Нарықтық механизміндегі бәсекелестік

ЖОСПАР

Кіріспе

Негізгі бөлім
1. Нарықтық бәсекелестік түсінігі
2. Бәсекелестіктің қалыптасуы табиғаты
3 Монополиялық және олигополиялық бәсекелетіктер
КІРІСПЕ

Мәселенің өзектілігі
Қазақстан Республикасы әміршіл-әкімшіл жүйе бұзылғаннан кейін нарықтық экономика жолына түсті. Сол себептен экономикалық дамуымыз нарықтық экономикаға тән процесстер мен заңдылықтарды бастан кешіруде.
Сол сияқты процесстер қатарына нарықтық механизмінде бәсекелестік мәселесі жатады.
Ұзақ жылдар бойы әміршіл-әкімшіл жүйе жағдайында жоспарлы экономикада мемлекеттің алатын орны зор болды.
Дегемен капиталистік жүйе жеңіп мемлекеттің жоспарлы экономикасы өз өмір қаблеттілігін растаған жоқ. Қазіргі заманда экономикалық өтпелі кезеңінде елімізде нарықтық құбылыстар орын алуда. Сол сияқты нарық механизмінің біркелкі және саулы түрде дамуы, жалпы ғылыми-техникалық пргресстің қарқынды дамуы бәсекелестіктің даму деңгейін және қызме ету ретіне байланысты.
Экономикалық дамудың өтпелі кезеңінің негізгі бағыттарының бірі - экономикалық өмірде кәспкерліктің және бәсекелестіктің дамуы болып табылады.
Елбасымыз тарапынан халыққа жариялаған «Қазақстан – 2030» Жолдауы бойынша, елімізде ұлттық қауыпсіздік, ішкі саяси тұрақтылық және қоғамның жұмылы, жоғарғы денгейдегі шетелдік инвестициялары бар дамыған нарықтық экономикаға негізделген экономикалық өрлеу, Қазақстан азаматтарының деңсаулығы, білімі және игілігі, энергетикалық ресурстар, инфрақұрылым, әсресе транспорт және байланыс; негізгі қызметтеріне дейін шектелген кәсіптік мемлекет сияқты «ұзақ мерзімді басым мақсаттары» айтылған.
«Қазақстан-2030 бүкіл қазақстандықтардың гүлденуі, қауіпсіздігі және игілік жағдайының жақсаруы» Үндеуінде елбасымыз экономикалық даму барысына ерекше көңіл бөлген.
Яғни, Қазақстан Республикасы экономикалық даму деңгейі бойынша өтпелі мемлекеттер қатарына жатады. Осыған қатысты да үкіметіміздің жоғары тиімді шаруашылық жүйесін құру үшін бірқатар қадамдар мемлекет тарапынан жасалуда.
Сонымен зерттеу жұмысымыздың зор тәжірибелі, ғылыми және әлеуметтік өзектілігі зор екендігі күмінсіз.
Зерттеу жұмысының мақсаты
Зерттеу жұмысының мақсаты – нарықтық механизмінде бәсекелестіктің мән-мағынасын ашу болы табылады.
Зерттеу жұмысының міндеттері
Зерттеу жұмысының мақсатына сай міндеттері белгіленеді:
• Нарықтық бәсекелестік түсінігін ашу;
• Нарықтық механизмінде бәсекелестіктің қалыптасуы табиғаты және қызмет ету ерекшеліктеріне талдау жасау;
• Монополиялық және олигополиялық бәсекелестіктер түсінігін ашу, олардың айырмашылығын көрсету, олардың жалпы экономикалық дамуда алатын орнын анықтау
Зерттеу жұмысының әдіснамалық негізі
Зерттеу жұмысы жүргізілген кезде автор талдау, жүйелеу, синтездеу, тарихилылық, ғылымилылық әдістерін пайдаланды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ДЕРЕКТЕР ТІЗІМІ

1. Российский экономич. журнал - 1993, №6, "АОЗТ или ТОО: что выбрать?"
2. Финансовая газета - 1994, №22, Инф. выпуск, "Общее собрание акционеров"
3. ЭКО - 1992, №10, "АООТ и АОЗТ"
4. Эконом. и жизнь -1994, №9, Прил. Ваш партнер №9, стр.7, 8-9.
5. Боликоев В.З.Общая экономическая теория.- Новосибирск: Радуга.-1996.-450 с.
6. Журавлев Г.П., Мильчанов Н.Н. Теоретическая экономия. Политэкономия.- М.: Банки и биржи ЮНИТИ.-1997.-560 с.
7. Чепурин М.Н., Киселева Е.А. Курс экономической теории.- Киров: АСА.-1994.-470 с., гл. 5, п. 1
8. Курс экономической теории /Под общ. ред. Чепурина М. Н., Киселевой Е. А. - Киров: МГИМО МИД РФ, 1994 - 624 с.
9. Политическая экономия /Под ред. Радаева В. В. - М.: МГУ, 1992 - Ч.1.- 414с.
10. Политическая экономия: Учебно-методическое пособие для преподавателей /Под ред. Сидоровича А.В., Волкова Ф.М. - М.: МГУ, 1993. - 407 с. Макконнелл Кэмпбелл Р., Брю Стэнли Л. Экономикс: Принципы, проблемы и политика. В 2 т.: Пер. с англ. /Общ. ред. Пороховского А.А. - М.: Республика, 1992. - Т.1 - 399 с.- Т. 2. - 400 с.
11. Словарь современной экономической теории Макмиллана /Общая ред. Пирса Д. У.: Пер. с англ. /Научн. ред. перевода Автономов В.С. - М.: Инфра-М, 1997. -608 с.
12. Еліміздің экономикасын мемлекет иелігінен алу жағдайындағы білім мен ғылым проблемалары// Халықаралық Бойқоңыр оқулары-Жезқазған, 2001, 498 б
13. Экономика/ Под ред Булатова. М.:БЕК, 1999, 785 с
14. Бердалиев К.Е. Основы управления экономикой Казахстана: Уч. пособие, Алматы:Экономика, 1998, 146 с
15. Носова С.С. Экономическая теория.М.: Владос, 519 с
16. Реформирование экономики Казахстана: проблемы и их решения/ Под ред Н.Б. Кенжегузина, Алматы, 1997, 350 с
17. Сборник законов РК по вопросам промышленного комплекса, Алматы: Казахстан, 1992, 128 с
18. Тажмакин Д.К. Новые формы хозяйствования, Алматы: Кайнар, 1994, 208 с
19. Мамыров Н.К. Дугалова Г.Н. Социально-экономические проблемы адаптации промышленности Казахстана к рынку. Алматы: Экономика, 1998, 235 с
20. Каспин В.И., Острина И.А. Приватизация по правилам: вопросы и ответы: Справочник. – М.: Финансы и статистика, 1992. – 96 с.
21. Программа углубления экономических реформ в России. – М.: Республика, 1992. – 63 с.
22. Население Республики Казахстан, 1993 год. (Краткий статистический сборник.) - Алматы: Казинформцентр, 1994
23. Новые проблемы Казахстана//журнал Азия и Африка.-1993.-N4.-C.36-42
24. Евразийский союз: идея, проблемы, перспективы //Социально-политический журнал.-1995.-N1.-C.17-28
        
        Тақырыбы: Нарықтық механизміндегі бәсекелестік
ЖОСПАР
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Нарықтық бәсекелестік түсінігі
2. Бәсекелестіктің қалыптасуы табиғаты
3 Монополиялық және олигополиялық бәсекелетіктер
КІРІСПЕ
Мәселенің ... ... ... жүйе бұзылғаннан кейін нарықтық
экономика жолына түсті. Сол себептен экономикалық ... ... тән ... мен ... ... ... сияқты процесстер қатарына нарықтық механизмінде бәсекелестік
мәселесі жатады.
Ұзақ жылдар бойы әміршіл-әкімшіл жүйе ... ... ... ... орны зор ... ... жүйе жеңіп мемлекеттің жоспарлы экономикасы өз
өмір қаблеттілігін растаған жоқ. ... ... ... ... ... ... ... орын алуда. Сол сияқты нарық
механизмінің біркелкі және ... ... ... ... ... қарқынды дамуы бәсекелестіктің даму деңгейін және ... ... ... ... ... кезеңінің негізгі бағыттарының ... ... ... ... және ... ... табылады.
Елбасымыз тарапынан халыққа жариялаған «Қазақстан – 2030» ... ... ... ... ішкі саяси тұрақтылық және ... ... ... ... ... бар ... нарықтық
экономикаға негізделген экономикалық ... ... ... білімі және игілігі, энергетикалық ресурстар, инфрақұрылым,
әсресе транспорт және байланыс; негізгі ... ... ... ... ... ... ... басым мақсаттары» айтылған.
«Қазақстан-2030 бүкіл қазақстандықтардың гүлденуі, қауіпсіздігі және
игілік жағдайының жақсаруы» Үндеуінде елбасымыз экономикалық даму ... ... ... ... ... ... даму деңгейі ... ... ... жатады. Осыған қатысты да үкіметіміздің
жоғары ... ... ... құру үшін ... ... ... жасалуда.
Сонымен зерттеу жұмысымыздың зор тәжірибелі, ғылыми және ... зор ... ... ... ... жұмысының мақсаты – нарықтық механизмінде бәсекелестіктің мән-
мағынасын ашу болы табылады.
Зерттеу жұмысының міндеттері
Зерттеу жұмысының мақсатына сай міндеттері белгіленеді:
... ... ... ... Нарықтық механизмінде бәсекелестіктің қалыптасуы табиғаты және
қызмет ету ерекшеліктеріне ... ... ... және ... ... ... ашу,
олардың айырмашылығын көрсету, олардың ... ... ... ... анықтау
Зерттеу жұмысының әдіснамалық негізі
Зерттеу жұмысы жүргізілген кезде автор талдау, жүйелеу, синтездеу,
тарихилылық, ғылымилылық әдістерін пайдаланды.
НЕГІЗГІ ... ... ... ... ... ... экономикалық жағдайлары олардың неғұрлым
күрделі сипатына қарамастан ... ... ... ... аян ... табылады.
Шаруашылық іс-әрекет іс-әрекеттің басқа түрлерінен ерекшеленеді.,
жеке ... ... ... және барлық қоғамға қатысты құқықтары
анықталған, сонымен қатар ... ... ... ... ... және ... ... еркіндігі кеңеюі, адамдадың жорамалдығы
алуан түрлі мотивтердің аянуына әкеп ... ... ... ... индустриалды өмірдің қазіргі замаңғы
формалары ескілерден негізгі айырмашылығы – олар неғұрлым ... ... ... ... мәні яғни стау ... сатып
алу барысында бір адамның екінші адаммен бәсекелеске түсуді білдіреді.
Қазіргі зманада бәсекелестіктің осы түрі кең ... ... ... ... ... ерекшеліктерінде екінші қатарлы салдары
болып табылады.
Сол сияқты ерекшеліктерді қажетті түрде ашатын арнайы түсінік ... ... ... – кез ... ... ... дербестігі, өзіндік
жолды таңдауға деген талпынынстары, ... ... ... ... ... болжамдылық, сонымен қатар өз күшіне деген сенімділік,
шешімдер қабылдауда жылдамдылық болы табылады.
Сол ... ... ... ... ... түсуге
итермелейді, қазіргі заманда бәсеклелестік орнатқан кезде адамдар бір-
бірімен пайдалы қарым-қатынас ... ... ... ... ... және ... ... деген талпыныстар
өткендерден енғұрлым ерекшеленеді, себебі олар күштердің пассивті ... емес кез ... жеке ... ... ала ... және ... ... көрінетін тұрмысты бір түрі ретінде танылады.
Яғни қазіргі заманда бәсеклелестікті саналы түрдегі есеп анықтайды.
Заманымыз ... ... ... ... үшін жаңа мүмкіншіліктер
тудырды. Білімдердің прогрессі жасанды ... ... ... жасауға мүмкіншілік берді. Өндірушінің енді ... ... ара ... өсе түсті. Яғни алаяқтық үшін жазаны тарту
да жедел түрде орындалмайды, сондықтан алаяқтық үшін ... ... ... ... сол сиқтя тәсілдерді бұрыңғы заманға ... жиі және ... ... деген дәлел жоқ. Керісінше, сауданың
қазіргі замаңғы әдістері бір жағынан ... ... ... ... ... – алдауға деген әдептен бас ... ... ... және жеке ... ... кез ... елдерде бар,
дегенмен артта қалған елде кәсіпкерлікті құруымен айнлысқандар жиі жағдайда
сеніділікті қажет ететін лауазымдарға, ... ... ... сенбейді, сондықтан да ... ... ... ... жұмысшыларды экспорты деген құбылыс туады.
Алаяқтық және алдаушылық ортағасырларда кеңінен орын ... ... ... ... ... ... Дегенмен материалды алтынның кері жақтары және салдары айқын
көрінді.
Ішкі ... ... ірі ... ... ... ... тудырды. Сол ... ... ... ... және ... олардың кәспорындары
арасында бәсекелестікті жою болып ... ... ... ... ... қызметіне кері
әсерін тудырады, еркін нарықтық баға ... ... ... үшін ... ... және экономикалық
ресурстарын біркелкі емес әлеуметтік және ... ... ... төмеңгі позицияға түсіп кеткен және ... ... ... және ... ... механизмініің негізі
ретінде танылатын, өндірістің тиімділігінің ... ... ... ... ... сияқты нарықтық жағдайлар басқа кәсіпорындардың қарқынды дамуына
кедергі жасап, мемлекетте әлеуметтік проблемаларды шиеленістіреді. Себебі,
орта және ұсақ ... кез ... ... ... ... ... да экономикалық балансты қамтамасыз етеді
Нарықта жетілген бәсекелестікті ... ... ... ... ... өндіргіш күштердің өндірістік құрал-жабдықтарға ... ... ... тыс ... ол ... қайта өндеудің негізгі
жағдайларын қамтамасыз ете алмауда, жеке меншік негізінде ғана
маңызды ... ... ... ... көрініс
табады;
• әлемдік экономикада капиталистік елдер топтарының арасында
бәселестіктің пайда болуы;
... ... ... өндіру және тауар сату ісінде еркін
кәсіпкерлер тобының қатарын кеңейту.
Көптеген жағдайда бәсекелестіктің қоғамға қарсы ... ... ... саудагерлер немесе өндірушілер нарықта неғұлым арзан
бағаға тауарды сататын ... ... ... ... оғна ... ... неғұрлым арзан киімдерді сатып алған адамдар қанағат
болады.
Сонымен нарықтық дамудың қозғаушы күші ... ... ... ... ... ... сауалдар туындайды. Бәсекелестік субъективті
сипат алған, себебі кейіреулері үшін ол пайдалы, басқалары үшін ... ... ... ... ... дәлелі және
экономикалық заңдылықтар ашық көрсеткендей тек қана сау ... ... ... қарқынды және табиғи түрде дамып көптеген
жетістіктерге қол жеткізеді.
2. Бәсекелестіктің ... ... және ... ... ... ... табылады. Өндіріс
құрайды, ал тұтыну жояды. Қоғамдық өмір ... ... ... ... ... өндіріс те үздіксіз сипат
алады. Яғни өндіріс пен тұтынушылық ... ... ... – үздіксіз біркелі даму және ... ... ... ... пен ... ... ... бар. олардың пайда болу себептері:
• Өндіріс негізінде (өндірістің өздігінен туындайды, қажеттіліктер
оларды өтеу құралдарымен ... ... және ... ... ... ... ... - тұтынушылық – келешектегі тұтыну үшін идеалды
өнімнің түрі болып табылады.
Осы сапада олар тұтынудын және ... ... ... болды.
Олардың пайда болуы себептерінен тұтынушылық айырбас, көпшілік инфляция,
адамдар арасындағы басқа да ... ... ... мобильды
сипатқа ие болады. Неғұрлым жетілген ... ... ... ... қарықынан қарағанда барынша жедел таралады. Осыған байланысты
қоғамда тұтынушылықтардың артуы заңы таралады.
Соы заңға сай ... ... ... және ... ... ие
болады. Экономикалық қажеттіліктер объективті себептерге ие ... ... ... ... күші болып табылады.
Адамдардың материалдық қажеттіліктері негізінде олардың экономикалық
мүдделері қызмет етеді. Экономикалық ... деп ... ... және ... ... өмірлік және потенциалды объектілеріне
бағытталуы. Яғни экономикалық мүдделер ... өмір ... ... ... ... ... экономикалық мүдделері өндіріс алдында өндіріс құралдарына,
тұтыну заттарына, ... ... ... ... ... Өндіріске тікелей байланысатын форма ретіне экономикалық мүдделер
өндірістің үздіксіз дамуы және үнемгі жетілудің ... ... ... ... ... кез ... ... өзін-өзі айқындау және өзін-өзі
бекітуге деген талпыныста тән.
Адамлар өмірлік тіршіліктерінің басты саласы олардың еңбек іс-әрекеті
болып табылады. Сондықтан да ... ... ... және ... ... ... процессінің басқа мүшелеріне қарағанда ... ... жету ... ... ... нәтижелерге жету үшін
адамдар еңбекте ... ... ... ... ... ... байланысты экономикалық прогресстің басты қозғаушы күші
адамдардың өндірістік-шаруашылық процессте ... ... ... ... ... түрде өзін-өзі бекіту және айқындау үшін ғана
емес, ... ... ... ... табудың құралы болып табылады. Сондықтан
барлық жағдайда еңбектің сылтауы тиімділеу және материалдық мадақтау қажет.
Нарықтық экономиканың басты ... бірі – жеке ... ... олардың эконмикалық оқшаулылық негізінде шаруашылық
субъектілердің бәселелестігі боып ...... ... сату және ... алу үшін ... ... арасында неғұрлым жақсы жағдайлар үшін бәсекелестік
болып табылады.
Нарықтық ... ... ... ... ... ... салдарына байланысты. Сонымен
экономикалық бәсекелестіктің пайда болуын ... ... ... ... ... өндіріс құралдарымен жұмысшылардың
экономикалық тұрғыдан бірлесуін нәтижесінде пайда болады;
... ... ... ... ... ... Экономикалық қатынастарда өндіріс нәтижелерін ... ... ... ... ... ... экономикалық бәсекелестік объективті, яғни олардың
санасы мен еркіне байланысты емес, себебі олаодың шаруашылық-өндірістік ... ... ... ... ... прогрессті
стимулдайды, ол өндіріске неғұрлым жетілген технологияларды еңгізуге,
сонымен ... ... ... ... трде ... ... ... өндірушілердің инициативаларын олардың шаруашылық-өдірістік
іс-әрекетінің неғұрлым жоғары нәтижелерімен мадақтайды, сонымен ... ... ... ... ... ... құлдырауыарқылы ығыстырып тастайды.
Осы сияқты сапалардың арқасында бәсекелестік нарықта ғылыми-техникалық
прогресстің басы ... ... бірі ... табылады.
3 Монополиялық және олигополиялық бәсекелетіктер
Қазіргі заманда кәсіпорындардың нарықта қарым-қатынастары жетілмеген
бәсекелестікке ұшырауда.
Капиталистік дамыған ... ... ... жедел
фотобейгелерді шығару, телефон қызметтерін көрсету, т.б. салалар жетілмеген
бәекелестікке негізделген,
Сонымен ... ... мен ... ... ... ... құбылыс деп сипаттауға болады.
Монополия нақты тауар сатуда немесе қызметті көрсетуде бір ... бар ... және осы ... ... ... ... жасайтін нарықтың түрін монополиялық деп атайды, мысал ... ... ... саласында кәсіпорындарды келтіруге
болады.
Сонымен қатар монополистер деп электр, жылуэнергиясымен, сумен, пошта,
телефон, ... ... ... ... іске ... фирмаларды атауға
болады, дегенмен осы қызметтредің бағаларын мемлекет бекітеді.
Нақты өмірде монополистердің ешқандай ... жоқ ... да олар өз ... ... түрін тұтынушыларға жеткізуде нарықта
бағаларды өзіндік ... тура ... ... тек олар ... шексіз
көтеруден сақтайды.
Алмаздар сатуды бақылауға алған 80 жж"Де Бирс" компаниясы сатудың
кестесіне негізделіа іскерлік жасаған, ол ... ... ... көп
мөлшерде алмаздарды сататын болса, со ғұрлым сатылатын алмаздардың бағасы
төмендейді, осы заңдылықтарға негізделе отыр және ... ... ... ... компания ұзақ уакыт бойы нарықты қадағалап отырды.
Яғни сатушы монополияға ие болып тауарды өндірісін шектеу арқылы ... ... ... ... ... ие болу үшін ... ... түрде
монополист стутусын алу қажет те ... Ұсақ ... өзі ... ... анықтайды. Олардың негізгі ерекшелігі ірі монополистерге
қарағанда қойылатын бағаларға деген биліктің неғұрлым ... ... да ... нарықтарда жетлмеген бәсекелестік жағдайында
монполистер зор табыстарға ие болады.
Сол сияқты нарықтық жағдайлар басқа кәсіпорындардың ... ... ... ... әлеуметтік проблемаларды шиеленістіреді. Себебі,
орта және ұсақ кәсіпкерлік кез келген капиталистік ... ... ... да ... ... ... етеді.
Сондықтан нарықта монополиялардың шектен тыс қызметіне үнеі
мемлекеттік ... ... шек ... ... ... қандай ерекшеліктерге ие деген
сауалға жауап беруге тырысайық. ... ... үшін ... және ... ... ... тән. монополия жағдайында
сияқты кез келген фтрма басқа ... ... деп ... ... Дегемен мұнда бәсекелестік жөнінде сөз қозғауы керек, себебі алуан
түрлі сатуышлар ... ... ... ... алмастыра алмайтын
тауарларды ұсынады.
Мәні бойынша монополистік бәсекелестік – ол жетілген ... ... ... ... ... өнімнің жиынтығы кез келген
монополиялық бәсекеге түсетін кәсіпкер үшін ... ... ... ... сәл көтеріп отыруға мүмкіндік береді. Дегенмен
монополиялық билік сол ... ... ... ... ... сай азайып отырады.
Өнімнің жіктелуі мүмкіншілігі тиімділіктің жаңа мәселелерін көтереді,
себебі сатушылар ... ... ... ... ... ... ... технологияларды қолданы керек, өз тауарын деген сұранысты көтеру
үшін ... ... ... ... ... сауалдарды қатал түрде шешуге
міндетті.
Монополистік бәсекелестік барысында ... ... ... ... ... кіру үшін ешқандай кедергілер жоқ, ірі қалалардың едәуір
бөлігінде жаңа дәріхана, мейрамхана, немесе ... ашу ... ... ... жоқ ... ұзақ мерзім бойы жаңа кәсіпкер үшін зор
пайда әкелетіндігі нақты мәселе емес.
Жетілмеген бәсекелестіктің келесі бір түрі – ... ... ... ... ... ... едәуір бөлігі бірнеше
ірі фирмалар тарапынан іске асырылады. Олардың әрқайсысы нарыққы ... ... ... бар. ... метал құю, жүкті немесе
пассажирлік, ауа ... ... ... деп аталады.
Жеке олигополистер бағаларға деген ... ... ... ... ... ... ... сатушылар тарапынан қолданылатын іс-
әрекеттермен анықталады, яғни жетілген бәсекелестікте сияқты.
Сол сияқты жағдай олигополистердің мәселелерін ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда. Кез
келген олигополистік ... ... ... ... және басқа да
бәсекелестерінің осы іс-әрекетке деген жауапты реакциясы арасында ... ... ... ... ... ... ол ... табысына ықпал
жасайды.
Мысалы, «Дженерал Моторз» фирмасы өз автомобильдеріне деген бағаларын
көтерудің алдында Форд, ... ... де ... ... өз ... ... ... санауда ескеріп болжауы
керек.
Олигополислық бәсекелестік жағдайында өнім жіктелген болуы мүмкін
(мысалы автомобиль саласы) және өте ... ... ... ... ... Егер де ... дифференциациясы мүмкін болатын болса, фирмалар өз
тауарының дизайны, жарнамасы жөнінде ерекшеліктер ... ... ... ... жүргізетін маркетинг зерттеулері маңызды орын алады). Сол
сияқты өзгерістердің салдарын, бағаларда сияқты, келешегін ... ... ... ... ... керек.
Олигополиялық нарық монополиялық нарық және толық жетлген нарық
арасындағы жағдайа орналасқан.
Жетілген ... ... ... ... ... ... ал монополистік нарыққы кәсіпкерлерге кіруі ... ... ... ... ... кіру ... ... оларды
жеңуге мүмкіншілік бар. дегнмен нарыққа кірде кедергілердің ... ... сол ... ... ... да ... ... олигоплистердің ұзақ
мерзім бойы алатын табысы азаяды деген қауіп бар.
Жетілменген бәсекелестік жағдайында нарықтың басқа да ... ... Ол ... ... ... ... ірі сатып алушы
анықтайтын нарықтар. Сол сияқты жағдайда олигополиялар және монополиялар
нарықта сатушылар болып табылса, оларға сай ... ... ... ... ... ретінде (белгілі тауарды жалғыз және бір сатып алушы) жиі
жағдайда АҚШ ... және ... ... қарудың түрлерін сатып алушы
қызметін ... ... ... және ядролық қарулардың саймандарын.
Олигопсония – стаулатын тауарлардың едәуір бөлігі ... ... ... нарық жағдайында туады. Жоғарыда аталған нарықтың
ретінде кәсіпорындардың ... ... өте ... ... ол нашар
зерттелінген құбылыс олигопсония және монопсонияның сирек кезедсу ... ... ... ... қозғауда кеңес дәуірінен
кейін жаңа ... ... ... мәселені қозғауға болады. КСРО
құлдарығаннан кейін жаңадан пайда болған республикалар ... ... ... яғни ... ... ... ... да еркін сауда бағытында бәсекелестік мәселесі ... ... ... ... дейін Қазақстанда да тауар және ... ... ... ... орын алған.
Қазіргі заманда еліміз нарықтық экономика даму жолына түскеннен кейін
жағдай күрт өзгерді.
Қазіргі заманда жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өту ... Оның ... ... үшін ... ... ... меншіктің жаңа түрлері пайда болды, кәсіпорындардың ... ... және ... жаңа ... ... ... орын ... тудыруда жекешелендіру және мемлекеттік меншіктен алу
процессінің маңызы зор. Оның түбі ... ... ... экономикаға көшу жағдайларының негізінде және табиғи, тарихи дамуы
заңдылықтарына сай пайда болған ұзақ ... ... Бұл ... кеңес
дәуірінен кейіңгі мемлекеттер шетел елдердің бай тәжірибесіне сүйенеді.
Дегенмен бұл бағытта ұлттық экономиканың, ... ... ... ... жөн. Сол ... ... ғана нарықтық экономика
тұрғысынан мемлекет меншігінен алу және жекешелендіру процестері неғұрлым
тиімді ... ... ... және ... даму ... уақытқа дейін мемлекеттің табиғи пайдалы заттарды табу ... ... ... орын ... ... ... мол сияқты
монополиялар біршама шектелді, себебі сол сияқты заттарды сата ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Сол сияқты
фирмалардың арасында ұсақ және орташа, ірілері ден бар. сондықтан ... ... ... сияқты бәсекелестікті жетілген бәсекелестік деп ... ... ... ... ... моноплиялы әлі де
сақталған. Мысалы, қалалық көлік саласын алатын болсақ, ... ... ... сол ... ... ... көрсетуде белгілі
моополияларға ие болып, көрсетілген қызметке ... ... ... ... оның ... да ... жоқ. ... қатар жылумен,
сумен, электрэнергиямен тұрғы,дарды ... ... ... болып табылады. Бірсыпра ... ... ... ... ... әлі де ... тағайындайтыы танымал.
Жиі жағдайда кәсіпорындарда дамудың ортақ стратегиясы жоқ ... ... ... көптеген бағыттар бойынша шаншылып бір-бірімен сай
келмейді, сондықтан да бәсекелестік артықшылықтарды қолануға ... ... ... ... ... ... нашар дамыған немесе тіпті
жоқ. Кәсіпорын ең алдымен сапалы ... ... ... дегенмен басқа
елдерде кәсіпорындар сатудың ең жақсы жүйесін ойлап шығаруға бағытталған.
Кәсіпорындарда жоспарлау және ... ... ... ... ... міндеттерді қою және оларды шешудің процессі
формальді сипатқа ие болады. Сол ... ... ... ... ... ... ... деген принципке негізделген.
Кәсіпкерлер басқарушылары кәсіпорынның бәсекелестік артықшылықтарына
негізделген максималды міндеттер ... ... ... ... ... ... ... жоқ кәсіпорынды нарықтан шығарады
немесе бұл жағдай жеңіл түрде ... ... ... ... орын алды, мысалы ауа
қызметтерін атқаратын Кеңес дәуірінде құрылған ... ... ... ... ... ... бәсекелестік өрши түсті.
Нарықтық экономиканың тұрақтануы жедел қарқынымен жүріп жатыр және
қазіргі заманда нарқытық қатынастарды ... өте ... және ... ... ... ... Сол сияқты қателіктер келешекте халық
шаруашылығының көптеген салаларының экономикалық ... кері ... ... ... ... мемлекет ие болады, себебі ол қазіргі заманда ... ... ... ... ... тұдыруға тырысады. Бұл
бағытта көптеген шаралар қолдануда, мысалы нарықта жетлген бәсекелестіктің
дамуына игі ... ... ... антимонополиялық комитеттердің
құрылуы, т.с.с.
Мемлкет тарапынан антимоноплиялық іскерлік алуан ... ... ... бұйрытада көрініс табады, мемлекет ... ... ... ... үшін және ... ... ... дамуы үшін арнайы мемлекеттік антимонополиялық
органдар, комитеттер құрылады.
Олардың басты мақсаты – кәсіпорынның нарықтағы қызметіне талдау ... деп ... ... ... ... оның ... ... кәсіпкер монополист қатарына жатады, немесе жатпайтыны
анықталады
Бұл бағытта еліміз шетел ... тек қана озық ... ... ... ... ... нарықтық механизмінде
бәсекелестік құбылысы орын алады. Зерттеу жұмысымыздың нәтижесінде көптеген
қорытындылар және ой-түйінділерді шығаруға болады:
... ... ... ... ... ... – олар ... бәсекелестікке ұшырайды.
«Бәсекелестік» түсінігінің тұрақты мәні яғни стау немесе сатып
алу барысында бір ... ... ... ... ... Бәсекелестік жағдайында нарықтық механизм қарқынды және табиғи
түрде дамып көптеген жетістіктерге қол жеткізеді;
... ... ... ... бірі – ... ... шарттас олардың эконмикалық оқшаулылық
негізінде шаруашылық субъектілердің бәселелестігі болып
табылады;
...... ... сату және сатып алу үшін
нарықтық ... ... ... ... ... үшін ... болып табылады;
• Ол тауар өндірушілердің инициативаларын олардың шаруашылық-
өдірістік іс-әрекетінің неғұрлым жоғары ... ... ... ... ... инициативасыздарды олардың кедейленуі және
құлдырауыарқылы ығыстырып тастайды;
• Қазіргі ... ... ... түрі ... ... жетлген яғни табиғи және ... ... ... ... қатарына монополиялық ... ... ... ... ... және ... ... ғана емес,
сонымен қатар сатып алушылары тарапынан орын алады. ... ... ... ... және ... дамыған капиталситік
елдерде ғана мүмкін. Сол сияқты сатып алушылар бәсекелестігі
олигопсония және ... деп ... ... ... ... даму бағыттары келесі көптеген
салаларды қамтыған: жеке меншік иелері тобын тиімді түрде шаруашылықтарын
жүргізетін объектілер ретінде қалыптастыру.
Бұл ... ... ... құру және ... ... ету; кіші және орта ... дамыту арқылы
ірі және ерекше халық шаруашылық объектілерін қайта құрудың жеке жобаларын
іске асыру және жеке ... ... ... және ... ... ... ... құрылымдарды қалыптастыру.
Осы тұрғыдан елімізде шетел экономистерінің озық ... ... ғана ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Российский экономич. журнал - 1993, №6, ... или ТОО: ... ... ... - 1994, №22, Инф. выпуск, "Общее собрание
акционеров"
3. ЭКО - 1992, №10, ... и ... ... и ... -1994, №9, ... Ваш ... №9, ... 8-9.
5. Боликоев В.З.Общая экономическая ... ... ... ... Г.П., ... Н.Н. Теоретическая экономия.
Политэкономия.- М.: Банки и биржи ЮНИТИ.-1997.-560 с.
7. Чепурин М.Н., ... Е.А. Курс ... ... ... с., гл. 5, п. 1
8. Курс ... ... /Под общ. ред. Чепурина М. ... Е. А. - ... ... МИД РФ, 1994 - 624 ... Политическая экономия /Под ред. Радаева В. В. - М.: МГУ, 1992
- Ч.1.- 414с.
10. Политическая экономия: ... ... ... /Под ред. ... А.В., ... Ф.М. - ... 1993. - 407 с. Макконнелл Кэмпбелл Р., Брю Стэнли Л.
Экономикс: ... ... и ... В 2 т.: Пер. с
англ. /Общ. ред. Пороховского А.А. - М.: Республика, 1992. ... - 399 с.- Т. 2. - 400 ... ... ... ... теории Макмиллана /Общая
ред. Пирса Д. У.: Пер. с ... ... ред. ... В.С. - М.: ... 1997. -608 ... ... экономикасын мемлекет иелігінен алу жағдайындағы
білім мен ... ... ... ... ... 2001, 498 б
13. Экономика/ Под ред Булатова. М.:БЕК, 1999, 785 ... ... К.Е. ... ... экономикой Казахстана: Уч.
пособие, Алматы:Экономика, 1998, 146 с
15. Носова С.С. Экономическая теория.М.: ... 519 ... ... ... ... ... и их решения/
Под ред Н.Б. Кенжегузина, Алматы, 1997, 350 с
17. Сборник законов РК по ... ... ... ... 1992, 128 ... Тажмакин Д.К. Новые формы хозяйствования, Алматы: Кайнар,
1994, 208 с
19. Мамыров Н.К. Дугалова Г.Н. ... ... ... ... к ... ... 1998, 235 с
20. Каспин В.И., Острина И.А. Приватизация по правилам: ... ... ... – М.: ... и ... 1992. – 96 ... Программа углубления экономических реформ в России. – М.:
Республика, 1992. – 63 с.
22. ... ... ... 1993 год. ... ... - ... Казинформцентр, 1994
23. Новые проблемы Казахстана//журнал Азия и Африка.-1993.-N4.-
C.36-42
24. ... ... ... ... перспективы //Социально-
политический журнал.-1995.-N1.-C.17-28

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Конституциялық бақылау нысандары15 бет
Мемлекет механизмі жайлы9 бет
Мемлекет механизміндегі президент пен үкіметтің өзара әрекеттесуі28 бет
Мемлекет ұғымы28 бет
Мемлекеттің органы және оның мемлекет механизміндегі орны10 бет
Нарық механизміндегі сұраныс пен ұсыныс27 бет
Сұраныстың бағалық икемдiлiгi13 бет
Экономикалық жүйелер және оның мәні 14 бет
Қоршаған ортаны қорғауға байланысты арнайы өкілетті органдардың іс – әрекетін құқықтық реттеу17 бет
Өмірлік жол жеке тұлғаның индивидуалды әлеуметтік тарихи дамуының формасы25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь