ... ... ... ... ... психологтар мен педагогтардың көп жағдайларда ынтымақтастығы көрінеді, әсіресе мектеп практикасында психологиялық ... шешу ... ... ... ... қабылданар баланың психологиялық даярлық деңгейін тексеру; диагноз қою; ... ... ... - ... ... ... шара ... табылады. Осы даярлық диагностика мазмұнын үнемі жаңа ізденістермен жетілдіріп отыру - ... ... ... да ... ... ... анықтау мазмұнын теориялық ғылым, тәжірибелік іс-әрекет ретінде қарастырады.
- ... ... ... балалардың психофизиологиялық ерекшеліктерін зерттеу.
- мектеп жасына дейінгі балаларда танымдық процестерінің денгейлерінің диагностикасы.
- баланы мектепке дайындаудың тиімді әдіс-тәсілдерін қолданудың психологиялық ... ... ... ... ... ... ... әдістер комплексі:
- түрлі әңгіме әдістерін қолдану.
- шағын тестік тапсырмалар
Мектепке дейінгі ... ... ... жеті ... дейін) организімнің қарқынды жетілуі жалғаса түседі. Жалпы өсумен қатар тканьдар мен мүшелердің анатомиялық ... және ... ... ... ... ... ... бұлшық еттердің сомдануының, тыныс алу, қан айналу мүшелерінің дамуының үлкен ... бар. Ми ... 1110 ... 1350 ... ... өседі. Үлкен ми сыңарлары қабықтарының реттегіш рөлі мен оның ми қабығы астындағы орталықтарды бақылуы арта ... ... ... ... болу жылдамдығы артып, әсіресе екінші сигнал жүйесі қарқынды дамиды. Дене дамуы баланың дербестігінің арта түсуі үшін, тәрбие мен оқыту процесінде ... ... жаңа ... ... үшін ... ... жасайды.
П.П.Блонский өзінің педалогиялық-бағдарлану концепциясында баланың үлгермеушілігі, балабақшадағы немесе мектептегі сәтсіздіктерін оның жүріс-тұрыстарынан ... ... ... ... ... ... мәселелерінен қарау керек деп тұжырымдаған.
Егер сөйлеу, ойлау, қабылдау процестерінің ... ... ... ... баланың ой-өрісінің дамуы да кейін қалады. Бала бұл ... өзін ... ... өз ... ... ... үйрене алмайды, олардың дамуында жол көрсететін, өмірге бейімделуіне жағдай жасайтын адам болу керек. Қандай адамзат баласы болмасын баланың әлеуметтік жағдайына ... ... ... ... ... ... ... дейінгі балалардың танымдық процестерінің дамыту үшін өткізілген эксперементалдық жұмыс.
Балалардың ... ... ... ... ... ... бұл үшін ... қандай болмасын бір әрекет ұйымдастырады. Мысалы, өзіне тән ережелері бар ойын ұйымдастырылса, сол ойын ... ... ... ... ... кейін оған мұқият талдау жасалынады. Осы зерттеуде ... жас ... ... ... ... сөз бен ... ара қатынасы үнемі өзгеретіндігі, балалардың жасы өсіп, білім қоры молайған сайын олардың ойлауы тереңдеп, жалпыланып қана қоймай, ... ... ... ... және мағыналы бола түсетіндігі де байқалған.
Мектепте оқытуға баланың психологиялық дайрлығы - мектепке дейінгі балалық шақ кезеңіндегі ... ... ... ... ... жерде мектеп жасына дейінгі баланың бүкіл өмірін ұйымдастыру, оның денсаулығын нығайту, ақыл-ой, адамгершілік тәрбиесін жетілдіріп, түптеп ... ... ... тікелей ата-ананың үлесіне тиеді. Мектепке дейінгі ұйымдарда білім сапасын арттыру аса маңызды мәселе, ол үшін жалпы және негізгі жағдайларды ... ... ... ... ... А. ... ... ... ... өмір ... оның даму ... жүреді. Даму үрдісінде баланың таным белсенділігі арта түседі. 6 жастағы балалар заттарды түсіне, түріне, көлеміне қарап ажырата бастап, олардың ... ... ... білгісі келеді. Күнделікті өмір барысында бала шындық дүниенің құбылыстары мен заттарын анықтай білуге, адам баласының жинақтаған бай ... ... ... ... бір ... құмартып білуге талаптануын таным ынтасы дейді. Балалар өте байқағыш, еліктегіш, әр нәрсеге үңіле қарайды, көп нәрселер оларды ойлантады.
Балалар әдетте өзіне ... ... ... ... ... құмартады. Күн сайын олардың алдында жаңа сұрақтар туады. Сол сұрақтың жауабын олар ересектерден күтеді, өйткені, олардың түсінігінше, ересектердің ... ... ... ... ... балалардың ақыл-ой еңбегімен шұғылданудағы ниетін, ықыласын сипаттайды. Сондықтан ересек адамдар бала сұрағын ... ... ... жөн. ... сұрағына жауап ала алмаған бала келешекте сұрақ қоюдан жасқаншақтайды және бұл баланы дүниені тануына кері әсер етуі ... ... В.С. ... ... ... ... ... және бастауыш мектеп жасындағы балаларда мiнез-құлық мотивациясы: ... ... ... күшейедi, мотивтер мен қажеттiлiктер көлемi ұлғаяды, рухани және материалды қажеттiлiктер сферасы кеңейедi, ... ... ... ... ... басқарушылыққа қажеттiлiк сияқты әлеуметтiк қажеттiлiктер нығая түседi. Көп бiлу, басқалардан жоғары болу, өзi ... алу ... ... ... ... ... ... Эльконин пікірінше, мектепке дейінгі кезеңде балалар іс-әрекетінің күрделенуіне жалпы ақыл-ой ... ... ... ... күшті шоғырланып, тұрақтылыққа ие болады. Мысалы, мектепке дейінгі кезеңдегі кішкентайлар бір ойынды 30-50 ... ... ... 5-6 ... ... ... ... 1,5 сағатқа дейін созылады. Мұны ойында адамдардың күрделірек іс-әрекеттері мен қарым-қатынастарының ... және ... ... ... жаңа ... қолдау табуымен түсіндіруге болады. Балалар суреттерді көргенде, әңгіме, ертегі тыңдағанда ... ... арта ... ... мектепке дейінгі шақтың соңында суретті көру ұзақтығы екі есе артады, мектепке ... ... ... алты ... бала ... жақсырақ түсінеді, оның өзіне қызықты жақтары мен егжей-тегжейлерін бөліп алады. Бірақ, мектепке дейінгі кезеңде зейіннің негізгі өзгеруі баланың ... рет өз ... ... ... оны саналы түрде белгілі заттарға құбылыстарға бағыттай білуінде және ... ... ... отырып, соларға зейін қоя білуінде. Мектепке дейінгі шақ ішінде өз зейінін ұйымдастыру үшін сөзді пайдалану күрт өседі. ... атап ... ... ... ... үлкеннің нұсқауы бойынша тапсырманы орындағанда мектепке дейінгі кішкентайларға қарағанда нұсқауды 10-12 рет жиі ... ... ... ... ... сөздің маңызының жалпы өсуіне байланысты мектепке дейінгі шақта ықтиярлық зейін қалыптасады. В.С. Мухина мектепке дейінгі шақта балалар ықтиярлы зейінді ... ... да, ... ... ... ... ... ықтиярсыз зейін басым болып қала береді. Балаларға өздері үшін бір текті әрі тартымы шамалы іс-әрекетке ... қою ... ... сонымен бірге ойын процесінде немесе әсерлі сезімге бөлерліктей ... ... олар ... ұзақ ... бойы ықыласты болып жүреді. Мектеп жасына дейінгі бала зейінінің ерекшелігі мектепке дейін оқыту ықтиярлы зейінге ... күш ... ... ... ... ... ... мүмкін емес себептердің бірі болып саналады. Сабақтарда пайдаланылатын ойын элементтері, іс-әрекеттің нәтижелі түрлері, іс-әрекет формаларын жиі өзгерту балалардың зейінін айтарлықтай ... ... ... ... ... ... даму, бала заттардың түсін, пішінін, мөлшерін және олардың кеңістіктегі орналасуын айырып қана қоймай, оларды мөлшеріне қарай сәйкестендіріп (үлкен, кіші, аз, көп) ... ... ... ... ... ... ... зейін), өйткені қызықты іске бала көңілі тез ... Егер 6 ... бала ... ... ... ол ... 2, тіпті 3 сағат ойнай береді. Алайда, бұлай зейінді ... - ... ... ... ... ... ... зейінін тәрбиелеуде көмектесу қажет. Үлкендер сөз нұсқаулары арқылы баланың зейінін ұйымдастыра алады. Оларға біркелкі жалықтыратын және тартымдылығы аз ... ... өте ... Зейіннің бұл ерекшелігі сабақтарда ойын элементтерін енгізуге және іс-әрекет түрлерін жеткілікті ауыстырып отыруға негізгі ... ... ... ... ... баланың есі негізінен ықтиярсыз сипатта болады. Бұл бала көбіне өзінің алдына бір нәрсені есінде қалдыру үшін саналы мақсаттарды қоймайтындығын ... Есте ... мен еске ... баланың еркі мен санасына байланысты өтеді. Бұл екеуі де іс-әрекет арқылы жүзеге асады әрі ... ... ... ... Бала ... неге ... ... оған не әсер етсе, не қызық болса, соны ғана ... ... ... ... ... ықтиярсыз есте сақтаудың сапасы, баланың осыларға қаншалықты әсерлі іс-әрекет істеуіне, іс-әрекет процесінде оларды егжей-тегжейлі қабылдау, ... ... ... ... ... байланысты. Мысалы, суреттерді жай ғана қарап шыққанда оларды баланың есінде сақтау анағұрлым нашар балады, ал осы суреттерді, өз ... ... ... ас ... балалар бөлмесіне, қораға дәл келетін жеке заттарды қою ... бала ... ... ... сақтайды. Ықтиярсыз есте сақтау баланың орындайтын қабылдау және іс-әрекеттерінің жанама қосымша нәтижесі болып табылады. Мектепке ... ... ... есте сақтауы мен ықтиярсыз еске түсіруі - ес жұмысының бірден-бір түрі. Бала бірдеңені есте сақтау немесе еске ... ... ... әлі ... ... ал бұл үшін ... тәсілдерді қолдануды білмейді. Мысалы, үш жастағы балаларға ... ... ... ... ... ... ... өзін мүлде бірдей ұстады. Суретке көз жүгіртіп өткеннен кейін бала оны шетке ығыстырып ... ... ... ... ... ... сұрады. Кейбір балалар бейнеленген заттар жөнінде әңгімелеп беруге тырысты, ... ... ... ... ... еске ... (. , тағы ... Әйтсе де есте сақтауға бағытталған балалардың ешбір іс-әрекеттері байқалмады. В.С. Мухинаның пікірінше есте сақтау мен еске ... ... ... ... дейінгі естияр шақта қалыптаса бастайды және мектепке дейінгі ересектерде жетіледі. Ықтиярлы есте сақтау мен еске ... ... ... қолайлы шарттары ойын үстінде жасалады, бала өзіне алған рольді жақсы орындап шығу есте ... ... ... ... ... Мысалы, сатып алушының рөлін алған бала дүкеннен белгілі заттарды сатып алу жөніндегі тапсырманы ... ... ... есте ... ... саны ... ... тікелей талабы бойынша есінде сақтауға тиісті сөздерден көп болып шығады. Естің ықтиярлы формаларын меңгеру бірнеше ... ... ... ... әлі ... ... меңгере алмай тұрып бала есте сақтау мен еске түсіру міндетінің өзін бөле ... ... еске ... ... ... бөлінеді, өйткені бала алдымен дәл еске түсіруді, елестетуді қажет ететін ахуалдарға кездеседі. Бұған дейін ол нені ... ... ... ... ... керек. Есте сақтау міндеті еске түсіру тәжірибесінің нәтижесінде пайда ... ... ... есте ... мен еске ... ... бала өз ... шығара алмайды. Ондай жолдарды белгілі түрде баланың есіне ... ... ... ... адам ... ... бергенде оған осы арада дәл оны қайталап беруді талап етеді. Үлкен адам баладан бір нәрсе сұрағанда, оның еске ... ... ... , Тағы сол ... Бала ... ... ... түсіне білуге, материалды есте сақтау мақсатында байланыстыра білуге, еске түсіргенде байланыстарды пайдалана ... ... ... ... ... балалардың кейбіреулерінде эйдетикалық ес деп аталатын көру есінің ерекше түрі байқалады. өзінің айқындығы мен ... ... ... ... ... жуықтайды: бұрын қабылданған бір нәрсені есіне түсірген бала соны көз ... ... ... ... ... ... ес - жас шағының құбылысы. ... ... ... ... есі бар ... ... мектепке оқыту кезеңінде, әдетте өзінің бұл қабілеттілігін ... ... ... жас - естің қарқынды даму жасы. Ес - бала үшін ... ... мен ... жаданда қалдырады және сақтайды. Сондай-ақ мектепке дейінгі балалардың ойлау үрдісіне ... ... - тіл ... және ... ... ... бірлігінде дамиды. Баланың сау психикасының ерекшелігі - танымдық белсенділігі. Ойлау - ... ... ... мен құбылыстарының байланыс қатынастарының адам миында жалпылай және ... ... сөз ... ... ... ... бала қаншалықты пәрменді болса, ол сонша көп сұрақтар қояды және оның сұрақтары соншалықты алуан ... ... Бала ... ... ғана ... оның ... ... да ойлайды. Бейнелі ойлау - 6 жасар бала ойлауының негізгі түрі. Әрине, ол жекелеген ... ... ... да ... алады, бірақ та бұл жаста көрнекілікке сүйенген оқыту басымырақ болады. Мұның өзі осы жастағы балалардың естері еріксіз ... ... ... ... жаңа ғана ... ... ... қабылдап алған заттардың түсін есінде жақсы сақтайды. Көру және есту елестері көрген нәрселердің мазмұнымен ... ... түсу ... ... есін дамытуда үлкен роль атқарады. Оқушылардың есін ... де ... ... жас және дара ... ... ... ... жүргізеді. Кіші мектеп жасындағы балаларды оқу тәсілін өз бетімен таңдап ала алмайтындықтан мұғалім үйге тапсырма бергенде, материалды қалай оқу керектігін ... ... ... ... Бұл жөнінде оқулықтардың бәрінде мәтінді қалай оқу, тапсырманы қалай орындау керектігі айтылған. Бірақ баланың назары кейде бұған ... түсе ... ... мұны ... ескерген жөн. Атақты психолог ғалымдары Л.С. Выготский, А.И. ... А.С. ... Л.Д. ... Д.Б. ... Е.И. Игнатьева, Ю.К. Бабанский, И.Я. Лернер т.б. зерттеушілердің еңбектерінде мектеп жасына дейінгі балалардың жеке ... ... әсер ... ... ... ... ең маңыздысы шығармашылық белсенділіктің сапалығына назар аударады. Алайда мектепке бару қарсаңында баланың психологиялық даму деңгейінде жекелей өзгешеліктер өсе ... Бұл ... ... ... ... ... ақыл-ой, адамгершілік және жекелей дамуымен ажыратылады. Олай болатын болса, балаларға психологиялық қолдау жасау бiлiм беру мекемелерiнiң (балабақша, ... ең ... ... ... ... ... ... дейінгі баланың іс-әрекетінің психологиялық ерекшеліктері.
Мектепке дейінгі балалық - адам өміріндегі қысқа кезең, бар болғаны алғашқы жеті жыл. ... ... ... бөлетін дәл осы кезең, қамқорсыз сәбидің біршама толыққанды, белсенді тұлғаға айналады.
Жетекші іс-әрекет - ... ... ... және ... ... игеру.
1 жасқа дейін бала 7-14 сөз қолданады, бір іске назары ауып 15 минут ... ... ... ... түсінеді, жүре бастайды (+2 ай).
1,5 жасқа дейін баланың ... қоры 30-40 ... ... ол ... ... ... ішеді және оған айтылып отырған сөз екенін түсініп, суреттердегі бейнелерді танып, көрсетеді. Баланың негізгі сұрақтары: не? кім?
2 жасқа ... ... қоры - ... ... Баланың негізгі сұрақтары: мынау не? мынау кім? Зат есім, есімдік, сын есім, одағай, етістіктерді игереді. Сөйлем құрауы қалыптасады (қыз ... жиі 1,5 ... ... қоя ... ... ақыл ... ... көрсетеді. Қаламды жұдырығына ұстап сызықтар сала бастайды, текшелерден мұнара орнатады.
2,5 жасқа қарай ... қоры 1000 ... ... Бағыт-бағдарлы сұрақтар қояды: қайда? қалай? қашан? Бұл жаста тіл дамының тежелуі ойландыруы керек, психикалық дамуы және ... ауыр ... ... ... ... қарай - Неге? Деген сұрақ туындайды. Балаға бағыт беретін сұрақтар қойып отырса ол көрген-білгенін айтып береді. Салалас ... ... ... ... ... ... бұл оның ойлау қабілетінің жетілгендігін көрсетеді. Біреу, аз, көп деген не ... ... ... ... ... ... ... біледі: құлағынан - қоянды, тұмсығынан - пілді.
3,5 жаста құрастыруды игереді, жоспарлау қасиеттері болады. ... ... және сәл ... - өз ... ... ойындардың үзінділері пайда болады. Бала әсерге берілгіш: ұялады, ренжиді, қуанады, қайғырады, мейірімді, қызғаншақ, ниет білдіруге қабілетті.
3-4 жаста - өзін ... ... ... ... ... ... ... қыңырлық, ( өзін мақтайды). Жалғыз ойнайды (заттық, құрастыру, сюжетті-рөлдік ойындар).
4 жаста өзі көрмегенді оған түсіндіріп ... ... ... қабілетті. Сурет бойынша мүмкіндігінше толық қарапайым әңгіме құрай алады, ересектердің бастаған сөйлемін ойланып толықтырады, қарым-қатынасқа қабілетті. ... ... ... ... сюжетті-рөлдік ойындар ойнайды. Бір іспен 40-50 минутқа дейін айналыса алады.
4,5 жасқа қарай алдына ... қоя ... және оған ... ... Не ... ... ... қояды.
5 жаста бала өзінің тегін, атын, әкесінің атын, жасын, мекен жайын, үйге ... ... айта ... ... ... ... ... кесте бойынша ойыншықты жинайды. Адамның бейнесінің негізгі мүшелерімен ... ... ... ... барлық түрлері қолжетімді, ол негізінде оқытуға дайын.
5-6 жаста ересектермен дұрыс сөйлесе алады, ата-аналар тарапынан сүйіспеншілікке, мейірімділікке деген қажеттілігі жоғары, ... ... ... ... ... - басқа адамды жақсы көру қабілетінің қалыптасуы үшін қиын кезең.
1.3.Баланың іс -- ... ... ... биологиялық және әлеуметтік факторлары
Баланың психикалық дамуы жас ішінде бала қимыл қозғалыстарының дамуы және ... ... мен ... қалыптасуы жағынан үлкен жетістіктерге жетеді. Ол басын ұстауды, отыруды, еңбектеуді, ақырында, тік тұруды және бірнеше ... ... ... ... айлық кезде жармасу қимылдары дами бастайды. Бала өзін қызықтырған жарқырауық затқа ұмтылады, оған қолын созады, ұстауға ... ... бұл ... жөнді үйлеспейді: нәресте жиі қателіктер жіберіп, ұстай алмай қалады. Бірақ біртіндеп қимылдар ұсталынатын заттардың орнына, ... және ... орай ... ... Бұл тектес қимыл белсенділігінің орасан зор маңызы болады. Солардыд арқасында бала бір ... ... ... ... игереді. Мұның үстіне заттардың қасиетіне практикалық икемделу бұл ... ... ... ... ... ... алып ... Егер бала бастапқыда қолын заттардың касиеттеріне көптеген байқаулар ... ... ... ... ... жасайтын болса, кейін осы бағдарлау қимылдары интериоризацияланады -- көріп қабылдауға ауысады.
Жармасу әрекетінің калыптасуымен қатар заттармен ... ... ... т. б. тәрізді қарапайым қимылдар жасау да дамиды. Мұндай іс-әрекеттерді ... ... бала ... заттардың толып жатқан қасиеттерімен танысады. Нәресте үшін өткінші, өзгермелі әсерлер негізінде түрақты, оған тәуелсіз заттардың болатыны байқалына бастайды. Қабылдау заттыққа және ... ие ... ... ... сипаты өзгереді. Әдейі іс-әрекет жасау тенденциясы көріне бастайды. Балада кездейсоқ ... ... ... мүмкіндігі қалыптасады. Бұл қимылдарды жасаудан бұрын сәби оларды алдын ала ... ... да, осы ... байланысты қоршаған ортаның өзгерісін көру үшін қимылды ... ... ... ... ... ... соңына қарай балалар үлкендердің көптеген іс-әрекеттерін қайталай отырып, үлкен еліктеушілік көрсетеді. Әдейі жасалғаы әрекеттер мен ... ... ... ... келе ... дәлелдейді. Шындығында да, балалар заттармен әдейі (тарсылдатып, сілкілеп, бұрап) әрекеттер жасай бастаған соң, үлкендердің қарапайым әрекеттеріне еліктеуден қайсыбір жетістікке ... соң, ... ... ... ... көріністерін байқауға болады. Затпен- қимылдар жасау үстінде бала үшін проблемалық ситуация ... оны да ол ... ... ... ... ... ... сөзбен айтқанда, заттық қимылдар үстінде қарапайым проблемалы ситуациялар пайда болып және шешіліп отырады. Сонымен бала өзінің және басқалардың қимылдарына еліктейді ... ... ... ... үйренеді.
Ерте сәбилік шақтың аса маңызды жетістіктері (бір жастан үш ... ... ... тең ... ... адам ... ... жағынан әр түрлі өтеді. Бала психикасында алғашқы үш жылда ... ... ... өзгерістер айтарлықтай қомақты болады. Сондықтан адамның туған сәтінен есейгенге дейінгі психикалық дамуының орта жолы қайсы деп ойланған көптеген психологтар оған үш ... ... ... ... бала ... ... ... айналасындағы адамдармен өзара қарым-қатынас жасай алады. Мұнда өзінде ол ... ... ... ғана ... мінез-кұлықтың қарапайым формаларын да игереді. Үш жасар бала едәуір белсенді, айналадағыларына түсінікті тәуелсіз болады.
Бір жастан үш жаска дейінғі балаңың ... ... ... ... байладысты;
Баланың психикалық дамуына тік жүруді үйрену едәуір ... ... ... шақтың соңында сәби алғашқы қадамдар жасай бастайды. Тік тұру ... ... -- ол үшін қиын іс. ... ... ... басу ... ... түседі. Локомоция программасы әлі қалыптаспағандықтан, бала үнемі тепе-теңдікті жоғалтып алады. Құлап калу қаупін де жеңіп, осынау алғашқы қадамдарды ... үшін ... күш ... оны не ... Жүру кезінде жұмыс істеп тұрған аяк, қол, арқа және бүкіл дене бұлшық ... ... ... ... ет сезімі маңызды ынталандырушы болып табылады. Өз денесін өзі билеу сезімі бала үшін өзін-өзі мадатқау қызметін атқарады. Баланың ... жүру ... сол ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым-катынасын ұйымдастырудағы психологиялық тренингтердің ролі61 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың бейнелеу және құрастыру әрекеттерін дамыту90 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың ойын іс-әрекетінің әдістемесі31 бет
Мектеп жасына дейінгі баланың іс - әрекетінің негізгі түрлері10 бет
Мектеп жасына дейінгі баланың ойын психологиялық іс-әрекетінің дамуы21 бет
Мектеп жасына дейінгі ересек балалардың логикалық танымы үдерісін ойын әрекеті арқылы дамыту.25 бет
Ойын мектеп жасына дейінгі баланың басты іс-әрекеті23 бет
Мектеп жасына дейінгі баланың мінез-құлық мотивтерінің қалыптасуы5 бет
6м010100- "мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеу" мамандығының магистратураға қабылдау емтиханының бағдарламасы28 бет
«Балалар ойынының жіктелуі.Шығармашылық және ережелі ойындар. Мектеп жасына дейінгі балалардың сюжеттік-рөлдік ойындары»7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь