Тұрақты, тұрақсыз биоценоз


I Кіріспе
II Негізгі бөлім
1)Биоценоз
2)Биоценоз мүшелері
3)Тура және жанама биоценоз
4)Тұрақты биоценоз
5)Тұрақсыз биоценоз
III Қорытынды
IV Пайдаланылған әдебиеттер
Биоценоз – бiрлесе тiршiлiк ететiн түрлердiң күрделi табиғи жиынтығы (“биос” - өмiр, “ценос” – бiрлестiк). Тоған биоценозы. Табиғатта биоценоздар әртүрлi масштабта болады. Бұл, мысалы, ағашты, шалғындықты, тоғанды, батпақты, орманды бұзатын мүктер биоценозы. Қолдан жасалған биоценоздар бар – аквариум, террариум, жылыжай, ол жерлерде белгiлi абиотиканың жағдайлар жиынтығына бейiмделген бiрлесе тiршiлiк ететiн түрлер бар және олар бiр-бiрiмен байланыса отырып, тiршiлiгiн сақтайды. Табиғаттағы майда биоценоздар үлкен биоценоздың бөлiгi болып табылады, мысалы, орман шалғынындағы барлық мекенетушiлер немесе құлаған ағаштың дiңiн мекендеушiлер – орман жалпы биоценозының бөлiгi, жағалаудағы және су түбiндегi биоценоздар – жалпы көл немесе өзен бiрлестiгiнiң бөлiгi. Биоценоздар - әртүрлi организмiнде кездейсоқ жиынтығы емес. Ұқсас табиғи жағдайда және фауна мен флораның жақын құрамы бойынша, ұқсас, заңды қайталанатын биоценоздар түзiледi. Бiз кеңжапырақты орман белдеуiнде және ағашын үйеңкi ағашын, өсiмдiк арасында – және басқа белгiлi өсiмдiк түрлерiн, жануарлар арасында – тиiн, жабайы шошқа, сарымойын тышқан, кездестiруге болады.
1. Ә.Т.Қанаев, З.Қ.Қанаева, Экология Оқу құралы, Алматы «Қазақ университеті» 2008
2. Ж.Ж.Жатқанбаев, Экология негіздері, Алматы, 2004
3. А.Т. Қуатбаев Жалпы экология: Оқулық / Алматы : Дәуір, 2012. - 376 б. - (МВА)
4. Ұ.Б.Асқарова, Экология және қоршаған ортаны қорғау, Алматы, 2007

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі:  Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Қазақстан Республикасының білім және ғылым менистрлігі Ш.Есенов
атындағы
Каспий мемлекеттік технологиялар инженеринг
университет
Мұнай және газ ісі
факультеті
Экология және химиялық технологиялар кафедрасы

СОӨЖ

Тақырыбы: Тұрақты, тұрақсыз биоценоз
Тексерген: доц.Нурбаева Ф.Қ
Орындаған: Э-15-1 тобының студенттері: Жаукеева Ж.

Жарылғасова Г.

Сатқанова А.

Ақтау 2016
Жоспар:
I Кіріспе
II Негізгі бөлім
1)Биоценоз
2)Биоценоз мүшелері
3)Тура және жанама биоценоз
4)Тұрақты биоценоз
5)Тұрақсыз биоценоз
III Қорытынды
IV Пайдаланылған әдебиеттер

 
Биоценоз
        Биоценоз – бiрлесе тiршiлiк ететiн түрлердiң күрделi табиғи
жиынтығы (“биос” - өмiр, “ценос” – бiрлестiк).  Тоған биоценозы. Табиғатта
биоценоздар әртүрлi масштабта болады. Бұл, мысалы, ағашты, шалғындықты,
тоғанды, батпақты, орманды бұзатын мүктер биоценозы. Қолдан жасалған
биоценоздар бар – аквариум, террариум, жылыжай, ол жерлерде белгiлi
абиотиканың жағдайлар жиынтығына бейiмделген бiрлесе тiршiлiк ететiн түрлер
бар және олар бiр-бiрiмен байланыса отырып, тiршiлiгiн сақтайды.
Табиғаттағы майда биоценоздар үлкен биоценоздың бөлiгi болып табылады,
мысалы, орман шалғынындағы барлық мекенетушiлер немесе құлаған ағаштың
дiңiн мекендеушiлер – орман жалпы биоценозының бөлiгi, жағалаудағы және су
түбiндегi биоценоздар – жалпы көл немесе өзен бiрлестiгiнiң бөлiгi.
Биоценоздар - әртүрлi организмiнде кездейсоқ жиынтығы емес. Ұқсас табиғи
жағдайда және фауна мен флораның жақын құрамы бойынша, ұқсас, заңды
қайталанатын биоценоздар түзiледi. Бiз кеңжапырақты орман белдеуiнде және
ағашын үйеңкi ағашын, өсiмдiк арасында – және басқа белгiлi өсiмдiк
түрлерiн, жануарлар арасында – тиiн, жабайы шошқа, сарымойын тышқан,
кездестiруге болады. Шыршалы орманда – түрлер жиынтығы басқа, кейбiр бөлiгi
басқа бiрлестiкпен бiрдей, ал басқа бөлiгi – тек сол орманда ғана болуы
мүмкiн. Сонымен, барлық түрi табиғат тек организмдер және түрлер емес,
сонымен бiрге әртүрлi биоценоздардан тұрады. Биоценозға әртүрлi түрлер
өкiлдерi кiредi. Биоценоздар, популяциялар секiлдi, тiршiлiктiң организмнен
жоғары тұрған деңгейi. Бiр биоценозда тiршiлiк ете алатын, түрлердiң жалпы
саны табиғатта өте көп. Тропикалық ормандар түрлерге өте бай. Олардың
алуантүрлiлiгi әлi толық сипатталмаған. Тропикалық орманның бiр кв.
километрiнде бiрнеше жүз мыңдаған өсiмдiктер мекендейтiн түрлер бар,
микроорганизм мен саңырауқұлақтарды есептемегенде. Бiрақ, тiптi қатал
жағдайда түзiлетiн табиғи бiрлестiктерде мысалы тундра немесе тау басында,
мыңдаған түрлер бiрлесiп тiршiлiк етедi. 
        Биоценоз мүшелерi
Биоценоз мүшелерi тура немесе жанама қоректiк қатынастармен байланысқан,
бiр-бiрiне тiршiлiк ортасын түзiп, бiрлесе отырып сандарын шектейдi. Түрлер
эволюция барысында бiрлесе тiршiлiк етуге бейiмделген. Биоценозда тiршiлiк
ету және табиғи сұрыпталу процесстерi жүредi.
         Кез – келген биоценоз – түрлер арасындағы байланыстар көмегiмен
тiршiлiк ететiн күрделi табиғи жүйе немесе iшкi құрылымы күрделi.
         Биоценоздың түрлiк құрылымы. Биоценозға кiретiн түрлер саны
жағынан бiрдей емес. Кейбiреуiнiң саны өте көп, кейбiреуiнiң саны аз,
үшiншiсi – тiптi сирек. Биоценоздағы саны көп түрi доминантты немесе басым
түр деп аталады. Мысалы, шыршалы- орманда, ағаштар iшiнде шыршаның саны
басым, жер үстi өсiмдiктер iшiнде – қара жидек, жасыл мүк, құстар iшiнде
тауықтар, ал тышқан тәрiздi кемiргiштер iшiнде – сары тышқан өте көп.
         Саны көп түрлер биоценоздың негiзгi ядросын құрайды. Кейбiр түрлер
саны кейде ғана өседi, кей уақытта саны көп түрлерге ауысады. Шыршалы
ормандарда орман тышқандары. Биоценоздарда сирек немесе саны аз түрлер
алуан түрлi. Егер саны әртүрлi түрлердi бейнелейтiн, график түзсек,
көптеген биоценоздар сирек түрлер жағында орналасады. Бұл тұрақты
биоценозда сирек түрлер көп, ал көп санды түрлер – аз екенiн көрсетедi.
Тропикалық орманда, ағаштар алуан түрлi, сонымен 1  ауданда бiр түрдiң
бiрнеше ағашын табу өте қиын.
         Биоценозда көп немесе аз санды түрлердiң қандай маңызы бар?
Доминант – түрлер бiрлестiктегi негiзгi байланысты анықтайды. Олар оның
негiзгi құрылымы мен сыртқы түрiн анықтайды. Саны көп түрлер бөлiгi –
басқалардың тiршiлiк жағдайына қатты әсер ететiн, негiзгi орта түзушiлер.
Шыршалы ормандарда жарық, жауын шашын таралуы, микроклимат, жағдай
мозайкасын – шырша анықтайды. Шырша ағамының жағдайына көптеген жербетi
шөптерiнiң өмiрi немесе жануарлардың типiнен бастап, буынаяқтыларға дейiн
жануарлар өмiрi тәуелдi.
         Саны аз түрлер бiрлестiк қорын түзедi. Белгiлi жағдайда олар көбею
мүмкiншiлiгiн iске асырмайды, бiрақ өзгерген жағдайда доминантты түрлер
құрамына кiре алады немесе олардың орнын басады. Орман түрлерiнiң арасында
қоршаған орта жағдайынан қалыпты нормадан ауытқуы қолайлы болып табылатын
түрлер де бар.
         Сонымен, биоценоз тұрақтылығын сақтап, әртүрлi табиғи ауытқулар
мен басқа да сыртқы түрлер саны iшiнде қалыпты антропогендi әсерлерден
өзгермейдi. Түрлердiң сандық жағынан қатынасы биоценоздың түрлiк құрылымын
түзедi. Әр биоценоздың өз заңдылығы болады.
         Түрлердiң кеңестiкте таралуы. Биоценозға кеңестiкте түрлердiң
таралу заңдылығы тән. Бұл таралудың негiзiн өсiмдiктер түзедi. Өсiмдiктер
биоценозда қабат түзедi, өсу түрi мен жарықсүйгiштiгiне байланысты
жапырақтарын бiрiнен – соң бiрiн орналастырады. Қалыпты климаттағы
ормандарда өсiмдiктiң 5-6 қабаты болады.
         Жануарлар да өсiмдiктердiң әрбiр қабаттарында тiршiлiк етедi,
бiрақ қозғалуына байланысты бiрнеше қабатта тiршiлiк ете алады.
         Тиiндер, мысалы, ұясын ағаштарда салып, сол жерде баласын өсiредi,
ал жаңғақты, саңырауқұлақтарды, жемiстердi жерде жинайды. Биоценоз
түрлерiнiң алуантүрлiлiгi үшiн территорияда өсiмдiк бiрқалыпты немесе
мозайкалы таралу өте маңызды. Орманның өсiмдiк, құс немесе жәндiктердiң
түрлiк құрамы, бiртектi шалғындарға қарағанда бай. Бұл құбылыс түрдiң алуан
түр қалпына шеттiк эффект деп аталады және көбiнесе саяжай немесе басқа да
жасанды ормандар жасауда қолданылады.
         Түрдiң экологиялық қуысы. Бiр биоценозда түрлер тек экологиялық
талаптары әртүрлi және бiр-бiрiмен бәсекелестiктi әлсiрететiн жағдайда ғана
бiрлесе тiршiлiк ете алады. Сонымен, әрбiр түр ресурстарды әрқалай
пайдаланып, басқа түрлермен ерекше байланысқа ие болады.
         Биоценоз құрамындағы түрдiң алатын орны, оның экологиялық қуысы
деп аталады. Түрдiң экологиялық қуысы оның әртүрлi факторларға қатысты
төзiмдiлiгiнiң шегiн және басқа түрлермен байланысын, немесе тiршiлiк
жағдайын және кеңiстiкте таралуын сипаттайды.
         ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Биоценоз
Биоценоз - тірі организмдердің тіршілік ету жағдайын
Биоценоз, биогеоценоз және экожүйелер туралы түсініктер
Экология және тұрақты даму
Жүректің ишемиялық ауруы, тұрақсыз стенокардия ауру тарихы
Тұрақты даму
Табиғи тұрақты изотоптары
Тірі ағзалардың бірлестіктері. Биоценоз, биотоп, биогеоценоз, экожүйе. Қоректену тізбегі – Сукцессия
Тұрақты тоқ Машиналары
Тұрақты даму концепциясы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь