Тамыр-түйнектілердің құрылысымен танысу және оның технологиясы

IКіріспе
Қазақстан Республикасындағы тамыр.түйнектілерді өсіру.
II Негізгі бөлім
1. Тамыр.түйнектілер туралы жалпы түсінік.
2.Тамыр жемістердің қанттылыгын және жалпы қант шығымы жоғарлату жолдары, сорттары, агротехника ерекшеліктері.
3.Тамыр жемістерді өсіру технологиясы, қызылша өсіру технологиясы.Биологиялық ерекшелктері.
3.Тамыр жемістерді өсіру технологиясы, картоп өсірутехнологиясы.
4.Мал азықтық картоп, морфологиялық және биологиялық ерекшеліктері, өсіру технологиялары.
III Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер.
Мал азықтандыру малдан алынатын сүт, ет, жүн жəне тағыбасқа өнімдерді арттыру үшін берік азық қорына негізделеді.Сондықтан мал шаруашылығын өркендетуді жеткілікті жем-шөп қорынан бастайды. Жем-шөп қорын нығайту үшін азық түрімен мөлшерін көбейтумен қатар, жиналған қолдағы бар азықтыүнемдеп, физиологиялық жəне экономикалық тұрғыдан тиімдіжұмсай білу қажет. Азық сапасы ең алдымен оның химиялыққұрамына жəне құрамындағы қоректік заттарға байланысты малғаберілген азықтың жұғымдылығымен анықталады.Мал азығын құнарлы да сапалы етіп даярлау - бүгінгі таңдағыалда тұрған міндеттердің бірі.Малға сапалы да құнарлы азық дайындауды ұйымдастыружүйесінде тек азықтың берік корын ғана жасап қоймай,дайындалатын азықтың сапасы мен қоректілігіне да көп көңілаудару қажет. Азық сіңімділігі жоғары болу үшін оның құрамындағыбиологиялық белсенді заттар құнарлы жəне сапалы болуы керек.
1.Қ.К.Әрінов. Тұқымтану негіздері.-Ақмола,1995
2.Можаев Н.И., ӘріновҚ.К.,т.б. Өсімдік шаруашылығы.-Ақмола,1993.
3.Қ. Әріпов, А.Нағымтаев, М.Ысқақов,Н.Серікпаев,И. Жұмағұлов. Агрономия негіздері.-Астана.2007.
4.Қ.Жаңабаев, С.Арыстанғұлов Агрономия негіздері «Фолиант» баспасы-Астана 2010
5.Елбасы 2011 жылдың 28 қаңтарындағы халқына жолдау
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік ... ... ... ... танысу және оның технологиясы.
Тексерген: Татенов А.Б.
Орындаған: Тулеубаева А.
Семей, 2015жыл
Жоспар
I Кіріспе
Қазақстан ... ... ... Негізгі бөлім
1. Тамыр-түйнектілер туралы жалпы түсінік.
2. Тамыр ... ... және ... қант ... жоғарлату жолдары, сорттары, агротехника ерекшеліктері.
3.Тамыр жемістерді өсіру ... ... ... ... ... ... жемістерді өсіру технологиясы, картоп өсіру технологиясы.
4. Мал азықтық картоп, ... және ... ... ... ... ... ...
Кіріспе
Мал азықтандыру малдан алынатын сүт, ет, жүн жəне ... ... ... үшін ... азық ... ... мал шаруашылығын өркендетуді жеткілікті жем-шөп қорынан бастайды. Жем-шөп қорын нығайту үшін азық түрімен мөлшерін көбейтумен қатар, жиналған қолдағы бар ... ... жəне ... ... тиімдіжұмсай білу қажет. Азық сапасы ең алдымен оның химиялыққұрамына жəне ... ... ... ... ... ... жұғымдылығымен анықталады.Мал азығын құнарлы да сапалы етіп даярлау - бүгінгі таңдағыалда тұрған міндеттердің бірі.Малға сапалы да құнарлы азық ... ... тек ... ... ... ғана жасап қоймай,дайындалатын азықтың сапасы мен қоректілігіне да көп ... ... Азық ... ... болу үшін оның ... белсенді заттар құнарлы жəне сапалы болуы керек.Рациондағы азық қоректілігін көрсететін бақылау көрсеткіштерініңсанын 5-6-дан 20-50-ге ... ... оны одан да ... ... ... ... жаңа ... көшу, соныменқатар қоректік заттарды мөлшерлеп, олардың құнарлығын 1 азықөлшеміне жеткізу немесе 1 кг құрғақ азықтағы өлшемін келтіруқажет.
Ал енді ... ... ... ... ... ... тоқталып кетсем деймін. Малға жоғары сапалы жемшөп даярлап, тиімді нəтижеге жету үшін ... ... ... ... қол ... ... тамырлар
Тамырдың барлығы жуандап, шырынды болады. Егер шашақ тамыр түйнек тамырларға айналса, ... ... ... ... ... ... Түйнек тамырлар өсімдік қыстап шығу үшін және жыныссыз көбею үшін керек.
Тамыр жемістер күз және қыс кезеңдерінде ауылшаруашылық малдарының барлық ... ... ... ... мен ... ... мал азығын береді. Бұл сауын малдарының сүт өнімділігі мен оның ... ... ... әсер ... ... мал ... ... табылады. Тамыр жемістер углеводтарға, минеральдық тұздар мен витаминдерге бай. Тамыр жемістердің 100 кг қант ... 26, мал ... ... 12, тармада 13, 14 және түрнепсте 7 - 10 азықтық өлшем болады.
Мал азықтық ... ... ... ... мен ... ... ... төмендету ең алдымен осы дақылдардың өнімдерін арттыру, оларды өсіруде жиынтық механикаландыруды игеру жолдарымен іске ... ... ... қант және мал азықтық қызылша, тарна, турнепс, сәбіз өсіріледі. Республикамыздағы мал азықтық тамыр жемістердің егіс ... ... 50 мың га, оның ... мал ... қант қызылшасы - 12 мың га. Республикадағы орташа өнімі 70 - 80 ц/га ... ... ... ... жекелеген шаруашылықтарын да әр гектардан 450 - 500 ц дейін тамыр - ... ... ... ... жемістердің сорттары. Сахарная округлая 0143 - БӨШИ - ның Пушкин лабораториясында ... ... ... дөңгелек және сопақша - дөңгелек пішінді, төмен қарай жіңішкере береді, ... 12 - 15 см, бас ... ... түсі ақ және ... ... - ашық - ... түсті. Құрғақ заттың мөлшерлдері 18 - 20 процент, тамырдың топыраққа сіңірілуі толық немесе ұзындығының (3/4) бөлігіндей, ... ... ... ... Орташа мерзімде пісетін сорт, мерзімінен бұрын гүлденуге төзімді, аурулармен аз залалданады, қыста жақсы сақталады. Көкшетау мен Қостанай облыстарында аудандастырылған.
Тимирязевская 56 - ... АША - да ... ... ... тік тұрады. Тамыр жемісі сары, қап пішіндес, ұзындығы 25 - 30 см, 1/5 бөлігі топыраққа кіріп ... ... ... ... ... сақталады. Мерзімінен бұрын гүлденуге, аурулар мен зиянкестерге төзімді. Солтүстік Қазақстан облысында аудандастырылған.
Эккендорвская ... - ... ... ... қап, ... ... ... мұқыл ұшты түрлері де кездеседі), топыраққа (1/4) бөлігіне жуығы кіріп жатады, ... зат ... 10 - 12 ... ... ... ... ... Ауруларға қарсы төзімді, мерзімінен бұрын гүлдейді, басқа сорттарға ... ... ... ... қалыңдығы мен құнарлығына талғамы аз. Солтүстік Қазақстанның барлық облыстарында аудандастырылған.
Обрушинская желтая - ... ... ҒЗИ - да ... ... ... облыстарында аудандастырылған.
Тимирязевская односемянная - Тимирязев АША - да шығарылған. Қостанай облысында аудандастырылған.
Агротехника ... ... ... ... тамыр жемістерді төмендегідей шөпті - отамалы дақылдар ... ... ... ... ... ... - мал азықтық тамыр жемістер, немесе мал азықтық бір жылдық шөптер - мал азықтық тамыр жемістер, немесе ерте ... - мал ... ... ... ... ... ... ауыспалы егіс буынында орналастырылады: таза пар - қызылша, жүгері, көк балаусаға өсірілетін біржылдық шөптер - мал азықтық тамыр ... ... ... өнім ... есептелген нормамен енгізіледі.Себу алдында топырақ өңдеу мынандай технологиямен жүргізіледі: ылғал жабу - әдеттегі мерзімді ... ... ... 2 ... ... Қызылша қатар аралығы 45 немесе 60 - 70 см кең қатарлы әдіспен себіледі. Өсімдік шығынын азайту және арамшөптерді ... үшін ... ... - ... жұмысында саңылау жасағыштарды қолданған жөн.
Тәжірибе көрсеткендей, минимум қол еңбегінің шығыны жасалатын қант қызылшасының қолайлы ... ... ... үшін әрбір метр қатарда 20 - 30 қызылша көгін алу қажет.
Өнгіштігі жоғары (75 проценттен жоғары) тұқымды пайдаланғанда метр ... кем ... 25 - 30 ... ... ... ... ... сеялкалармен әр гектарға сапасына байланысты 18 - 22 кг тұқым себіледі. Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... себу ... қолдануда, алайда бұл әдісті жақсы ылғалданған жағдайда (суармалы жерлерде), жоғары агротехника дәрежесінде және ... ... таза ... ғана іске ... ... себу ... топырақтың физикалық пісіп - жетілуімен 5 - 10 см ... 5 - 6° ... ... анықталады, мұның өзі мамырдың бірінші - екінші ... ... ... ... ... ерте себілген егістік (мамырдың бірінші онкүндігінде) танаптар арамшөптерден таза болғанда және ... ... мен қол ... ... ғана ... ... ... Мамырдың екінші онкүндігінде арамшөптердің бір бөлігі себу алдындағы топырақ өңдегенде құртылады да осы кезеңде себілген ... ... өнім алу үшін ... ... ... себу ... 3 - 4 см. Себілгеннен кейін ... ... бір ... ... ... ... жылдық қос жарнақты арамшөптерге қарсы себуге дейінгі мерзімде әр гектарға 3 - 5 кг ... және ... ... ... ... бірге, сонымен қатар қызылша көгінің алғашқы екі қос ... ... ... ... ... ... болады.
Г.П.Кутузовтың (1986) деректері бойынша егістік қос жарнақты арамшөптермен аралас ластағанды себу қарсаңында ... ... ... (3 ... мен хлороцетатының (3,6 кг/га) қоспасын 1:2 қатынасында немесе феназонның (3 кг/га) ранитпен (3,8 ... ... 1:1 ... енгізген тиімді, алайда феназон топырақтың ылғалдылығы жеткілікті болғанда ғана арамшөптерді жақсы құртады.Топырақ ылғалдылығы жеткіліксіз ... ... ... ... дұрыс, оның арамшөптерге қарсы улы әсері феназонға қарағанда ... (қос ... ... біржылдық астық тұқымдас құс тарысы, итқонақ сияқты ... ... және әр ... оның тиімділігін айтарлықтай тұрақты, бірақ ол феназон ... ... ... және ... ... ... ... далалық шырмауық) құрта алмайды. Ленацил культивация астына құмдақ топырақтарға 0,6 - 0,9 ... және ... ... 0,9 - 1,5 ... нормасымен енгізіледі, ал астық тұқымдас арамшөптерді толық құрту үшін оны далалон және натрийдің үш ... ... ... ... ... мен мал ... ... мал азықтық мақсатқа кеңінен пайдаланылады. Басқа тамыр жемістерге қарағанда оның ... ... ... ... ... қант қызылшасы ұзақ сақталады, мұның өзі мал рационында оны ұзақ уақыт бойы пайдалануға мүмкіндік ... Қант ... тағы бір ... - оны ... ... да ... болады. Қол еңбегін минимумға дейін қысқартуға мүмкіндік беретін қант ... ... ... мен машиналар жиынтығы (комплексі) жасалды.
Қант қызылшасы егіншілік шаруашылығының мәдениетіне талғамды өсімдік. Агротехника дәрежесінің төмендегенін бұл ... ... құны ... және ... аз ... жүр.
Қант қызылшасы ала бұталар тұқымдасына жататын Beta туысына жатады және қант қызылшасы мен мал азықтық қызылша түрінде ... - екі ... ... ... Бірінші жылы себілген тұқымынан жуандалған шырынды тамыр мен түбір тамырлы жапырақ дегелеңі дамиды. Қолайлы жағдайларда ... ... 7 - 10 ... ... егін көгі шығады, ал 8 - 10 күннен соң алғашқы қос жапырақ түзіледі. Егін көгі ... ... қос ... пайда болғанға дейінгі кезеңді кезеңі деп атайды.
Жақсы дамыған ... және ... қос ... ... ... ... ... қызылшаны сиретеді. Бұл кезеңдегі өсімдік жиілігі жапырақтар мен сағақтардың ұзаруына және қызылшаның ... ... ... соның нәтижесінде өнім төмендейді. Бесінші қосарланған жапырақтар түзілгенше олар қос - қостан, ал соңынан бір - ... ... ... Өсіп - даму кезеңінде өсімдіктерді 50 - 70 тіпті 90 - 100 ... ... ... ... ... ... 25 - тен 70 ... дейін созылады. Екінші жылы топыраққа көктемде отырғызылған тамырдан өсімді ... және ... ... ... ... бүршіктер дамып шығады. Тамыр жүйесі 2,5 м ... және 1,0 - 1,2 м - ге ... жан - ... ... азықтық қызылшаның көптеген сорттарында тамыр жемісі тіршілігінің бірінші жылында тамыр мойнынан және бір бөлігі сабақтан қалыптасады. Ол сопақша пішінді қысқа ... да ... ... шығыңқы орналасқан. Қант қызылшасының сорттарында тамыр жемісі негізінен ұзынша пішінді және топыраққа сіңіре орналасқан тамырдан дамып шығады. Тамыр жемістердің пішінінің ... ... бар. ... ... шығыңқы орналасқан дөңгелек пішінді тамыр жемісті жинау оңай және азықтандыруға дайындау жеңіл. Егіс көлемі шамалы аудандарда бұл ... ... ... зор, ал ... картоп жинайтын машиналарды бейімдеп жинайды.
Мал азықтық қызылша егістігі қосжарнақты және жарнақты арамшөптермен ластанғанда оларға қарсы әр иктаға 2 - 6 кг ... 3 - 4 кг ... ... 3,6 - 8,0 кг ... ... ... ... арамшөптерді құрту үшін таңдап әсер ететін гербицидтерді - ... ... 23 - 40 ... ... ... өңдеудің астына, дихлоральмочевинаны 4 - 12 кг/га себу ... ... ... себумен бірге, далапонды 10 - 15 кг/га нормасымен алғы дақылды жинасымен күзгі сүдігер жыртудың алдында ... ... ... ... ... ... жапырақтар мен тамыры арқылы өнеді, оны себуді және ... ... егін ... 6 - 10 ... ... ... Бұл гербицидке ақ алабұта, иілгіш көкпек, гүлтәжі қызылшасы, далалық, ярутка, жабайы шомыр т.б. арамшөптері өте сезімтал (90 - 100 ... ... ... ... ... жабысқақ қызыл бояу, қызыл таспа таран, шырмауық таран, шашақты таран, қара сұлы арамшөптері орташа сезімтал (75 - 89 ... ... ... құс тарысы, жасыл итқонақ, т.б. сезімталдылығы әлсіз (40 - 74 ... ... ... екі ... ... ... болғаннан кейін егістікті өңдеуне нектарына 1,1 кг әсер етуші затпен бетанол қолданылады. Бұған қосжарнақты арамшөптердің ... ... ... ... ... ... және ... тұқымдас арамшөптердің көгі бір жапырақ кезеңінде сезімтал келеді, басқаша айтқанда, препараттың тиімділігі егістікті ... ... ... байланысты. Мал азықтық қызылшаның 2 - 8 ... ... ... егістіктегі қалуендер мен тарандар т.б. биіктегі 5 - 10 см ... ... ... ... ... ... және ... қалуендерді толық құрту үшін мал азықтық қызылша егістігін лонтрелмен екі рет өңдейді; алғашқысына қызылшаның 2 - ... ... 0,12 ... ... 0,4 л/га нормасымен, екіншісін 0,65 л/га нормасымен бірінші өңделгеннен 3 - 4 жұмадан соң ... мал ... ... ... ... еңбектерімен (Г.П.Кутузов, 1986) қызылша егістігін гербицидтерді екі рет қолдану арқылы арамшөптерден бүкіл өсіп - даму ... бойы ... ... ... ... Көктеуге дейін енгізілген феназон (3 кг/га немесе ленацил 1 кг/га және ... қос ... ... ... ... 1 ... ... өңдегенде арамшөптердің 97,5 - 98,6 проценті құртылады. ... ... ... және ... ... шығынды азайту үшін гербицидтерді ленталы әдіспен қатарларға 25 - 30 см көлемде енгізіледі, ал қатараралықтардағы арамшөптер ... ... ... ... қарсы күресу үшін химикаттармен олардың шоғырланған орындарын - тыңайған ... ... ... т.б. ... ... нәтижесінде бүргелер қызылша егістігін аз зақымдайды. Қажет болған жағдайда егіс алқабының щеттерін де улы ... ... ... ... ... ... тара ... 3 - 4 см тереңдікте қатарлар анық көрініп жүргізіледі, бір ... ... ... те ... ... ... ... екінші культивациялау 6 4 см тереңдікте жүргізіледі. Алғашқы қос нағыз жапырақтар түзілу кезінде өсімдіктер жиілігін ... ... ол ... ... ... Көшеттерді қалыптастыру үшін ротациялық сиреткіш УСМП 5,4 қолданылады, олар тоқтауға дейін қатарлар бойымен де шоқтарды да ... ... ... ... ... ... ең қарапайым және еңбек шығынын көп талап ететін әдіспен қолмен ... ... ... ... ... көп ... ... 27 см сайын 18 см қызылша шоғы қалдырылады, немесе 30 см сайын 15 см шоқ қалдырылады, ал шоқтарды ... ... бір ... екі ... ... себу ... топырақтың физикалық пісіп - жетілуімен 5 - 10 см тереңдікте 5 - 6° ... ... ... мұның өзі мамырдың бірінші - екінші ... ... ... ... ... ерте ... егістік (мамырдың бірінші онкүндігінде) танаптар арамшөптерден таза ... және ... ... мен қол ... ... ғана жақсы нәтижелер береді. Мамырдың екінші онкүндігінде ... бір ... себу ... топырақ өңдегенде құртылады да осы кезеңде себілген қызылшаға ... өнім алу үшін ... ... ... себу ... 3 - 4 см. ... кейін немесе онымен бір мерзімде топырақ тығыздалады (тапталады).
Бір ... қос ... ... ... ... ... мерзімде әр гектарға 3 - 5 кг пирамин және ... ... ... ... ... ... қатар қызылша көгінің алғашқы екі қос нағыз жапырақтары пайда ... ... ... ... ... ... - екі жылдық өсімдік. Тұқымы - 4 - 5° ... өне ... ... ... ... (3 - 4 күнде) + 20° температурада болады. Егін көгі кезеңінде бозқұрауға сезімтал және 3 - 4° ... ... бере ... өліп ... ... қос ... ... болған кезде 8° - қа дейінгі аязды көтереді. Күзде өсімдіктер 5° аязға, қазылып алынған тамыр жемістер 2° ... ... Өсіп - ... ... ... +15 - 23°. ... сүйгіш дақыл, транспирация коэффиценті 240 - 400, ал қызылшаның жоғары өнімін өсіп - даму ... 300 мм ... - ... ... ... ... ... барынша көп қажетсінуі қарқынды өскен кезде - ... - ... ... Солтүстік Қазақстан жағдайында осы айларда мол ылғал түскенде жоғары қызылша өнімі жиналды, көптеген аудандарда жоғары және тұрақты өнім ... ... ғана ... ... жеңіл және орташа саздық, құмдық, қуатты жырту қабаты бар құнарлы қара және қоңыр ... ... мол ... ... ... ... төмен топырақтарда оны органикалық тыңайтқыштардың жоғары нормасын (50 - 100 т/га) ... ғана ... Мал ... ... ... сорттары. Сахарная округлая 0143 - БӨШИ - ның Пушкин лабораториясында ... ... ... ... және сопақша - дөңгелек пішінді, төмен қарай жіңішкере береді, ұзындығы 12 - 15 см, бас ... ... түсі ақ және ... ... - ашық - ... түсті. Құрғақ заттың мөлшерлдері 18 - 20 процент, ... ... ... ... немесе ұзындығының (3/4) бөлігіндей, алайда топырақтан жеңіл жұлынады. Орташа мерзімде пісетін сорт, мерзімінен бұрын гүлденуге төзімді, ... аз ... ... жақсы сақталады. Көкшетау мен Қостанай облыстарында аудандастырылған
Түйнек - түр өзгерісіне ... жер асты ... ... ... пішіні мен түсі әртүрлі. Түйнектің бетінде бұрандалы тәртіппен орналасқан ... (түр ... ... ... ... олар ... ... 2-3 бүршіктен құралған.
Түйнектің столонға бекіген жерін кіндік, ал оған қарама-қарсы ... ... деп ... ... қарай картоп түйнегі домалақ, сопақ, ұзынша-сопақ болуы мүмкін. Сыртқы түсі бойынша түйнектер ақ, ... ... ... ... ... ал жұмсағының түсі-ақ, сарғыш, сары, күлгін.
Түйнектің анатомиялық құрылысы сабаққа ... оның ... ... ... ... шоғын көруге болады, ол түйнек бетіне таяу көзшелерге ... ... ... орта ... ... ... ... толтырылған, ол негізінен крахмал жасушаларынан тұрады; түйнектің сырты ... ... ... қабатынан тұрады.
Шаруашылық бағыты мен пайдалануына қарай картоп сорттары асханалық, ... ... және ... ... ... ... кезеңінің ұзақтығына байланысты ерте пісетін (70-80 тәулік), ортадан ерте (80-90), орташа мерзімде (90-100), ортадан кеш (100-120) және кеш пісетін (120 ... ... ... ... ажыратылады.
Өсіру технологиясы. Көптеген топырақ-климат аймақтарында картопты танаптық, ферма маңындағы және көкөніс ауыспалы егістерінде орналастырады.
Азық-түліктік және техникалық картоптан ... өнім алу үшін ... ең ... құнарлылық деңгейі жоғары, механикалық құрамы жеңіл топырақ бөлінеді.
Картоп маңызды дақыл болып, қала ... ... ... ... 30-40 % және одан да көп жерлеріне орналасуы мүмкін. ... ... ... ... мүмкіндігінше жер бедері тегіс, эрозияға ұшырамаған, жақсы тыңайтылған және орталыққа өте жақын орналасқан шаруашылықтар мен фермаларда ... ... ... мол ауыспалы егістердің елді мекендерге, мал кешендері мен фермаларға жақындауы, өнімді пайдаланатын жерлерге тасымалдауға және ... ... ... ... (көң, көң ... және басқа) да жөнелтуге кететін шығын мөлшерін азайтуға мүмкіндік береді.Картоптың танаптык ауыспалы егістердегі жақсы алғы дақылдары тыңайтылған ... және ... ... ... ... бұршақ шөптер, қант қызылшасы, жүгері. Құмдауыт және жеңіл құмбалшық топырақты ауыс­палы егісте картопты көпжылдық шөптер ұлтаны мен оның ... ... ... ... ... ... ... тамыржемістерден, қырыққабат, қияр, бақшалық дақылдардан кейін өсіре береді. Құрғақ аймақтарда картоптан жоғары өнімді суарылатын, су ... ... мен ... бедерлі жерлерден, көлтабаннан және тау бөктеріндегі жерлерден ... ... ... ... ... ... агротехникада өзінен кейін танапты бос топырақ және арам шөптерден таза күйінде ... ... ... ... ... ... мен ... дақылдарға ол жақсы алғы дақыл. Оның ерте пісетін ... екпе сүрі ... сүрі жер ... ... та ... ... аэрациясына жоғары талап қояды. Тамырлар, сталондар (жерасты өркендері), түйнектер жақсы жетілу үшін топырақты терең өңдеу қажет.
Күзде алғы дақылдарды ... ... ... ... ... ... 1-2 рет сыдыртады, 2-3 апта өткен соң сүдігерге жыртады. Қара шіріндісі терең қабатты топырақтарды кәдімгі соқамен 28-30 см ... ... ... таяз ... оның ... тереңдігіне, 20-25 см жеткенше бірте-бірте өңцейді.
Ылғал жеткіліксіз аудандарда қыста қартоқтату ... ... ... ... - ерте ... 1-2 ізбен тырмалау мен жеңіл топырақтарды 12-14 см ... ... Жел ... қаупі бар далалық аймақтарда көктемгі тырмалаудан (арнаулы тырмалармен) кейін, топырақты сыдыра қопсытқышпен сыдырта жыртады. Бірқатар облыстарда картопты отырғызар ... жал ... ... Ол үшін ауа райы мен ... ... байланысты, түптеуіш тұрығы бар қопсытқыштармен картоп­ты отырғызудан бірнеше күн бұрын немесе отырғызатын күні жал ... ... ... жалды, кейде сүдігерді көктемде қайта жыртумен алмастыруда ... ... ... ... ... -күкірт қышқылды аммоний, аммиак селитрасы және моче­вина; фосфорлы-суперфосфат, күлгін ... ұны; ... - ... сульфаты мен калий магнезия.
Отырғызатын материалды дайындауды күзде бастайды. Картопты тұқымға жинауда бүтін, массасы 50-80 г, ауруларға ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы керек. Көктемде картопты қайтадан іріктейді. Түйнектерді отырғызар алдында 25-30 күндей ... ... ... немесе 10-14 күндей жылы жерде ұстайды. Түйнектерді ... ... ... мен жылы ... ... ... ... тездетеді және өнімді арттырады.
Картопты отырғызуды топырақ температурасы 8-10 см ... 6-8°С ... ... Топырақ типі мен климат жағдайларына байланысты картоп түйнектерін тегіс жерге немесе жалға отырғызады.
Жылу аз, ылғал мол және ... ... ... және ... ... отырғызу тәсілдері кеңінен қолданылады. Осындай отырғызуларда топырақтың тез қызуы мен өсімдіктердің суда тұншығуының азаюымен, картоптың өсіп-жетілуіне жақсы жағдайлар жасалынады.
Ылғал ... ... ... көп ... картопты тек қана тегістелген жерге отырғызады.
Картопты 6-14 см ... ... ... және ... да ... отырғызғыштармен, қатараралықтары 60-70 см немесе 90 см, қатардағы ... ... 25-30-35 см етіп кең ... және де 70x70 ... 60x60 см ... ... тәсілдермен отырғызады.
Ылғал жеткілікті аудандарда гектарына 50-55 мың, ал ылғал аздау жерлерде 35-45 мыңтүйнек отырғызады. Мұндай отырғызуда 1 ... 2,5-3 т ... ... ... жоғары өнім алудың негізгі шарттарының бірі - ... және ... ... ... ... ... көгі ... және шыққаннан кейінгі тырмалау, қатараралықтарды копсыту, түбін көму, үстеп қоректендіру, зиянкестер және аурулармен күресу жұмыстарынан тұрады.
Өсімдіктердің ... ... ... маңызды биологиялық қасиеті - тыныштық күйі кезеңімен сипатталады, мұның өзі тұкымдық материалды келесі өніміне зиян келтірмей күзгі - қысқа кезеңде ... ... ... ... ... ... ... сорты мен сақтау жағдайларына байланысты. Қысқы сақтау режімін дұрыс қолданғанда ... ... 6-7 ай бойы ... ... ... Мәдени сортты картоп қоңыржай климаттың өсімдігі және тұрақты мол өнім ... ... ... емес орта ... ... ... бір айта кететін жайт, картоп жоғары иілімді (пластикалы) және өсіру технологиясын дұрыс қолданғанда онда қолайлы емес ... ... ... өнім қалыптастыра алады. Тыныштық күйден өткен түйнектер топыраққа отырғызғаннан кейін +3-5С температурада өне ... ... бұл ... оның өнуі баяу ... ... ... дамиды, ал түйнектер саңырауқұлақ ауруларымен жедел залалданады. Температура -4-7 - 8° дейін көтерілгенде түйнектердің қалып өнуі ... Әрі ... ... ... түйнектердің өну белсенділігі, әсіресе ылғалды топырақта кенеттен арта бастайды. Түйнектердің белсенді өнуіне ең қолайлы температура 4-16 - 18° деп ... ... ... мен ... ... ... ... +5-6°. Олардың максимум өсуі орташа ылғалды топырақта +17-22° температурада байқалады. +25°-тан жоғары температура өсімдіктерді әлсіретеді, ассимиляция ... ... ал ... ... ... жер ... ... массасының өсуін тоқтатады. Картоптың сабағы мен жапырағы төмен температураға да өте сезімтал. -1-1,5° суықтықта және ... ... ... ылғалдылығында өсімдік қарайып кетеді және өліп қалады. Картоп түйнектері гүл қауыздары пайда болған ... ... ... және бұл ... ... ... +16-18°, немесе +22-25° ауа температурасына сәйкес келеді де ең қолайлы болып табылады. Топырақ температурасы + 6°-тан төмен және + ... ... ... ... өсуі тежеледі, ал + 26~29°-та түйнектің тузілуі мүлде тоқтайды.
Өсімдіктің толық дамуына қажетті ... ... ... жиынтығы (+10°-тан жоғары) пісу мерзімі ерте және ортадан ерте пісетін сорт үшін 1400-1600°, орташа мерзімде пісетін сорт үшін ... ... ... және кеш ... сорт үшін - 1800-2000°. Бұл көрсеткіш Солтүстік ... ... ... ал негізінен 1600 °-ден 2600°-қа дейін өзгереді. Сондықтан ортадан кештеу, әсіресе кеш пісетін сорттар ... ... ... алып ... ... ерте және орташа мерзімде пісетін сорттардың өнімінен анағұрлым төмен өнім қалыптастырады.
Топырақтағы ылғалдың тым артық мөлшері, оның жетімсіздігі сияқты картоп өніміне ... ... ... ... сылбыр өседі, олардағы крахмал мөлшері азаяды, бактериялық және саңырауқұлақ ауруларымен залалдану артады.
Картоптың транспирация коэффициенті метеорология жағдайларына, сорттың ерекшеліктеріне және ... ... ... картоптың транспирациялық коэффициенті 330-700 өлшем бірлігінде өзгереді. Орта есеппен 1 кг картоп түйнегін алу үшін 150 л су ... ... бұл ... ... ... мен ... ... байланысты өзгереді: құнарлы саздақ топырақ 85-100 л, құнарсыз, құмдак топырақта 160-200 л дейін көтеріледі. ... ... ... ... ... ... ... өсу мен түйнек түзу шілденің аяғы, тамыздың бас кезінде болады, бұл ... ... мол ... ... ... ... де, ... қалыптасуына мүмкіндік жасалады. Алайда, осы кезеңде қолайсыз ауа-райы қалыптасса (куаңшылық, жоғары температура), өсімдіктер қысылып өседі, әрі жекелеген жағдайларда вирусты ... да етек алып ... ... ... теріс құбылыстары аймақтың оңтүстік бөлігінде, суарылмайтын жерлерде өсірілетін картопқа қатты әсер етеді.
Картоп-жарық сүйгіш ... ... ... ... ... ... кетеді, жапырақтар сарғаяды, бүршіктену мен гүлдену әлсізденеді, өнім қатты төмендейді. Сондықтан алқапқа өсімдікті дұрыс орналастыру арқылы бұтаның жан-жақты жарықталуын қамтамсыз ету ... ал бұл ... ... ... ... ... ... Оптималды отырғызу жиілігін таңдап алу сортқа, отырғызылатын материалдың көлеміне, ылғалмен қамтамсыз ... мен ... ... ... Нақты жағдайда бір гектарда 40-50 мың м2 жапырақ беті ауданын түзетін картоп жиілігі ең колайлы деп есептеледі. Картоптың ... ... ... ... мен ... ... ұзақ ... өсімдіктер қатарына жатады.
Биологиялық ерекшеліктеріне сәйкес картоп топырақтың борпылдағына, оның ауа, ылғал өткізгіштігіне ... ... ... ... және минералдық заттарға бай орташа саздақ қышқылдау реакциялы топырақта жақсы өнім береді. Картоптық ... ... мен ... ... дамуына қолайлы ауа режимі тығыздығы 0,9-1,1 г/см3 қара және қоңыр топырақта жасалды [20]. Қатты тығыздалған, ... ... - ... ... өсімдік көгі кешігіп (5-7 күн) шығады, өсімдіктердің өсуі тежеледі, тамыр жүйесі ... ... ... ... ... ... да, тез өліп ... Ауыр сазды топырақтардың тығыздығы 1,3-1,4 г/см3 жеткенде түйнектер киқы-жиқы пішінде түзіледі, азықтық және тұқымдық сапасын жоғалтады әрі нашар сақталады. ... ... ... ... ... ... ең қарқынды өсуі тамыз айына сәйкес келеді де ... ... ... 60-80 пайыз, ал кейбір жылдары 93-95 пайызға дейін жетеді. Ортадан ... ... ... ... қыркүйек айында да, егер ерте күзгі үсік өсіп-өнуді тоқтатып тастамаса, өнімге айтарлықтай салмақ қосылады . ... ... ... 40-тан аса сорты аудандастырылған. Олардың кең таралған сорттарына Приекульский ранний, Кокчетавский ранний, Гатчинский, ... ... ... ... Шортандинский жатса, жаңадан аудандастырылғандары - Ақкөл, Ақсор, Ақжар, Жанайсан, Нэрли, Тамаша, Тамыр, Теңіз, Тоқтар, Ұлан, Орбита және ... ... ... ... кеш пісетін, тех­никалық өңдеуге пайдалануға крахмалы көп сорттар жатады. Көп қолданылатындары - Лощицкий және Вера ... , ... ауыз ... ... түйіні бар демекші, иа шынымен де бүгінгі күні дәл осы айтып кеткен тамыр-түйнектілер өте үлкен маңызға ие ... отыр ... ... ... деп ... ... бүгінде оларды тек қана өсіріп қоймай, сонымен қатар оларды азық ретінде ... да ... деп ... кеткен болатынмын.әсіресе қысқы уақытта осы аіықтардың маңызы өте зор. Тек қана мал ... ... ... ... ... да өте үлкен маңызға ие болып отыр. Осы өсімдік түрлері біздің күнделікті тұтынатын азығымыз болып табылады десек те ... ... ... ... мал ... өсімдіктер болған соң осыған сәйкес айтып отырмыз. Мал азықтық дақылдардың ішінде құрамына қызылша, ... ... ... ... мал ... тамыр жемістердің маңызы зор. Тамыр жемістер күз және қыс ... ... ... ... ... ... сауын сиырлар мен шошқаларға, шырынды мал азығын береді. Бұл сауын малдарының сүт өнімділігі мен оның сапасын жақсартуға жақсы әсер ететін ... мал ... ... ... ... ... ... әдебиеттер
1. Қ.К.Әрінов. Тұқымтану негіздері.-Ақмола,1995
2. Можаев Н.И., ӘріновҚ.К.,т.б. Өсімдік шаруашылығы.-Ақмола,1993.
3. Қ. Әріпов, ... ... ... ... ... ... С.Арыстанғұлов Агрономия негіздері баспасы-Астана 2010
5. Елбасы 2011 жылдың 28 қаңтарындағы халқына жолдау

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Гистология туралы11 бет
Слесарь мамандығы бойынша практика есебі23 бет
Төменгі сатыдағы жануарлар12 бет
Тамыр түйнектерді құрылысымен танысу және оның технологиясы11 бет
Тамыр – түйнектердің құрылысымен танысу және оның технологиясы10 бет
Тамыр-түйнек құрылысымен танысу6 бет
Тамыр-түйнек құрылысымен танысу жайлы ақпарат7 бет
Тамыр-түйнектердің құрылысымен танысу және оның технологиясы13 бет
Психологиялық тренинг технологиясына кіріспе. Оқу-әдістемелік құрал236 бет
Ғалым Әл-Машанидің өмір жолы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь