Вирустар және мутация

1. Кіріспе бөлім
Генетикаға қысқаша сипаттама
2. Негізгі бөлім
2.1. Мутация түрлері
2.2. Гендік энженерия
2.3. Вирустардың лабораториялық жағдайда өсіру ерекшеліктері.
3. Қорытынды бөлім
4. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Генетика — бүкіл тірі ағзаларға тән тұқым қуалаушылық пен өзгергіштікті зерттейтін биология ғылымының бір саласы. Ағзалардың тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігі туралы ғылымды генетика деп атайды (грекше “genetіkos” — шығу тегіне тән). Бұл атауды 1906 жылы ағылшын биологы У.Бэтсон ұсынды.
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің заңдылықтарын ашып, оларды қоғамды дамыту үшін пайдаланудың жолдарын шешуде генетика ғылымы зор үлес қосты. Сондықтан, биология ғылымының басқа салаларының арасында маңызды орын алады. Жер бетіндегі тірі материяның дамуы олардың үздіксіз ұрпақ алмастыруымен қатар жүріп отырады. Тіршілік организмдердің көбеюімен тікелей байланысты. Сол арқылы белгілі бір биологиялық түрге тән белгілер мен қасиеттер ұрпақтан-ұрпаққа беріліп отырады. Басқаша айтқанда, ұрпақтар белгілі дәрежеде өзінің ата-анасына ұқсас болып туады.
1. Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл.
2. Ш.Б. Мырзабекова «Ветеринариялық Вирусология»,2004 ж,105 бет
3. Цитология және гистология. Оқу құралы. Сапаров Қ.Ә. - Алматы: Қазақ университеті, 2009.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
БӨЖ
Тақырыбы: Вирустардың ... ... ... өзгергіштігі.Мутация түрлері.Гендік инженерия.
Вирустардың лабораториялық жағдайда өсіру ерекшеліктері, торша өсінділерін алу және ... ... ВС - ... Махметов Н.М
Тексерген: Омарбеков Е.О.
Семей 2015
Жоспары:
* Кіріспе бөлім
Генетикаға қысқаша сипаттама
* Негізгі бөлім
+ Мутация түрлері
+ Гендік энженерия
+ Вирустардың лабораториялық жағдайда өсіру ... ... ... ... ... тізімі
Кіріспе
Генетика -- бүкіл тірі ағзаларға тән тұқым қуалаушылық пен өзгергіштікті зерттейтін ... ... бір ... ... ... қуалаушылығы мен өзгергіштігі туралы ғылымды генетика деп атайды (грекше "genetіkos" -- шығу тегіне тән). Бұл атауды 1906 жылы ... ... ... ... қуалаушылық пен өзгергіштіктің заңдылықтарын ашып, оларды қоғамды дамыту үшін пайдаланудың жолдарын шешуде генетика ғылымы зор үлес ... ... ... ... басқа салаларының арасында маңызды орын алады. Жер бетіндегі тірі ... ... ... ... ұрпақ алмастыруымен қатар жүріп отырады. Тіршілік организмдердің ... ... ... Сол ... ... бір ... ... тән белгілер мен қасиеттер ұрпақтан-ұрпаққа беріліп отырады. Басқаша айтқанда, ұрпақтар белгілі дәрежеде өзінің ата-анасына ... ... ... Мұны тұқым қуалаушылық дейді. Көпшілік жағдайда организмнің белгілері мен қасиеттері өзгермей біршама тұрақты түрде берілетіндіктен, ұрпағы ата-аналарына ... ... ... ... ... ... ... ұқсастық болмайды. Бір ата-анадан тарайтын ұрпақтың бір-бірінен қандай да бір белгісі ... ... ... ... ... ... сыртқы ортафакторларының әсерінен үнемі өзгеріп отырады. Оны -- өзгергіштік ... ... ... ... ... бір қасиеттерінің тұрақты сақталуымен қатар, екінші біреуі өзгеріске ұшырайды. Осыған ... олар ... ... түседі.Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік -- бірімен-бірі ... ... бір ... ... ... ... ... байланысты процестер.
Генетиканың даму тарихы үш кезеңге бөлінеді.
Оның алғашқы екеуі 1865 -- 1953 ... ... яғни ... ... ... ... Генетика тарихындағы үшінші кезең -- 1953 жылдан басталады. Ол -- ... ... ... кибернетика сияқты нақты ғылымдардың зерттеу әдістері мен электрондық ... ... ... т.б. ... нәтижесінде молекулалық генетика негізінің қалануы.
1944 жылы американдық микробиолог әрі ... ... ... ... ... негізі -- ДНҚ екендігін дәлелдеді. 1953 жылы американдық биохимик әрі генетик Дж. ... мен ... ... ... ДНҚ ... ... құрылымының моделін жасады.
Негізгі бөлім
Мутация (латын тілінде mutatіo - ... - ... ... ... ... ... ... жасалатын генетикалық материалдың өзгеруі. Соның нәтижесінде ағзаның белгілері мен қасиеттері тұқым қуалайтын өзгергіштікке ұшырайды. Ғылымға мутация терминін 1901 ж. ... ... Х. де Фриз (1848 - 1935) ... ... ... ... байланыстымутацияның: геномдық, хромосомалық, гендік немесе
нүктелік деген түрлері бар.
Мутация (mutation) -- жасушаның генетикалық материалының өзгеруі, бұл ... ... да ... Бұл ... кейде сыртқы факторлардың әсерінен болуы мүмкін. Генетикалық кодты анықтайтын жүйедегі бір азоттық ... ... ... ... ... немесе бір немесе одан да көп негіздер генге енгенде немесе геннен жоғалғанда гендік мутация пайда болады. Мутациялардың көбі ... ... ... ... ... ген ... тұрады. Мутация ағза үшін тиімді өзгерістерге әкеп соғатын сирек кездесетін жағдайларда осы гені бар дербес ағзалардың саны мутацияға ұшыраған ген ... ... ... арта береді. Бұндай пайдалы мутациялар эволюцияның материалы болып табылады.
Мутациялар кезінде ДНҚ-дағы бірлі-жарым негіз немесе тұтас гендер немесе хромосомалардың өзгеруі ... Атап ... ... ... ... ... жіктеу негізіне жатады.
* Гендік немесе нүктелік мутация - ген құрылымы шегіндегі ... Бұл ... бір ... өзгерте алады.
* Хромосомалық мутация (аберрация) - хромосома құрылымындағы өзгерістер. Бүтін хромосоманың мөлшері мен пішінін өзгерте алады.
* ... ... - ... ... ... яғни ... санының ауытқуы.
Бұдан басқа мутациялардың әрбір осы типтерінен ... тип ... тағы да ... Сөйтіп гендік мутация мыналарды қамтиды:
* Нуклеотидтің сусуы. Тұтас ген бір ... ... ... ... ... ... бүкіл код ауысады да есептеу шеңберінен сусып жылжиды.
* Нуклеотидтердің еселенуі (дупликация) - жаңа гендердің пайда болуында маңызды рөл атқаратын үдеріс. ... ... ... ... ... ... яғни ... шеңбері сусып жылжиды.
* Ендірме нуклеотид. Генетикалық код жазбасында аналық ДНҚ-ға тән емес артық нуклеотидтың пайда болуы. Бұл - ... ... ... ... - бір ... ... алмасуына байланысты өзгеру.
Хромосомалық мутация гендік мутацияға ұқсас болады. Мұнда тек бірнеше нуклеотидтер ғана ... ... ... ... ... ... үлкен үлескі өзгерістерге ұшырайтындығымен ғана ерекшеленеді.
* Бөліну (делеция) - ... ... ... ... да бір ... ...
* ... - үлескінің еселенуі. Мысалы: АББВГДЕ.
* Инверсия (орын ауыстыру, төңкерілу) - үлескінің 180°-қа төңкеруі.
* ... - ... емес екі ... ... ... алмасуы.
Мейоз кезінде бөлінген шүйке жібі үзілген кезде геномды мутация болады. Соның нәтижесінде хромосома санына тән емес гаметалар түзіледі. Егер олар ... ... ... саны өзгерген зигота пайда болады. Бұлар да үш тип тармаққа бөлінеді.
* Анеуплодия - бір немесе бірнеше хромосомаларды жоғалу ... ... алу. ... ... ... мынадай болады:
* Гаплоидия - қалыпты хромосома жиынтығының 2 рет ... ... ... ... ... 1n ... ... - 2n+1n немесе 2n+2n, 2n+3n және тағы басқа зигота түзген кезде хромосома жиынтығының еселеніп өсуі. ... ... ... тіршілікке бейімділігі болмайтының атап көрсеткен жөн. Ал өсімдіктерде олар тіршілікке бейімдігімен қоймай, жиі-жиі үлкен өсімді массаға ие болады. ... ... ... іріктемесінің полиплоидтан туындаған жасанды мутагенезі алынды.
Мутагенді факторлар немесе мутагендер - мутация санын арттыратын химиялық немесе физикалық әсер. Мысалы, электромагнитті сәуле ... ... ... ... ... болатыны бүгінгі күні нақты белгілі. Ультракүлгін, рентген, сондай-ақ радиоактивті сәуле шығарудың барлығы да ... ... ... ... әсер ... ... ... да, мысалы, азотты кышқыл бар. Қазіргі кезде қоршаған ортаның ластану деңгейінін, артуына байланысты адамда және ... өзге ... ... ... ауру ... ұсак ... кездейсоқ бақытсыздыққа ұшырату қаупі туралы сөз өріс алуда.
Тұтастай алғанда мутацияның рөлі өте зор. ... ... ... жиі ... 10 000 есе) ... қарамастан, олардың тірі ағзалардың жаңа сапалары мен қасиеттерінің пайда болуынa бірден-бір қайнар көз екенін атап ... жөн. Тірі ... ... ... ... ... асуы мүмкін емес. Бір кезде пайда болған тіршіліктің өзгермей қалуы мүмкін емес. Сондай-ақ тіпті егер мұндай ағзалар өзгеретін қоршаған ... ... ... ... ... де олар өз ... ғана ... қалдыратын жаңа формаларды ешқашан бере алмас еді. ... ... ... ... берілуі айтарлықтай дәлме-дәл болуы қажет, тіпті болмашы мүмкіндікте өзгеріс болуы тиіс. Тіршілік мутациялары арқасында жер бетіндегі өздерің көріп ... әр ... ... өмір ... ... ... ... жаңа саласы. Ол лабораториялық әдіс арқылы генетикалық жүйелер мен тұқымы ... ... алу ... ... Ген ... пайда болуы генетиканың, биохимияның, микробиологияның және молекулалалық биологияның жетістіктерімен байланысты. Бұл ... екі түрі ... және .
... атау ... ... ... ... Ген инженериясының дәуірі басталмай тұрып 1969 жылы Г. Корана нуклеотидтерді белгілі бір жүйемен орналасқан ДНҚ синтезінің методологиясын жасап берген. ... ... амин ... -- ... ... ... бастауыш жүйесі ашылғаннан кейін Г. Корана химиялық жолмен осы РНҚ-ның көлемі 77 полинуклеотидтен тұратын кодтық ... ... ... 1979 жылы осы лабораторияда ішек таяқшасының тирозиндік ... ... және ол Т4 ... ... ... ... клеткасында жұмыс істеді.Ген инженериясы деп рекомбинантты ДНҚ-лар жасап, оларды басқа тірі клеткаларға енгізуді айтады.
Ген ... ... ... тұрады:
* генді (ДНҚ фрагментін) алу;
* рекомбинантты ДНҚ . молекуласын құрастыру;
* ... ... ... ДНҚ ... ...
* ... рекомбинантты ДҢҚ молекулалары бар клондарды ортадан табу.
2.3. Вирустарды ... ... ... ... ... ... ... организмінде, тауық эмбрионында және организмнен бөлек өсетін клеткаларда өсіріп,көбейту деген сөз.
Вирустар тек клетка ішінде ғана өсетін паразиттер. Себебі олар тірі ... ... ... ... ... ... вирустар өспейді. Вирустарды зертханалық жағдайларда қолдан өсіру үшін белгілі бір шарттар қажет: вирустарды көбейтуге арналған клеткалар, ... ... және ... ... арналған организмдер өздерінің жағдайына сәйкес болуы қажет.
Вирустарды қолдан ... не үшін ... ... балау қою үшін: сыркаттанған адамдардан,ауырған немесе өлген малдан вирусты бөліп ... ... ... ... ... ... ... Диагностикумдар даярлауүшін
* Вакциналар даярлау үшін.
Ең алғаш вирустарды қолдан өсіру 1879 жылдан бастау алады. Гальтье деген ғалым ... ... қоян ... өсіреді.
Зертхана жануарлар дегеніміз тәжірибе жасауға арнайы питомниктерде немесе зертханаларда өсірілетін әртүрлі ұсақ малдар. Олар жұқпалы ауруларға балау қою, неше ... ... ... ... ... ... үшін және ... өсіндісін алу үшін қажет.
Вирусология тәжірибесінде көбірек пайдаланылатын жануарлар:
* Ақ тышқандар
* Атжалмандар
* Егеуқұйрықтар
* теңіз шошқалары
* қояндар
* ... ... ... ... үшін ... ... Жануарлар түрі
* Зертханалық жануарлардың жас мөлшері
* Егу жолдары
* Зертханалық жануарлардың біркелкілігі.
Вирустарды организмнен бөлек өсетін клескаларда,кейбір мүшелер ... ... ... ... өсетін клеткалар және өсіп кете жатқан эмбриондар деп ... ... ... ғана ... ... мен мүше ... ...
Торша өсіндісін қолдану мақсаттары:
* Вирусты патологиялық материалдан бөлу
* ... ... ... ...
* Биопрепараттар - вакциналар алу
* Лабораториялық диагностиканы жетілдіру
* Биотест ... - ... ... ... ... ... жеңілдеткен шаралар:
* Антибиотиктерді қолдану, олар тірі клеткаға әсер етпей, бактерияларды құртады.
* Ұзақ уақыт өсетін ... ... алу. ... ... ... тобы ... қатерлі ісігінен алынған. Осы торша тобының алынғанына 40 ... ... ... ...
* Игл ... ... клеткаларды шыныларда өсіру үшін 1960 жылы арнайы ортаны жетілдірді.
* Сүтқоректілерден клеткалардың белгілі бір тобымен немесе ... ... ... ... ... ... ... бөлек кез келген торшаларды өсіруге болады. Мысалы: ... ... ... ... - ... ... ... өсіруге мүмкіндік бар.
Өсіп келе жатқан торшалар тобы дегеніміз - организмнен бөлініп алынған, яғни организмнен бөлек өсетін ... ... - ... ... торша өсіндісі
Тұрақты торша өсіндісі.
Торша өсінділерінің басқа системаға қарағандағы артықшылықтары:
Патологиялық материал ретінде барлық клетка өсіндісін ... ... ... барлық жануарлар ткандерінен дайындау мүмкіншілігі болғандықтан вирусты еккенде түрлік тежерімдік болмайды.
Инфекцияның даму процесін кез келген уақытта, толық ... ... ... ... өсу ... Қалыптасу
* Логарифмдік
* Тұрақты өсу фазасы
* Торшаның қартаю - ескіру фазасы.
Торшаларды өсіруге қойылатын ... ... ... өсіретін қоректік ортаның жылылығы 37 - 38 С ... ... ... 7,6атм болуы керек. Ол үшін тұздың белгілі бір қоспасын жасайды, ал ортаның сутегі иондарының 7,2 - 7,4 ... ... қоса ... ... ... ... магний, темір иондары қажет. Клетка өсетін ортада оттегі ... ... ... ... қажет.
Қорытынды
Сонымен қорыта келгенде осы тақырыпты жазу барысында көптеген мәліметтермен таныстық.Жұмысты орындау барысында мен вирустардың өзгершіштігі, мутация, гендік инженерияның ... мен ... ... таныстым.Сонымен қатар вирустардың торша өсіндісінде қалай ... ... ... ... ... системалардан артықшылықтарын білдім. Вирустарды анықтау үшін зертханалық ... ... ... ... ... вирусты жұқтыру жолдарын, олардан вакцина,биопрепарат дайындауға болатынын ұқтым.
Генетика организмдердің тұқым қуалау және өзгеру заңдарын зерттейтін ғылым ... ... көп ... ... ... орны бар, ... ... өте ыңғайлы модель болып табылады. Бактериофагтардың көмегімен генетикалық код ашылған,тұқым қуалаушылық қасиет ... ... ... анықталады.Басқа тірі организмдер сияқты вирустарда да өзгергіштік қасиет барын білдік және оларда мутацияға ұшырайтыны белгілі болды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
* ... ... ... ... ... алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. "Ғасыр-Ш", 2005 жыл.
* Ш.Б. Мырзабекова ,2004 ж,105 ... ... және ... Оқу ... Сапаров Қ.Ә. - Алматы: Қазақ университеті, 2009.
* Интернет желісі.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1. Вирустардың нәсілдік қасиеттері,олардың өзгергіштігі.Мутация түрлері.Гендік инженерия 2.Вирустарды лабораториялық жағдайда өсіру ерекшеліктері, торша өсінділерін алу және олардың класификациясы7 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері, олардың өзгергіштігі. Мутация түрлері11 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері, олардың өзгергіштігі. Мутация түрлері туралы ақпарат15 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері, олардың өзгергіштігі.мутация түрлері. гендік инженерия10 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері,олардың өзгергіштігі.Мутация түрлері.Гендік инженерия6 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері. Мутация түрлері. Гендік инженерия8 бет
"Гетерогенді және өзгермелі ортадағы сұрыптау"4 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері,олпрдың өзгергіштігі7 бет
Генетика және мутация5 бет
Мутагенездің жалпы ерекшеліктері, қолданылатын атаулары12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь