Мақыш Қалтаев

1. Мақыш Қалтаев омірі
2. Мақыш Қалтаев шығармашылығында діншілдік сарынның басымдығы.
3. Ағартушы.демократтық бағыттағы ақын.жазушылар
Қалтай Мақыш (1869, қазіргі Астана қаласының маңы, - 1916, сонда) - ақын. Ақмолада, Солтүстік Қазақстан, Көкшетау облыстарында, Троицк жағында біраз жыл бала оқытқан. Семей, Жетісу өңірін аралап қазақтардың тұрмыс-тіршілігімен танысады. 1903 жылдан бастап бірыңғай ағартушылық, ақындық жолға түседі. "Насихат қазақия" (1907), "Қалтай ұлының қазақ ахуалын бәйіт еткен манзұмасы" (1909), "Мәшһүр Қалтаев" (1910), "Қазақтың айнасы" (1910), "Тура жол" (1912), "Бар оқиға" (1913) аттыөлең кітаптары жарық көрген. Өлеңдері негізінен жыр, назым, мысал, терме үлгісінде жазылған. "Бұлбұл құс I бөлім" (1910), "Бұлбұл II бөлім" атты кітаптарын татаршадан қазақ тіліне аударған. "Тұрмыш" атты қолжазба журнал шығарған.
1. Әуезов М. Тандамалы шыгармалар жинагы. -А ., Жазушы, 1988.
2. Кенжебаев Б. Макыш К атаев. Эдебиет июне искусство, 1950. -№12.
3. Машанов А. Эл-Фараби жене Абай. -А.: Казакстан,1994.
4. Мырзахметов М. Абай жене ш ы е ы с . -А.:Жазушы, 1994.
5. Кушсбаев О. Терек тамырлар. -А : Рылым, 1994.
6. Калтаев М. Казакгын айнасы. -Казан, 1910.
7. Мухаммед пайгамбардын хадистерь -А.: Жазушы, 1994. 8. Калтаев М. Бар окига. -Казан, 1912. 9. Смаилова М. Улттык мектеп бастауы. Бастауьпн мектеп 1993. -№
8. Қирабаев С. Әдебиетіміздің ақтаңдақ беттері. – Алматы: Білім, 1995. – 288 б.
9. Әдебиетіміздің ақтаңдақ беттері. – А, 1995
10. Нұрғали Р. Қазақ әдебиетінің алтын ғасыры. – Астана, 2002.
11. Қазақ әдебиетінің тарихы. Он томдық. 6-том. – Алматы: Қазақпарат, 2006.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министірлігі Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СРО
Орындаған: Серик.А
Тексерген:Еспенбетов ... ... ... ... ... ... ... діншілдік сарынның басымдығы.
* Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар
Қалтай Мақыш (1869, қазіргі Астана қаласының маңы, - 1916, ... - ... ... ... ... Көкшетау облыстарында, Троицк жағында біраз жыл бала оқытқан. Семей, Жетісу өңірін аралап қазақтардың тұрмыс-тіршілігімен танысады. 1903 жылдан бастап бірыңғай ... ... ... ... ... ... (1907), ... ұлының қазақ ахуалын бәйіт еткен манзұмасы" (1909), "Мәшһүр Қалтаев" (1910), "Қазақтың айнасы" (1910), "Тура жол" (1912), "Бар оқиға" (1913) ... ... ... көрген. Өлеңдері негізінен жыр, назым, мысал, терме үлгісінде жазылған. "Бұлбұл құс I бөлім" (1910), ... II ... атты ... ... ... ... аударған. "Тұрмыш" атты қолжазба журнал шығарған.
Мақыш Қалтаев шығармашылығында діншілдік сарынның басымдығы. Жалпы адамзаттық имандылыққа көбірек үндеуі. Дінді адам жанының рухани ... ... ... , , , , , атты ... тән ... ... тақырыптар. Татар ақындары З.Кәрими мен Ғ.Рашидиден аударған , өлеңдер жинағындағы төл туындылық ... ... ... ... ... ... қатысты көзқарасының күрделілігі. Кезінде заман талабына лайық өз пікірін айта алғандығы. Айналадағы өзгерістердің ... ... ... Әлеумет ортасындағы теңсіздікті, кемшіліктері сынауы. Бала оқыту, халыққа ... ... ... пайдасы туралы пікірлері. өлеңдерінде адамгершілік пен имандылықты насихаттауы. ... ... сүю, ... ... болу ... діни ... алға қою басым болуымен қатар, ой астарында өмірдің қиындығына төзу, алланың бергеніне масаттанбау тәрізді адамдық асыл ... ... ... М.Қалтаев өлеңдерінде ұлттық мүдде жоғары қойылып, Отанға, туған жерге деген сүйіспеншіліктің жырлануы.
Қалтаев поэзиясында жалаң ... ... ... қалуы. Ақынның тіл шұбарлығына жол беріп алатындығы. Өмірден түйгендерін, оқыған-білген нәрселерін қарапайым қазақы тілмен ... ... ... баяндау тәсілінде жазуға бейім екендігі. М.Қалтаев поэзиясының идеялық маңыздылығы, ... ... ... уақыт тынысын дәл танып, күрделі ойларды арқау еткен пікірлер толғайтыны. Оның өз дәуіріндегі күрделі мәселелерді қозғап, ... ... күш ... өнер-ғылымды насихаттап, ағартушылық әдебиетке елеулі үлес қосқаны.
XIX гасырдын соны, XX гасырдын бас кезшде өмip cypin, шыгармашылык енбекпен айналыскан, ... ... ... елеуі әдеби мұра калдырган ағарт шы акындардын 6ipi - ... ... ... ... көзі ... ... ... баспаханаларынан бірнеше кіап болып басылып шыкты. Акыннын ш ыгармашылыгына байланысты Б. ... Ы ... Э. ... А. ... сиякты т.б. әдебиетшшер азды-көпті зертгеулер жүргізіп, niKip білдірді. Макыш Калтаев өлеңдерінің такырыптык, мазмұндык ерекшеліктерн ашып көрсету үшін ... онын ... ... ... ... кезш ... алган жөн сиякты.
Өткен ғасырдың 20-жылдарында әдебиет аламанына ат қосқан қаламгерлер ... ... ... ... та (1869-1916) бар. Ол Қазан қаласында туған халқының дәстүр-танымын зерделеген (1907), (1909), (1910), (1910), (1910), (1913) ... ... Өз ... ... және ... ... тамырын дөп басқан Мақыш аударма саласында да көзге түсті. 3. Каримидің (1913) туындысын, Г. Рашидидің еңбектерін қазақ ... ... ... ... тынысын дәл басты, Ресей империясының отарындағы Алаш жұртының келешегін болжады, ... ... ... салт-дәстүрдің озығы мен тозығын жіліктеді, ұлт тағдыры туралы толғанып, діни наным-сенім жөніндегі пайымдарын ортаға салды, ... ... тыс ... ел азаматының ой-түсінігімен барлау жасады. Туған жері мен елін перзенттік жүрекпен ерекше сүйген М. Қалтаев - ... ... ... ... ... ... бірі. Осы тұста Ә. Ғалимовтың (1892-1913) өлеңдері мен әңгімелері , , ... ... ... Ол ... ... ... жауапты хатшысы қызметін атқарды. (1912), (1913) атты ... ... ... байырғы ақындық дәстүрі ешқашан үзілген емес, уақыт пен қоғамның аласапырандарында да заманмен бірге бұлқынды. ... ... ... С. Байқошқаров (1876-1956), К. Тәкежанов (1886-1972), М. Жадайұлы (т.-ө.ж.белгісіз), С. Әзденбаев (1890-1967), В. Меркемелиденов (1891-1963), А. ... (1902 ж. т.) ... ... ... және ... ... аттары жақсы таныс. Олардың таңдаулы өлең-жырлары (1953), (1969), (1916, 1936, 1940), (1972), (1977), (3 т., 1960), (1973), (1963), (1969) ... ... К. ... ... (1928), (1969), (1971) топтамалары түрінде жарық көрді. 1967 ж. С. ... ... ... ... ... ақындары республикалық жыр додаларына қатысып, халықтың қошеметіне бөленді. Жамбылдың 125 ... К. ... 100 ... ... ... айтысына қатысқан М. Сағымбаев, Б. Сембаев, Б. Оспан, О. Қаңтарбаев Қараөткел жерінде ... ... ... жыр көші ... ... ... ... сақтап қалғанын дәлелдеп берді.
Қалтаев поэзиясында жалаң дидактиканың көрініс беріп қалуы. Ақынның тіл шұбарлығына жол ... ... ... түйгендерін, оқыған-білген нәрселерін қарапайым қазақы тілмен ұйқас, ырғаққа түсіріп, ... ... ... ... ... ... ... идеялық маңыздылығы, мазмұн байлығы, көбіне уақыт тынысын дәл танып, күрделі ойларды арқау еткен пікірлер толғайтыны. Оның өз ... ... ... ... халықты оятуға күш салып, өнер-ғылымды насихаттап, ағартушылық әдебиетке елеулі үлес қосқаны.
Қалтайұлының ... ... ... болғандықтан, кеңес дәуірінде ұмыт бол - ған-ды. Мақыш өзінің терең ой-толғаныстарында, фило - со - ... ... ... ... ... бос - тан - дыққа, тәуелсіздікке қол жеткізетінін, Са - ры - арқа жері ... хан мен ... ... - да - ғыдай қа - зақ мемлекеттігінің орталығы болатынын болжады.Оны төмендегі өлең жолдарынан байқай ... бір ... ... бұл ақ қарлар,
Жылынар күн, болар желсіз шуақтар.
Көре алмаспын мен ол қардың кеткенін,
Болмаса халіме бір шипа ... ... аяз бен жел, суық ... ... жері көктер жуықта.
Жасыл мақпал кілем болар қара жер,
Болармын мен көрде ол уақытта.
Болар дүние ол уақытта бір жеміс бақшадай,
Ағар сулар ... ... ... ... ... жүрер әркім,
Ол күнде тек болсын менің қабірім сарай.
Өсер, көктер жер үстінде толқындап,
Сайрар құстары неше түрлі менмұндап,
Болар ол ... ... ... мен ... ... ... тарихынан мәлім әр жанрдағы көркем әдеби мұраларға, көркем әдеби, публицистикалық жазбаларға қарағанда, ХХ ғасырдың басындағы ширек ғасыр қазақ әдебиетінің бәз ... ... ... ... ... өртіне түсіп, санасынан сартап болған ұлттық мүдденің ... ... ... сәті деп ... ... Бір ... Ресей патшасының болғандығында болғанымен, 1905 - 1907 жылдардағы дүрбелеңді ... ... ... ... ... тегеурінінен әлсіреп, алыс-жақынды бүріп ұстаған шеңгелінің , байтал түгіл бас қайғының кебін киген тұсында бодан елдерінің көзі ашық ... ... өз ... елінің елдігі келешегін ойлап, алдағы күндердің қамын жей бастаған секілді. Екіншіден, қазақ ... ішкі даму жөні де ... ... бір ... де қайшылықты кезеңге аяқ басқаны анық-ты. Әдебиет қашанғыдай осы үрдістің ... ... ... ... Сөйтіп, ХХ ғасырдың басындағы қазақ әдебиеті идеялық сарындарымен де , көркемдік ізденістерімен, жанрлық бітімімен де, алуан қырлы тақырып, сан сырлы ... ... де ... ... ... бітімін білдіреді. Өкініштісі, нақ осы он бес - жиырма жылдағы қазақ әдебиеті шығармалары ... ... ... ... ... бағасын толық ала алмады. Қазан төңкерісінен кейін, советтік жүйе тізгінді біржолата қолына қаратқаннан соң, екі ғасыр арасындағы, екі заман ... ... ... ... ... ... ... шығарылды, бұрмаланды, бірте-бірте түнекке тасталып, қапас қақпасы тарс жабылды.
Бұл тұстағы қазақ әдебиетінің күллі ... мен даму ... ... ... ... ... қазақ топырағындағы ұлттық көркем саз өнерінің ... ... ... ... ... ... ... талғаған әдебиеттің әрі қарай даму жолы да айқын, ... ... ... беті ... бұрылды. Бірте-бірте әдебиет те кеңестік кептің кезіне ... Бұл ... ... алып ... мақсат әдебиет тарихындағы әр белесті кездің, мерзім жағыннан ұзақ-қысқалығына қарамасатан, өзіне тән заңдылықтардын жан-жақты ашып қарастыруды ... ... ... ... ... ... ... уақытты қамтыса да (шартты түрде Қазақ АССР-і құрылған 1917 жылдан бастап саналатындықтан, деп нақтылап алуға тура келеді. Екі ... ... ... ... ерекшелігі де мол болады, сонымен қатар осы кездегі ... ... ... ... ... қазақ тарихының да елеулі беттеріне шындық сәулесін түсіреді. Сондықтан да болу керек, қаншама тыйым салынады, сол ... ... ... ... ... ... ... болды дегеннің өзінде, бұл кезеңдегі әдебиеттің көкейтесті мәселелеріне әдебиетшілер әр уақыт айналып соғып, мән беріп отырды. Дегенмен, бұл дәуір әдебиетіне ашық ... ... ... тек КСРО ... ... елі ... ... бергі жылдарда, Алаш қайраткерлері аталғаннан бертінгі кезде ғана мүмкіндік туғаны ... ... ... те, өз ... ХХ ғасырдың басындағы әдеби процесс біршама зерттеліп, түрлі сапалы ғылыми еңбектер де, зерттеу, оқулықтар да ... ... ... ... (1932 ж), ... Кенжебаевтың (1956 ж., 1993 ж.), Есмағамбет Ысмайловтың ... ... ... (1968 ж.), Әнуар Дербісалиннің (1966 ж.), Тұрсынбек Кәкішевтің (1971 ж.), (1994 ж.), ... ... (1966), ... ... (1976), (1983), ... ... (1977 ж.), Диқан Қамзабекұлының (2002), т.б. монографилық оқулықтармен кітаптарда бұл кезең әдебиеті әр қырынан қарастырылды. ... ССР ... ... ... ... Әдебиет және өнер институтының ғалымдар ұжымы бастырып шығарған (1994 ж.),

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XIX ғ. II жартысы, XX ғ. бас кезіндегі қазақ әдеби тілінің діни лексикалық сипаты5 бет
М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар жайлы19 бет
Мақыш Қалтайұлы7 бет
Мақыш қалтайұлы жайлы21 бет
Мақыш Қалтайұлы туралы13 бет
Мақыш Қалтайұлының шығармашылық өмірбаяны18 бет
М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы жайлы12 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы5 бет
М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь