Экологиялық факторлар туралы ақпарат

1. Гомеостаз және экожүйенің тұрақтылығы.
2. Салыстырмалы түрде тұрақты және үнемі өзгеріп отыратын экологиялық факторларға мысал келтіріңдер.
3. Экологиялық факторлардың адам шаруашылығына қандай әсері бар?
Гомеостаз — ағзалардың ең негізгі қасиеттерінің бірі және ол ағзалардың қалыпты тіршілік етуі үшін өте маңызды, себебі тек гомеостаз нәтижесінде ағза құбылмалы сыртқы ортаға бейімделіп тіршілік ете алады. Тірі ағзалардың мұндай қасиетінің маңызын алғашқы рет 1878 жылы француз ғалымы К. Бернар байқаған. Бірақ гоместаз деген терминді биологияға 1929 жылы америка физиологі В. Кеннон енгізген болатын.

К. Бернардың айтуынша сыртқы орта факторларының әсер-лері саддарынан әр түрлі ағзалар және тіршіліктің түрліше формалары қалыптасады. Ол тіршілікті 3 түрге бөлген: тіршіліктің жасырын (латентті), тәуелді және тұрақты не еркін формала-ры.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: 1. Гомеостаз және ... ... 2. ... түрде тұрақты және үнемі өзгеріп отыратын экологиялық факторларға мысал келтіріңдер. 3. Экологиялық факторлардың адам ... ... ... ... ... ... Гомеостаз
2. Экологиялық факторлардың адам шаруашылығына қандай әсері бар?
3 ... ... -- ... ең ... ... бірі және ол ағзалардың қалыпты тіршілік етуі үшін өте маңызды, ... тек ... ... ағза ... ... ортаға бейімделіп тіршілік ете алады. Тірі ағзалардың мұндай қасиетінің маңызын алғашқы рет 1878 жылы француз ғалымы К. Бернар байқаған. ... ... ... ... биологияға 1929 жылы америка физиологі В. Кеннон енгізген болатын.
К. Бернардың айтуынша сыртқы орта факторларының ... ... әр ... ... және тіршіліктің түрліше формалары қалыптасады. Ол тіршілікті 3 түрге бөлген: ... ... ... ... және ... не ... формала-ры.
Тіршіліктің жасырын формасында тіршілік процестері байқ-алмайды, зат ... ... ... ... ... ретінде өсімдіктердің тұқымдарын алуға болады. Тұқымдар жүздеген, мыңдаған жылдар бойына тіршілікті байқатпай ... ... ... туса ... өсіп жеке ... айнала алатыны белгілі. Жануарлар дүниесінде тіршіліктің жасырын түрі қарапайымды-ларда циста күйінде ... ... ... ... ... ... ... тәуелді формасы сыртқы орта факторларына тәуелді болып келеді. Оларға салқын ... -- ... ... ... яғни ... жөне ... омырт-қалылар жатады. Олардың тіршілігі сыртқы орта факторларына (су, жылылық т.с.с.) тәуелді болады.
Тіршіліктің тұрақты не ... ... ... сатылы жануарларға тән. Бұл жануарлардың тіршілігі сыртқы орта факторлары күрт ... ... де ... ... ... ... оның мүшелері мен ұлпаларының қызмет активтілігі ай-тарлықтай өзгермейді. Оның ... ... ... ... ... ... ішкі ... өзгермейді. Нәтижесінде ағза жылыжайда тіршілік еткен сияқты болып, тұрақты, еркін өмір сүреді. Сонымен К. Бернардың айтуынша кез ... ... ... ... ... 2 ... жүреді: ағзаны қоршаған сыртцы орта және ұлпаларды, мүшелерді қоршаған ішкі орта К. Бернар ағзаның ішкі ортасы деп ұлпаларды үнемі жуып-шайып ... ... -- қан ... ... және ұлпа ... айтқан. Қорыта келгенде ол ағзаньщ ішкі орта тұрақтылығы тіршіліктің тұрақты, еркін фор-масының негізі ... ... ... ... ... ... жануарлардың тіршілігі қоршаған ортаның қолайсыз, зиянды факторларының әсеріне қарамастан ұзақ жылдар бойына қалыпты ... ... ... ... ... ұзақ ... ... сақтап тұру қасиеті мындаған жылдар бойына құпия болып келді. ... де, ... бері ... көптеген ғалымдар ағзалардың аурулары олардың ішкі табиғи күштері негізінде емделетінін байқаған. Бірақ, тек ... ... ғана ол ... ... ... ... және ... факторларға бейімдеушілікті (адаптациялануды) дамыту мүмкіншіліктерімен байла-нысты екендігі анықталды. Сонымен, гомеостаз дегеніміз ағзалардың орта факторларына ... ... ... ... ... ... ... болып саналады, Орта факторлары қысқа мерзімге не ұзақ уақыт бойына өзгеруі мүмкін. Бұл жағдайларда ағзалардың адаптациялануы (бейімделуі) ішкі ортаның ... ... ... қана қоймай, қысқа мерзімге оның қызметтік активтігінің өзгеруіне де алып келеді (мысалы, жүрек қызметі ... ... және ... алу ... ... ... ... зиянды әсері ұзақ уақытқа созылатын, не қайталана беретін болса, ағзада тұрақты құрьшымдық өзгерістер ... ... ... Ал, егер бір мүше ... ... онда оны ... келтіру механизмдері (регенерация) іске қосылады, не басқа мүшелердің қатынасуымен жарақаттанған мүшенің қызметі қалыптастырылады. Гомеостазды ... ... ... олардың құрылымдық тұрақтылығын сақтау, зиянды факторлардың әсерлерін жою не ... ... ... ... орта факторлары мен ағзалар арасында оңтайлы қарым-қатынас формаларын сақтап ... не ... ... ... Осы ... ... адаптация деп атаймыз. Медицинада адаптацыя деп ағзалардың қолайсыз жағдайларда тіршілік етуіне байланысты қалыптасқан бе-йімделушілігін айтады және ... кез ... ... ... механизмдері негізінде пайда болады. Ол механизмдер түрліше болып келуі ... ... бір мүше не ... ... тұтас ағза деңгейіңде. Гомеостаздың шағын не жүйелі формалары ағзаның физиологиялық көрсеткіштерінің сақталуыңда елеулі рөл атқарса, тұтас ағза деңгейіндегі гомеостаз механизмдері ... ... ... бағытталады.
Экологиялық факторлардың адам шаруашылығына қандай әсері бар?
Экологиялық фактор - кез келген орта жағдайына тіршілік иелерінің ... ... ... қайтара алуы.
Бұл жерде бір ескере кететін жағдай өлім ... ... ... ... жатады. Экологиялық факторлар абиотик., биотик., антропогендік, климаттық және тежеу факторларымен ... ... ... ... тірі организмдерге олардың жеке дамуының бір ғана кезеңінде болса да тікелей немесе жанама әсер ете алатын, ортаның кез ... әрі ... ... ... ... Табиғи жағдайда организм көптеген факторлардың ықпалына ұшырап отырады. Экологиялық фактордың қайсысы болмасын табиғатта тұрақты емес. Барлық ... ... екі ... ... тығыздығына тәуелсіз және популяция тығыздығына тәуелді болып бөлінеді.
1. Әсер ету нәтижесінде жойылатын дарабастар пайызы олардың санына ... ... ... ... әсеріне жойылып кеткен түрлердің пайызы олардың тығыздығы өскен сайын пропорционал мөлшерде артады.
Бірінші санат факторларына негізінен климаттық, ал екіншісіне - ... ... ... ... тағы бір жолы ... ... факторларэнергетик. және сигналдық болып бөлінеді. Мысалы, энергетик. топқа температура, бәсекелестік, жыртқыштық, паразитизм, т.б. жатады. Бұл топ ... ... әсер ... ... ... ... ... факторлар мынадай түрлерге бөлінеді:
:: тіршіліксіз орта факторлары немесе абиоталық факторлары;
:: биоталық - ... бар ... ... ... -- ... ... қызмет әрекетінен тікелей немесе жанама түрде туындайтын фактор .
Абиоталық фактор деп тірі организмдерге тікелей ... ... ... ... тигізетін бейорганикалық табиғаттың құбылыстары мен кұрамды (тіршіліксіз) бөліктері. Ортаның абиоталық факторлары Жердегі тіршіліктің тұрақтылық шегін анықтайды, олардың табиғаты ... ... ... ... эдафиялық, гидрографиялықболып бөлінеді. Климаттық фактор деп Жердің бетіне күн энергиясының келу ерекшеліктерінен, ауа массаларының айналысынан, жылу мен ... ... ... ... ... және ... да ... элементтерден тұратын факторларды айтады. Климатгық факторларға температура, ылғалдылық, жарықтық режим, қысым, атмосфералық жауын-шашын, және т. б. ... ... ... ... өте ... рөлі бар ... ... күн радиациясы саналады. Ол биосфераның термиялық режимі мен жылулық балансын анықтайтын энергияның негізгі көзі, барлық организмдердің морфологиясы мен ... ... ... ... осы ... ... байланысты.
Жанды заттардың арасында тек құстар мен сүтқоректілер денелерінің температураларын тұрақты ұстай алады. Оларды гомойотермділердейді. Сүтқоректілердің ... ... ... 36-37 оС, ... 40 °С дейін көтеріледі. Гомойотермділердің организмдерінде заттек алмасу процесі өте жоғары жылдамдықпен өтіп ... ... ... ... ... ... электрмагниттік), иондаушы және өткіш радиацияны, орта қозғалыстарын (акустикалык тербеліс, толқындар, жел, ағыс, тасу), табиғаттағы тәуліктік және маусымдык өзгерістерді жатқызуға ... ... -- ... ... ... ... ... оны топырақтық фактор деп те атайды. Организм тіршілігінде топырақтық ... да ... рөл ... ... судың +4 °С-де тығыздығы 1 г/см3 тең. Еріген тұздары болатын табиғи сулардың тығыздығы жоғары келеді, 1,35 г/см3 ... ... ... ... әр 10 м-ге ... ... орта есеппен
1 ::105 Па (1 атм) жоғарылап отырады.
Организмнің кейбір түрлері бірнеше жүздеген атмосфералық қысымды ... ... ... ... ... ... омыртқасыз жәндіктер, теңіз жұлдыздары, шаян тәрізділер 400-500 атмосфералық тығыздыққа тең қысымы бар үлкен тереңдіктерде кездеседі.
Су тығыздығы су қабатында көптеген гидробионтардың ... ... ... ... ... ... суда ... жүзіп жүретін организмдерді ерекше экологиялық гидробионттар тобына біріктіріп, планктондар деп атайды. Бұл организмдер үшін тіршілік әрекетінде жүзуге бейімделу ең маңызды ... ... ... Олар ... ... үшін денелерінің массасын азайтуға немесе үйкеліс күшін арттыруға бейімделеді. Сондықтан фитопланктонда микроскоппен көрінетін бірклеткалы балдырлар басым болады. Бос ... және ... суда ... ... сілтілер, тұздар жануарлар әлемі үшін қоршаған ортаның өте маңызды факторларына жатады. Өте ... суы бар су ... ... ... ... әлеміне ең бай сулары бар көздерге рН мағынасы нейтралды немесе шамалы ... су ... ... ... немесе сілтілігі рН > 9 жағдайларда жануарлар әлемінің түрі мен саны күрт ... ... тірі ... ... тікелей не аралық ықпалын тигізетін факторлар тобы жатады. ... ... ... бір организм тіршілігінің екінші организм тіршілігіне, сондай-ақ өлі мекен ортасына тигізетін әсер-ықпалының жиынтығы. Биоталық факторларға зоогенді (жануарлар әсері), ... ... ... ... (микроорганизмдердің әсері) факторлар жатады. Мысалы, кейбір өсімдіктер (фитонцидтер) газ тәрізді (ұшпа) заттектер бөліп шығарады, ол микроорганизмдерге (бактериялар, саңырауқұлақтар) жойғыш әсер ... ... ... ... ... және тұрақтандырады. Ал неше түрлі вирустар мен микроорганизмдер өсімдіктердің жұқпалы ауруларын кең таратады. Оған мысал ретінде ... ... тат ... мен ... ... ... т. б. ... болады. Сондай-ақ ауру малдар арқылы жануарлар арасында да ... ... ... ... ... болады. Организмдер арасындағы қарым-қатынас өте күрделі және ... ... ... ... ... ... және жанамаға бөлуге болады. Тікелей байланыс қоректену ... ... ... ... ... ... жануарлар өсімдіктерді немесе басқа жануарларды жеу арқылы алады. Өз кезегінде олармен басқалар ... ... ... ... ... ... ... табиғи іріктелуді және икемделінгендердің сақталуын қамтамасыз етеді, популяция санының динамикасын анықтайды. Жанамалық қарым-катынаста бір организмдер екіншілерге ортатүзушілік ... ... ... ... локалдық және әлемдік ортатүзуші функция тән, олар топырақты және суды ... ... ... ... ... ... ... байланысты пайда болатын ерекше микроклимат тікелей арнайы орман жануарларының, шөп өсімдіктерінің, мүктің өсіп-дамуына жағдай туғызып отырады. Су коймаларында және ... ... ... ... өте қажетті абиоталық фактор - оттектің негізгі көзі ... ... ... деп ... ... әрекетінен жаңа түрде туындайтын фактор. Адамның шаруашылық іс-әрекеті салдарынан қоршаған ортаның кейбір жерлерінің өзгергені соншалық, ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда жаңа кешендер қалыптасады.
Дүние жүзіндегі шөлдердің шығу тегі негізінде антропогендік болып саналады. Қазіргі уақытта шөл аумағы 10 миллион шаршы километрге ... бұл ... ... ... 7 ... ... Көптеген жер көлемінің өзгеруі шаруашылықтың, мысалы, eгіc алқаптарының тым үлкен болуы, олардың дұрыс күтілмеуі, қорғаныш орман-тоғай белделері мен ... ... ... ... салу, пайдалы қазбалар өндіру кезінде үстіңгі қабаттың жалаңаштануы, малдың тым көп жайылуы тағы да ... ... ... ... салдарынан орын алды.
Қазіргі кезде антропогендік факторлар әсерінің артуынан күрделі экологиялық проблемалар: көшетхана эффектісі, қышқыл жаңбыр, ... ... қыс, озон ... жұқаруы мен тесілуі, шөлейттену, т. б. туындады. Антропогендік факторларға өнеркәсіп индустриясының барлық салалары, көлік, ауылшаруашылығы, ... ... ... атом ... ... мұнай, газ және тау-кен өндіріс салалары, т. б. жатады.
АҚШ-ның Вашингтон қаласында орналасқан бүкіл әлемдік бақылау институтының мәліметтері бойынша ... орта ... ... нашарлауда. Институт жариялаған мәліметтерге сүйенсек жылына 16,8 млн. га тропикті ылғалды орман жойылып, жерді дұрыс пайдаланбау салдарынан 6 млн. га шөл ... ... ... ... 50 млн. га ... зақымдалып, планетадағы жыртылатын жердің 26 млрд, т. кұнарлы қабаты мен өсімдіктердің 25-30 мың түрінен айырылып қалатын жағдай туып отырғаны анықталған.
Жоғарыда ... ... ... және ... ... табиғи ресурстарды пайдалану процестеріне ықпал ететін кез ... ... ... ... фактор деп атайды. Табиғи пайдаланудағы фактор объектілер түрлеріне байланысты үш топқа бөлінеді:
:: табиғи ... ... ... ... ... әсер ... (мысалы, ортаның ластануы);
:: табиғат пайдаланушы ретінде адамға әсер тигізетіндер.
Сонымен экологиялық факторлардың топтастырылуын талқылауды аяқтай келе, олардың барлығының жиынтығы экожүйенің қасиеттеріне ғана ... оның даму ... де ... ... ерекше назар аудару қажеттігі сөзсіз. Қоршаған ортаны корғау мен табиғи ресурстарды оңтайлы пайдаланудың бірде-бір мәселелерін табиғаттың жанды және жансыз компоненттері ... ... ... ... ескермей шешуге болмайды.
Пайдаланған әдебиеттер
1 Интернет желілері

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экологиялық факторлар жайлы ақпарат6 бет
Атырау облысының экологиялық жағдайын картографиялаудағы қазіргі технологияны пайдалану42 бет
Бастауыш мектепте экологиялық білім мен тәрбие берудің әдіс-тәсілдері34 бет
Негізгі абиотикалық факторлар және ағзалардың оларға бейімделуі. Биосфера ғаламдық экожүйе. Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс14 бет
Оңтүстік Қазақстан облысы аймақтарының экологиялық жағдайына баға беру, аймақтың экологиялық жағдайының тәуекел факторларын және оны басқаруды талдау61 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Экологиялық мониторинге түсінік және оның міндеттері7 бет
Экологиялық факторлар жайында5 бет
Қазақстанның экологиялық проблемалары жайлы9 бет
Ауа – экологиялық фактор20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь