Мутациялық жағдайлар

1. Кіріспе.Мутация ұғымы жайлы
2. Мутация типтері
3. Мутацияның пайда болуына негізгі фактор.мутагендер
I. Мутация (лат. мутацио — өзгеру, ауысу) дегеніміз — бұл генетикалық материалдың тұқымқуалау өзгерістері. Олар барлық тірі ағзаларға тән ңасиет. Ең ұсақ мутациялар ДНҚ-дағы нуклеотидтердің жүйелілігін өзгертеді, ал ең ірілері хромосомалар санын өзгертуге апарады. Өзгерген (мутацияланған) үлескінің мөлшері бойынша барлық мутациялар үш топқа белінеді.
Мутация деген терминді ең алғаш,1901 жылы Голландия оқымысты Г.Де-Фриз өзінің «мутациялық теория» деп аталатын еңбегінде қолданды.Ол есекшөп белгілерінің қалыпты жағдайдан ауыткандығын және ол ауытқулардың тұқым қуалайтындығын байқаған.
Де-Фриз теориясының кейбір мәселелері осы күнге дейін өз мәнін жойған жоқ.Олар:
1.Мутацияның кенеттен пайда болатындығы
2.Жаңадан пайда болған формалардың тұрақты келетіндігі
3.Мутацияның сапалық өзгеріс болып саналатындығы
4.Мутацияның өзі әртүрлі бағытта пайдалы да,зиянды да болатындығы
5.Бір рет болған мутацияның қайтадан қайталана алатындығы.
Ол табиғи сұрыптау мен мутацияны қарсы қойды.Яғни мутациядан кейін бірден жаңа түр пайда болады деп есептеді.Шын мәнінде мутация тұқым қуалайтын өзгергіштіктің шығар көзі ғана болып есептеледі,ал жаңа түр ұзақ уақыт сұрыпталудың нәтижесінде пайда болады. Мутациялар әр түрлі бағытта жүзеге асады.Олардың көпшілігі организмнің тіршілік қабілетін кемітіп жібереді. Кейде тіпті өлімге де душар етеді,оны летальды мутация деп атайды.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЕЛЕКЕТТІ
УНИВЕРСИТЕТІ
ПСИХОЛОГИЯ КАФЕДРАСЫ
ПСИХОГЕНЕТИКА ПӘНІ
С Ө Ж
Тақырыбы : ... ... : ... Аида , ПХ-415,
2-курс студенті
00Орындаған : Тұрсынғали Аида , ПХ-415,
2-курс студенті
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫ,2015 ЖЫЛ
ЖОСПАР :
* ... ... ... ... ... Мутацияның пайда болуына негізгі фактор-мутагендер
* Мутация (лат. ... -- ... ... ... -- бұл генетикалық материалдың тұқымқуалау өзгерістері. Олар барлық тірі ағзаларға тән ңасиет. Ең ұсақ мутациялар ДНҚ-дағы ... ... ... ал ең ... хромосомалар санын өзгертуге апарады. Өзгерген (мутацияланған) үлескінің мөлшері бойынша барлық мутациялар үш топқа белінеді.
Мутация деген ... ең ... жылы ... оқымысты Г.Де-Фриз өзінің деп аталатын еңбегінде қолданды.Ол есекшөп белгілерінің қалыпты жағдайдан ... және ол ... ... қуалайтындығын байқаған.
Де-Фриз теориясының кейбір мәселелері осы күнге дейін өз мәнін жойған жоқ.Олар:
1.Мутацияның ... ... ... ... ... ... ... келетіндігі
3.Мутацияның сапалық өзгеріс болып саналатындығы
4.Мутацияның өзі әртүрлі бағытта пайдалы да,зиянды да болатындығы
5.Бір рет болған ... ... ... ... ... ... мен ... қарсы қойды.Яғни мутациядан кейін бірден жаңа түр пайда болады деп есептеді.Шын мәнінде мутация тұқым қуалайтын өзгергіштіктің шығар көзі ғана ... ... жаңа түр ұзақ ... ... ... пайда болады. Мутациялар әр түрлі бағытта жүзеге асады.Олардың көпшілігі организмнің тіршілік қабілетін кемітіп жібереді. Кейде тіпті өлімге де ... ... ... ... деп атайды.
* Мутациялық процестің өзін секірмелі түрде,яғни кенеттен пайда болатын және индукциялық деп екіге бөлуге болады. Егер мутация кәдімгі ... ... ... ... ... ... қалыпты физиологиялық және биохимиялық процестер өзгерісінің нәтижесінде өздерінен пайда болса,оны секірмелі ... ... ... әсер ету ... ... сәулемен, химиялық заттармен немесе температурамен әсер етудің нәтижесінде пйда болатын өзгеріс индукциялық ... деп ... Осы ... екі ... ... ... ... жоқ. Дегенмен, соңғы аталған, яғни индукциялық мутация генетиктерге тұқым қуалайтын өзгергіштікті ... ... және оны ... ... ... туғызды. Өзінің пайда болу орнына қарай немесе организмнің қандай клеткаларында пайда болатындығына байланысты мутация генеративтік (жыныс клеткасында болатын ) және ... ( дене ... ... ... ... ... ... мутация мен генеративтік мутацияның бір-бірінен айырмашылығы жоқ,дегенмен олардың эволюциялық мәні әртүрлі.Егер мутанты гені бар гамета ұрықтануға қатысатын болса, онда ол ... ... ... ... беріледі. Мутантты ген рецессивті болып келсе, онда организмде ... ... ... ... соң ... ал егер ол доминанты ген болса, онда бірінші ұрпақтың өзінде ақ білінеді.
Сомалық мутация организмде онтогенез барысында пайда болады. Жыныстық ... ... ... ... эволюциялық дамуы барысында сомалық мутация ешқандай рөл атқармайды, себебі дене клеткаларында пайда болған өзгеріс ұрпаққа ... Ал ... ... ... ... ... ... сомалық мутацияның селекциялық маңызы зор. Осы күні көптеген ... ... ... ... ... рак ... айналуы сомалық мутация жолымен болатындығы туралы деректер бар.
 Гендік немесе нүктелік мутациялар -- бір ген ... ... ... бар болғаны бір нуклеотидтің жүйелігін өзгертуі мүмкін, бір нәруыз шегіндегі тек қана бір ... ... ... ... ... ... мүмкін немесе мәнсіз болып шығады.
 Хромосомалық мутациялар (аберрациялар) -- хромосомалар құрамындағы бүтін хромосоманың мөлшеріндегі және ... ... 3. ... мутациялар -- хромосомалар санының өзгеруі, яғни мөлшерінің (полиплоидия) өзгеруі.
* Егер ... ген ... ... әсер ... онда осы ... барлығы бір мезгілде өзгереді. Мұндай бірнеше белгілердің бірлігін өзара қатысты немесе өзара байланысты (Ч. Дарвинше) белгілер деп ... ... ... ... ... де ... ... Мутациялар енген жасушалар типі бойынша олар мыналарға:
 сомалық (жасушалар денесіндегі) мутациялар -- үрім-бұтақтарға тек қана ... ... ... ... ... жасушаларындағы) мутациялар -- жыныстық көбею ... ... ... ... (ұрық жасушаларындағы) мутациялар.
Дарвин өз еңбектерінде әдеттегідей қалыпты мәдени бақ ... ... ... өскіндерде кенеттен пайда болу жағдайларын сипаттап жазды. Бұл өзгерістер үрім-бұтақтарға өсімді және келесі тұқыммен көбею кезінде беріліп отырды. ... егер осы ... ... ... алып, одан үлкен өсімдік және тұқым өсірудің сәті түссе, одан алынған өсімдік ... ... ... ие болады. Ч. Дарвин ол кезде түсіндіре алмаса да әдеттегі ... ... бар ... ... Бұл жағдайда мутация өсімдік денесінің жасушаларында пайда болды да, мутантты өскінде дамыған мутантты бүршік берді. Әрине мүндай өскінде түзілген ... ... осы ... оның ... ... ... ... таратты.
--------------------------------------------------------------------------------
Маңызы бойынша ағзаның мынадай мутациялары болады.
1) зиянды мутация -- тұқымқуалау қасиеттерінің өзгеруі тіршілік әрекетін нашарлатады;
2) бейтарап ... -- ... ... ... болмайды немесе дәл осы орта жағдайларында мәнсіз болады;
3) пайдалы мутация -- өзгерістен ... ... да бір ... ... ... ... мутация (летальное) -- ағзаны өлтіріп жібереді. Тұтастай алғанда мутациялардың рөлі өте зор. Тірі ... жаңа ... мен ... ... беруінің жалғыз көзі дәл осы мутациялар болып табылатынын атап көрсету керек. Мутациялардың басым көпшілігі ағза үшін ... ... ... ... ... жаңа ... ... байқалуына жеткізе алады. Атап айтқанда, олар табиғи және қолдан сүрыптаулар үшін ... ... ... ... пайдалы мутациялар табиғи сұрыптаумен сақталып қалады және орнығады. Өрине бірлі-жарым өзгерістердің ... ... жаңа ... ... ... жеткізе алмайды. Алайда олардың үрім-бұтақтар қатарында біртіндеп ... ... ерте ме, кеш пе ... ... ... ... ... бойынша басым (егер олар өлтіргіш болса, өлім ... және ... ... ... ... ... ... болады.
--------------------------------------------------------------------------------
Белгі сипаты немесе мутацияға ұшырайтын касиеттері бойынша олар морфологиялық (құрылысының өзгеруі), ... ... ... ... ... және биохимиялық (биохимиялық үдерістердің өзгеруі) үдерістерге бөлінеді.
Мутациялық ... тірі ... ... ... да ... емес. Тіршілік бір рет пайда болып, сол қалпында қалар еді. Егер тіпті қоршаған орта ... ... ... ... тек өз ... ғана ... ... жаңа формаларды ешқашан бере алмас еді. Тұқымқуалау ақпаратының берілуі дәлме-дәл жеткілікті болуы қажет, дегенмен өзгерістердің аздаған мүмкіндігі де қатысуы ... ... ... ... оны ... құбыжық немесе балағат сөз ретінде пайдаланады. Дегенмен алғашқы тірі прокариотты жасушадан басқа барлық ... ... ... ... ... ... ... гендер де пайда болады. Олардың саны екімен шектеле алмайды. Мәселен, дрозофиланың көз реңінің гені бойынша мутантты аллельдің 12 ... ... ... ... біз ... жүрген жер бетіндегі өмір сан алуандығы тіршілік ... ... ... ... факторлар немесе мутагендік деп атау мақұлданған. Олар химиялық ... ... ... бола ... ... ... ... -- мутациялар санының артуы. Мәселен, ... ... ... ... ... ... және радиоактивті сәуле шығару түрлерінің физикалық мутагендер екені бүгінгі күні нақтылы белгілі. Бұдан басқа мутагендік әсер туғызатын химиялық ... ... ... қышқыл, анилин жөне кейбір күкірті бар қосылыстар бар. Қоршаған ... ... ... арта ... байланысты мутагенездің апатты жағдайда өсуі туралы сөз барған сайын жиілей түсті.
Физикалық мутагендерге радиоактивті сәулелер, ультракүлгін сәулелер, лазер сәулелері және т.б. ... ... ... ... ... ... ... және т.б. химиялық қосылыстар жатады. Олардың саны қазір 400-ден асады. Өте жоғары концентрациядағы кейбір ... мен ... де ... ... алады. Сондықтан гербицидтер мен пестицидтерді шамадан тыс мөлшерде пайдаланбау қажет.
Жасушадағы зат алмасу процесі кезінде түзілетін ... ... ... мен ... ... арқылы келіп түсетін радиоактивті заттарда да (мысалы, сүйекте жинақталатын стронций, т.б.) мутагендік қасиет болады. ... ... ... ... процесті табиғи жағдайда кенеттен пайда болатын секірмелі және мутагендік факторлармен ... әсер ... ... ... ... деп ... бөлуге болады. Мутацияның мұндай түрі организмде тұқым қуалайтын өзгергіштікті қолдан жасауға мүмкіндік туғызды.
Мутациялар организмнің қандай жасушаларында пайда болатындығына ... ... ... ... және ... (дене клеткаларындағы) болып екіге бөлінеді. Жыныс клеткаларында болатын мутация ... ... ... ... Ал сомалық мутация жынысты жолмен көбейетін организмдерде айтарлықтай рөл атқармайды. Себебі дене клеткаларында пайда болатын өзгеріс ұрпаққа ... ... ... ... организмде бұл жағдай керісінше болады. Сомалық мутацияны зерттеудің обыр ауруының себептерін білуде маңызы зор. Қазіргі кезде қалыпты клеткалардың обыр ... ... ... ... арқылы жүретіндігі туралы көптеген ғылыми деректер бар.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мутациялық жағдайлар жайлы6 бет
Мутациялық жағдайлар туралы4 бет
Мутациялық жағдайлар туралы мәлімет4 бет
Биология терминдерінің анықтамалары4 бет
Өзгергіштік заңдылықтары14 бет
1. Вирустардың нәсілдік қасиеттері,олардың өзгергіштігі.Мутация түрлері.Гендік инженерия 2.Вирустарды лабораториялық жағдайда өсіру ерекшеліктері, торша өсінділерін алу және олардың класификациясы7 бет
Вирустар және мутация7 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері, олардың өзгергіштігі. Мутация түрлері11 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері, олардың өзгергіштігі. Мутация түрлері туралы ақпарат15 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері, олардың өзгергіштігі.мутация түрлері. гендік инженерия10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь