Сөздің анықтамасы

1.Сөздің анықтамасы;
2.Сөз мағынасының өзгеру себептері;
3.Көп мағыналылық. Омонимдер;
4.Синонимдер. Антонимдер.
Сөз – лексикалық бірлік. Кез келген тілде оның маңызы ерекше. «Тіл – қатынас құралы» дейтін болсақ, бұл жерде құралдың мағынасы сөзге келіп саяды. Яғни адамдар бір-бірімен қатынас жасау үшін, ең алдымен, сөзге сүйенеді. Себебі біз өзімізді қоршаған кез келген зат, құбылыстың суретін сөз арқылы саламыз. Сөз дегеніміз – ойымызды сыртқа білдіру тәсілдері құралдарының бірі.
Тілдегі ең кішкене мағыналық бөшек – сөз. Сондықтан сөз белгілі бір ұғымды білдіреді, яғни белгілі бір нақты заттыңатын немесе сынның, сапаның нақты белгісін, нақты санды, әр түрлі нақты әрекет-құбылысты, қимылды т.б. білдіреді [1; 14-15б.]. Сөз дыбыстық құрылымнан жасалып, зат, құбылыс, іс-қимыл жайында жалпыға түсінікті, қоғамдық деңгейде қалыптасып, қауым таныған ұғымды білдіреді. Кез келген дыбыстан емес, фонемалық дыбыстардың белгілі бір жүйеде келуі арқылы жасалады [2; 64-65 б.].
1. Сарекенова Қ.Қ. Қазіргі қазақ тілінің лексикологиясы: оқулық. Екінші басылым. – Алматы: Эверо, 2014. – 168 б.
2. Қалиев Ғ. Қазіргі қазақ тілінің лексикологиясы мен фразеологиясы. – Алматы,2006. – 264 б.
3. Сарбасова Қ. Б. Қазіргі қазақ тілі (лексикология мен фразеология). – Алматы, 2012. – 200 б.
4. Белбаева М. Қазіргі қазақ тілі лексикологиясы. – Алматы, 1976. – 115 б.
5. Болғанбаев Ә. Қазақ тіліндегі синонимдер. – Алматы, 1970. – 120 б.
6. Арнольд И. В. Лексикология современного английского языка. – Москва, 1959.
7. Аханов Қ. Тіл білімінің негіздері. – Алматы, 2002. – 664 б.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: 1.Сөздің ... 2.Сөз ... ... ... 3.Көп ... Омонимдер; 4.Синонимдер. Антонимдер.
Орындаған: Қыдырханов Е. А.
Тексерген: Калиева С. ... ... ... анықтамасы;
2.Сөз мағынасының өзгеру себептері;
3.Көп мағыналылық. Омонимдер;
4.Синонимдер. ... ... - ... ... Кез ... ... оның маңызы ерекше. дейтін болсақ, бұл жерде ... ... ... ... ... Яғни ... ... қатынас жасау үшін, ең алдымен, сөзге сүйенеді. Себебі біз өзімізді қоршаған кез келген зат, құбылыстың суретін сөз арқылы саламыз. Сөз ... - ... ... білдіру тәсілдері құралдарының бірі.
Тілдегі ең кішкене мағыналық бөшек - сөз. Сондықтан сөз белгілі бір ... ... яғни ... бір ... ... ... сынның, сапаның нақты белгісін, нақты санды, әр түрлі нақты әрекет-құбылысты, қимылды т.б. білдіреді [1; 14-15б.]. Сөз дыбыстық құрылымнан жасалып, зат, ... ... ... ... ... қоғамдық деңгейде қалыптасып, қауым таныған ұғымды білдіреді. Кез келген дыбыстан емес, фонемалық дыбыстардың белгілі бір жүйеде ... ... ... [2; 64-65 б.]. ... мағынасының өзгеру себептері
Сөз мағынасының өзгеруінің, оның жаңа мағынана ие болуының 2 себебі бар: 1. Сөз ... ... ... тыс ... ... ... 2. Тілдік немесе лингвистикалық себептер. Бұл себептердің ... ... ... ... ... ... ... білдірудің материалдық формасы бола отырып, сананың дамуымен ... ... ... ... де ... ... ... тән процестері, мысалы, нақтылықтан абстрактылыққа, жалқылықтан жалпылыққа ауысу және ұғымның дәлденіп жіктелуі сөз мағынасының дамуына әсер етпей ... ... жол ... сөз өзінің нақты мағынасымен, 1) , 2. тәрізді абстракты, қосымша мағыналарға ие болған.
Сөздің қолданылу аясының ... ... бір ... ... бір ... ... оның мағынасының өзгеруіне әсер етеді. Егер сөз кең саладан тар немесе арнаулы бір салаға, ... ... ... лексикадан арнаулы лексикаға ауысса, оның мағынасы нақтылана түседі де, ... бір ... ... ... ... ие ... ... мағынасы қоғамның, қоғамдық қатынас пен өндіріс тәсілінің дамуымен ... ... ... де ... ... ... ағылшын тіліндегі feon деген сөз алғашында деген мағынаны, оны кейін , ақырында келіп деген мағынаны сонда білдіреді. ... бір ... ... ... ... малмен өлшеніп, құны сонымен айқындалатын болған.
Сөз мағынасы функциональды ... заңы ... да ... ... ... ... заңы заттардың қызмет бірлігіне негізделеді. Бір зат немесе құрал басқа бір зат ... ... ... ... да, ... қызмет бірлігіне қарай, алғашқы заттың немесе құралдың атауымен аталады [7; 138-139 б.]. ... ... ... ... деген мағынаны білдіретін rudder деген сөз ағылшында деген мағынаны білдірген [6; 68-69 б.].
Қоғамның даму ... ... ... заттар мен құбылыстардың тілден сөзбен атау әр түрлі тәсілдер, соның ішінде сөз ... ... жаңа ... ие ... арқылы да іске асады. Сөз мағынасының өзгеруіне, оның жаңа, қосымша мағынаға ие болуына әсер ететін сыртқы себептер ... ... ... ... ... ... түрлі болуы мүмкін, бірақ оның бәрі ақыр ... ... ... ... сөз ... күйінде емес, әдетте, басқа сөздермен әрқашан белгілі бір байланыста, ... өмір ... ... бытыраңқы сөздердің ретсіз жиынтығы емес, сөздердің барлығы жиналып келіп және өзара қарым-қатынаста бола отырып, оның ... ... ... ... ол ... ... бұрыннан бар сөздердің мағыналарымен, әсіресе өзімен синонимдес келетін сөздермен, қарым-қатынасқа ... ... ... өзі екі ... болуы мүмкін: тілдің лексика-семантикалық жүйесіне келіп қосылған жаңа сөз немесе жаңа ... ... ... ... бар ... әсер ... ... сөздік құрамда бұрыннан бар сөздерге жаңа сөз ... жаңа ... да әсер ете ... ... мағынасының өзгеріп, қосымша мағынаға ие болуына оның тұрақты сөз тіркестерінде немесе сөйлемде қолданылуы әсер етуі ... Сөз ... сөз ... ... ... ыңғайына қарай, жоғарыда атап өткеніміздей, фразеологиялық байлаулы мағынаға ие болса, сөйлемде қолданылу ыңғайына ... ... ... ... ... немесе синтаксистік шартты мағынаға ие бола алады. Мысалы, жел деген сөздің деген ... - ... ... ... да, ... ... - туынды, фразеологиялық мағына. Бұл соңғы мағына оның жел сөз деген ... ... ... ыңғайына қарай пайда болған қосалқы мағынасы болып ... ... ... сөз ... белгілі бір қызмет атқаруына, қолданылу ерекшелігіне байланысты үстеме мағынаға ие ... ... Сөз ... ... ішкі ... осылар [7; 139-140 б.].
Көп мағыналылық. Омонимдер
Бір сөздің әртүрлі контексте әртүрлі мағына беруін полисемия деп атайды. Сөз негізгі мағынасынан ... ... ... ие ... ... ... қолданылуыға икем келеді. Әртүрлі мағынасы бар сөз ... сөз деп те ... ... ... ... деп ... Ол - ... бәріне тән құбылыс. Тіде көп мағыналы сөздер неліктен, қалай ... ... ... ... ... мен ... ... аталу қажеттілігі әр уақытта жаңа сөздерді тудыра бермейді. Олар ... ... ... ... бар ... ... да, ол сөздердің бұрынғы негізгі мағынасының үстіне қосымша мағына үстеледі [3; 30 б.].
Тіл-тілдің лексикасында түрлі-түрлі мағынада жұмсалатын көп ... ... ... - со ... ... ... қайта оның байлығын, ондағы сөздірдің мағыналық мүмкіндігінің молдығын және мәнерлегіш сипатының икемді екенін көрсетеді. Әрбір тілдің байлығы ондағы сөздердің ... ... ғана ... ... бірге ондағы сөздердің мағыналық аясының кеңдігі, түрлі-түрлі мағынада қолдануға икемділігі, мәнерлеуші, бейнелеуші тәсілдердің молдығымен де ... [4; 19-20 б.]. ... ... ... ... омонимдер деп аталады. Омонимдердің айрықша түрлері болады. Олар - омофондар мен омографтар, омоформалар мен паронимдер. ... ... ... ... ... ... ... кейбір сөз тіркестерінің орфографиялық жағы мен орфоэпиялық жағының ара қатынасы ескеріледі. ... деп ... ... бірақ түрліше жазылатын сөздерді айтады.
Омографтар деп біркелкі жазылып, екпіннің алмасып түсуіне байланысты ... ... ... ... деп ... ... ... емес, формалардың белгілі бір түрінде ғана бір-бірімен омонимдес болып келуін айтады. Мысалы, етістік жаз деген тек бұйрық рай түрінде ғана зат есім жаз ... ... ... келеді.
Паронимдер деп ешбір мағыналық байланысы жоқ, бірақ айтылуда бір-біріне өте жақын, тіпті бірдей ... әр ... ... ... [4; 25-27 б.]. ... ... ... әңгі нені,
Арқада аңыраған ән кім еді?
Туынды омонимдер сөздік құрамды байытуда айрықша қызмет атқарады. бір сөзге омонимдес аффикстер жалғану арқылы ... екі сөз ... да, ... ... ... жасалуы тілдің сөздік құрамын байытады [4; 30 б.].
Синонимдер. Антонимдер.
Мағыналары бір-біріне жақын, өзара мәндес сөздер синонимдер деп ... ... - ... ... құбылыс. Өзара мәндес сөздерден бір сөз табына қатысты синоним сөздер енеді. Қатардың ... бір сөз ... ... жағынан ұйымдастыруға ұйытқы, тірек болады. Ол сөз - доминант деп аталады.
Синонимдер ерекщеліктері мен белгілеріне қарай ... ... ... ... синонимдер деп бөлінеді.
Синонимдер бір сөз табынан болады [5; 32 б.].
Бір-бірімен мағыналық ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын өзара мәндес сөздер мағыналық синонимдер деп аталады. Мысалы: оқушы-шәкірт.
Экспрессивті-стилистикалық синонимдер бір ұғымға қатысты сәйкес ... ... ... ... ... бояма реңкі мен стильдік қолданысы жағынан ажыратылады. Мысалы: шелдену-лайлану-жуандау-толу-қоңдану. Бұл қатардағы сөздер бірінің орнына бірі әрқашан ... ... ... жан-жануарға қатысты, жағымды, жағымсыз мәнде қолданылу реттері бар.
Әдеби тіліміздің функционалдық стильдерінде синонимдер қолданылады, олардың ... ... ... ... ... нақты бір стильге телулі емес, қолданылу жиіліктері де әртүрлі. Синонимдер ... бір ... ... Сөздерді қайталамау үшін, бір ұғымды жан-жақты сипаттау үшін 2-3 синоним қатар жұмсалады. Плеоназм түрінде қолданылады. Қосарланып ... Сөз бен сөз, сөз бен ... ... ... ... ... ... түрінде келетін синонимдер парафраза тәсілі арқылы жұмсалады да, синонимдер мен мағыналы сөздер есебінен жасалады:
* Жұрнақ арқылы: ... ... ... еңбекақы-жалақы:
* Қосарлану арқылы: зым-зия - ұшты-күйлі;
* ... ... ... ... ... ... ... кірме сөздер, фразеологизмдер есебінен жасалған синонимдерді лексика-фразеология тәсілімен, бірігу, қосарлану ... ... ... ... ... жасалған синонимдер деп білеміз [3; 10 б.].
Антоним - мағынасы бір-біріне қарама-қарсы сөздер. Кез келген ... ... ... сыңары болмайды. Сапалық ұғымды білдіретін немесе сапалық белгісі бар сөздер өзара ... ... Көп ... сөз ір ... ... сөздермен антонимдес болады: қалың-жұқа.
Болымсыз жұрнақтары антонимдік мағына туғыза алмайды. Тілімізеде лексикалық антонимдермен қатар контекстік (немесе стильдік) ... ... ... үш ... бар: градуалды: ескі-конетоз-жаңа; привативті: таныс-бейтаныс; эквиволентті: кіру-шығу, ұйықтау-ояну.
Антонимдер қарама-қарсы ... ... ... ... стильдік мән тудырады. Антонимдерді қолданудың негізгі үш жолы бар: салыстыру, шендестіру, кезектестіре жұмсалуы.
Антонимия құбылысы тіліміздегі фразеологиялық тіркестерді де ... ... ... мақсатында жұмсалғандықтан, мақал-мәтелдерде жиі ұшырасады: өтірік - қаңбақ, шын - салмақ [3; 18-19 б.]. ... ... ... Қ.Қ. ... қазақ тілінің лексикологиясы: оқулық. Екінші басылым. - Алматы: Эверо, 2014. - 168 ... ... Ғ. ... ... тілінің лексикологиясы мен фразеологиясы. - Алматы,2006. - 264 б.
* Сарбасова Қ. Б. ... ... тілі ... мен ... - ... 2012. - 200 б.
* ... М. Қазіргі қазақ тілі лексикологиясы. - Алматы, 1976. - 115 б.
* ... Ә. ... ... ... - ... 1970. - 120 б.
* Арнольд И. В. Лексикология современного английского языка. - ... 1959.
* ... Қ. Тіл ... ... - Алматы, 2002. - 664 б.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сөздің анықтамасы. Сөз мағынасының өзгеру себептері. Көп мағыналылық. Омонимдер. Синонимдер. Антонимдер5 бет
Сөздің анықтамасы.Сөз мағынасының өзгеру себептері. Көп мағыналылық. Омонимдер. Синонимдер. Антонимдер6 бет
Сөздің анықтамасы.Сөз мағынасының өзгеру себептері.Көп мағыналылық. Омонимдер.Синонимдер. Антонимдер9 бет
«Отбасылық қарым-қатынас типтері»4 бет
Азаматтық бірегейлік мәселелерін зерттеудің теориялық-әдіснамалық негіздері27 бет
Педагогикалық менеджмент ұғымы негізгі анықтамалары20 бет
Педагогтың қарым-қатынастық мәдениеті7 бет
Стилистика және оның проблемасы туралы4 бет
ШЖБМ-тегі сабақ жоспарларының үлгілері (Ақтөбе облысы Алға ауданынынң №1орта мектебінің аға мұғалімі Т.Баймурзинаның үш сыныпты (1-2-3) біріктіре жүргізген сабағының жоспары)18 бет
Қазіргі қазақ, өзбек және түрік тілдеріне ортақ араб сөздерінің қолданылу ерекшеліктерін анықтау, оған тілдік тұрғыдан жан-жақты сипаттама беріп, салыстыру арқылы аталған түркі тілдерінің даму, қалыптасу тарихындағы алатын орнын көрсету133 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь