Шәкәрім мұрасы Ә.Бөкейханов зерттеуінде. "Әдебиет танытқыш" - ұлттық әдебиет туралы ғылымның алғашқы қарлығашы. Шәкәрім шығармаларының текстологиясы

I. Ә.Бөкейханов зерттеуіндегі Шәкәрім Құдайбердіұлы
1.1. Шәкәрім шығармашылығының жан.жақты қарастырылуы
II."Әдебиет танытқыш" . әдебиеттану ғылымының іргетасы ретінде
2.1. А.Байтұрсынұлының әдеби мұрасы туралы ғалымдар көзқарасы
2.2. Еңбек жайлы құнды пікірлер
III. Шәкәрім шығармаларының текстологиясы.
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Қазақ әдебиетінде шәкәрімтанудың негізін салып, іргетасын қалағандардың бірі – Әлихан Бөкейханов .
Алаш көсемі Ә.Бөкейханов¬тың “Кәкітай” атты мақаласы бар. Онда Әлекең 1907 жылы ІІ Мемлекеттік Думаға депутат етіп сайлауға Семей облысы қазақ¬тары атынан бес адамның бірі ретінде Шәкәрімнің кандида-тура¬сын ұсынғанын, алайда ол өз жолын Темір¬ғалиға беріп, басқаларға үлгі болғанын айтады. (Сол жолы Сейтен өңірінің болысы, бастауыш білімі бар, діни сауатты Темірғали Нұрекенов ІІ Думаға депутат болып сайланады). Және де Ә.Бөкейханов аталмыш мақаласында: “…1908 жылы Семейде абақты борышымды күтіп жүргенде Шәкәрім, Кәкітай, Тұрағұл әдейі қалаға келіп, тағы біраз күн көңіл көтеріп, шат болған едік. Мен абақтыда жатқанымда олар тағы келіп амандасқан. Бұған өзге қазақ жара-мады-ау…” – дейді. Жалпы Шәкәрім Құдай¬бердіұлы патшалық Ресейдегі бірінші орыс революциясынан басталатын Алаш ұлт-азаттық қозғалысына білек сыбана белсене араласып кетпесе де, оның Ә.Бөкейханов қызметімен тығыз байланысты қоғамдық-саяси оқиғалардың бел ортасында жүргені байқалады.
1. «Егемен Қазақстан» газеті№90-93 (25939) 12 НАУРЫЗ ЖҰМА, 2010 ЖЫЛ
2. Байтұрсынұлы А. (Қол қойған: Маса). Кітаптар жайынан // Айқап № 1, Б. 12–13, 1911; Оқыту жайынан // Қазақ № 29, 7 қыркүйек 1913.
3. Әуезов М. Ақаңның елу жылдық тойы // Ақжол, 4, ақпан 1923.
4. Әбдіғазиұлы Б. Шәкәрім шығармашылығының дәстүрлік және кӛркемдік негіздері –А., 2000 -216 б.
5. Сәтбаева Ш. Шәкәрім Құдайбердиев -Алматы: 1990 -50 б.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Шәкәрім мұрасы Ә.Бөкейханов зерттеуінде. "Әдебиет танытқыш" - ... ... ... ... ... ... ... шығармаларының текстологиясы.
Орындаған: Байдильданова А.Б.
Тексерген: Еспенбетов А.С.
Тобы: КЯ-313
Семей 2015
Жоспары:
I. Ә.Бөкейханов зерттеуіндегі Шәкәрім Құдайбердіұлы
1.1. Шәкәрім шығармашылығының ... ... ... - ... ... ... ретінде
2.1. А.Байтұрсынұлының әдеби мұрасы туралы ғалымдар көзқарасы
2.2. ... ... ... ... Шәкәрім шығармаларының текстологиясы.
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Шәкәрім мұрасы Ә.Бөкейханов зерттеуінде.
Қазақ әдебиетінде шәкәрімтанудың негізін салып, іргетасын қалағандардың бірі - ... ... . ... ... ... - тың ... атты мақаласы бар. Онда Әлекең 1907 жылы ІІ Мемлекеттік Думаға депутат етіп ... ... ... қазақ - тары атынан бес адамның бірі ретінде Шәкәрімнің кандида - тура - сын ұсынғанын, ... ол өз ... ... - ... ... ... үлгі ... айтады. (Сол жолы Сейтен өңірінің болысы, бастауыш білімі бар, діни ... ... ... ІІ ... ... ... ... Және де Ә.Бөкейханов аталмыш мақаласында: "...1908 жылы Семейде абақты борышымды күтіп жүргенде Шәкәрім, Кәкітай, Тұрағұл әдейі қалаға ... тағы ... күн ... ... шат болған едік. Мен абақтыда жатқанымда олар тағы келіп амандасқан. Бұған өзге қазақ жара - мады-ау..." - ... ... ... ... - ... патшалық Ресейдегі бірінші орыс революциясынан басталатын Алаш ұлт-азаттық ... ... ... белсене араласып кетпесе де, оның Ә.Бөкейханов қызметімен тығыз байланысты қоғамдық-саяси оқиғалардың бел ортасында ... ... ... ... ІІ ... - тік ... ... Шәкәрім Құдайберді - ұлы кандидатурасын ұсынуына байланысты мынадай екі мәселеге баса ... ... ... ... ... ... ... М.Асыл - беков пен Э.Сейітов өз еңбектерінде 1906 жылы І Мемлекеттік Думаға ... ... ... ... ... ... зиялылары арасында құрылған кадет партиясы бастауыш ұйымының жиналысы болып өткені, оған 160-тан астам адам ... - ... жиын ... ... және ... ... ... алдағы сайлауға байланысты уақытша өзара біріккені, қысқасы І Мемлекеттік Думаға Ә.Бөкейхановтың өзі Семей облысынан осы ... ... ... ... ұсынылып, сайланғаны туралы дерек - терді келтіреді. Ал белгілі алаштанушы ғалым ... ... ... ... ... ... 1906 жылы Ә.Бөкейхановтың бас - қаруымен Семейде өткен қазақ кадет ... ... ... ... - бердіұлы да қатысып, сөз сөйлегенін айтады.
Ресей кадет партиясы, ... сол ... ... ... ... ... ... көзқарастағы күшті саяси ұйым болғанын, ал Алаш ұлт-азаттық ... ... ... ... ... ... ... еніп, қазақ зиялылары арасында кадет партиясы бөлімшесін құра салмағанын естен шығармауымыз керек. Мысалы, Ә.Бөкейханов "Виктор Петрович Обнинский" атты ... ... ... - ... ... шешені, білгіші В.П.Обнинский - дің жастай қайтыс болғанын айта келіп, "орыстағы ... ... ... ... ... біріктірген "автономист" партиясы - ның ұйытқысы еді" деп өкініш білдіруі тегін емес. 1917 жылы ... ... ... ... ... ... сол ... Қазақстан қалаларында ресми тіркеліп, үгіт-насихат жүргізген "Кадет", "Халық бостанды - ғы", "Социал-демократтар" секілді партия - лардың жоспар-жосығы негізінде әзірленіп ... ... ашық ... Мәселен, ақпан төңкерісі жылдары Семейде "Кадет" партиясының "Дело", ал "Халық бостандығы" партиясының "Халық сөзі" газеттері шығып тұрды. Айтпақшы, ... ... ... ... - ұлты ... ... ... - шесінің меңгерушісі, қалалық Думаның мүшесі, ең бастысы Шәкәрім қажы ... ... ... хат жазысып, пікір алмасушы Рахметолла Меңғалиұлы Елкебаев болды. Ұлт санасы оянып, әлеуметтік-саяси белсенділігі күшейген осы ... ... көзі ... оқыған азаматтардың қоғамдағы болып жатқан оқиға - ларға бейжай қарамай, белсене араласып, қаты - суы ... ... еді. ... бұл арада 1907 жылы Ә.Бөкейхановтың "жұртқа көрсетуімен" Ш.Құдайбердіұлы ІІ Мемлекеттік Думаға де - пу - таттыққа кандидат болып, аталмыш ... ... ... емес пе ... Олай ... ... ... Семейде құрылған қазақ кадет партиясына ғұлама ақынның да бір қатысы болуы әбден мүмкін ғой...
Екіншіден, барша қазақ арасында ... ... мен ... ие ... ... бас ... өз жолын Темірғали Нұрекеновке бере салуының сыры неде? ... ақын ... ... атты ғұмырбаяндық дастанында: "Жиырма мен қырық арасы, Бос ... ... - деп бір ... ... ... ... би болған, сөйтіп білім-ғылымсыз бос өткен жастық өміріне ... ... ... ... "Сыр айтайын мен сізге, Әр түрлі жай бар басымда..." - деуіне қарағанда, баяғыда-ақ "партия атаулыдан түңіліп, саясаттан ... ... ... ... ... бірыңғай әдеби шығармашылық қызметке бет бұрған кезі осы емес пе екен? Шынында оның өзі: "Елімнен кеттім елсізге, Елуден асқан жасымда", - деп ... бұл кез ... ... яғни І және ІІ ... ... депутаттарды сайлауға тұспа-тұс келеді екен. Ал енді: "Шәкәрімнің бірыңғай әдеби шығармашылық қызметке бет ... кезі осы емес пе ... - ... ... гуманистік, қоғамдық-ағартушылық саладағы істері, мәселен, оның Батыс пен Шығыстың білім-ғылымын іздеп қажылық сапарға баруы, атақты орыс ақын-жазушылары ... ... ... ау - ... ден қоюы, Семейдегі орыс географиялық қоғамының толық мүшесі атануы, "Айқап" журналы мен ... ... ... әрі ... ... ... ... қоғамындағы әлеуметтік-саяси маңызы зор мәселелерге үнемі үн қосып отыруы, сондай-ақ Семейдің "Жәр - дем" баспасынан бірқатар құнды әдеби ... - ... ... ... ... ... ... дәлел болады. Әсіресе, ғұлама ақынның осы кезеңдегі, яғни 1905-1917 жылдар аралы - ғын - дағы көңіл күй ... оның ... ... шошыма", "Кейбіреу безді дейді елден мені", "Жиырма үй менің көршім Қарабатыр", "Жолама қулар маңайға", ... ... ... қатынынан", "Партия қуған өңкей қырт" деп басталатын өлеңдерінен айқын аңғарылады.
Шәкәрім ... - ... - ұлы ... ... ... ... ... сол кездің өзінде-ақ гуманистік көзқарасы, белсенді азаматтық ұстанымымен елге кеңінен ... ... ... ... Егер де ... Абай халқына: "Әкесінің баласы - адамның ... ... ... - ... - деп өсиет етіп кетсе, ал ғұлама Шәкәрім: "Адам баласын ... ... ... ... бәрі - ... ... - ... Ол осы гуманистік, қоғамдық-ағартушылық бағытты өмірінің соңына дейін ұстанып өтті. Мысалы, оны Шәкәрімнің алғаш ... ... ... газеті ашы - лып, шыға бастағанда тек оларға құттық - тау өлең арнап, шығармаларын жариялап қана қоймай, Алаш көсемдері Әлихан, ... Мір - ... ... ... ... Кәкітай және Тұрағұл Құнанбаевтар, Қаражан Үкібаев, Мағат және ... ... ... қызу ... мүшелік жарна төлеп тұруы, "Айқап" журналы мен "Қазақ" газеті ... ... ... ... айтатыны тәрізді осындай үлкенді-кішілі қоғамдық-ағартушылық істерінен анық көруге ... Алаш ... ... - ... бастап, М.Дулатов, С.Торайғыров, белгілі журналист-тарихшы С.Ғаббасов және тағы ... өз ... ... ... ... жылы пікірлер білдірді. Мысалы, Ә.Бөкейханов "Қазақ" газетінде Шәкәрімнің "Түрік, қырғыз, ... hәм ... ... ... еңбектері туралы білдірген құнды пікірлерінен басқа "Мұсылман сиезі" мақа - ласында: "Абай, Шәкәрім, Міржақып, Мағжандай ... бар, бір ... тізе ... ... 5 ... ... тілі қалай жоқ болады", - деп жазса, М.Дулатов "Айқап туралы" мақаласында: "Егер "Қазаққа" жұрттың ықыласы "Айқаптан" гөрі ... ... біз мұны ... қарт ... жаңа ... ... жұрт таңсық - тығынан жабылып, "Айқапқа" соның үшін салқын қарады деп ойлаймыз", - дейді. Сол сияқты осы ... ... ... "Желкек" деген бүркеншек есіммен жариялаған "Шәкәрім ақсақалға" мақаласында: "Шәкәрім ақсақал "шежіресіне" жеңіл-желпі жұмысша қарамай, терең ойлап, көп оқып, сан ... ... ... ... тұр. Бұл ... ... ... "Карамзині" десек, артық мақтаған болмаспыз", - десе, жетісулық атақты бай, ... ... ... ... ... "Ашық хат азаматтарға" мақаласында былтырғы жылы қазақтың ақын-жазушылары үшін роман-бәйге жариялағанына тоқтала келіп, осыған орай жинақталған ... ... ұлт ... ... ... ... ... және тағы басқалармен бірге Шәкәрім Құдайбердіұлының да белсене атсалысып, өз төрелігін айтуын сұрап өтініш етеді. Жалпы, 1905 ... ... орыс ... ... 1917 ... ... төңкері - сіне дейінгі ұлт санасының оянып, әлеуметтік-саяси белсенділік күшейген осы кезеңде Шәкәрім Құдайбердіұлының "Әділ-Мария", ... ... ... қырғыз, қазақ һәм хандар шежіресі", "Білімдіден бес түрлі сөздің шешімін сұраймын", "Би һәм билік туралы" тәрізді бірқатар әйгілі тарихи-танымдық және ... ... ... ... шын ... оның ... ... орын алған оқиғаларға бейжай қарап қалмағанын аңғартады. Ә.Бөкейханов өзінің сын мақалаларында ( ... ... ... шығармашылығына зор баға береді.
II."Әдебиет танытқыш" - ... ... ... ... -- ... Байтұрсыновтың эстетикалық-философиялық танымын, әдебиетшілік көзқарасын, сыншылық келбетін толық танытатын жүйелі зерттеу, қазақ филологиясының орны ... зор, ... ... тереңдігі мен дәлдігі арқасында болашақта да қызмет ететін, ешқашан маңызын жоймайтын қымбат, асыл еңбек.
Ұлттық әдебиеттану ғылымы қазір қолданып жүрген ... ... ... ... қазақша өте дәл, ықшам, оңтайлы баламаларының басым көпшілігі тұңғыш рет осы зерттеуде жасалғанын ашып ... ... ... Бұл ... ... ... -- тіл терминдерін жасауда қандай кемеңгер, данышпан болса, әдебиеттану, өнертану, фольклортану терминдерін жасауда да сондай кемеңгер, ... ... ... ... жаңа ... ... ... жаппай сауаттандыру үшін оқу-ағарту шаралары жедел жүзеге асырылған кезең. А.Байтұрсынұлының әдеби-эстетикалық тұжырымдары мен әдебиеттегі жүйелеуге қосқан үлесі туралы әдебиеттанушы-ғалымдар: ... атты ... ... әлемдік ғылымдағы зерттеулерге-деңгейлес, әдеби ұғым түсініктердің тұңғыш рет ұлттық ұғымға лайықталған, арнайы ... ... ... ... ... ... З.Қабдолов 1988-ші жылы ғалым есімі, ақталғаннан кейін, А.Байтұрсынұлының әдеби мұрасы хақында -- ... ... ... ... ... басы>> екенін, кітаптың қадірі мен қасиеті, тарихи мәні мен ... ... ... ... ... әлем ғалымдары арасын-да ғылыми тұрғыдан мойындалған ғылыми зерттеу еңбек екендігін ашып жазды, ... ... ... ... [2, Б. 70 - 80; Б. 38 - 41].Академик Р.Нұрғали баспасынан жарық көрген өзінің атты ... ... ... ... ... ... беттері жыртылғандықтан, еңбектің тексті түгел берілмей отыр.
Зейін салған ... ... ... ... ... ... > ... [2, 36-б.].Әдебиетші-ғалым Т.Кәкішұлы атты мақаласындағы А.Байтұрсынұлының сол жылдары егемендікке ... ... ... ... жолы оқу мен білім алып, ой-сананы дамытуда екендігін жете ұғынып, оны белгілі дәрежеде > деген қорытындыға келеді [2, Б. 102, 210 - ... ... ... қазақ әдебиеттану ғылымының негізін қалаған зерттеуші ретінде бағалайды. Ол қаламгер еңбектерінен нақты мысалдар келтіре отырып, ... ... ... ... жасайды. 2000-шы жылы қаламгердің бұрын-соңды ғылыми ортаға таныс емес ... ... ... ... бұл ... көпшілікке таныстырып отырғандағы мақсатын: дейді. Әрі осы мақалының астарынан бәле іздеген өз ... ... ... ... тынғанынан мағлұмат береді. Десе-де бұл тарихи маңызы зор мақала кандидаттық диссертациялар қорғалып, нәтижесінде ғылыми ... ... ... мен соны ... ... жаңа арна ... қосылды [57].
Әдебиет әлеміндегі әфсаналары ұлт басылымы тұңғыш санын шығарғанда, осы газеттің бас редакторы А.Байтұрсынұлы былай деген ... [2, ... ... ... ... ... өзі үлгі-өнеге, жол көрсетті. Оған айғақ -- оның қаламынан шыққан: (1909, 1913,1922), (1911,1914, 1922) жинақтары мен ... ... (1923), ... ... ... ... 1907 жылы ... Бірінші рет 1922-1923 жылдары журналының 2-3 (82-105б.), 4-5 (102-120б.), 6-7-8 (144-162б.) сандарында жарық көрген. Шығарманың бұл журналда жариялануына ... ... ... ... Ол қолжазбаны редакцияға тапсырып, жарық көруіне көмектескен.
Поэманы екінші рет 1935 жылы Сәкен Сейфуллин жеке кітап етіп ... ... рет ... ... ... ... ... қаралғаннан кейін, 1988 жылы баспасынан Ш.Құдайбердиевтің атты кітабында ... ... ... жылы 31 қаңтарда газеті Ш.Құдайбердіұлының жариялайды. Онда Шәкәрім былай ... ... - ... хабарламаны жариялайды [ 4,46 б.].
Шәкәрім айтқандай, 1922-1923 жылғы журналында және 1935 жылғы ... ... ... ... ... ... 1988 жылы жарық көрген мәтінінің едәуір айырмашылығы бар. Үшінші басылымын құрастырып, баспаға әзірлеген М.Жармұхамедов, С.Дәуітовтер ... ... ... өзге ... ... ... салыстырылып, қолжазба нұсқасын берген.
Үш мәтінді салыстырып көретін болсақ, автордың соншалықты налуының себептерін де көруге болады.
Атап ... ... ... екі ... ... әріп ... бар. Мысалы:
1-нұсқада:
Ес қылып, ат мінгізіп, шапан жапты
2-нұсқада:
Іс қылып, ат мінгізіп, шапан жапты
3-нұсқада:
Сый қылып, ат мінгізіп, ... ... - ...
2-нұсқада:
Су бүркіп, күлмен желпіп ата-анасы
3-нұсқада:
Су бүркіп, гүлмен желпіп ата-анасы
2-нұсқада:
Баласы безіп болды деп
3-нұсқада:
Баласы безек болды ... ... ... ғашық зары
3-нұсқада:
Көңілінен шығар дейді ғашық жары
Жалпы Шәкәрім шығармашылығы ақылмен емес, жанмен сезінуді алғашқы орынға ... ... ... ... ... ... , , , , , секілді сопылық поэзияда терең мағынаға ие тұрақты ... ... ... бір ... ... ... бір ... болса керек,
2-нұсқада:
Арбап тұр түрлі жүзі жүрегіңді
3-нұсқада:
Арбап тұр нұрлы жүзі жүрегіңді
1-нұсқада:
Жанғанда жануменен өткізе көр
2-нұсқада:
Жанғанда жатуменен өткізе көр
3-нұсқада:
Жалғанда жануменен өткізе көр
Сондықтан да, ... ... ... ... мағыналық түзетулер орынды.
2-нұсқада:
Қайғыдан қашып өлген ерлігімдей
3-нұсқада:
Қайғыдан қашып өлген ерлік емес
Жалғанның рахатынан безіп, бұл дерттің ... ... ... ... ... қайғыдан қашып өлген ерлік емес, сондықтан да ... ... ... ... ... ... ... қинасам да ерік өзімде
Көнбесе ауыз мойнын қиғызамын
2-нұсқада:
Мойнымды шариғатқа сыйғызамын,
Жетелеп ... ... ... ... да ерік ... ауыз ... ... шариғатқа сыйғызамын,
Жетелеп елден қайыр жиғызамын.
Өлтірсем, қинасам да ерік өзімде
Көнбесе қазір мойнын қиғызамын. Бұл жерде үшінші нұсқасы ... ... ... де ... жоқ.
Соңғы үшінші нұсқасын канондық мәтін ретінде қарастырылады. Дегенмен бұл ... де қате ... ... бар. ... ... ... ... жатса, редакторлар ескере жатар деген үмітпен жазып отырған сыңайлы.
2-нұсқада:
Нұр біткен тумай жатып ... ... ... ... ... сен ... үн қыласың
3-нұсқада:
Кейде сен жапырақты ұн қыласың
2-нұсқада:
Жел сен де ... деп дау ... ... ... ... сен де ... деп дау қыласың,
Кей-кейде көзден жаңбыр жауғызасың
2-нұсқада:
Бай еді қайыры мол, бек қанағат
3-нұсқада:
Бай еді қайыры мол, бек қабағат
Бұл жерлерде, әрине, 1 және ... ... ... ... мазмұна қисынды сөздер.
Мұндай әріп қате, сөздерді ауыстырып қолданудан бөлек, поэманың жарық көрген бірінші және ... ... ... сөз басы мен сөз соңы ... ... алынып тасталған. 1925 жылғы нұсқасында журналының басқармасы бұл бөлімдерді түсіріп кетіп, деп жазады. 1935 жылғы ... де бұл ... ... ... деп жазады алғысөзінде С.Сейфуллин.
Алғашқы шығарылымдарда дәл сөз басы мен сөз соңы түсіріліп, алынып ... өз ... ... ... ... ... алғысөзде: - деп айтылса, 1935 жылғы нұсқада - деп жазылған. Яғни шығарманы өзге ... ... ... ал ... тек ... ... бергені көрініп тұр.
Бұлай етудің тиімді жақтары да болды. Кеңестік кезеңнің ресми идеологиясымен сәйкес ... ... ... ... сөз соңын кеңестік цензура жариялауға жібермейтін еді. Дегенмен, дәл осы алғы және ... ... ... ... ... ... ... мазмұны ашылады.
Шәкәрімнің назирашылдық тәсілмен қайта жырлау үшін дәл осы Физули Бағдадидің жырын ... ... ... екі ... дискурсындағы диалогтік стратегияны, типологиялық алғышарттарды көруге болады. Ө.Күмісбаев, Б.Әбдіғазиұлы, И.Жеменей өзідерінің ғылыми еңбектерінде Шәкәрім мен ... ... ... ... дүниетанымдық, әлеуметтік, көркемдік үндестіктерді айқындауы тегін емес. Шәкәрімнің ... тек ... ... ... ... автордың идеялық-эстетикалық өткен төл туындысы ретінде қабылдауға мүмкіндік беретін де дәл осы сөз басы мен сөз ... ... ... ... ... үшін осы ... аса маңызды.
Сөз басында Шәкәрім:
-деп, оқиғасын ... ... сөз ... осы ... ... ... келген ойын, өзінің түпкі идеясына меңзейді.
Сөз ... ... ... сөз - ... ... ... ... көрген күнім.
Мен ондай қызға ғашық болмасам да,
Ғарыппын дерті қалың, шын ... - ... Ақын ... жалпы дүниені сезінуі автордың өз халімен пара-пар екендігін, екеуінің де басындағы халдің ұқсастығын деген сопылып философияның бейнелі сөзімен жеткізеді. ... МЕН мен ... ... ... ... ... болғандықтан да, Шәкәрім дәл осы шығарманы қайта жырлауға ұмтылған болса керек. Ақын Мәжнүн басындағы қайғылы халмен өз бойындағы дертті ... ... ... ғашықтықтан есі кетіп ғаріп болса, ақын өз еліне ғашықтықтан ғаріп күйге ... ... деп ... күнде зарлап,
Ләйләнің қабіріне барғандаймын,
Табамын мен де қабір бір күн қармап - ... ... атты ... - дейді. Шын мәнінде, Шәкәрім ғашықтардың ғаріп күйін жырлағандықтан емес, өз басында да сол халдің ... өзін ... [ 4, 46 б.]. ... өз ұстазы Абай секілді өз елінде жоқ бес ... асық ... соны ... шарқ ұрады. Дәл бес нәрсеге ғашық болуында да Абай дәстүрін жалғастыру бар. Бұл ... де ... деп ... бар.
- ... ақын. Бес ғашықтың поэтикалық образдарын сомдайды. Оларды өзгеден ғана емес, өмірден, өзінен іздейді. Кейбірінің өз бойынан да ... ... ... деп зар ... де тап ... ғаділетке,
Ұрғызбай кетейін деп көп жендетке.
Сонымен өз бойымды ... емің бар ма, ... ... - деп ... ... ... бес ... ішіне халықтың қаншама ғасырлық арманын - енгізеді. Әрине, бұл ой сол ... ... ... ... ... еді. Сөз ... түсіріліп кетуіндегі бір гәп осында.
Бостандық - ... бір ... ... жүре ... не сүйдіріп, не күйдірмей,
Қоя ма, қазақ тыныш бұл жалғанда?-дейді ақын. Осы жоқтарды қазақтан таба алмағандықтан:
Басында ... ... ... ғашық,
Жолында бір Ләйләнің жанталасып.
Мен сорлы жоққа ғашық болып өттім,
Менікі кеткен жоқ па, онан да ... - деп өзін ... де ... ... ... де бір , ... де бар. Алайда екеуі де өздерін сезінеді. Екеуінің де ... ... ... ... Байтуллаға апарып емдетпек болғанда, Мәжнүн , -деп зарланады Шәкәрім өзі жайлы. [ 4, 48 б.].
Шәкәрімнің еңбегіндегі , ... ... ... тек ... ... баяндау емес, жалпы автордың шығармашылық концепциясындағы адамды сүю ... ... ... іздегенін табу үшін, бүгінгі біздің қазақ ғылымына, қазақ қоғамына шынайы көңілімен, жан-тәнімен берілген Мәжнүн жандар ... ... мына бір ... ... кеткім келеді: Шәкәрімнің асыл мұрасын мүлтіксіз жариялап, халыққа кіршіксіз жарқыратып жеткізу - ... аса ... әрі ... ... ... ... (25939) 12 НАУРЫЗ ЖҰМА, 2010 ЖЫЛ
2. Байтұрсынұлы А. (Қол қойған: Маса). ... ... // ... № 1, Б. 12 - 13, 1911; ... ... // ... № 29, 7 қыркүйек 1913.
3. Әуезов М. Ақаңның елу жылдық тойы // Ақжол, 4, ақпан 1923.
4. Әбдіғазиұлы Б. ... ... ... және ... ... - А., 2000 -216 б.
5. Сәтбаева Ш. Шәкәрім Құдайбердиев -Алматы: 1990 -50 б.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шәкәрім Қ. мұрасы Ә.Бөкейханов зерттеуінде18 бет
Шәкәрім мұрасы Ә.Бөкейханов зерттеуінде. "Әдебиет танытқыш" - ұлттық әдебиет туралы ғылымның алғашқы қарлығашы6 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық құқығы мен халықаралық құқықтың арақатынасы (басымдылықтың қалыптасу мәселелерi)278 бет
Шәкәрім мұрасы туралы7 бет
Шәкәрім мұрасы Ә.Бөкейханов зерттеуінде8 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
«Қанды ғасырдың» қыран ұлы Ә.бөкейханов15 бет
«Өлең бунақтарының таңдамалы және талғамалы орындары (А.Байтұрсыновтың "Әдебиет танытқыш" еңбегінің "Өлең ағындары" тарауы).»6 бет
А.байтұрсынов пен ә.бөкейхановтың әлеуметтанымдық ойлары3 бет
А.Байтұрсынұлы – әдебиет танытқыш кітабы17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь