Балалардың табиғатпен таныстыру туралы түсінік қалыптастыру және олардың маңызы

Кіріспе
І НЕГІЗІ БӨЛІМ
1.1. Балалардың табиғатпен таныстыру туралы түсінік қалыптастыру және олардың маңызы
1.2. Әртүрлі жастағы балаларды табиғатпен таныстырудың ерекшелігі мен міндеттері
1.3.Балалар бақшасында балаларды табиғатпен таныстыруда ойындар мен тапсырмаларды қолдану
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Зерттеудің өзектілігі: Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев жыл сайынғы Жолдауында Қазақстанның білім саласына ерекше назар аударып келеді. Болашақ ұрпақ үшін заманауи әдістер мен технологияларды енгізу, білімге қолжетімділікті кеңейту, білім сапасын арттыру. Бұдан бөлек, Президент балабақшалардың жетіспеушілігіне де тоқталып, осы бағытта мектепке дейінгі мекемелердегі мәселелерді алдағы үш жылда шешуді жүктеді. «Білімді ұрпақ – жарқын болашақтың кепілі болашақтың тірегі жастардың білім саласында толыққанды білім алуына жағдай жасалып отыр», - деп қорытты өз сөзін Нұрсұлтан Әбішұлы Әбішұлы Назарбаев. [2]
Зерттеудің мақсаты: Балалар бақшасында балаларды ойындар мен тапсырмалар арқылы табиғатпен таныстыру.
1. Құлшанова СТабиғаттықорғау. \\ Отбасыжәнебалабақша. – 1993. № 6.
2. ҚазақстанРеспубликасыныңПрезидентіН.НазарбаевтыңҚазақстанхалқынаЖолдауы. 2014 жылғы 11 қараша.
3. КерімбаеваРТабиғат. Бала. Тәрбие.\\ Отбасыжәнебалабақша
4. Балабақшадағыэкологиялықтәрбие /Отбасыжәне балабақша-1996. №11-12/
5. Көбеева Н «Бала жәнетабиғат» \\ Үйелменжәнебалабақша. – 1993. № 5.
6. Веретенникова С.А. Мектепжасынадейінгібалалардытабиғатпентаныстыру. Мектеп, 2003.
7. Ертежастағы (1 жастанбастап 3 жасқадейінгі) балалардытәрбиелеуменоқытуғаарналған «Алғашқықадам» бағдарламасы. - Астана, 2010. - 88 б.
8. Мектепкедейінгікішіжастағы (3 жастанбастап 5 жасқадейінгі) балалардытәрбиелеуменоқытуғаарналған «Зерекбала» бағдарламасы. - Астана, 2010. - 115 б.
9. Мектепкедейінгіересекжастағы (5 жастанбастап 6 жасқадейінгі) балалардытәрбиелеуменоқытуғаарналған «Бізмектепкебарамыз» бағдарламаcы - Астана, 2010. - 89б.
10. Веретенникова С. А. Мектепжасынадейiнгiбалалардытабиғатпентаныстыру: Педагогикаучилищелерiнiңоқушыларынаарналғаноқулық / С. А. Веретенникова.-Алматы: Мектеп, 1983.- 255 бет.
        
        Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі: Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев жыл сайынғы Жолдауында Қазақстанның ... ... ... ... ... келеді. Болашақ ұрпақ үшін заманауи әдістер мен технологияларды енгізу, білімге қолжетімділікті кеңейту, білім сапасын ... ... ... ... ... ... де тоқталып, осы бағытта мектепке дейінгі мекемелердегі мәселелерді алдағы үш жылда шешуді жүктеді. , - деп ... өз ... ... Әбішұлы Әбішұлы Назарбаев. [2]
Зерттеудің мақсаты: Балалар бақшасында балаларды ойындар мен ... ... ... ... ... ... жанашыры болатын ұрпақ тәрбиелеу.-Мектепке дейінгілердің экологиялық көз қарастарын кеңейту және ... ... және ... ... ... ... үйрету. - Шығармашылықты, елестету мен ойлауды дамыту.
Қазіргі уақытта жас ... жеке ... ... ... ... ... ... ұстанымдарына негізделген үздіксіз экологиялық білім беру жүйесін құру, оның тәрбиелік мүмкіндіктерін саралау өзекті мәселелердің бірі ... ... ... да ... ... ... мектепке дейінгі мекемелерде экологиялық тәрбие жұмысы бұрынынғы қалыптасқын ... ... ... ... К.Д. ... - баланы табиғатпен жастай таныстыра дамыту, оның өзіндік логикалық ... сөз ... ... ... ... мол ... көрсеткен.
Ал табиғатпен таныстыру - балалардың танымын дамытудың басты құралдардың бірі. Мұнда балалардың қоршаған орта жөніндегі ұғым ... ... ... және нақты ғылыми мәліметтер алуының маңызы зор. Табиғатпен таныстыру барысында екендігі жөнінде нақты ... ... ... ... ... ... ... өзінен-өзі келе қоймайды, оны дамыту, жағымды іс-әрекет түріне айналдыру ... және ... ... ... ... Демек, оларды өз бетінше әрекет жасауын бақылау, оның мазмұнын талдау ... жеке басы ... ... ... ... ... ... береді. Мұндай іс-әрекет түрлері арқылы баланың жеке тұлға ретіндегі дамуын оның экологиялық ... ... ... ... ... ... ортаны аялауға деген адамның саналы көзқарасын қалыптастыру оның бала кезінен ерте басталуы ... ... ... ... ... 7 жыл оны ... мен ... ең басты кезең болғандықтан оны ескерусіз өткізіп алуға болмайды. Баланың болашағы сол кезеңде алған тәрбиесіне өте байланысты. Олай ... ... ... және материалдық жағдайы осы кезеңде алған тәрбие негіздеріне тәуелді. Сұлулыққа тәрбиелемей тұрып жақсы ниеттегі, адамгершілігі бар, шығармашылықпен ... ... ... ... ... емес. Сұлулық бала бойында қуаныш сияқты ең жақсы сезімдерді тудыра отырып, баланың белсенді түрде шығармашылықпен жұмыс ... мен ... оң ... ... ... бала мұның бәрін сезіну үшін сұлулықты өз көзімен көріп, оны қабылдай білуі керек. Балалар тәрбие арқылы, мектеп алды ... ... ... ... ... ... ... тыңдауды үйренеді. Тәрбиелеуші жақсы өнегені беруге неғұрлым қабілетті болса, балада ... ... ... ... өміріндегі алғашқы қабылдаған қуанышты сәттер оның болашақтағы өміріне жағымды ... бере ... өмір бойы ... ... Жаңа ғасырда табиғатсыз баланы тәрбиелеуді көз алдымызға елестете ... ... да ... ... ... ... міндеттерінің бірі "Балаларды айналамен таныстыра отырып, оларға экологиялық тәрбие беру" болып ... ... өз ... өлкесінің табиғатын сүюге, оны аялай білуге, оны қорғауға қызығушылығын арттырып,жауапкершілігін күшейтуге, табиғатпен бірге өмір сүретінін сезінуге ... ... ... ... ... барысында сабақ өтілетін бөлме ғана емес, сонымен қатар мекеме орналасқан ғимарат та әсем ... ... Егер ... ... ... өз көздерімен көре отырып, оның өмірімен байланысын сезіне білсе, онда олар сұлулықтың бар екеніне сенеді. Балаларды табиғатқа ... ... ... ... ... ... ... қана қоймай, сол сұлулық жолында еңбектене білуге үйретудің маңызы зор. [1] .
Зерттеудің өзектілігі: Елбасы Нұрсұлтан ... ... жыл ... ... ... білім саласына ерекше назар аударып келеді. Болашақ ұрпақ үшін заманауи әдістер мен технологияларды енгізу, білімге қолжетімділікті кеңейту, ... ... ... ... ... Президент балабақшалардың жетіспеушілігіне де тоқталып, осы бағытта мектепке дейінгі мекемелердегі мәселелерді алдағы үш жылда шешуді жүктеді. , - деп ... өз ... ... ... ... Назарбаев. [2]
Зерттеудің мақсаты: Балалар бақшасында балаларды ойындар мен тапсырмалар арқылы табиғатпен таныстыру.
Зерттеудің міндеттері:
-Болашақ табиғат жанашыры болатын ұрпақ ... ... ... көз ... ... және ... ... және алған нәтижеден тұжырым шығаруға үйрету. - Шығармашылықты, елестету мен ... ... ... ... Балалардың табиғатпен таныстыру туралы түсінік қалыптастыру және олардың маңызы
Қазіргі таңда адамзат ауасын жұтып,суын ішіп ... ... ... ... ... жұртқа тіршілік қамы,табиғи қажеттілік.Сондықтан да бүлдіршіндерді айналадағы табиғи ортамен үнемі қарым-қатынаста болуға үйрету, ... ... ... табиғатқа деген жанашырлыққа тәрбиелеу қазіргі балабақшадағы тәрбие ісінің өзекті тармақтарының бірі болып табылады.Табиғатпен таныстыру - балалардың ... ... ... ... ... Балабақшадағы тәрбиенің мақсаты - табиғатты аялап, оны қамқорлыққа алып күту, табиғат жөнінде қарапайым білім бере ... тірі және өлі ... ... ... ... ... қалыптастыру. Мұнда балалардың қоршаған орта жөніндегі ұғым түсініктерін байытатын жалпы және нақты ғылыми мәліметтер алуының маңызы зор. ... ... ... "Табиғат бүкіл тіршілік атаулының алтын ұясы, тал бесігі, өсіп өнер мекені" екендігі жөнінде ... ... ... ... ... дейінгі балалардың тірі және өлі табиғатқа деген сүйіспеншілік қарым- қатынасын тәрбиелеу мақсатында табиғатпен таныстыру, яғни ... ... - ... ... мен ... беру ... арқылы жүргізіледі.
Мектеп жасына дейінгі балаға экологиялық тәрбие беру ... ... ... ... және керемет. Дегенмен, барлығы бұл сұлулықты, аспан, су, ... ... ... көре ... ... балаға күнделікті әсер етеді, бірақ балалар көп нәрсені байқай бермейді, үстірт қабылдайды. Табиғат сұлулығы ... ... ... ... рөл ... ... ... мейірімділікке, адамгершілікке, жақын адамдарға қамқор бола білуге көмектеседі. Балалар үшін табиғат-бұл әр түрлі табиғи ... ... және ... ... ... көзі. Бұл - балалардың сөйлеу және ойлау қабілетінің дамуына ең қолайлы және пайдалы фактор. Табиғат баланың тұлғалық ... зор ... ... ... ... ... өсуі ... мектеп алды даярлықтерге байланысты. Балабақша балаларының экологиялық тәрбиесі алуан түрлі ықпал ету құралдарының ... ... іске ... ... ... ... ... серуен, телебағдарламалар, бейнефильмдер, табиғат туралы көркем әдебиеттер, суреттерді, ... ... ... ... тыңдау, дидактикалық ойындар, мақал-мәтелдер.
Экологиялық тәрбие үрдісінде көрініс табатын іс-әрекеттің мынадай түрлерін атауға ... - ... әр ... ... ... немесе табиғатты қорғау, көркейту іс-әрекетін білдіретін сюжетті-рольді ойын; - балабақша ... ... ... ... ... үшін немесе оларды күтіп-баптауды жүзеге асыру, сондай-ақ, заттарды қайта өңдеу (ойыншықтарды, кітаптарды және т.б. жөндеу) іс-әрекеті; - табиғаттан ... ... және ... ... ... ... бейнелеу өнерінің туындыларын жасау; - табиғатпен тілдесу, өсімдіктер мен жануарлар ... ... ... ... ... ... - ... оларды еркелету, күтіп-баптау іс-әрекеті, қолға үйрету мен белгілі-бір жағдайға бағындырып үйретуді қамтитын кешенді іс-әрекет; - тәжірибе жасау - ... ... өз ... ... сабақтасып келген іс жүзіндегі танымдық іс-әрекет; - тіл, сөйлесу іс-әрекеті, сұрақтар, хабарламалар, ... ... ... - ... ... кейбір мәліметтер мен қызықты да құпия әсерлер жөнінді пікір алмасу, әңгімелесу арқылы табиғат жайындағы түсініктерін айқындау; - табиғат ... ... ... ... көріп тамашалу, шағын шығармалар оқу балалардың табиғат жөніндегі қалыптасқан түсініктерін айқындайтын және жаңа ... ... ... ... - ... - өз бетінше дамытумен бірге табиғат туралы және табиғаттағы адамдардың ... ... ... ... қамтамасыз ету;
Бақылау- табиғаттағы сезімдік тұрғыда тану әдісі, мақсатқа бағытталған қабылдау, сезім мен тиімділіктің бірлігі көрінетін танымдық күрделі үрдіс. Ол ... ... ... ... ... ... байланыста болуды қамтамасыз етеді. Табиғи объектілер мен табиғат құбылыстарын бақылауды ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Ұзақ мерзімді бақылаулаларды ұйымдастыру - өсімдіктер мен жануарлардың өмір сүруортасымен өзара байланыста болу, ... сол ... ... ... ... алғы шарты.
Бақылау балаларға табиғат жөніндегі нақты түсініктерді меңгертіп, ойлау қабілетін , тілін дамытады. Өсімдіктерді, жәндіктерді, құстарды бақылау ... бала ... ... тап ... Ал жүйелі бақылау баланың жеке басының бақампаздығын ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаға деген өзіндік көзқарасы пайда болып, білуге деген ынтасы арта түседі. Ал ... ... ... ... ... ... ... оның қиялына қанат бітіріп, табиғат жөніндегі түсінігін айқындауға ықпалын тигізеді.
Балалармен ... ... ... ... ... нақты нәтижелерге қол жеткізу тәрбиешілердің кәсіби шеберлігін танып, экологиялық тәрбие жұмысы кезінде тиімді әдіс-тәсілдерді игеруін қамтамасыз етеді.
Экологиялық ... ... ... жету - әр әдіс ... ... мен ... ... бір-бірімен байланыста болуында. Сондай-ақ, заттарды күтіп-баптауда, оларды жөндеуде және жаңартуға қатысу балаларға қажетті тәжірибелік ... ... ... тигізеді.
Мектепке дейінгі жастағы балалардың үлкендермен және құрдастарымен ... ... ... ... мазмұны мен формасы нығайып, жетіле түседі. Негізінен бұл жастағылардың әрекеті қарапайым еңбек түрлерін орындауға бағытталады. Өзінің жас шамасына ... ... ... ... ... ... ... мотиві ерекше сипатқа ие болады. Табиғаттағы пайдалы жұмыс түрін ... ... ... табады. Табиғат аясында тәрбиеші ұсынған әр түрлі тапсырмаларды өздігінен орындау дағдыларының дамуы баланың оқу ісіне, білім алуға бейімделуіне ықпал етеді. ... ... ... ... алды даярлық жастағылардың ұғыну, қабылдау әрекеті неғұрлым мақсатты сипатқа ие болып, табиғаттағы бейнеленген нәрсені немесе заттың түсіне қарай, ... ... ... ... ... ... ...
Мектеп жасына дейінгі балалардың табиғат туралы түсінігін қалыптастыруда олардың жас кезеңдерінің, ыңғайлы кезең екендігін, нақты компоненттерді тірек ете ... ... ... ... ... ... ... дәлелдейміз.
Балабақшада балалар табиғатпен жан - жақты терең таныстырып отыру тек экология оқу іс - ... ғана ... тіл ... оқу іс - әрекетінде де өз жалғасын табуы қажет. Ол үшін ... ... ... ... ...
Мектепке дейінгі жастағы балаларға адам мен табиғат арасындағы қарым - қатынасты анықтайтын экологиялық тәрбие беруге байланысты мектепке дейінгі ... ... ... ... мына төмендегі міндеттер тұр. Атап айтқанда:
-педагогтардың экологиялық тәрбие беру жөнінде білім деңгейін көтеру;
-балаларды айналамен ... ... ... ата- аналарына насихаттау;
-әртүрлі жастағы балалар топтарындағы оқу-тәрбиелік ... ... ... ... ... саналы көзқарасын қалыптастыру оның бала кезінен ерте басталуы тиіс.
Біз табиғи факторлар - су, ауа, ... ... ... экологиялық тәрбие мәселелерін шешеміз. Балаларды өсімдіктер және жануарлар әлемімен таныстыру арқылы, оларды күтіп баптаудың жолдарын үйрете отырып, оларды ... ... ... ... тірі және өлі ... ... тірі ... мен олардың өмір сүру ортасындағы байланыстарды орнатуды үйренеді. Бала ... ... ... ... байланыста болады. Табиғат баланың ақыл ойының балалық деңгейден ... ... ... ... жоғары деңгейге жеткізетін қор болып табылады. Ол әртүрлі табиғи құбылыстарды жете түсінуді, өз ойын жеткізе білу ... ... ... ... білу мектепке дейінгі жастағы баланың бойында табиғатпен ... ... ... ... ... ... ... тәрбиені бере отырып, сонымен бірге оны қорғай, аялай білуге үйретеді. Мектепке дейінгі жастағы балаға экологиялық ... ... ... ... ... ... ... мекемелерде балаларға экологиялық тәрбие берудің алғы шарттарын құру;
2. Балалардың экологиялық сауығуының дамуы үшін ... ... ... ... құру және ... объектілерді күтіп-баптауға қолайлы ортаны іс жүзінде құру үшін іс-шаралар ұйымдастыру;
4 . Сабақта көркем құралдарды, ... және ... ... ... ... ... ... түрде қолдану;
5. Педагог мамандардың білім деңгейі мен олардың біліктілігін арттыру.
Тәрбиеші - педагогикалық ... ең ... ... және ... ... ... шешуші фактор болып табылады. Ол экологиялық ... және ... ... кең ... ... ... ... сонымен қатар балаларды тәрбиелеу тәсілдерін қолдана білуі керек. Бала ... ... ... өте зор, сол ... де ол ... мен ... әрекетінде кеңінен пайдаланылады. Дегенмен, табиғат өздігінен бала бойына қажетті жеке тұлғалық сапаларды қалыптастыра алмайды, оған міндетті түрде мектеп алды ... ... ... жасау қажет. Балалардың табиғатқа қызығушылығы оның құбылыстары арасындағы өзара байланыс пен олардың пайдасын жете түсінгенде ғана арта бастайды. ... ... ... ... ... ... таныстыру барысында өзара байланысты білімділік және тәрбиелік міндеттер жүзеге асырылады. Балаларды табиғатпен таныстыру және шынайы қамқорлыққа алу жағдайында адамгершілік және ... ... беру ... ... Балабақшада балалардың өздері бақылап, бағып-баптап жүрген жануарлар мен өсімдіктердің болуы ... ... ... ... ... ... деген сүйіспеншілікке және соған дағдылануға үйретеді,сондай-ақ бала бойында бәртіндеп тапсырылған іске жауапкершілік сияқты қасиеттер де ... ... [4] ... ... ... ... ... негізгі салалары болып есептелетін адамгершілік, эстетикалық, еңбек тәрбиелерінің желісінде және ... ... ... бұлағын пайдалана отырып жүргізсе, айналадағы орта,табиғат жайындағы жалпылама ұғымдар нақтыланып, қалыптаса береді.
Адам баласы Табиғаттың ең ұлы перзенті ... ... ұлы ... да ... ... естен шығармауымыз керек. Табиғат озбырлықты көтермейді. Оны мәпелеп баптап, мейіріммен аялау арқылы ғана ... ... ... ала ... ... ... қастерлеген адам ғана ұлы мұратқа жетеді. Өз адамгершілігінің салмағын өлшегің келсе, табиғаттың сыр сипатын түсіне ... ... ... көр. [5] ... ... ең сенімді, айнымас досы, қамқоры, қорғаушысы. Туған жеріміздің баға ... ... ... етпей, еселеп арттыра беру жолында талмай, жалықпай еңбек ету барлық үлкен- кішінің абырайлы ... ... ... ... ... үшін ... мекен, барлық игіліктің бастауы. Адамзаттың басты міндеті ... қуат ... ... ... табиғат әсемдігін сақтау, қоршаған ортамен үйлесімді өмір сүру,мейірімділік нұрын шашу екенін ұмытпайық.
" Адам табиғатқа тәуелді болса, табиғат та оған ... ... ... ... - Жер. Жерді күтіп баптай білу, оның қойнауынан қазба байлықтарын игеріп ала білу, табиғат пен қоршаған ортаны түлетіп ... беру өз ... ... ... балаларды табиғатпен таныстырудың ерекшелігі мен міндеттері
Мектеп жасына дейінгі балаларды табиғатпен таныстыру - ... ... ... ... жөніндегі білімдерді себу құралы, мұның өзі сезімдік тәжірибеге және табиғатқа деген дұрыс көзқарасқа негізделген. ... ... ... ... өзара тығыз байланысты білімді және тәрбиелік міндеттер жүзеге асырылады.
Табиғатқа деген ынта-ықыласты да тәрбиелеу қажет.Тәрбиеші жануарлар мен өсімдіктердің сыртқы ... ... ... ... ... аударып, қалай бақылау керектігін көрсете отырып, балалардың ... ... ... ғана ... ... ... көзқарастарын да қалыптастырады.
Балалардың табиғатта болып, еңбек етуін олардың денсаулықтарын нығайту мен ... ... үшін ... ... ... ... ... тәрбие берудің негізгі құралы болып табылады[6].
Cәбилер тобындағы балалардың табиғатпен таныстырудың міндеттері:
1. Балаларға ... ... ... туралы түсінік беру, байқағыштығы мен белсенді сөйлеуін жетілдіру.
2. Балаларды қолжетімді табиғат құбылыстарымен таныстыру, өсімдіктер мен ... ... ... ... иелеріне оң қарым-қатынасын тәрбиелеу, қарапайым эстетикалық сезімдерін ояту қажет.
Сәбилер тобында табиғат туралы қарапайым түсініктерін қалыптастыруда баланың айналасында өмір ... ... ... аса ... топта әнші құстарға, аквариумдағы балықтарға, құстарға және жануарларға (ит, мысық, көжек, тотықұс) бақылаулар жүргізу, 2 жасқа қарай ... ... ... ... ойыншықтардан (құс, тауық, мысық, ит) танып көрсетуге, оларды атауға, дауысына еліктеуге үйрету, осы белгілерімен ... ... ... ... Балалармен бірге жануарлардың кейбір ерекше белгілеріне, дене ... ... ... қимылына (жүгіреді, ұшады) назарларын аудару қажет.
Бір жарым жастан асқан балалармен бірге табиғат құбылыстарын бақылау, оларды атай білуге ынталандыру, белсенді ... ... ... көп ... ... ... ... мен шөптерді ажыратады, оларға қамқорлықпен қарауға көңіл аударады. Екі жасқа қарай тәрбиешінің нұсқауымен ... ... ... ... ... мектеп алды даярлық адамның көмегімен гүлдерді, ағаштар мен шөптерді ... ... ... ... өсімдіктер мен жануарларға қызығушылықтары дамып, оларға қамқорлық жасауға талпынады. Тәрбиешінің табиғат бұрышындағы өсімдіктер мен жануарларға қандай күтім жасайтынына назарын аударады.
Балалар ... ... ... ... ... ... ... ескеріп) кейбір көкөністер мен жемістер туралы түсініктерін бекіп, оларды болмысынан және суреттерден тануға жаттығады. ... ... ... ... ... жылы, суық, сумен жуынады және суға шомылады деген сияқты ... ...
1 жас 6 ... ... ... құмның қасиетімен таныстыруда: құрғақ болса, сусылдайды; ылғал болғанда, пішінді жақсы сақтайдығын меңгереді.
Жыл соңында бағдарламалық материалдарды меңгеру нәтижесінде балалар:
- бірнеше ... ... ... ... ... көрсету және олардың аттарын атау, дауыстарын келтіруді;
- табиғат құбылыстарын атауды;
- ағаштар, гүлдер мен ... ... ... қамқорлықпен қарауды;
- белгілі түстегі гүлді тауып алу, мектеп алды даярлықтердің ... ... ... мен ... ...
- балаларға күнделікті көріп, жеуге болатын (жергілікті жағдайды ескеріп) кейбір көкөністер мен жемістерді ажырату, ... ... ... мен ... ...
- су ... ... бекіту: төгіледі, жылы, суық, сумен жуынып, шомылатынын;
- құмның қасиеттерін білу: құрғақ болса сусылдайды, ылғал болғанда пішінді жақсы сақтайтынын ... ... [7] ... топ ... ... таныстыру міндеттері:
1. Қоршаған әлемдегі заттарға танымдық қызығушылықтарын арттыру.
2. ... мен ... ... ... ... ... ... түсініктерін кеңейту.
3. Қоршаған әлемді түсінуге, қабылдауға оң көзқарастарын тәрбиелеу.
Балалардың өсімдіктер, жануарлар, адамдар (олардың жаны бар, ... су мен ... ... ... ... да қажет ететіндігі) және өлі табиғат нысандары (су, ауа, жер - олардың да қамқорлықты қажет ететіні) ... ... ... мен ... (жануарлар мен өсімдіктер, жапырақтың түсуі, қардың жаууы, жауын-шашын, жел) бақылауға және осы нысандар мен ... ... ... жылы ... ... ... ... дайындала бастайды, көктемде қар ериді) арасындағы байланыстарды көре білуге ортаңғы топта меңгереді.
Балаларды табиғат бұрышындағы өсімдіктер мен мекендеушілерге (құстар мен балықтар) ... ... ... ... ... ... ... әлемге қамқорлықпен қараудың үлгілерін (гүлдер мен жапырақтарды жұлмау, бұтақтарды сындырмау, қыста құстарға жем ... ... ... топ ... ... ауа ... жануарлар мен өсімдіктер әлемінде, адамдардың киіміндегі қарапайым маусымдық өзгерістерді байқауға дағдыланадыру арқылы ... ... ... ... ... жыл ... бақылауда:
- Күзгі табиғатты бақылап, өзгерістерін - күннің қысқарғанын, ауа райы суытып жауған жауын-шашыннан соң жерде шалшықтар пайда болатынын, күн ... ... аз ... жапырақтардың түсіп, құстар жылы жаққа ұшып кететінін белгілеу.
- Қысқы табиғатты бақылап, өзгерістерін - жылдың ең суық мезгілі ... және қар ... ... ... ... ... ... болады. Ол жылы жерде тез ериді. Қарда із қалдырып, таяқшамен сурет ... ... Мұз ... ... жылы ... тез ериді. - ең сүйікті қысқы мереке.
-Көктемгі табиғатты бақылап ... ... күн ... қар ... ... көзі ... өсімдіктер мен ағаштардың жапырақтары өсе бастайды. Жаңбыр ... ... ... басталады: жер жыртады, гүлдер мен көкөністердің тұқымдарын сеуіп, жеміс ағаштарын отырғызады. Малдарды өріске айдайды.
-Жазғы табиғатты бақылап қарапайым ... жылы және ... ... көзі ... ... ... ... гүлдейді, ағаштағы жапырақтар үлкен болып өсетінін белгілеу. Жаңбыр жауады. Жазғы жұмыстар: гүлдерді, ... мен ... ... ... ... ... (сәбіз, қияр, қызанақ) мен жемістер (алма, алмұрт, апельсин) туралы түсініктерін кеңейту және ағаштарды: қайың, жыңғыл, терек, шыршаны танып, атай білуге ... - ... ... ... ... - ... қазоты, қынагүлді танып, атай біледі. Ағаштың діңін, бұтағын, жапырағын, ал гүлдердің сабағын, жапырағын, гүлін тауып, атай ... ... ... ... күту ... суару және қайта отырғызу ережелерімен (балалардың бақылаулары) ... ... топ ... ... ... танысытыруда:
-Үй жануарлары (ит, мысық, ешкі, сиыр) мен ... ... (аю, ... ... туралы түсініктерін кеңейту.
-Құстар туралы (әтеш, тауық, балапандар, торғай, сауысқан) түсініктерін кеңейту.
-Табиғат бұрышын мекендеушілерді ... ... ... ... ... ... ... қамқорлық жасауға үйрету.
-Құстар мен жануарлардың мекені, қоректенуі, қозғалыстары мен ... ... ... ... түсініктерін қалыптастыру.
-Жануарлар мен құстарды күтудегі ересектердің еңбегі туралы түсініктерін ... ... мен ... ... бұрышын мекендеушілердің өмірімен салыстырып, бақылауға үйрету.
Ересек тобында балаларды табиғатпен таныстыруда қоршаған әлемдегі заттарға ... ... ... өсімдіктер мен жануарлар әлемі, табиғаттағы маусымдық өзгерістер ... ... ... қоршаған әлемді түсінуге, қабылдауға оң көзқарастарын тәрбиелеуге әсер ... ... ... ... ... ... өсімдіктер, жануарлар, адамдар (олардың жаны бар, тамақты, су мен ауаны сонымен қатар қамқорлықты да қажет ... және өлі ... ... (су, ауа, жер - ... да ... қажет ететіні) туралы түсініктерін кеңейту.
-табиғат нысандары мен құбылыстарын (жануарлар мен ... ... ... ... ... ... жел) бақылауға және осы нысандар мен құбылыстардың (күзде құстар жылы жаққа ұшып, жануарлар қысқа дайындала бастайды, көктемде қар ... ... ... көре ... үйрету.
-балаларды табиғат бұрышындағы өсімдіктер мен мекендеушілерге (құстар мен балықтар) қолдарынан келгенше ... ... ... ... ... қамқорлықпен қараудың үлгілерін (гүлдер мен жапырақтарды жұлмау, бұтақтарды ... ... ... жем ... ... ... ... маусымдық өзгерістермен таныстыру:
-Табиғаттағы, ауа-райындағы, жануарлар мен өсімдіктер ... ... ... ... ... ... байқауға талпындыру.
-Табиғат құбылыстарын дербес бақылауға, себеп-салдарына тән сұрақтар қоюға, қоршаған табиғатқа қызығушылық білдіруге тәрбиелеу.
-Табиғат пен табиғат күнтізбесіндегі ... ... ... қар, ... ... ... бақылау нәтижелерін айта білуге үйрету.
-Табиғат құбылыстарына қызығушылығын тәрбиелеу
Ересек топ балалары жыл мезгілдерімен таныстыруда:
- Күзгі табиғатты бақылау, ... ... ... күн ... ... ... жаңбыр жауып, жерде шалшық сулар пайда болады, күн ... ... ... аз ... жапырақтар түседі, құстар жылы жаққа ұшады, жәндіктер болмайды, жабайы аңдар ұйқыға кетеді.
- Қысқы табиғатты бақылау, қарапайым ... ... өте суық жыл ... қар ... ... аққала жасап, құрылыс соғып ойнауға болады. Ол күн жылынғанда еріп ... Қар ... ... ... Қардың үстіне таяқшамен сурет салуға, із қалдыруға болады. Мұз қатты, тайғанақ, жылы жерде еріп кетеді. Қыс мезгіліндегі ең сүйікті ... . ... ... қар ... аяз.
-Көктемгі табиғатты бақылау, қарапайым өзгерістерді атау: күн жылына бастайды, қар ... ... көзі ... шөп ... қарлығаштар ұшып келеді, жаңбыр жауады. Көктемгі жұмыс басталады: жер ... егін ... ... мен ... ұрықтарын егіп, жеміс ағаштарының көшеттерін отырғызады. Малды өріске жібереді.
-Жазғы табиғатты ... ... ... күн тек жылы ғана ... ... сонымен қатар ысиды, күн жарқырайды, гүлдер гүлдейді, шөптер өседі, ағаштардағы жапырақтар ... ... ... ... ... мен жәндіктер көбейеді. Жайлауда жер көгеріп гүлдер қаптайды. Жеміс-жидектер піседі. Адамдар әр түрлі ... ... ... мен көкөністерді, жеміс ағаштарын суарады. Малды өрісте бағады.
Ересек топ балалары көкөністер (сәбіз, қияр, қызанақ, ... ... ... мен ... ... ... апельсин, мандарин, лимон) туралы түсініктерін кеңейтеді. Ағаштарды: қайың, ... ... ... ... атай ... үйреніп, гүлдерді - түймедақ, бақбақ, бөлме гүлдері - фикус, қазоты, қынагүлді танып, атай біледі. Ағаштың діңін, бұтағын, жапырағын, ал ... ... ... гүлін тауып, атай білуге үйренеді.
Сонымен қатар, ересек топ балалары өсімдіктерді күту тәртібімен: суару және қайта ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі мен оның тіршілік ету ортасымен байланысы туралы түсік, кейбір өсімдіктердің өсіп жетілуі (орманда, бақта, бақшада өсетіні) туралы түсінік алуы ... ... ... ... ... жапырақтары, көшеті, мұртшалары, сабағы арқылы көбейетіні, өсімдіктердің жарыққа қарай жылжи алатыны, өрмелейтіні, ... ... ... ... ... ... ... таңертең қайтадан ашылатыны туралы түсініктері кеңейеді.
Сонымен қатар, ересек топта балалар өсімдіктердің түрлері (жапырақты, қылқан жапырақты, дәрілік, өсімдіктердің ... ... және улы) ... ... , өсімдіктердің иісі болады, гүлдейді, жеміс береді деген сияқты ұғымдармен меңгереді. Және өсімдіктердің өсуі мен жағдайының жақсы болуына жарық, ... ауа, ... ... ... ... адамдардың күтімінсіз бөлме және бау-бақша өсімдіктері ауырып, солып, қурап, сарғайып, өліп қалатын түсінеді. Бөлме және ... ... ... оларды күтіп-баптауға талпынады.
Ересек топта үй жануарлары (қой, ешкі, сиыр, жылқы, түйе, есек, шошқа, ит, мысық) туралы ұғымдарын ... ... ... ... (аю, ... ... ... кірпі, қарақұйрық, қосаяқ) туралы ұғымдарын қалыптастыруды .
Бұл жаста жануарлар мен құстардың немен қоректенетіні, ... ... ... ... шығаратыны туралы қарапайым ұғымдарын қалыптасып, мектеп алды даярлықтердің жануарлар мен құстарға ... ... ... ... ... ... ... қосмекенділер (құрбақа), бауырмен жорғалаушы (кесіртке, тасбақа), жәндіктер (көбелек, қаңқыз, құмырсқа, инелік) ... ... ... ... ... ауа, су, жылу ... туралы ұғым бекиді..
Түрлі жануарлардың ерекшеліктерінің сипаттамасы туралы түсінік беру:
Ерекшеліктерін: желбезек, құйрық, тұмсық, тіл, жүн, қауырсын, қабыршық, сауыт, құлақтар, ... ... ... ... ... ... жүзеді, жүгіреді, шабады.
Мекендейтін ортасын: өзен, теңіз, шөл, ін, апан, ағаш ... ... ... ... тістейді, айқайлайды, қашады, бүркенеді.
Жануарлар төлдерін қалай қорғайтынын: қоректендіреді, қамқорлық жасайды, әдеттендіреді.[9
Қоршаған ... ... - ... ... ... алды ... ... балалардың психикасының дамуы мен жеке басының қасиеттерін қалыптастырудың ... ... ... ... ... бөлімінің мазмұны мектеп алды даярлықтер тобындағы мектепке дейінгі білімнің этномәдени қағидасына сәйкес іске ... Бала ерте ... ... өз ... ... қайнар көзінен сусындап өсуі керек.
Бағдарламалық мазмұнды жүзеге асыра отырып, педагог балалардың ой-өрісін заттар, ... және ... ... ... ... ... ... керек. Бұл міндеттерді шешу балалардың ақыл-ой қабілеттерін және тілін дамытады.
Балаларды ... ... ... мен ... ... ... ... анықтауға және атауға жаттықтыру қажет. Балалар заттарды салыстыруды, олардың елеулі белгілерін көрсетуді, ... ... ... ... ... үйренеді.
Бұл топтағы балаларда ортаны танудың физиологиялық механизмдері ... ... даму ... жетеді. Іштей ойлау, ой түю пайда болады. Баладағы ... мен ... ... мен ... ... ... тепе-теңдік сипат алады. Абстракты ойлау біршама дамиды, айналадағы орта туралы талдау, ой түю ... ... ... ... ... түйсік таным қалыптасады. Ол енді табиғаттың өзіне тән кейбір құбылыстары мен ... ... ... ... Ойын мен ... ... ... Табиғат құбылыстарының кейбір заңдылықтары, бұлқұбылыстардың мерзімді қайталануымен таныстырылады, осының негізінде табиғат құбылыстарын реалистік тұрғыда ұғынуы, білуге құлшынысы, байкап-көре білуі, логикалық ... ... ... ... ... ... қалыптаса береді.
Мектеп алды даярлық бала санасына экологиялық түсініктер мен адам - табиғаттың бір бөлігі екендігін жеткізіп, адамның ... оның жеке ... ... мен ... ... ... байланысында екендігін түсінетіндей құндылықтар жүйесін қалыптастыру қажет.
Мектеп алды ... топ ... ... ... ...
1. Мектепке дейінгі мектеп алды даярлық жастағы балалардың қабылдауына сай келетін қарапайым ... ... ... ... әлеміне танымдық қызығушылығын арттыру.
3. Табиғи нысаналар мен құбылыстарды бақылау дағдыларын ... ... ... ... ... қарапайым жолдары мен күнделікті өмірде табиғатты жүйелі түрде пайдалану дағдыларын дамыту.
5. ... ... ... ... іс-әрекетінің аяғы немен аяқталатынын көру, сезіну дағдыларын қалыптастыру.
6. Табиғат әлеміне ... және ... ... тәрбиелеу.
Мектеп алды даярлық топ балаларына туралы түсінік ... ... ... адам ... ... ... ... білуге үйрету.
-Тұман, найзағай, бұршақ, шық, қырау, тамшы, кемпірқосақ және т.б. табиғи құбылыстар туралы ... ... ... ... газ тәрізді үш күйде болатындығымен таныстыру.
-Көмір, құм, балшық, мұнай, гранит сияқты табиғаттың ... және ... ... мен ... ... ... ажыратып, атай білуге үйрету.
Табиғаттағы маусымдық күз мезгіліндегі өзгерістерді (күн қысқарды, түн ұзаратынын, жапырақтар түсуін, тұман, қырау, жаңбыр, жел, шыбын-шіркейлердің ... ... жыл ... жылы ... ұшып кетуін, кейбір жануарлардың ұйқыға кетуін, астық жинау, қысқа жеміс-жидектерді дайындау), қыс мезгіліндегі маусымдық ... (күн ... түн ... аяз, қар ... өзендер мен су қоймаларына мұз қатуын, қарлы жер, жапырақсыз ағаштар мен бұталар, қалалар мен елді ... ... ... ... ... ... мен қыстап қалған құстарды қоректендіру), көктемдегі маусымдық өзгерістерді (күн ұзарып, түн қысқара бастайтынын, ағаштар бүршік жарып, алғашқы шөптер, бәйшешек шығатынын, жыл ... ұшып ... ... ... бола ... кейбір жабайы аңдар қысқы ұйқыдан оянатынын, жан-жануарлар төлдейтінін, дәнді дақылдар мен көкөністерді сеуіп, көшеттерін ... ... ... ... (күн өте ... түн ... күннің ысуын, өсімдіктердің өсуін, жануарлардың, жәндіктердің, құстардың тіршілігін, бақшадағы мәдени өсімдіктерді күтіп-баптауды) мектеп алды даярлық топта ... ... ... айта білу ... ... алды даярлық топ балаларын өсімдіктер әлемі туралы білімдері кеңейтуде ағаштар, бұталар, ... ... ... қалыптастырып, қыс мезгіліндегі өсімдіктер тіршілігімен танысады. Ағаштар мен ... ... ... ... қарай (жапырағына, жемістеріне, діңіне) ажыратып, атай білуге үйренеді.
Жемістер мен көкөністер туралы түсініктерінкеңейтіп, оларды ажыратып, жемістерді бөлек, көкөністерді ... ... ... ... атай білуі керек.
Осы жаста өсімдіктердің тірі табиғатқа жататындығын, оған да ... тірі ... ... өсіп-жетілуі үшін арнайы жағдайлар (топырақ, жарық, жылу, су) керек екендігін түсінулері, өсімдіктердің адам өміріндегі маңызын түсінеді. Бөлме өсімдіктері туралы білімдерін ... ... ... қарай ажыратып, атауларын дұрыс айтуға үйренеді.
Өсімдіктің ... ... ... ... ... ... т.б.), өсімдіктердің дұрыс жетілуіне кері әсер ететін жағдайлармен (жарықтың, жылудың, ылғалдылықтың, тыңайтқыштардың жетіспеушілігі т.б.) танысады. Өсімдіктердің өсіп-жетілу жолдарымен ... ... ... ... мен сабағы, гүл), өсіру тәсілдерімен және оларды күтіп-баптау (жерге отырғызу, суару, жерді қопсыту, отау, ... ... ... ... әр алуан жерлерде (дала, шалғын, орман, бау-бақ және т.б.) өсетіні туралы түсініктерін ... және ... ... ... ... ... ... мыңжылдық, түймедақ) және олардың емдік қасиеттерімен танысады. Аймақтың табиғат ерекшеліктеріне тән өсімдіктері (түйетабан, сексеуіл, бетеге, қараған, ебелек (қаңбақ), жүзген) туралы ... ... ... кітапқа енген өсімдіктермен таныстыру, олардың қандай жерде өсетіндігі жайлы түсінік беру қажет. ... ... ... ақ ... қайыққұлақ, қызғылтсары саңырауқұлақ) және улы саңырауқұлақтардың кейбір түрлері туралы түсінік беру.
Балаларың өсімдіктер әлеміне ұқыпты қарауға, ... ... ... өмір сүре ... туралы түсінік беріп, табиғатты қорғауға тәрбиелеу.
Күз-қыс, көктем-жаз маусымдық кезеңінде аңдардың ... ... мен ... ... ... ... ... түсі, азығы, қысқа дайындығы, кейбір аңдардың қысқы ұйқыдан тұруы, түлеуі, ұя салу, көбеюі) атай білуге үйренеді.
Жабайы ... ... ... ... ... Қазақстанды мекендейтін жабайы аңдармен (құлақты кірпі, саршұнақ, қарсақ, даладағы тасбақа, қосаяқ, құлан), олардың сыртқы келбетімен, мекендейтін жерімен, Қазақстандағы Қызыл кітапқа ... ... ... ... ... ... ... оларды сыртқы келбетіне қарап ажырата білуге үйренеді.
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... кептер) және жыл құстары (көкек, қарлығаш, қараторғай, ұзақ) туралы ұғымдарын қалыптастырып, оларды белгілеріне қарай ажыратып, атай білуге үйренеді.
Үй ... мен үй ... ... олардың ерекшеліктерімен таныстыру әрі қарай жалғасады. Мысалы, түйе, қой, жылқы, ... ... ... қаз, ... тауық және т.б. Үй жануарларының адам өміріне ... ... ... маңыздылығын түсіндіріледі.
Қазақстанның өзен-көлдері, ондағы балықтар (жайын, тыран, алабұға, көксерке, сазан) туралы түсініктерін қалыптастыру, оларды ерекшеліктеріне, тіршілігіне қарай ажырата ... ... ... ... түрлері мен тіршілігі, олардың мекендейтін жерлері туралы түсініктерін қалыптасады..
Бүкіл тіршілік атаулының бір-бірімен тығыз ... мен ... ... беру ... ... ... адам өміріндегі маңызын түсінеді.
Мектеп алды даярлық топ балалары жануарлар мен ... ... ... ... ... ... ... тірі табиғат бұрышындағы жануарлар мен өсімдіктерді күту ережелерімен ... және ... ... ... ... дағдыланады.
Табиғат аясында өзін-өзі ұстаудың қарапайым ережелерін:
-ағаштардың жапырақтарын,
-гүлді жұлмау, гүлзарларды таптамау,
-ұяларды бұзбау,
-қоқыс тастамау және т.б. сақтауды ... ... ... ... ... ... ... қоқыстарды жинау,
-бұлақ көзін ашу, өсімдіктер мен жануарларға қамқорлықпен ... тірі ... ... ... ...
-қыстап қалатын құстарға көмек беру және қорғау,
-табиғатты сүю сезімдерін ояту.
Табиғат аясындағы демалыста, еңбек ету ... ... ... ... ... ... әсер ететіндігі туралы түсінік беру қажет. [10]
1.3.Балалар бақшасында балаларды табиғатпен таныстыруда ойындар мен тапсырмаларды қолдану
Ойын - ... ... ... ... ... ... ... Торайғыров деп бекер айтпаған. Өйткені, ойын үстінде баланың бір затқа бейімділігі, мүмкіндігі және қызығуы анық байқалады. Ойын ... мен ... ... ... ... ... құрылыс, кейіптендіру ойындары болып бөлінеді. Мазмұнды-бейнелі ойында балалар ойын мазмұнын түсінікті етіп жеткізуге тырысады, оған қажетті құрал-жабдықтарды табуға ... ... ... үшін ... ал ... ұжымдық іс-әрекетке біріктіреді және шығармашылық іс-әрекетке бағдарлайды, балалардың өзара қарым-қатынасын реттеп, олардың бойында ... ... ... Бала ... ... сай ... киімін киіп, қимылын, дауыс ырғағын мәнерлі жеткізуге тырысады, көркемдік сабақтардан (ән-саз, бейнелеу өнері сабақтары) алған ... ... ... ... үшін ... ... айтып әлдилейді, бейнелеу өнері сабақтарында жасаған ыдыс, үй жиһаздарын, қағаздан құрастырған заттарды ойын құралы ... ... ... ... ... оны ... өздері жасауында, ал ойын қызметі айқын өнерпаздық және шығармашылық сипатта болады. Бұл ойындар қысқа да, ұзақ та ... ... ... ... дейінгі балаларды қоршаған ортамен, табиғатпен таныстыруда дидактикалық ойындар өте маңызды орын алады. дидактикалық ойындар ... ... ... ... Дидактика мүшелерін (есту, көру, ойлау, сөйлеу), сонымен бірге, шығармашылық қабілетін ... ... ойын ... ... ... ойындарды ойлап тауып, оны ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінде тиімді пайдалану тәрбиешінің шеберлігіне байланысты. Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсіл жоқ.
Мектеп жасына дейінгі балаларды қоршаған ортамен таныстыруда көбіне дидактикалық ойындар ... ... ... ... ... ... ортаны, айналадағы дүниені таныстыруда мақсатты түрде пайдаланылады.
Дидактикалық ойындар балаларға қоршаған ортаның, табиғат ... ... оның ... ... ... ... да ... шықпайтындай етіп қабылдайды. Мектеп жасына дейінгі балаларға алғаш ойналған ойын керемет бір ғажап дүние сиақты болып көрінеді. Себебі бұл кездегі ... ... ... ... жаңа ... ... ... ұмытпайды.
Мектеп жасына дейінгі балалардың дүние дидактикалық ойындар мен ойындарды біріктіре отырып қалыптастыру тәрбиешінің ... ... ... қабілетіне, креативтілігіне баланысты.
Жалпы дидактикалық ойындарға келетін болсақ, дидактикалық ойындар негізінен мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық қабілетінің дамуына ... ... ... ... ойындар қоршаған дүниені тану, білу, түйсіну мен қабылдаудан басталады. ... даму ... ... ... ... ... ... болмысты тану соғұрлым мол болады. , , , ... ... ... ойындар бала қиялын дамытып, мүмкіндіктерін ашып, жаңалыққа, бәсекелестікке ұмтылуға, дидактикадық қабілеттерін дамытуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ортамен таныстыруда дидактикадық ойындар өтілген тақырыптарды пысықтауға өте тиімді. Мысалы, балаларды үй жануарлары мен таныстыруда төрт түлікке, жабайы ... үй ... және т.б. ... мынадай дидактикадық ойындарды қолда аламыз:
1.
Мақсаты: баланың есту, зейіні, тез ... ... ... ... ... ... теледидар, жан-жануарлардың дауысы бар диск.
1) Бұл ойында балаларға төрт түліктің даусы магнитафоннан немесе теледидардан естіледі. Балалар әр ... ... ... оны ... бастайды.
2) Дәл осылай жабайы аңдардың даусын ести отырып, олардыңда даусын ажырата алуы керек.
3) Үй ... ... да ... алуы ... ... ... дауысын жарата білуі керек.
2.
Мақсаты: балалардың сипап сезу ... ... ... ... ... ... ... көздерін байлап, қолдарына жемістерді немесе көкөністерді ұстап, сипап сезу арқылы балалар ... ... ... атын ... ... балалардың есте сақтау қабілетін дамыту.
Керекті құрал-жабдықтар: құстардың қиылған суреті
Балалардың алдына үй құстарының қиылған суреттері беріледі. Ол ... ... ... ... ... және ... ... қиылған болады. Балаларға берілетін тапсырма суреттерді дұрыс жинастыру.
4. Дидактикадық ойыны.
Мақсаты: Баланың ойлау ... есте ... және ... ... ... Магниттік тақта, магниттер, 12 жұп суреттер: анар -- алма, шәйнек -- ... ... -- ... аққу - ... ... - ... күрек - тырма, қызғалдақ - раушан, ешкі - қой, ... - аю, ... - ... ... - ... қаламсап - қалам.
Суретке қарап сурет пен сөздерді байланыстыр
5. ойыны.
Мақсаты: Берілге суреттегі сурет пен сөздеді байланыстыра отырып, ... ... ... ойлау және сөйлеу қабілетін дамыту.
Ерте,ерте, ертеде, осыдан көп жыл бұрын ... ... ... қурап қалыпты, гүлдер солады. Шөлдеген құстар желден көмек сұрайды. Көмектесуге уәде берге жел күнге келеді. Күн көлдердің, көлшіктердің суын ... ... Су ... буға айналып, аспанға көтерілді. Ол жерде тамшылар бір-бірімен қосылып, бұлтқа айналды. Жерге жаңбыр жауды. Жер ... ... ... ... шөлі ... өсімдіктер мен құстар қуанды.
6. дидактикадық ойыны
Мақсаты: балалардың тез ойлау, ... ... есте ... ... ... ... балаларға ұшатын құстар мен ұшпайтын құстарды ажырату қажет.
Қажетті құралдар: Магниттік тақта, магниттер, ... ... ... ... үкі, жапалақ, қарлығаш, қарға, сауысқан, бүркіт, ... ... ... ... ... ... ... қаз, үйрек, және т.б.
7. ойыны.
Мақсаты: көру есін және ... ... ... Ойын ... бала ... ... ... барысы:
Педагог әр балаға ойынға араналған карточкаларды таратады және зейін ... ... ... ... 10 сек. соң ... ... деп ... Балалар кезекпен жауап беріп отырады. Кейін карточкаларды ауыстырады. Ойын ... ... ... Дұрыс жауапқа балаларға жұлдызша немесе фишка беріп отырады. Осылай жеңімпаз анықталады.
8. ойыны.
Мақсаты: Баланың сөздік қорын байыту, зейінің ... ... ... ... ... ... Көкөністердің суреті бала санына қарай.Ойынның өтілу барысы:
Педагог әрбір балаға көкөністің суреті ... ... ... ... ... ... ... да, әрқайсысы қолдарындағы қандай көкөніс екенін айтады. Содан соң педагог шеңбер ішіне кіріп қандайда бір көкөністің атауын атайды. Аталған ... ... бар бала ... ... ... ... ал ... баланы қуа жөңеледі. Ойыншы ұсталап қалмауы үшін балалардың қолындағы қандайда бір көкөністің атауын атауы ... Сол ... ... ... ... атауы аталса сол ортаға шығып, қаша жөнеледі. Ал, 1 ... ... ... ... бойда орнына тұрады. Жүргізуші ұстап алам дегенше келесі көкөністің аты аталады. Ойын осылай жалғаса ... ... ойын ... педагог жүргізуші орнына ойнайды, кейінен жүргізушіні балалар арасынан ... ... ... ерік ... ... ... ... 1,2 санау арқылы немесе өз еріктерімен түлкілер және бүркіттер болып екіге бөлінеді. Бүркіттер түлкілерді аңдып бір жерде жиналып ... ... ... ... ... ... қалғандары түлкінің балалары болады. Түлкі ортаға тұрып қандайда бір қимылдар ... оны ... ... ... ... ... ... балалары анасының жасағандарын қалмай қайталап жасап отыруы керек. Кім қимылдарды жасауға үлгірмей ... ... ... соны ... алып ... Анасымен қалған түлкі баласа жеңімпаз болып саналады. Ойын жүргізушілері ауыстырылып 2-3 рет қайталанады .
Ескерту. ... ... әуен ... ... ... ... ... балалардың танымдық шығармашылық қабілетін дамытуда қолданылатын тиімді әдістердің бірі - дидактикадық ойындар болып табылады.
Дидактикадық ойындар ... ... ... ... ... орны маңызда да ерекше екені сөзсіз. Себебі, дидактикадық ойындар баланы таным қабілеті арқылы ... ... ... ... ... ... бала таныған заттарының қандай қызмет атқарып, қандай қасиетке ие екендерін айта білу, сөйлеу, сөзбен сөзді байланыстып сөйлеуге үйреніп дағдыланады. ... оқу ... ... ... мен ... ... ... көп жетістіктерге жеткізді. Ойын тәрбиешілер мен мектеп жасына дейінгі ... оқу ... ... байланысты технологиясы десек те болады. Экологиялық дамытудың түпкі мақсаты оның сапалы ... ... ... ... ... жеке ... ... болады. Жалпы экология барлық оқыту - тәрбиелеу үрдісімен байланысты. Осы оқу іс-әрекеттерді тиімді ... ... ... жасына дейінгі баланы жан-жақты дамыта отырып, білімді игеруге ... ... ... оқу іс-әрекетінде алған білімдерін іс-жүзінде тәжірибелерде өздері жасап, нәтижесін көреді. ... ... ауа ... енетінін анықтауды қызыға орындайды.
Мектепке дейінгі экологиялық оқыту, тәрбиелеу үрдісін ойын арқылы дамыту. Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінде дамытушы ... мен ... ... маңызы өте зор. Олар байланыстырып сөйлеу мен есте сақтауды, ойлауды дамытады. К.Ушинский бұл жөнінде былай деген: "Егерде педагог бір нәрсені ... ... ... көздейтін болса, ол сабақта көзбен көру, дыбыс органымен айту, қолымен ұстау және сезім мүшелерін қолдануы ... үй ... ... ... ... ... ... жеміс - көкөністермен таныстырып болған соң, "Қайсысы артық, неге?", "Не өзгерді?", "Дәмінен айыр?", "Даусынан айыр" т. б. ... ... ... мен үлкен болсам" ойыны балаларды шығармашылдыққа, жауаптылыққа үйретеді, табиғатты қорғауға тәрбиелейді.
Ойын алаңында қимылды ойындарда ұйымдастырылады "Аю мен ... ... мен ... т.б ... ... ... ... жүрісін, даусын салады. Ойын арқылы олардың шығармашылық қиялдауы да-мыды. Олар ойындарда ... ... ... жаңасын қосады, кейде өмірден, ертегіден қосып алады. Экологиялық шығармашылықты ойын арқылы дамытуда бала белсенділігі мен ... ... ... ... ... ... тәрбиенің маңызы зор. Балалардың барлықіс-әрекеті, ақыл-ойы осы айнала қоршаған ортамен тығыз байланыста және экологиялық ... ... ... ... осы ... одан әрі ... ... Экологиялық саяхаттар, серуендер, ұйымдастырылған оқу іс-әрекеттердің барлығы ... ... ... ... ... Бала ... ... көру, ұстап қарау арқылы тез қабылдайды. Балалармен өткізген ойындар көп жетістіктерге жеткізеді. [16]
Логикалық тапсырмалар - бұл ... ... ... туралы білімдерін кеңейтуде қолданылатын әңгімелер, жұмбақ және тапсырмалар. Балаларға логикалық тапсырмалар беру ... ... ... дамытады.
Логикалық тапсырмалар тек тілді дамытуға ғана емес, өз ойын анық, әрі жинақтай ... ... ... тапсырмалар серуен ұйымдастыру кезінде қолдануға болады.
Логикалық тапсырмалардың мазмұны мен мақсаты балалармен ... ... ... ... , ... кезінде табиғаттағы маусымдық өзгерістерді түсінуге және еңбек дағдыларын қалыптастыруға бағытталуы керек. Логикалық тапсырмаларды орындау балалардың ... ... ... сол ... ... ... тапсырмаларды шешу қиынға соқпайды. Бұл тапсырмаларды тәрбиеші балалардың табиғатқа деген қызығушылығын арттырып отыру үшін, табиғатты бақылай білу дағдыларын дамытуда қолданылады. ... ... ... ... ... ... береді, балалардың қызықтыру үшін орманшыға хат жазып, орман жайлы қызықты ... ... ... сұрайды. Орманшының хатын тәрбиеші жазады, оған орман және жыл мезгілдері жайлы тапсырма ... ... ... ... қызыға жауап береді.
Қоршаған ортаны тануда логикалық тапсырмаларды әңгіме арасында қосу балалардың ойлау және сөйлеу қабілеттерін арттырады. Логикалық тапсырмаларды ... ... ... ... жөн. ... ... қысқы қайың, емен, шырша ағаштарының бұталарын салуды ұсынып, айырмашылықтарын айтып беруді ұсыну. Ерте күз, алтын күз, қоңыр күз ... ... ... айырмашылығын сұрау. [17]
Балалар жұмбақтарды өте жақсы көреді. Кіші топта шешуі жеңіл жұмбақтар ... ... ... ... ... , ... ... жинақтауға арналған жұмбақтар ұсынылады.
Қоршаған ортаны тануда күрделі логикалық тапсырмаларды орындауда тәрбиеші ... ... ...
* ... ... ... ... бақылағандарын еске түсіруді ұсынады.:
* Балаларды жауабын табу үшін түрлі сұрақтар қояды;
* Қателескен жағдайда көмектесу;
* Өз ойларын нақты және ... ... ... ... ... ... ... балалардың қызығушылығын арттыру логикалық тапсырмаларды ойынмен ұштастыру маңызды рөл ... ... ... ... ... жыл ... өзгерістеріне бейімделуі туралы әңгіме жүргізу кезінде балаларға Б. Бианкидің әңгімесіне ... ... ... ... болады:
Жер аппақ қар жамылды. Егістіктер мен ормандар үлкен кітаптың бетіндей теп-тегіс. Күндіз қар жауады. Таза аппақ беттер де бітеді. Оның ... ... ... мен , ... нүктелер, үтірлер басады. Қалай ойлайсыңдар бұл не?
Логикалық тапсырмаларды орындау балалардың логикалық ойлауларын және тілдерін дамытады.[19]
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі таңда жас ... ... ... басты мақсат ұлттық рухы жоғары, өз Отанын, туған жерін сүйе білетін азамат тәрбиелеу. ХХІ ғасыр жеткіншегі ... ... ... ... ... ... ... кез-келген сәтте шешім қабылдай алатын жеке тұлға болуы тиіс.
Бұл үшін тәрбиешінің шығармашылдығы, ... көп ... ... ... Ал ... ... ... білім, білік дағдыларымен қатар тәрбие жұмыстарының сан алуан, қызықты, тартымды, баланы қажытып алмайтындай жұмыс түрлерін жүргізу тәрбиешіден ... ... ... ... бала ... ... мен біліктілікті, шығармашылық пен ізденімпаздықты, қабілеттілік пен іскерлікті, еңбек сүйгіштікті, танымдық қасиеттерді ... ... ... табиғатпен тереңірек таныстырудың ерекше орны бар екенін мәлім. Бала өмірінің алғашқы жеті жылы - денсаулықтың, ақыл-ой, ... ... және ... ... ... ... өте ... кезең. [20]
Балаларды табиғатпен таныстыруда алдымызда мынандай мақсат ... ... ... ... ... ... және тірі табиғатпен таныстыру, ол туралы өз ой-пікірін айтуға үйрету. Өз өлкеміздің аң-құстарын, өсімдіктерін таныту, қорғауға, әсемдігін көруге, ... ... ... ... ... ... алға ... міндеттері:
-Болашақ табиғат жанашыры болатын ұрпақ тәрбиелеу.
-Мектепке ... ... көз ... кеңейту және жүйелеу.
-Тәжірибелер жасау және алған нәтижеден тұжырым шығаруға үйрету.
-Шығармашылықты, елестету мен ойлауды дамыту.
Қорыта келгенде баланы мектеп ... ... ... өзі ... ... ... ... бағалай білуге және оларға дұрыс қарауға үйретудің маңызы зор. Ол үшін ... ... ... ... ... ... жөн. Күштемеу, сүйіспеншілік, шындықты білуге талаптану және парасатты мінез-құлық сияқты адамдық қасиеттерді тану ... ... ... табиғат алдындағы жауапкершілігін түсіне біледі. Күштемеу деген табиғатқа жасалып тұрғанның кез-келгеніне мейлі ол ... ... ... ... ... ... зиян келтірмеу керек дегенді білдіреді. Балалар тірі атаулының бәрін бағалай білуі тиіс. Табиғатқа ... ... тек оның ... ... және тынығуға жиі бару деп түсінбеу керек. Балалардың өздері де ағаштар отырғызуға, бұлақтардың көзін ашуға, ұя ... ... ... зиян ... ... ... құтылудың тәсілдері туралы сұрақ-тарға жауаптар іздейді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Құлшанова С Табиғатты қорғау. \\ Отбасы және балабақша. - 1993. № ... ... ... Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2014 жылғы 11 қараша.
3. Керімбаева Р Табиғат. Бала. ... ... ... ... тәрбие /Отбасы және балабақша-1996. №11-12/
5. Көбеева Н \\ Үйелмен және ... - 1993. № ... ... С.А. ... ... ... ... табиғатпен таныстыру. Мектеп, 2003.
7. Ерте жастағы (1 жастан бастап 3 жасқа дейінгі) ... ... мен ... ... ... - ... 2010. - 88 ... Мектепке дейінгі кіші жастағы (3 жастан бастап 5 жасқа дейінгі) ... ... мен ... ... бағдарламасы. - Астана, 2010. - 115 б.
9. Мектепке дейінгі ересек жастағы (5 жастан ... 6 ... ... ... ... мен ... арналған бағдарламаcы - Астана, 2010. - 89б.
10. Веретенникова С. А. Мектеп жасына ... ... ... ... ... ... ... арналған оқулық / С. А. Веретенникова.- Алматы: Мектеп, 1983.- 255 бет.
11. Жас ұрпаққа экологиялық тәрбие берудің бағыттары //Ұлт тағылымы. -2003.-№2. - 19-21 ... ... ... ... ... к учебнику "Познание мира". Алматы,2000.
13. Керімбаева Р. Табиғат. Бала. ... ... және ... Р. И. ... ... беру.
15. Аймағанбетова.К.А.Дүниетануды оқытудың теориялық негіздері.Алматы,2000ж
16. Горощенко В.П. Табиғаттануды оқыту методикасы. Алматы1985ж
17. Груздева Н.В.,Морозова Г.Н. ... ... ... ... ... мир. ... таңдағы мектепке дейінгі және бастауыш білім берудің психологиялық-педагогикалық негіздері: Халықаралық ғылыми-практикалық конферения материалдары - ... 2003. - ... ... ... арналған үлестірмелі материалдар. Алматы. Атамүра. 1998. -- 63 б..
20. Ишмухамедова Н.Б. ... ... с ... ... Алматы, 1995.
ҚОСЫМША
Қосымша А
№ 1 Практикалық сабақ
Тақырып атауы: Жер участкесі
Сабақтың мақсаты: Жер участкесінің бала бақша балаларын табиғатпен таныстырудағы маңызын ... ... ... ... жер ... ... маңызы бар
Жер участкесін қалай ұйымдастыруға болады
Балаларға арналған ауыл шаруашылық құралдарына қандай талаптар қойылады
Тапсырма:
Бақшаның орын ... және ... ... отырғызу
Әдістемелік ұсыныс:
Жер учаскесінің көлемі мен балалардың санына қарай бақшаның барлық топқа ортақ немесе олардын, әр ... жеке ... ... Оған ... ... ... әрі күн ... түсіп тұратын, солтүстік жағынан құрылыстармен, дуалмен немесе өсімдік бұталарымен қоршалған жерден таңдайды. ... ... ... жол, ... ... 3 -- 4 ... әрбір бала үшін 0,5 шаршы метр және 5 -- 6 жастағы бала үшін 1 -- -1,5 ... ... ... ... жүйектердің ұзындығы 2,5 -- 3 м болатындай етіп бөледі.
Ш а л қ а н п и я з д ы ң ... ... үш ... қара ... () ... келеді. Жерден ілгек сияқтанып сурет) көктеп шығады. Алғашқы нағыз жапырақ тұқым жарнағы жапырақшасының тесігінен шығады, ал келесі жапырақтардың әрбіреуі бұрынғы ... ... ... ... Жапырақтары жасыл, шырынды, түтікшелі, сыртын балауыз өңез жауып тұрады. Жапырақтары түзілгеннен ... ... -- жер асты ... ... оның ... ... ... жабысқан еттей жұмсақ аппақ жапырақтар болады. Олар қоректік заттарға толы. ... ... ... ... ... ... жарғақтай болады да, сары, қоңыр, қызыл немесе күлгін түстеніп қабыршаққа айналады. Пиязшықтың (бадананың) түбіртегі өңі ... ... ... саналады: одан төмен қарай ұсақ та-мырлар, ал жоғары қарай етті жапырақтар өсіп ... ... екі ... ... ... ... Алғашқы жылы тұқымнан майда пиязшықтар (екпе-пияз) алынады. Шалқан пиязды ... үшін ... 1,5 -- 2 см екпе пияз ... ... , яғни майда пиязшықтың жоғарғы ұшы топырақтан ... ... ... етіп ... Бороздалардың ара қашықтығы 15 -- 20 см, ал өсімдіктердің арасы 6 -- 10 см болуы керек. Пияз жиі ... ... ... ... ... жығылып қурауы -- пісіп, жинап алуға дайын болғандығының белгісі.
№2 Практикалық сабақ
Тақырып атауы: Үй жануарлары мен ... ... ... ... үй және ... ... ... негізгі сұрақтар:
Үй жануарлары
Тапсырма: Сәбилер тобын үй жануарларымен таныстырудың үлгі жоспарын құру
Әдістемелік ұсыныс:
Сәбилер тобы (үй жануарлары
Тауықтарды бақылау (сәбилер тобындағы ... ... ... ... ... рет көреді. Тәрбиеші олардың әтеш пен мекиенді ажырата алатынына көз жеткізген соң, ... ... ... ... тән ... ... ... әтештің басындағы не нәрсе, -- дейді ол ... -- ... ... әдемі айдар. Ал, құйрығы ше, не деген үлкен!
Осындай сөздермен балалардың назарын әтештің сыртқы түріне аударады. Бұдан соң олар әтештің қалай ... ... ... серуендеуде тәрбиеші мекиендердің көзі бар екенін, онымен көретінін айтады.
Мысықты бақылау (сәбилердін. екінші тобымен)
Программалык, материал. ... ... ... ... ... ... қалай ойнайтыны.
Сөздік: жалап ішеді, жүні қалың, жұмсақ, ... ... ... ... ... ... мысық әкеледі.
-- Мынау мысық -- дейді ол. -- ... ... бұл ... ... бүкіл денесі сұр түсті, қара жолақтары бар. Оны ... ... ол ... ... ... Оның жүні ... әрі жұмсақ. Ал, қараңдаршы тұмсығындағы мұрттары не деген үлкен еді.
Тәрбиеші біртіндеп балалардың назарын мысықтың сыртқы түріндегі ерекшеліктерге аударады. ... оның ... ... ... ... аузы бар ... ... алады. Одан соң оның аяқтарына, табанына, құйрығына қадала қарайды. Тәрбиеші жануар денесіндегі жеке бөліктерді атап ... оның ... ... ... ... ... ... мысыққа сүт береді. Ол сүт құйылған табақшаны көре салып ... ... оның сүт ... ... Мысықтың ұзын тілін қасық тәріздендіріп, сүтті жалап ішіп аузына апаратынына балалардың назарын аударады.
Жануар ... ішіп ... ... ... оны тағы да сипап еркелетеді.. Тойып алған мысық пырылдай бастайды.
-- Бұл оның өлең ... -- ... ... Бұл оның ... -- деп, ... ... ... сабақта тәрбиеші мысықты етпен тамақтандырады. Бұдан соң балаларға мысықтын, қағазбен және ... жіп ... ... ... көрсетеді.
Балалар мысықтың қалай жасырынып, қалай секіргенін, қағазды аяғының ұшымен қалай қағып, тістелегенін бақылайды.
Балалы мысық (сәбилер ... ... ... ... ... үлгі жоспары)
Тәрбиеші мысықты тірідей көрген балалардан картинаны ... ... ... деп сұрайды:
Екінші топтағы балаларға мынадай сұрақтарды қоса беруге болады: мысық табанының түсі қандай? Мысық құйрығының түсі қандай? Мысықтың басында, ... не бар? Сұр ... (оны ... не ... ... Сұр ... баласы сүтті неден жалап ішеді? Мысықтың баласы сүтті қалай жалап ішеді? Мына мысық баласының түсі қандай? (Картинадан көрсетеді), Ол табанымен нені ... ... ... ... түсі ... Қайсыларыңның үйлеріңде мысық бар? Мысық қалай мияулайды? Мысықтың баласы қалай мияулайды?
Балалы мысық (сәбилер тобында картина бойынша сабақ өткізудің үлгі жоспары)
Тәрбиеші ... ... ... ... картинаны көрсетіп тұрып былай деп сұрайды:
Екінші топтағы балаларға мынадай ... қоса ... ... мысық табанының түсі қандай? Мысық құйрығының түсі қандай? Мысықтың басында, тұмсығында не бар? Сұр ... (оны ... не ... ... Сұр ... баласы сүтті неден жалап ішеді? Мысықтың баласы ... ... ... ... Мына ... ... түсі қандай? (Картинадан көрсетеді), Ол табанымен нені қозғайды? ... ... ... түсі ... ... ... ... бар? Мысық қалай мияулайды? Мысықтың баласы қалай мияулайды?
Тәрбиеші картинаны анықтап көріп болған соң балалы ... ... ... тыңдауды ұсынады.
Қайсысы қалай дауыстайды? (Сәбилсрдің бірінші тобына арналған ойын)
Сабақтың құрал-жабдығы: ... -- ... ит, ... ... ... ... -- немесе солардың суреті салынған картинкалар.
Сабақтың барысы.
Бізге мысық қонаққа келіп, -- деп мияулайды. ... ... ... ... ... отырды, оған ит жүгіріп келіп, -- деп үреді. Ит қалай үрді? (Балалар қайталайды.)
Міне, ит пен мысыққа қораз жақындап ... ... ... . ... ... ... (Балалар қайталайды.)
Күрке тауық келіп, өз балапандарын деп шақырды. Тауық балапандарын ... ... ... ... жүгіріп келіп: деп шиқылдайды. Балапандар қалай шиқылдайды? (Балалар қайталайды.) Үйдің қасымен автомобиль келе жатыр. Ол: деп гүрілдейді. Автомобиль ... ... ... ... ... де ... ... тауық пен балапандар шошынып, қаша жөнелді, ит пен мысық та қорқып, зыта жөнелді.
№3. Практикалық сабақ
Тақырып атауы: Күзгі ... ... мен ... еңбегі
Сабақтың мақсаты: Күзгі табиғат құбылыстары мен ауылшаруашылық еңбегін бақылау ерекшеліктерімен танысу
Қарастырылатын негізгі сұрақтар:
Топ серуен ... ... ... ... ... ... ... бақылауларды қорытындылау
Өсімдіктер мен жауарларды бақылау
Тапсырма: Адамдардың күзгі еңбегін бақылау
Әдістемелік ұсыныс:
Адамдардың күзгі еңбегін бақылау
1. Күзгі бақылаған еңбек әрекеттері туралы ... ... ... ... ... ... (қай ... егін жинау (егістің түрі, жинаған айы) қалай жүзеге асырылады?
Бақшадағы жұмыстар. Көкеністерді жинау (жиналған көкеніс түрлері, айлары); топырақты ... ... ... а қ т а ғ ы ... Жеміс жинау (жиналған жеміс түрлері, айлары); жеміс ағаштарын, жидекті, бұталарды отырғызу (отырғызған ағаштар мен бұталар, айы, ... ... ... шөптекті мәдени өсімдіктерді, бұталарды, жеміс ағаштарын қысқа дайындау (өсімдікті түптеу, жылылау, агаш діңдерін әктеу, ... ... т. ... ... жұмыстар. Ағаш, бұта өсімдіктерін отырғызу, өсімдіктерді қысқа дайындау, қорғау, топырақты келесі көктемге дайындау сияқты жұмыстар қалай жүргізілді?
Өзің ... ... ... Мал ... ... күзде жүргізілетін (ауылдың жерлер үшін) пішен тасу, мая салу, жем даярлау, мал қораларын ... ... ... ... ... астын сызып, ол жұмыстар қалай, қандай құралдармен орындалатынын қысқа әңгіме түрінде ... ... ... қорытындылау
1. Өсімдіктерді бақылау нәтижесінде жиналған деректерге сүйене отырып, мына сөйлемдердегі түсіп қалған сөздердің орнын ... ... ... ... мен бұталар жапырақтарының
2. Суың түскен соң-аң ................................ бастады.
3. Күздің ... ... мен ... ... қалды.
4. Шөптер .............. кетті.
5. Суық түскеннен кейін ............ көрінбейді.
6........
дуалдардың ... ағаш ... ... ... ... ... ұйқыға жатты.
8..............топтанып жылы жаңқа ұшып кетті.9. Бұлар
Түсіп қалған сөздер: саргайып, қурап; жыл ... түсі ... ... ... ... түсе; қарлығаштар; қараторгайлар; ... ... ... ... ... ... мен жануарларды бақылағандарыңды мына төмендегі сұраққа жауап беруге дайындалыңдар:
Күзде өсімдіктер тіршілігінде болған қандай өзгерістерді ... Бұл өлі ... ... өзгерістермен байланысты?
Күзде жанарлар тіршілігінде болған қандай өзгерістерді бақыладыңдар?
Бұл өлі табиғаттағы қандай өзгерістермен байланысты

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларды табиғатпен таныстыру16 бет
Балалар бақшасындағы балаларды табиғатпен таныстыру бағдарламасының мазмұны30 бет
«Таныстыру бюросы» мәліметтер қорын өңдеу15 бет
Адамның табиғатпен байланысы9 бет
Балаларды табиғатпен таныстыра отырып, патриоттық сезімге тәрбиелеу26 бет
Балалардың ойындар арқылы табиғатпен таныстыру ерекшелігі32 бет
Балаларға үй жануарларымен, жабайы аңдарды таныстыру4 бет
Ересек балаларды геометриялық пішінмен таныстыру әдістемесі30 бет
Ересек тобындағы мектепке дейінгі тәрбиедегі балаларды учаскедегі өсімдіктермен таныстыру25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь