ҚР инфляцияға қарсы туралы ақпарат

I.Кіріспе бөлім
Инфляция
II.Негізгі бөлім:
1. Қазіргі инфляция факторлары мен жіктелуі
2. Қазақстан Республикасындағы инфляция
3. Инфляцияға қарсы саясат
4. Инфляцияның әлеуметтік.экономикалық салдарлары
5. Инфляцияға қарсы саясат жүргізу

III.Қорытынды
IV.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Инфляция (лат. inflatio – «қабыну», «ісіну») — бұл бағаның өсуінен, тауарлар тапшылығынан және тауарлар мен қызметтер сапасының төмендеуінен туындайтын ақшаның құнсыздануы, сондай-ақ оның сатып алу қабілетінің төмендеуі.
Инфляция тарихы
1775-1783 жылдары Солтүстік Америкада тәуелсіздік үшін болған соғыс доллардың құнсыздануына әкеліп соқты. Францияда 1784-1794 жылдары революция кезінде өндірілген қағаз ассигнаттар бір жылда 883 есе құнсызданды. Еркін бәсеке кезіндегі капитализм жағдайында инфляцияны соғыс, дағдарыстан, стихиялық апаттар кезінде болатын несие ақшаларының алтынға айрбасталуының тоқтауы кезінде пайда болды.
1. Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.
2. Ақша, несие, банктер теориясы: Оқулық. — Алматы: Жеті жарғы, 2011.
3. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан тұрақты экономикалық даму кеңістігіне шықты // Егеменді Қазақстан, 28 маусым 2003 ж.
4. Абдильдина Л.И., Абдильдин С.С. «Экономика предприятия». Алматы. 2004
        
        Қазақстан   Республикасы  Білім және Ғылым  Министрлігі
Семей ... ... ... ... ...   ҚР инфляцияға қарсы саясаты 
Орындаған:Қабыкенов Айдын
Тексерген: Қуантқан Биболат
Семей 2015ж
Жоспар:
I.Кіріспе бөлім
Инфляция
II.Негізгі бөлім:
1. Қазіргі инфляция факторлары мен жіктелуі
2. Қазақстан Республикасындағы инфляция
3. ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық салдарлары 
5. Инфляцияға қарсы саясат жүргізу
III.Қорытынды
IV.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Инфляция
Инфляция (лат. inflatio – ... ... — бұл ... ... тапшылығынан және тауарлар мен қызметтер сапасының төмендеуінен
туындайтын ... ... ... оның ... алу ... ... жылдары Солтүстік Америкада тәуелсіздік үшін болған соғыс
доллардың құнсыздануына әкеліп соқты. Францияда ... ... ... ... ... ... бір ... 883 есе құнсызданды. Еркін
бәсеке кезіндегі капитализм жағдайында инфляцияны соғыс, дағдарыстан,
стихиялық ... ... ... ... ... алтынға айрбасталуының
тоқтауы кезінде пайда болды.[1]
Инфляция — бұл кез ... ... даму ... тән ... ... ... айналыс және өндіріс саласында орын алады.
Қазіргі инфляция мынадай факторларға байланысты:
Ақша айналысының факторларына: бюджет ... ... ... көп ... ... ... ... аясының артық ақша
массасына толып кетуі; халық шаруашылығының артық несиеге толуы.
Ақшалай емес ... ... ... ... ... тетігіне, мемлекеттің экономикалық саясаты, оның ішінде салық
саясаты, баға саясаты, сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... инфляцияның екі түрі болады:
сұраныс және шығын (ұсыныс) инфляциясы.
Сұраныс инфляциясы төмендегідей факторлардың әсерінен туындайды:
әскери шығыстардың өсуі, яғни ... ... ... салаларда
пайдалану қажеттігінен, нәтижесінде ақша баламасы айналыс үшін артық болып
қалады;
мемлекеттік ... ... және ішкі ... ... яғни ... және орта ... ... шығару есебінен бюджет тапшылығын
жабу нәтижесінде мемлекеттің ішкі қарызы артады;
несиелік экспанциялау, яғни елдің орталық банкінің коммерциялық банктер ... ... ... ... көлемінің ұлғаюын сипаттайды;
импортталған инфляция, яғни шетел валюталарын сатып алу ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп саласына өте көп мөлшерде инвестация жұмсау.
Шығын (ұсыныс) инфляциясы — бұл баға ... ... әсер ... мынадай
факторлардың болуымен сипатталады:
еңбек өнімділігінің өсуін азайту және өндірістің құлдырауы;
көрсетілетін қызметтің ... ... өнім ... жұмсалатын шығынның өсуінің жеделдетілуі, әсіресе
жалақының өсуі;
энергетикалық дағдарыс.
Инфляция жағдайында қағаз ақшалар мыналарға ... ... ... жағдайда қағаз ақшамен берілетін алтынның ... құны ... ... ... ... ... Үшінші жағдайда шетел валютасына
қатысты ұлттық валютаның бағамы төмендейді.
Инфляцияны төмендегідей белгілеріне байланысты жіктеуге болады:
Инфляциялық үдерістің сипатына қарай:
ашық ... ... ... ... да кедергі болмайды, оның еркін өсуі
байқалады;
жабық инфляция, яғни ... ... ... ... ... ... ... отырады;
инфляциялық шок, яғни бір мезетте бірден баға өсіп кетеді.
Таралу орнына қарай:
локальдық ... яғни баға бір ғана ... ... ... ... яғни кейбір елдер топтарын немесе ... ... ... ... ... өсу ... қарай:
баяу инфляция — баға баяу қарқынмен біртіндеп жылына 10%-ға өседі;
орташа инфляция — баға тез ... ... ... ... ... ... баға ... ауыр экономикалық және әлеуметтік зардаптарға
шалдықтырады;
ұшқыр инфляция — баға ... ... ... ... және одан ... ... ... инфляция ақша жүйесінің құлдырауына әкеліп соғады.
Мұндай жағдайда ақша өзінің атқаратын қызметтерін жоғалта ... ... ... үшін ... түрі тән ... ал ... елдер үшін
екінші және үшінші түрлері тән.
Инфляция қарқыны статистикалық көрсеткіш — ... ... ... ... ... ... тауарлар мен қызметтердің ... ... ... негізінде анықталады.
Тұтыну бағаларының индексін (ТБИ) есептеуде мынадай формула қолданылады:
ТБИ = (Ағымдағы жылдағы тұтыну қоржынының бағасы) / (Базалық жылдағы ... ... x ... бағаларының индексінің үш сандық мәні болуы мүмкін:
баға ... ... тең ... яғни баға ... болып табылады;
баға индексі 100%-дан жоғары, мысалға 140%-ға тең. Демек, ағымдағы жылдағы
бағаны ... ... 1,4 есе ... яғни ақша ... ... ... төмен, айталық 80%-ға тең, яғни ... ... ... ... 20%-ға төмендеген. Бұл дегеніміз ... яғни баға ... ... ... ... ... өсуіне қарай қазіргі кезде бірінші түрі
байқалады. Мысалы, статистикалық мәліметтері ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ... ... ... ж.|6,4 % ... ... ... ж.|7,6 % |
|2006 ж.|8,64 % ... ... ... ... ... ж.|6,2 % ... ... ... жылдық орташа мөлшері, %-бен
Бұл көрсеткіштер Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің 2003 жылдан
бастап алдағы үш жылға ... ... ... ... ... болжамдарға сай болып келеді.
2009 жылғы қараша айындағы азық-түлік емес тауарларға ... ... ... ... желтоксан айына қатысты алғанда 8,3% және ... ...... ... Ал азықтүлік тауарларына бағаның есуі ... ... ... ... инфляцияның денгейі және ТБИ құрайтындарға
бағаның өсуі
2009 жылғы қаңтар — ... ... ... ... ... ... ... 2008 жылдың қаңтар — ... ... ... 10,3 ... тұтыну бағасының индексін есептеуде тұтыну қоржынына кіретін
500-ге жуықтауарлар мен қызметтер есепке алынады.
Ұлттық Банкінің ұсынысы бойынша ... ... ... индексіне
кіретін ішкі индекстер 4 топқа бөлінеді:
Ауылшаруашылық және балық өнімдері;
Қазақстанда жасалған өзге де тауарлар;
Импортталған тұтыну тауарлары.
Өзге қызметтер.
Қазақстанда жалпы ... және ... ... деңгейі анықталады. Жалпы
инфлядияны Үкімет пайдаланса, ал ... Банк ... ... Банк ... жөніндегі агенттіктен базалық инфляция құрамынан бес
түрлі керсеткішті алып тастауды сұрады. Оларға кекөніс, жеміс-жидек, бензин
жөне көмір бағалары және коммуналдық ... ... ... ... ... салдарларын мынадан көруге
болады:
халық топтары, өндіріс аясы, аймақтар, шаруашылық құрылымдары, мемлекет,
фирмалар ... ... мен ... ... ... ... ... субъектілерінің ақшалай жинақтарының және мемлекеттік
бюджет қаражаттарының құнсыздануы;
бағаның әркелкі өсуі нәтижесінде өнеркәсіп салаларындағы ... ... ... және ұдайы өндіріс үдерісіндегі теңсіздіктің орын алуы;
жұмыссыздықтың өсуі;
халық шаруашылығына деген инвестицияның қысқаруы;
амортизациялық қорлардың құнсыздануы;
бағадағы, ... және ... ... ... ... ... ... түрде дамуы;
ұлттық валютаның сатып алу қабілетінің төмендеуі;
қоғамның ... ... ... (Р) мен ... (Q) ... ... Филипс қисығынан
көруге болады.
Филипс қисығы
Филипс қисығында инфляция орнына ... ... оның ... көрсеткен. Бірақ бұл жерде бағаның орнына жалақыны алған ... ... ... өссе ... ... немесе керісінше. Жалақы да
инфляцияның пайда болуына ... ... ... фактор. Қазір біздің елімізде
Елбасының Жолдауында бюджет мекемелерінін жалақысын көтеру ... ... ... ... ... ... ... өседі. Бұл дегеніміз жабайы
нарықтың көрініс ... ... ... базардағы саудагерлер өзінің
өнімін сатып отырғандар емес олар алыпсатарлар, олар ... ... ... ... ... ... жоқ. Сол себепті Қазақстандағы
инфляцияға тежеу қою ... ... ... ... инфляцияға ықпал ететін факторлар мен оның әлеуметтік және
экономикалық салдарлары оған қарсы саясаттың ... ... ... ... ... байланысты ақша айналысын тұрақтандыру
нысандарына: ақша реформасы мен антиинфляциялық саясат жатады.
Ақша реформасы — ұлттық ақша ... ... ... ақша ... ... және нығайтуға бағытталған ақша айналысында мемлекет
тарапынан жүзеге асатын түрлендірулер.
Ақша реформалары төмендегідей ... ... ... асырылады:
жаңалау, яғни құнсызданған ақша бірлігін жою туралы және жаңа валюта енгізу
туралы хабарлау;
қалыпқа келтіру, яғни ақшаның ... ... ... ... ... ... келтіру;
деноминация, яғни «нөлдерді қысқарту» әдісімен ақшаның номиналдық құнын
ірілендіру.
Сонымен қатар, инфляцияға әсер ... ... ... ... ... ... мынадай әдістері жұмыс жасайды:
Дефляциялық саясат — бұл ақша-несие саясаты арқылы ақшаға деген сұранысты
шектеуді, салық тетігің қолдану ... ... ... ... ... пайымт шерін реттеу және ақшамассасын шектеу әдістерінің жиынтығы.
Табыс саясаты — бағаға және жалақыға ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Монополияға қарсы
саясат комитетті арқылы жүргізіледі.
Әлеуметтік мотивтерге байланысты антиинфляциялық саясаттың бұл түрі ... ... - ... ... ... болған зиянның орнын толық
немесе жартылай толтыру әдісін білдіреді.
Бұл әдіс, 1999 жылы 5 сәуірде Қазақстан ... ... ... ... ... ... өту барысында, АҚШ долларына қатысты
теңге бағамының күрт төмендеуінен туындаған ... 1 АҚШ ... 87,5 ... 132,4 ... және одан ... ... ... екінші деңгейлі банктердегі теңге салымдары бойынша ... ... ... ... ... ... ... қатар осы әдістің көмегімен, бұрынғы КСРО-ның Жинақ ... және 90 ... ... орын ... ... ... құнсызданған халықтың жинақтары, қазіргі Халық банкісі ... ... ... ... ... ... ... жұмыстары
жүргізілді. Оның нақты есебіне келсек, мысалға егер ... ... ... ... ... ... дәуірінде жинақтаған 10000 рублің болса, 1992 жылғы
рубльдің АҚШ ... ... ... 150 рубльге тең болды делік. Сіздің
10000 ... 150-ге ... оны ... ... ... ... ... бағамы 155-ке көбейту арқылы сізге ... ... ... Бұл қате есептеу. Дұрыс қайтару үшін депозитке
салған күндегі рубльдің долларға қатысты ... ... ... ... ... 1 АҚШ ... 0,98 копеекті құрады. Осы бағаммен қайтарса, сол
уақыттағы сіздің жинағыңыздың қайтарылған сомасы 10204 АҚШ ... ... ... және ... ... бірінші тоқсанындағы экономика дамуының
қорытындылары ... ... ... дамуы-нын негізгі
макроэкономикалық көрсеткіштерінің болжамы нақтыланды.
Тұтастай алғанда, 2006 ... ... ... жалпы көлемі 6 725 ... ... ... ... ... өсуі ... отыр. Орташа жылдық
инфляция 5,7 %-дан ... ... ... ... ... ... ... бағаның түзетілген болжамы бір баррель үшін 55 АҚШ ... ... ... ... ... осы ... екінші жарты жылдықтан
бастап Ұлттық қор қаражатын қалыптастырудың және пайдаланудың орта мерзімге
арналған ... ... ... ... ... сөйкес
елдің барлық мұнай кірістері қорға аударылады./13/
Бюджеттің кіріс бөлігі мұнай емес сектордың есебінен ғана ... Егер ... емес ... ... ... қалыптасқан
республикалық бюджет шығыстарының денгейін жаппайтын болған жағдайда, онда
осы айырмашылықты жабуға кепілдік берілген трансферт түрінде ... ... ... Бұл ретте, кепілдік берілген трансферт бюджеттік даму
бағдарламалары ғана қаржыландырылады.
Мұнай және ... емес ... ... алудың жаңа тетігін қолданысқа
енгізу кезінде және барлық мұнай кірістерін Қорға есепке ... ... ... ... ... ... ... түсімдердің болжамы 39,6
млрд. тенгеге азаяды.
Бекітілген бюджетте жоспарланған даму бағдарламаларының ... үшін және ... ... кезінде қабылданған қосымша
шығындар үшін 2006 жылдың екінші жартысында ... ... ... 124,6 млрд. теңге келілдік берілген трансферт жіберілетін болады.
Макрокөрсеткіштерді нақтылауды және ... қор ... ... ... жаңа ... іске асыруды ескере отырып, 2006 жылға
арналған республикалық ... ... ... ... ... 1 576,9
млрд. теңге (ЖІӨ-ге 18,1%) мөлшерінде немесе ... ... 85 ... ... ... ... ... көлемі 1
703,1 млрд. теңгені (ЖІӨ-ге 19,5 %) ... 97,5 ... ... ... 126,3 ... ... ... нақтыланған көлеміне пайыздық қатынаста тапшылық өзгеріссіз 1,4%-да
қалды, ал абсолютті мәнде 2005 ... ... ... ... ... ... ... қаражатының еркін қалдықтарын
тарту мақсатында 12,5 млрд. теңгеге ұлғайды.
Бюджеттің ... ... ... ... ... басшысының
Жолдауында айқындаған басымдықтардан туындайтын іс-шараларды іске асыруға
бағытталған.
2005-2010 жылдарға арналған ҚР ... ... ... ... іске ... шеңберін делингафондық және мультимедиалық
кабинеттерді жасауға — 1,1 млрд. ... ... ... және ... оқу жабдықтарымен қамтамасыз етуге 2,5 млрд. теңге қалыптасқан
үнемдеудің есебінен қосымша қаражат бөлу ... ... ... К,Р ... ... құрудың мемлекеттік
бағдарламасын іске асыру шеңберінде Бірізділік нөмірлердің ... ... 3 ... теңге көзделіп отыр.
Әлеуетті құрылымдардың зейнеткерлеріне сараланған зейнетақы ... 2,6 ... ... азаматтардың жекелеген санаттарына арнаулы
мемлекеттік жәрдемақының мөлшерін ұлғайтуға 777,9 млрд. теңге бөлінеді.
Қорғаныс министрлігіне қосымша 20 ... ... ... қарастырынды.
Осылайша, Қорғаныс министрлігінің 2006 жылға арналған бюджеті 101 млрд.
теңгені немесе нақтыланған ... (8 725 ... ... ... ... ... ... іске асыру мақсатында автомобиль жолдарын
салуға ... 5 ... ... ... ... ... ... Республикасында ғарыш қызметін
дамыту» мемлекеттік бағдарламасын іске ... 5 ... ... көзделіп отыр.
Астана қаласын дамытуға 38 ... ... ... онын ... ... ... ... түрінде 17,4 млрд. теңге сомасында қосымша
қаражат бөлінеді. Алматы қаласын ... 5,5 ... ... ... үй
құрылысын қоса есептегенде — 8,5 млрд. теңге) бөлінетін болды.
2005 жылдан бастап  Ұлттық  банктің  негізгі  мақсаты ретінде  ... ... ету  ақша – ... ... мүлдем жаңа
айқындама  болып табылады.
Негізгі  ... ... үшін ... ... мынадай  міндеттер
жүктелген:
мемлекеттің ақша – кредит саясатын әзірлеу және жүргізу;
төлем жүйелерінің  жұмыс ... ... ... ... және  валюталық  бақылауды жүзеге асыру;
қаржы жүйесінің  тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... мен  міндеттерін осылайша түйіндеу
инфляция бойынша ... ... ... ... банк ... стандартына  және  инфляциялық таргеттеу принциптеріне көшуді
едәуір   нақты көрсетеді.
Инфляциялық таргеттеу  ... ... ... ... инфляция
жөнінде қойылған  мақсаттарға  қол жеткізу  жауапкершілігін  күшейту
жағдайларында  ... ... ... ... тұтыну  бағаларының
индексіне сүйенбейтін болады.Оның орнына  инфляциялық  үрдістердің 
негізгі  бағыттарын көрсететін баға ... ... және ... ... («базалық инфляция» индекстері) ... ... ... «базалық инфляция» индексіне  қарай бағдарлар  белгілейтін болады.,
1 кесте Инфляция деңгейі
|Азық — түлік |2005 ж. ... емес |2005 ж. ... — |
| |% ... ... ... 2005 ... |
| ... | ... ... |
|жарма |17,1 ... аяқ ... |14 |
| | |  | ... ... |2,8 ... киімі |1,1 |
| | |  | ... және ... |1,3 ... аяқ ... |1 ... | |  | ... және ... ... аяқ ... |0,6 |
| | |  | ... |9,0 |  |  ... |5,5 |  |  ... пияз |14,5 |  |  ... ... |3,5 |  |  ... қияр |9,2 |  | ... | | | ... ... ... ... ... тауарлары мен ақылы қызмет көрсетудің бағалары
мен тарифтері 2004 ... ... ... ... мамырға 0,1%-
ға өсті, соның ішінде азық-түлік тауарлары 2004 жылғы ... 1,6 %-ға ... осы ... мамырға 0,1 %-ға азайды; азық-түлік
емес тауарлары ... ... ... ... қызмет тиісінше 1,8 %-ға, 0,1
%-ға асты. 2005 жылғы маусымда негізгі тамақ өнімдерін тұтынудың ең төменгі
мөлшерімен есептелген орташа жан ... ... ең ... ... 2002 ... ... 5,1%-ға артты, ал 2003 жылғы мамырмен
салыстырғанда ... ... 6463 ... ... ... ... ... бағалары 2005 жылғы маусымда 2004 жылғы желтоқсанмен
салыстырғанда 4,2 %-ға азайды.
2 ... ... ... мен ақылы қызмет көрсетудің ... ... |2004 ж |2005 ж ... ... мен |0,1 % |1,7 % ... ... ... | | ... мен ... | | ... ... |0,1 % |1,6 % ... емес |0,3 % |1,9 % ... | | ... ... ... |0,1 % |1,8 % ... облысы
Инфляцияның жалпы деңгейін сипаттайтын тұтыну бағаларының ... ... ... 2004 ... ... ... 101,1% құрды. Бағалар
серпінін сыртқы және ішкі базарларда қалыптасқан конъюнктура анықтады.
Жыл басынан ... ... ... тауарларына бағалар 0,9%-ға өсті, бұл
ақылы ... ... 0,8 ... пунктке және азық-түліктік емес
тауарларға қарағанда 0,1 пайыздық пунктке аз.
Азық-түліктік емес тауарларға бағалар жыл ... ... ... ... бұл ... ... тиісті кезеңіне қарағанда 0,3 пайыздық пунктке аз.
Халыққа ақылы қызметтер көрсетудегі бағалар мөн тарифтер жыл ... ... (2005 ... ... 1,7%-ға өсті, бұл тауарларға қарағанда
0,8 пайыздық пунктке көп. ... ... ... ... ... ... қызметтер бағаларының деңгейіне айтарлықтай ықпал
етті.
Қызылорда облысы
2005 жылдың қаңтар-маусымында облыстың ... ... ... ... бағасы 2004 жылдың желтоқсан айымен салыстырғанда 3,1%-ға, 2004
жылдың тиісті ... 4,2% ... 2005 ... маусым айында тұтыну
бағаларының индексі 100,0% ... ... ... ... ... ... ... маусымында негізгі тағамдық азық-түлік тұтынудың ең аз
нормасымен есептегенде орташа жан ... ... ... ең аз ... ... желтоқсанына қарағанда 5,6%-ға өсті, ал ағымдағы жылдың мамыр
айында — ... ... 4660 ... ... азық-түліктер — 3262
теңге, азық-түлік емес тауарлар мен ақылы қызметтер — 1398 теңгені) құрады.
Үстіміздегі жылдың маусым айында оның ... ет пен ... ... шығындарының үлесі 24,4%-ды, сүт пен майлы өнімдер және жұмыртқа 17,1%-
ды, жеміс-көкөністер 12,6%-ды, нан мен нан ... ... ... ... ... ... иеленді.
Инфляцияға қарсы саясат
1. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдарлары 
Егерде ұлттық экономика экономикалық өсуі төмен ... ... ... онда өмір сүру ... ... мүмкін емес.Инфляция әр түрлі
әлеуметтік-экономикалық қиындықтар туғызады.
Инфляцияның салдарлары әр алуан, өзара қайшылықта ... және ... әкеп ... ол ... ... пен байлықты қоғамның әр түрлі топтарымен,
экономикалық және әлеуметтік институттар арасында ... ... ... ... қайта бөлуіне мәжбүр етеді.
Қаражаттар жеке сектордан мемлекет ... ... ... ... ... ... табылатын мемлекет бюджетінің ... ... ... ... ... ақша ... барлық
ұстаушылары төлейді. Ол өзімен-өзі, ... ... ... ... ... ақша ... құнсызданады.Инфляциялық салық нақты ақша
қалдығы құнының төмендегенін көрсетеді.
Табысты мемлекет пайдасына ... ... ... ... ол- ақша басып
шығаруға монополиялық құқықтың ... ... ... Қосымша басылып
шыққан банкноттар номиналдарының сомасы мен оларды басып шығаруға жұмсалған
шығындардың айырмасы сеньораж деп аталады. Ол ... ... ... үшін алатын нақты ресурстарының санына тең болады. Сеньораж халықтың
өздерінің ақша ... ... ... ұстап тұрған жағдайдағы
инфляциялық салыққа тең болады.
Белгіленген табыстары бар ... ... ... ... табыстардың
төмендеуінен шығынға ұшырайды. Индексацияланған ... ... ... индексациялау жүйесі оларға нақты жалақыны сақтап ... ... ... ... ... ... монополиялық жағдайға
ие болушылар өздерінің нақты табысын өсіре алады.
Нақты активтер иелерінің инфляциядан қорғанысы молырақ болады, ... ... ... өсуі ... ... ... ... артық болып
отырады.
Процент ставкасы өзгермеген тұрақты болса, күтпеген ... ... ... ... ... ... ұтады. Шығындарын азайтуды
көздеп, банктер қарыз ставкасын жоғарлатады. Осы жағдай өндіріске жасалатын
инвестиция ... ... Бұл ... ұзақ ... ... ... көлемін азайтады және инфляцияны жандандыра түседі.
Салық салудың погрессивтік жүйесі үй шаруашылықтарынан ... ... ... ... ақша ... ... қаражаттың
құнының төмендеуіне байланысты, жинақталған ... ... ... оның жас ... пайдасына қайта бөлінеді.
Екіншіден, инфляцияның жоғары қарқыны және баға ... күрт ... мен үй ... ... ... түседі. Ңәтижесінде
бизнес жүргізуде болжамсыздық пен қауіп-қатер көбейеді. ... ... ... ставкасы мен пайда өседі. Инвестициялар қысқы мерзімдік
сипат ала бастайды, ... ... ... ... ... ... және спекулятивтік операциялардың үлес салмағы өсе түседі.
Болашақта бұл жағдай ұлттың ... әл- ... және ... ... ... ... ... тұрақтылығы төмендейді, әлеуметтік шиеленіс
өседі. Жоғары дәрежелі инфляция қоғамның жаңа құрылымына көшуге жол ашады.
Төртіншіден, ... ашық ... ... ... ... ... ... тауарлардың бәсекелік қаблетін төмендетеді. бұның
нәтижесінде импорт өседі, экспорт төмендейді, ... ... ... ... ойсырады.
Бесіншіден, тұрақтылығы жоғары шетел валютасына сұраныс ... ... ... ... валюта нарығында спекуляция үдей түседі. осылар
бағаның өсуін жылдамдатады.
Алтыншыдан, ақша формасында ... ... ... құны ... нақты
активтерге сұраныс өседі. Бұның нәтижесінде осы тауарлардың бағасы, бағаның
жалпы дәрежесінің өзгеруінен шапшаң өсіп ... ... ... ... ... өсуіне дем береді, ақшадан қашуға жол береді.
Фирмалар мен үй ... ... ... сатып алу үшін қосымша шығын
жасауға мәжбүр болады.
Жетіншіден, мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... ... және монетарлы саясат
жүргізуге мүмкіндігі шектеледі. Бюджеттік ... және ... ... ... ... ... ... іске қосылады.
Сегізіншіден, жұмыспен толық қамтамасыз етілмеген жағдайда қызмет ететін
экономикадағы ... ... ... ... ... шамалы төмендетіп,
оның көбірек және бұрынғыдан да жақсы еңбек етуін талап ... ... ... бір ... ... өсудің төлемі және оның
стимулы болып табылады. Дефляция керісінше жұмспен қамтуды және ... ... ... ... ... ... жоғары дәрежесі үлкен
жұмыссыздықпен ұштасады. Елеулі инфляция жұмыспен ... ... ... Бірақ инфляциямен бір жақтан өндіріс көлемін және жұмыссыздықтың,
екінші жақтан ... ... ... ... ... әр ... тауарлардың салыстырмалы бағалары және олардың
өндірічінің ... ... емес ... жылжып отырады.
Ұзақ мерзімді уақыт интервалында, инфляцияның шапшаңдауы теориясы бойынша,
жылдан жылға инфляцияның қарқынының өсуі, өндірістің ... ... ... ... ... ... ... тұруға мүмкіндік береді.
2. Инфляцияға қарсы саясат жүргізу
Инфляцияға қарсы саясат деген бұл инфляцияны төмендетуге ... ... ... ... ХХ ғ. 60 ... бастап бағаны
тікелей түрде және жанама түрде реттеу мқсатымен ... ... ... ... бастады.
Тікелей реттеу табыстар саясаты шеңберінде жүрді. Табыстар саясатын шартпен
екі бағытқа бөлуге болады: жалақы мен ... ... ... белгілеу
және осыларға тікелей бақылау жүргізу. Осыларды қолдана ... ... мен ... ... ... ... ... болған.
Нысаналарға еркін орындалуға тиісті ережелердің ... ... ... актілерінің күші тән болады. Нысаналар ... баға мен ... ... ... шегі ... ... ставкаларының
өзгерстері әдетте барлық экономикадағы ... ... ... ... ... ... ... еңбекақыға
жұмсалған шығындардың өзгерістерін өтеу үшін жүргізіледі. Осы бағыттың мәні
мынада: жалдамалы ... ... ... ал ...... ... ... реттеледі.
Әдетте бақылауды пайдалану үшін бағалар мен ... ... бір ... ... ... етіп ... тұру ... аң қабылданатын. Жалдамалы
жұмыскерлер үшін ... ... ... ... ... ... ... органдары және өндірушілер бағадан гөрі жалақыға
бақылау жүргізу ... ... ... ... ... саны ... ... басқа экономикада еңбек өнімділігінің өсуі автоматты түрде
ұлттық табыстағы ... ... ... және ... ... бір ... әлеуметтік контракт жатады. Бағаның өсуі
мен жалақының арасында тұрақты компромисс орнату үшін ... ... мен ... ... келіссөз ұйымдастырады. Табыстар
саясаты қашан болмасын дискуссия тудыратын. Осы саясаттың қарсыластарының
айтуы бойынша кісіпкерлер мен ... ... ... мақсатты
қызметтерінен- барынша көп пайда табу бас тарта алмайды, сондықтан олар
үкімет белгілеген нысаналарды өз ... ... ... ... ... ... ... бағаларын жоғарлату пайдалы
тауарлардың көлеңкелі нарығын дамытуы мүмкін. Бағалардың өсуіне шек қоюды
болдырмайтын ... ... ол ... түю ... ... ... мен ... Осыдан басқа бағаға әкімшілдік бақылау жүргізу нарықтың қызметін
дұрыс атқаруына, ресурстар мен капиталдардың еркін жылжуына кедергі болады.
Нәтижесінде, экономикада ... ... ... ... нормалау
қажеттігі туады. Табыстар саясатының жақтаушылары бойынша, егер кәсіпкерлер
мен жұмыскерлер үкіметтің инфляциямен күресуге кші де, ... ... деп ... онда бұл ... ... күтімдерді сөндіруге
мүмкіндік береді. Нарық қызметінің тиімділігі туралы әңгіме құрғанда мына
жағдайды атап өту ... ... ...... өндірушілердің және
ресурстар иелерінің – бар болуын өзі ... ... ... инфляцияның болуы осы тұжырымды дәлелдейді. ... ... ... жағдайды түзетуге көмек бере алады.
ХХ ғ. 60 жылдары нарық экономикалы елдерде жүргізілген табыстар саясатының
тиімділігі күткендей болмады. Сондықтан 70 ... ... ... ... ... ... оны жүргізуден бас тартты.
Бағаға ықпал жасаудың жанама әдістеріне ... және ... ... ... ... ... олар циклға қарсы саясат көлемінде
қолданған болатын. Орталық банк ... ... ... ... ... ... несиенің көлеміне, есепке алу ставканың өсуіне
және ашық ... ... ... ... қағаздардың міндетті
резервтерінің нормасына ... ... ... ақшаның көлеміне шек қоюдан басқа, мемлекет фискалдық әдістер
арқылы жиынтық сұранысты азайтуға ... ... ... ... ... шек ... жеңілдіктерді жойып, немесе тікелей және жанама
салықтарды өсіріп, амортизациялық реттейтін ережелерді қатайтады.
Инфляцияны төмендету мақсатымен алюта саясатының ... ... ... ... ... шек қою, ... ... курсын көтеру.
Дефляциялық шаралардың тежеу жасайтын әсері алдымен экономикалық өсуді
баяулатты және ... ... ал ... ... елеулі
болмады.Стагфляцияның пайда болуы ... ... ... бас ... ... ... ... неоклассикалық бағытының балама жолдары бар. ... ... ... ... болмасын құралдарды қолданбау үшін,
экономикадағы осы және ... ... ... шығарып алмауды көздеу
керек.
Филлипстің қисық сызығына рестриктивтік шектеу монетарлық және ... ... ... ... ... ... ... керек емес,
жиынтық ұсыныстың қисық сызығына тікелей ықпал ету қажет. Осы үшін ... ақша ... ... ... ... ... ... мен несиелендіруді, ... ... ... ... ... ... ... қолдануды
пайдалануға болады. Соңғы варианты қолданудың тиімділігі жоғары және бұның
әлеуметтік шығындары төмен.
Үкімет үшін инфляцияға қарсы ... ... екі ... ... оны бірте-
бірте ұзақ мерзімді көздеп жүргізу немесе оны шұғыл жүргізу. Барлық ... ... оның ... болмысына, әлемдік нарыққа кірудің
дәрежесіне және шарттарына, өзгерістерді ... ... ... ел ішіндегі әлеуметтік саяси жағдайға және т.б. байланысты
болады.
Қазақстанда инфляцияның дамуы ... пен ... ... әр қилы
ұштасуын қолдану арқылы жүріп отырады. Қазақстанда ақша массасының өсуінің
үш себебін атап көрсетейік:
♦Біріншіден, ... ... ... үшін ... ... ... ... банктің коммерциялық банктерге несиесі ... үшін ... ... ТМД мемлекеттеріне несие – олардың Қазақстанмен саудадағы
тапшылығымен байланысты.
Аталған несиелердің ... ... ақша ... ... және ... ... ... түрдегі базаны кеңейткен болатын.
Қазақстанның өтпелі экономикасында алғашқыда ... ... ... тек
естен таңдыру терапиясының монетаристік әдісі ... ... ... ... айтқанда, Қазақстандық экономикадағы ... ... ... ... байланыстардың бұзылуымен,
тым өсіп кеткен басқару аппаратын қаржыландырумен ... ... ... үнемдеу және бюджет тапшылығын жою инфляцияға ... ... ... ... ... ... ретті жүргізілген реформалардың арқасында мың
құбылған үдерістерден ... өтіп ... ... ... ... ... ... Блэрдің: “Қазақстан тәуелсіздік алған күннен
бері айтарлықтай экономикалық прогреске қол жеткізілді. ... ... ... және ашық ... ... ... ... болып
отыр. Бұл Қазақстан қол жеткізген табыстарды шоғырландыруға ... ол ... ... басқа елдері үшін тамаша үлгі болады”, деген
сөзі бар.
Орталық Азияның ... ... ... экономикалық реформалар
жүргізуден Қазақстанның неғұрлым қомақты табыстарға қол жеткізгенін қазір
жұрттың бәрі ... ... ... валютаның өтімділік дәрежесі, жалақының
ставкаларын еркін айқындау, шетел инвестицияларына ашықтық, ... ... ... өндірістегі мемлекеттік бақылаудың дәрежесі және
қаражаттың бөлінуіне мемлекеттік бақылау дәрежесі ... ... ... ... ел” ... ... Әлем қауымдастығы
біздің экономикалық жетістіктерімізге талай рет тәнті болған. Бұл ... ... ... емес. Жыл өткен сайын ел алдына жаңа ... ... ... ... Президенттің бәсекеге барынша қабілетті 50
елдің қатарына ену туралы бастамасы Үкіметке аздап ат шалдырып алудың ... ... ... ... даму ... ... қоймай, озған
елдермен орайлас, қанатты елдермен қарайлас серпінді серік етпесе болмайды.
Қазақстанның жаһандық экономикалық үдерістерге сай ... ... ең ... ... ... ... бойына сіңірген, дүниежүзілік шаруашылықта өзіне
лайық орнын иемденген ел болуы үшін кез келген экономикалық жағдайға жылдам
бейімделуі ... ... ... ... ... ... серпіліс алдында
серіппенің жиырылатыны секілді бізге де барлық күш-жігерді, ақыл-ой қуатын
жедел жинақтап, тастүйін ... ... буу ... ... ... үш ... негізгі тетіктерді айқындап үлгерді.
Бірінші кезекте жалпы ішкі өнімнің орташа жылдық ... ... 8,5 ... ... ету. Бұл 2000 ... ... 2008 жылы ІЖӨ-ні
екі есе арттырады. Үш ... ... ... ... 27,7 ... ... жоспарланып отыр.
Ең басты көрсеткіш бұл емес. Цифрлар қанша өрнек салғанымен, адамның нақты
өмірінен ол көрінбесе бәрі бекер ... ... Жан ... шаққандағы
ішкі жалпы өнімнің өсуі ең басты айқындауыш. 2008 жылы бұл ... ... ... теңесуі тиіс. Яғни қазіргі деңгейден 1,5 есе жоғары. Бұл
Үкіметтің нақты бағдары.
Еңбек өнімділігін ... ... де ... ... назар аударып
отырғанын айту керек. Ол орта есеппен жыл сайын 8,5 пайыз ... ... ... ... ... – 5 ... оның ішінде өңдеу өнеркәсібінің
өсімі – 6,7 пайыз ... ... ... ... ... орташа есеппен алғанда жылына 15,7 пайызға ұлғаюға тиіс. ... ... ... ... ... тура келеді. Жүгенін сыпырып
тастап, кең ... ... ... асау ... тәрізді инфляция бір
шарықтап кетсе, жуыр маңайда тоқтам бере қоймайды. ... ... ... ... ... ... ... деңгейін 2006 жылы 5,7-7,3 пайыз, 2007-2008
жылдары 5-7 пайыз аралығында ұстап отыруды көздеп отыр. Осы мақсатта арнайы
жұмыс тобы ... ... ... ... ... мен ... бақылауға алынған.
Экономика саласындағы түйткілді мәселелер Парламент ... ... ... ... Соны дер ... аңғарды ма, Мәжілістің кезекті
жалпы отырысына Қазақстан ... ... ... Ахметов
өз бастамасымен қатысып, Мемлекет басшысының 2006 жылғы 1 наурыздағы
Қазақстан халқына ... іске ... ... ... ... ... Онда
да негізгі әңгіме төркіні инфляция мәселесіне келіп тіреле бергені жасырын
емес. Премьер-Министр ... ... ... жағдайын еш бүкпесіз
айтып берді. ... ... ... ... ... ... ... туралы жан-жақты баяндады.
Ел экономикасындағы өрлеудің тұрлаулы әрі серпінді сипатын ... тұру ... ... ... ... ... ... алдағы уақытта одан
әрі жаңарту мен әртараптандыру ... ... ... ... бағыттар
белгіленген-ді. Үкімет соны одан да егжей-тегжейлі нақтылап, етек-жеңін
жинастыруы керек-ті. ... ... ... ... есептелген негізгі бағдарлар толық анықталған.
Олардың қатарында әлемдік экономикаға тиімді кірігу, Қазақстан экономикасын
одан әрі ... және ... ... ең ... ... бағытталған осы заманғы әлеуметтік саясат, ғылым мен білімнің осы
заманғы жүйелерін дамыту, халықтың мәдениеті мен ... ... ... ... ... озық қағидаттары мен стандарттарына көшу,
экономиканың теңдестірілген дамуын қамтамасыз етуге ... ... даму ... бар. Бір ... ... ... туындайтын
негізгі бағыт-бағдарлар түгел қамтылған. Есеп-қисабы қарастырылған. ... ... ... ... үйлесім бар тәрізді көрінгенімен, қалың
жұртшылықты кезекті құнсыздану ... ... ... ашық айту ... қай саласында да баға қайтадан аспанға шапши бастады. ... ... ... ... ... ... тұтыну тауарларынан бастап
азық-түлік, көрсетілетін қызмет бағалары бір-бір ... ... ... мен газ ... ... ... көтеріле бастады. Биік
мінберлерден айтылатын сөздер мен халықтың ... ... ... өсе ... ... ертеңгі күнге деген алаңдаушылық арта береді.
Үкімет жағдайды қаншалықты өз бақылауында ұстай ... ... ... ... ... ... сусып шығып кетіп ... ме? ... ... ... ... Баға мен ... ... кетіп қалмай
ма? Елдің көбісінің көкірек түкпірінде тұрған сауалдар осындай.
Премьер-Министрдің айтуынша, инфляцияны реттеу ... ... ... ... ... Бағаның өсуіне байланысты барлық мәселені
Үкіметтің арнайы құрған тобы ... ... ... ... алдын-ала
жасалған талдаулар негізінде инфляцияның белгіленген дәлізден шықпауы үшін
істің бәрінің ... ... ... ... ... деседі. Бұл да
дәтке қуат.
Бірінші кезекте, ... ... ... сауда секторы есебінен болатын баға
өсімін терең зерттеуге ... ... ішкі ... ... дегенмен
әлемдік коңюнктураға тікелей байланысты ғой. ... ... мен ... ... ... ... ... күрт өсіп кетуі ғажап ... ... ... ... назарға алып отыру керек.
Екінші кезекте, екінші ... ... мен ... ... ... жағдайларға тәуелділігінен туындайтын баға өсімі
кешенді ... өзек ... ... Банк ... қарағанда, жеке
сектордың сыртқы қарызы 39,1 ... АҚШ ... ... Бұл ішкі ... 70 пайызы. 2001 жылдың аяғында бұл көрсеткіш ... ішкі ... ... ... ... ... айтарлықтай. Бүгінде жеке сектордың
сыртқы қарызының 35,5 пайызын екінші деңгейдегі ... ... ... несие қаржыларын оңды-солды бере бастағанының астарында ... ... ... ... ... ... сайын екінші деңгейдегі
банктер алақандарын ысқылай түседі. Сырттан алынған ... ... ... ... ... ... ... өзінде тұтыну несиелері елеулі түрде өсіп отыр. Ол 2006 жылдың екі
айы ішінде халықтың салымдарының өсуінен 4 есе ... ... ... ... ... ... түсуі инфляцияның шапшуына тікелей түрткі
болатыны түсінікті.
Мемлекеттік ... ... ... ... арқылы да инфляцияны
ауыздықтауға болады. ... ... ... не ... не ... ... айқындап отырса, мемлекеттік бюджет есебінен болатын
негізсіз шығындарды реттеуге мүмкіндік бар. ... ... ... ... ... ішкі өнімге қарай алғанда 22-23 ... ... ... ... 2005 жылдың соңына қарай бұл көрсеткіш
22,9 ... ... 2004 жылы 23,4 ... ... еді. Бұл арада Ұлттық қор
трансферттерін қоспағандағы таза мемлекеттік шығындар туралы әңгіме болып
отыр.
2006 жылдың 1 ... ... ... қор жаңа схема бойынша жұмыс істей
бастайды. Бұдан былай Ұлттық қор макроэкономикалық реттеуші рөлін атқарады.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... жұмсауға көшетін болады.
Экономиканың “қызып кетпеуі” үшін осындай түбегейлі шаралар қолға ... ... ... жалақысының өсуін және еңбек өнімділігін тұрақты
зерттеуге тырысып отырса керек. Өйткені, ... өсу ... дәл ... ... ... ай ма ай ... отырмаса болмайды. Үстіміздегі
жылдың екі айы ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... өсімінен 2,3 есе артық екен. ... ... ... ... ... ... өсу ... 1,4 есе жоғары.
Ішкі тұтыну сұранысының тарапынан жүріп ... ... ... ... ... ... үдерістерді реттеуде антимонополиялық саясаттың орны өте ... ... ... ... ... ... ... құрылып, 1 шілдеден бастап нақты жұмысқа кірісетін көрінеді.
Бәсекелестікті жандандыру үшін ... ... ... ... ... монополияларды” жою ісі қолға алынбақ. “Монополистік
қызметті шектеу және бәсекелестік туралы” заң жобасы Мәжіліс ... ... және ... ... ... ... арналған
бәсекелестікті қорғау және дамыту ... ... ... Бұл да ... ... ... тұр.
Көптеген монополистер өз делдалдары арқылы жұмыс істейтіні жасырын емес.
Аралық буындардың көптігінен ... ... ... де ... ... шегеді. Сондықтан Үкіметтің ендігі бір айналысатын шаруасы делдал
құрылымдардың шектен тыс ... ... салу ... ... ... ... ... табиғи газ сияқты экономика ... ... ... ... ... ... кеткен.
Сонымен, инфляцияны ауыздықтауға Үкіметтің мүмкіндігі мол. Әрекет бар. Әдіс
те жоқ емес. Тек қапы ... ... ... ... ... қарсы шаралардың
кешенді жүйесін жасау аз, оны тұрақты түрде ... ... ... ... ... именеді.
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.
2. Ақша, несие, банктер теориясы: ...... Жеті ... ... ... Н.Ә. ... ... экономикалық даму кеңістігіне шықты
// Егеменді Қазақстан, 28 маусым 2003 ж.
4. Абдильдина Л.И., ... С.С. ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляция және инфляцияға қарсы саясат20 бет
Инфляция және инфляцияға қарсы саясат туралы18 бет
Инфляция және Қазақстандағы инфляцияға қарсы саясат18 бет
Инфляция және ҚР-дағы инфляцияға қарсы саясат26 бет
Инфляция теориясы.Инфляцияға қарсы мемлекеттік саясат11 бет
Инфляция,оның Қазақстандағы ерекшеліктерін талдау және Ұлттық Банктің инфляцияға қарсы саясаты21 бет
Инфляция. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдары, тежеу шаралары мен әдістері, инфляцияға қарсы саясат25 бет
Инфляцияның мәні, себептері және әлеуметтік – экономикалық зардаптары. қр-ғы инфляцияға қарсы саясат12 бет
Инфляцияның түрлері. Инфляцияға қарсы саясат29 бет
Инфляцияның экономикалық әулеметтік салдары. Инфляцияға қарсы мемлекеттік саясат31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь