Ұлыстың ұлы күні Наурыз

Қазақстанда ресми түрде Наурыз 1988 жылдан бері тойланып келеді. Бұл мерекені Шығыс елдері Өзбекстан, Қырғызстан, Ауғанстан, Тәжікстан, Пәкстан ерте кезден өткізеді. Бұл мереке табиғат пен адамның үндестігін көрсетеді. Наурыз күн мен түннің теңелген күні. Көктемгі күн тоғысы наурыз айының 21-нен 22-не ауысқан түні болды. Осы уақыттан бастап күн ұзарып, түн қысқарады.
Наурыз - жыл басы. Парсы тілінде "нау" - "жаңа", "руз" - "күн" деген ұғымдарды білдіреді. Халық наурыз мерекесіне алдын - ала дайындалады. Дәстүр бойынша үйге қос шырақ жағылады, ыдыстар ернеуіне дейін айранмен, сүтпен немесе бұлақ суымен толтырылады. Бұл - тоқшылықтың белгісі. Табиғатпен байланыс күн Анаға деген тағзымнан көрінеді. Бұл күні бұлақтар тазартылып, ағаштар отырғызылған. "Бұлақ көрсең, көзін аш!", "Бір тал ексең, он тал ек!", деген сөз осыдан шыққан болу керек. Наурыз - достық, еңбек, бейбітшілік мерекесі. Ұлыстың ұлы күні адамдар бір-біріне деген ренішін ұмытып өзіне де, өзгеге де жақсылық тілеген. Дастарқанның басты асы наурызкөже болған. Наурызкөже жеті түрлі тағамнан жасалған. "Наурыз көжені тойып ішу керек, сонда жыл бойы тоқшылық болады!" деген сенім бар. Дастарқан басында жастар үлкендердің батасын алған. Бата - үлкендердің өзінен жасы кішілерге беретін ықыласты тілегі. Ақсақалдар: "Ұлыс оң болсын! Ақ мол болсын, қайда барса жол болсын!" - деп бата береді.
Дәстүр бойынша Наурыз айтыс өткізіледі. Бұл жақсылық пен жамандықтың, суық пен жылының, жаз бен қыстың айтысы.
Мереке қызған кезде жастар алтыбақан жанында ұлттық ойындар ойнайды. "Көкпар", "Бәйге", "Қыз қуу", "Жамбы ату" ойындары аса бір қуанышпен өтетін. Көңілді өткен Наурыз күні әр адамның есінде көпке дейін сақталатын. Біздің 79 гимназияда Наурыз мерекесін қарсы алу дәстүрге айналған. Мерекеге арналған қабырға газеттерінде "наурыз" тарихы жазылып, өлең-жырлардан үзінді беріледі. Сахнада наурыз мерекесіне арналып көріністер қойылады. Гимназияда "Ұлыстың Ұлы күніне" арналған мереке ерекше қуанышты өтеді. Жүректер жылыуын таратқан көктемнің бақыт сыйы Наурыз көп ұлтты еліміздің бірлесе тойлайтын - Достық мерекесі.
22 наурыз - Ұлыстың ұлы күнi. Бұл күнi күн мен түн теңеледi. Табиғат та, Жер-Ана да, жан-жануар да түлейдi, жаңарады. Адамзаттың бойында қан жүгiрiп, тал-теректер бүршiк жарады. Қазақтың сайын даласын Қызыр баба кезiп, адам баласына құт-береке, бақ-дәулет сыйлайды. Самарқанның көк тасы ерiп, қасиеттi қара жер, қара топырақ бусанады. Ұлы даланың төсiнде қызғалдақтар құлпыра өсiп, бел-белестерге қызылды-жасылды кiлем төселедi. Ұлан-байтақ Қазақстанның халқы жетi түрлi дәмнен наурыз
        
        ҰЛЫСТЫҢ ҰЛЫ КҮНІ НАУРЫЗ
Қазақстанда ресми түрде Наурыз 1988 жылдан бері тойланып келеді. Бұл
мерекені Шығыс елдері ... ... ... ... ... ... ... Бұл мереке табиғат пен адамның үндестігін көрсетеді.
Наурыз күн мен түннің теңелген күні. Көктемгі күн тоғысы наурыз айының ... 22-не ... түні ... Осы ... ... күн ... түн
қысқарады.
Наурыз - жыл басы. Парсы тілінде "нау" - "жаңа", "руз" - "күн" деген
ұғымдарды ... ... ... ... алдын - ала дайындалады.
Дәстүр бойынша үйге қос шырақ жағылады, ... ... ... ... ... ... суымен толтырылады. Бұл - тоқшылықтың ... ... күн ... ... ... көрінеді. Бұл күні бұлақтар
тазартылып, ағаштар отырғызылған. ... ... ... аш!", "Бір ... он тал ек!", ... сөз ... шыққан болу керек. Наурыз - ... ... ... Ұлыстың ұлы күні ... ... ... ... ... де, өзгеге де жақсылық тілеген. Дастарқанның басты асы
наурызкөже болған. Наурызкөже жеті түрлі тағамнан жасалған. "Наурыз ... ішу ... ... жыл бойы ... ... ... сенім бар.
Дастарқан басында жастар үлкендердің батасын алған. Бата - ... жасы ... ... ... ... Ақсақалдар: "Ұлыс оң болсын!
Ақ мол болсын, қайда барса жол болсын!" - деп бата ... ... ... ... өткізіледі. Бұл жақсылық пен жамандықтың,
суық пен жылының, жаз бен ... ... ... кезде жастар алтыбақан жанында ұлттық ойындар ойнайды.
"Көкпар", "Бәйге", "Қыз қуу", ... ату" ... аса бір ... ... өткен Наурыз күні әр адамның есінде көпке дейін сақталатын.
Біздің 79 ... ... ... ... алу ... ... Мерекеге
арналған қабырға газеттерінде "наурыз" ... ... ... ... ... ... мерекесіне арналып көріністер қойылады.
Гимназияда "Ұлыстың Ұлы күніне" арналған ... ... ... өтеді.
Жүректер жылыуын таратқан көктемнің бақыт сыйы Наурыз көп ұлтты ... ... - ... ... ... - ... ұлы күнi. Бұл күнi күн мен түн ... Табиғат
та, Жер-Ана да, жан-жануар да түлейдi, жаңарады. ... ... ... тал-теректер бүршiк жарады. Қазақтың сайын даласын Қызыр баба
кезiп, адам ... ... ... сыйлайды. Самарқанның көк тасы
ерiп, қасиеттi қара жер, қара топырақ бусанады. Ұлы ... ... ... өсiп, ... ... ... төселедi.
Ұлан-байтақ Қазақстанның халқы жетi түрлi дәмнен наурыз көже жасап, ұлттық
салт-дәстүр, әдет-ғұрыптарды сақтап, ай бойы ... Ұлы ... ... ... халқына ортақ бұл мейрамда араздасқандар татуласып, дүйiм
халық, мұқым ел ауызбiршiлiкте болады.
Ынтымағы ... көп ... ... осы ... Құдай ұзағынан
сүйiндiргей! Әрбiр шаңыраққа Қыдыр дарып, бақ қонсын! Мұсылман қауымына
Исламның 7 ... ... ... Ұлы күнi ... ... ... ұлы мерекесiн тойлауға халқымыз биыл 13-рет дайындалып ... жоқ. ... Одақ қана бар» ... ... ... ... ... жылдан 70 жылдай ұлт мерекесiн терең зындан түбiнде бұғаулап ұстағанын
бiлемiз. Одан ... ... ... Ұлы Отан ... ұлт ... мен
ұлт құндылықтарына қарсы дүркiн-дүркiн ... ... ... мен ... ... ... тырысып бақты. Тiптi,
ашаршылық жағадан алған тұста жарапазан - жас балалардың нан ... ... ... ... ... солтүстiк бөлiгiнде көрiсу ғұрпы
санадан өшкен. Ал 31 ... түнi Жаңа ... ... ... төл ... мойындамайды да. Мұның бәрiн бүгiнгi жастың кемшiлiгi
деу жөн бола қоймас. «Бала жасындағысын ұмытпайды». Көнекөз қариялар - салт-
дәстүр сабақтастығының ... ... Ал 70 жыл ... ... болған
мерекенiң көптеген ырым-жоралғылары кейiнгiлерге таныс емес.
Наурыз - кей бiлгiштердiң жаңалық ... ... ... ... дiни ... ... Бұл ... заманнан қалыптасқан бүкiлхалықтық
Жаңа жыл. Оны Иран, Ауғанстан, Үндiстан, Кавказ және Орта Азия ... ... ... ... Алайда, «Әр елдiң салты басқа, итi ... ... ... өзгешелiгi де орын алған.
Халқымыз жаңа жылға ертеден дайындалатын. Қысқы ... ... ... ... осы күнi ... ... деп сақтаған.
Жас келiндер, бойжеткендер болса, кесте, ... ... ... жағы
ағаштан тұрмыс бұйымдарын жасап, темiрден сәндiк бұйымдарын соққан. ... - күн мен түн ... ... ... асатын «ұйқыашар», «селт еткiзер»
жоралғыларының сый-тартулары. Көктемгi «өлiара» өтiсiмен, ата-бабамыз үй
айналасын тазартып, қалың қар ... ... ... мал ... ... ... таза үйге кiрсе, ол үй ауру-сырқаудан, ... ... ... ... бойынша, үй-iшiн де қағып-сiлкiп, отпен аластайды.
Көне деректер көзiне сүйенсек, ... ... күн ... екен. Ол той
«Наурызнама» деп аталады. Әдетте, наурызнаманы бай, ауқатты кiсiлер
жасаған. ... әр ... ... наурыз көже пiсiрiп, ақ толы аяғын
босағадан ... ... ... Ауыл ... ... дәм ... ... сыбаға тасып жүрген. Ол сыбаға iшiлместен бұрын қазанға
құйылады. Бұл ... ... тату ... дегеннiң белгiсi.
Ұлыс келер түнi Қызыр бабаға арналып әр үйдiң төрiнде қос шырақ
жағылатын ... Үй ... бар ... ... ... ... ... деп дәнге,
«жауын-шашын көп болсын» деп бұлақ суына толтырады. Жылдың алғашқы күнiнде
қар ... ... ... ... ... «нұр жауды» деп ... ... ... ... тұрғызу үшiн қолданылған мынадай ... ... ... асау ... ... оған ерттелген ашамайға ... ... ... ауыл iшiне бос ... ... ... асау ... етсе де, ешкiм бұған өкпелемеген. Күлiмдеп көрiнген күнге сәлем
берiп, шаруаға кiрiседi. Наурыз күнi көзi ашылған ... суы ... ... ... ... мен ... мол ... деп сенген. Жаңа сап түзеген
шыбықтарға ақ шашу да ... ... - ... ... күнi. ... төс ... татуласады. Бұл
күнгi қайын ата мен келiн, күйеу бала мен қайын ата арасындағы әзiл ... ... ... құрып, тойдың сәнiн кiргiзедi. Бойжеткендер
соғымның соңғы етiн ... ... ... ... ... тартады. Бұл
салт қазақта «ұйқыашар» ... ... ... жiгiттер «селт
еткiзер» рәсiмiн жасайды. Яғни қалауынша айна, тарақ, әтiр суын сыйлайды.
Айна - пәктiктiң, жастықтың, ... - ... пен ... ал ... ... ... жарған жауқазындай құлпыр деген белгi.
Наруыз күнi думан-тойды ... ... ... ... ... ... Содан болар, ән мен би, ... ... бiр ... ... ... «Ақ ... «Қалтырауық қамыр кемпiр» ойындары ... ... бұл күнi ... жыр, ... ... наурыз айтыс, түрлi әзiл-
қалжың, мадақтау өлеңдерi айтылады.
Сең жүредi көктемде астан-кестең,
Ақ атанның бауырын арқан кескен.
Ұлы күнi ұлыстың бас ... айт, ... ... ... деп, ... жұптасып, айтысқа түседi.
Ұлыс күнi татулық тойы, шаруа, ынтымақ, сенiм, көңiл ... ... аман ... ... бар ... ... кiнәсiн кешiп, тек
жақсы тiлектер тiлейдi. Көңiлдiң жаңаруы деген осы. Бұл күнi ... ... ауыл ... өгiз ... қазан көтеретiн болған. Мұның тарихы өз
алдына қызық аңыз. Ежелгi жыл санаушылардың ... ... ... ... қыстың басында төбеден, көктем кезiнде аспан етегiнен көрiнiп, ал
жазда тiптi батып кетедi екен. Бұл шақ қырық күнге ... оны ... күн ... ... «үркердiң жерге түсуi» деп атаған. Көктем кезiнде,
яғни наурызда күн жолы үркердiң үстiмен өтiп, үркердiң қос ... ... ... күн жолының екi жағынан ... ... ... ... ... көк өгiз мүйiзiмен көтерiп тұр» деген нанымы да бар.
Өгiз етiн ... ... ... пiсiредi. Нарқазанның тарихы да
жақсы ырымдармен астасып жатыр. Ежелгi сақ дәуiрiнде халық арасын алауыздық
жайлап, ел ... ... ... ... ... үлкен қазан құюға
шешiм шығарады. Алайда, қазан соғарлық мыс табылмай қалады да, ... ... мыс ... ... содан нарқазан құйдырады. Осы ... ... дәм ... ... өкпе-назын ұмытып, елде татулық
орнапты делiнедi аңыздарда. ... тай, ... ... ... ... ... үрдiске айналып, ол «шүлен тарту» аталып кеткен. ... ауыл ... ... Бұл сыбағаның аты - «бел көтерер».
Ертедегi дәстүр ... ... ... күн ... ... ... күнi «той тарқар» болады. Мұнда бұған дейiн өнерiн ортаға салып,
оза шапқан дарабоздарға, қарсыласының ... ... ... ... тайы озып ... жас балаға да «ат терi» деп сыйлық ... ... жаңа көзi ... қайнардың суына қант қосып, оны қауым
болып iшiседi. Көзi қарақтылар «салдама» аталатын ... ... бата ... ... ... ... өте көп. ... төрт
түкпiрi түрлiше тойлайды. Бiрақ, қалай болғанда да, жақсылықтың аты -
жақсылық, тойдың аты - ... көже ... ... ... ... ... әрбір отбасы Наурыз көже жасауды міндетім
деп санайды. Тіпті білмейтін жас жеңгелеріміз үлкен ... ... ... ... не қосу ... ... жатады. Осы тұрғыда біз де
үлкен әжелеріміздің біразынан Наурыз көжені ... ... ... ... Ол үшін ең ... қазан толы сүтіңізді қайнатып, сүт ... оның ... ... ... алып тастайсыз. Сүт әбден ... ... қыс бойы ... ... салып жіберіп, 15 минуттай бетін
жауып қоясыз. Аталған уақыт өткеннен ... жеке ... ... ... бидай,
жүгері, тары, асбұршақ, күріш тәрізді қоректік заттардың жеті түрін сүт ... ... тағы бір ... ... Егер Наурыз көже қоймалжың болып
кетсе, оған су қосуға болмайды. Тек айран қосып сұйылтасыз.
Шығыс халықтары үшін жыл ... яғни ... ... ... бастау
алады. Осыбір күнге үміт артып, ... ... ... мол» ... берік ұстанған қазақ халқы егемен ел болғалы бұл мерекенің өзіндік
салмағын ... ... ... ... ... ... ... айшықтауда орны ерекше бұл мерекені қазақ халқы
«жақсылықтың бастауы» деп ұғады. ... ... ... ұлы күні ... де ... ... бас ... тілдесіп, ой бөліскен
едік.
Қазақ халқы Наурыз мерекесін атам заманнан бері Жаңа жыл басы ... ... ... ... ... ... бізге және де басқа Орталық
Азияны ... ... ... ... ... ... деп ... ресми түрде оны тойлауға тыйым салып келді. Бірақ халық өз ... жоқ, ... ... Ақыры, көпшіліктің талабы мен ұлт намысын
қорғайтын азаматтардың іс-әрекеттерінің ... ол ... ... ... ... ... Қазақстан Үкіметі Наурызды ресми түрде
мереке деп қайта жариялады.
Ал бүгінгі әңгіме Наурыз мерекесі күні тура ... ... Олай ... ... ... ... наурыз айының 22-сі күні
деп жариялады және “достық, татулық мейрамы” деп ... ... ... ... ... Азия, Таяу Шығыс, түркі, парсы нәсілді
ұлыстар Наурыз мерекесін ... 21-і күні ... ... біз ғана ... ... 22 ... атап өтіп ... Иә, өзбек, қырғыз, түркімен,
қарақалпақ, әзірбайжан, тәжік бауырларымыз тойлап болғанда біз той ... ... ... ... бәрі ... ... ... ақпар бермеген
адамдардың білімсіздігінен болып отыр.
Наурыз (Ноу – жаңа, руз – күн) деген сөз ... ... ... ... ... ... оны ... жылдар бойы Жаңа жыл басы ретінде тойлап келді.
Кейіннен ... діні ... ... келе ... ... сыйлап,
Наурызды мейрам ретінде қабылдады.
Тарихқа үңілсек, әлемдегі әр халық Жаңа жылдың басын әр уақытта атап ... ... ... Жаңа ... ... ... яғни жер ұйқыдан
оянғаннан кейін, көктем келуіне байланысты атаған. Бұл наурыз айына ... ... Көне ... ... де Жаңа жыл ... ... ... айының соңы, сәуірдің басы болатын. Айта ... ... ... Рим ... да жаңа жыл басы ... болатын. Тек,
Иусус Христос туғанынан бастап есептегенде 45 жылы Рим ... ... жыл ... ... ... күн мен ... ... ескермей,
оған діни мағына берді. Сөйтіп, Христостың туған күніне жақындатып жыл
басын 1 ... ... бері ... ... Жаңа ... ... бастайды. Америка
континентіндегі мемлекеттерде де осылай. Ресейде де Жаңа жылды 1 қаңтардан
бастап ... Мұны 1699 ж. орыс ... Петр І ... ... жыл санаудың басын Христос туылғанынан, яғни 1 қаңтардан басталсын
деген бұйрықпен кіргізген. Одан бұрын Ресейде Жаңа жылды Орта ... ... ... ... ... қыс ... көктемге ауысқан
мезгілінде, яғни наурыз айында атап өтетін.
Орта Азия халықтары, көне Персия ... күн мен ... ... ... сағатына, минутына дейін тура астрономиялық дәлдікпен
есептеп шығарған. Күн мен ... ... тура 21 ... ... ... ... ... Алматыдағы Астрофизика институтынан алынған анықтама ... да, ... ... Таяу ... мемлекеттерінің Жыл басын 21 март
деп белгілегені дұрыс. Мәселен, көрші Өзбекстанда, Қырғызстанда 21 ... ... деп ... Түркіменстан президенті С. Түркіменбашының
2002 жылғы жарлығына ... ... ... басталып, мереке үш күнге
созылса, Тәжікстанның Президенті Э. Рахмонов Наурыз мерекесін екі күн ... яғни ол 21-22 ... ... мереке белгілеудегі қателікті бірнеше рет біз тиісті орындарға
хабарлағанбыз. Бұқаралық ақпарат құралдары ... да ... ... осы ... ... ... лауазымды шенеуніктер бұл сөзге құлақ аспай
отыр. Дегенмен, “ештен – кеш жақсы” деген ғой. Әлі де ... бұл ... ... ... басқа елдер сияқты 21 наурыз күні ... ...

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлыстың ұлы күні наурыз жайлы27 бет
Америка Ирак дағдарысы 4 бет
Наурыз мерекеcі4 бет
Наурыз — халық мейрамы6 бет
Наурызнама4 бет
Қазақ елі Наурызды қалай қарсы алған?8 бет
Қазақтың ұлттық ойындары6 бет
12 жылдық дамыту күні және білім беру бағдарындағы негізгі оқу бағдарламалары28 бет
«Адамдардың табиғатсыз күні жоқ, Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ»5 бет
Жұма күнінің әдептері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь