Латын тілінің шығу тарихы және оның ғылымдағы маңызы

Кіріспе бөлім: І. Латын тілінің шығу тегі
Негізгі бөлім: І. Латын тілінің медицинадағы алар орны
ІІ.Қазіргі ғылымдағы латын тілінің маңызы қандай?
Қортынды бөлім: ІІІ. Қазіргі таңда латын тілінің алар орны
Пайдаланған әдебиеттер
Рим өркениеті 2 мың жыл бұрын пайда болса да, біз ежелгі римдіктердің өмірі туралы көп нақтылы мәліметке иеміз, бірақ бұлардың барлығы тарихи фактілер емес. Ол көбінесе аңыздармен, ертегілермен, риторикалық қиялдармен тығыз байланысты (кейде тіпті әдейі бұрмаланған). Мысал ретінде Тит Ливийдің «Со дня основания города» атты 142 кітаптан тұратын монументтік шығармасы алынады, кезінде ол замандастар арасында үлкен беделге ие болып кеңінен тарағанын айтуға болады.
Археологиялық қазбалар адамдардың Италияда палеолит дәуірінен бастап пайда болғанын нақтылайды. Олар үңгірлерде өмір сүріп, аңшылықпен айналысқан. Шамамен б.з.д. 1800 жылы түбекте солтүстіктен келген жаңа қоныстанушылар пайда болды, олар өздерімен бірге «террамаре» мәдениетін ала келген (итальянша –қара, майлы жер).
Рим құрылғанға дейін Италияға Еуропаның басқа елдерінен түрлі халықтар қоныс аударған. Шамамен алғанда б.з.д. 2000 жылдан бастап орталық Еуропаның қоныстанушылары Альп тауларынан өтіп, көбінесе Италияның солтүстік-батысында тұрақталған (олардың ішінде қазір латындар деп аталатын тайпалар да бар). Кейбір қоныстанушылар, «финикийліктер» деген атпен таралған тайпалар тобы, Сицилияға, Сардиния мен Корсикаға Солтүстік Африкадан қоныс аударған. Шамамен, б.з.д. 750 жылы Грециядан шыққан қоныс аударушылар оңтүстік Италия мен Сицилияның жағалауында тұрақтала бастаған. Бұлардың осы аудандағы ықпалы басым болғандықтан, римдіктер бұл ауданды «Ұлы Греция» деп атаған.
1. Г.И ВАЛЛ Латинский язык Москва 1990год
2. Азаматова А.Х. Латинский язык и основы научной терминологии.Алматы, 2008.
3. Григорьян Е.Л. Пособие по латинскому языку для студентовисторического, философского и юридического факультетов. Ростовскийгосударственный университет, 2002. - 44 стр.
4. Муканова З.А. Учебник «Латинский язык» (для гуманитарныхфакультетов университетов. – Алматы, 2006.
        
        Қазақстан   Республикасы  Білім  және Ғылым Министрлігі
Шәкәрім Атындағы Семей Мемлекеттік университеті
СӨЖ№1
Тақырыбы: Латын тілінің шығу ... оның ... ... Даулы Надира
Тексерген: Билялов Е. Е.
Семей қаласы
2015 жыл
Жоспар
Кіріспе ... І. ... ... шығу ... ... І. ... тілінің медицинадағы алар орны
ІІ. Қазіргі ғылымдағы латын тілінің маңызы қандай?
Қортынды бөлім: ІІІ. Қазіргі таңда латын ... алар ... ... ... ... шығу ... ... 2 мың жыл бұрын пайда болса да, біз ежелгі римдіктердің өмірі туралы көп ... ... ... ... бұлардың барлығы тарихи фактілер емес. Ол көбінесе аңыздармен, ертегілермен, риторикалық қиялдармен тығыз байланысты (кейде тіпті әдейі ... ... ... Тит ... атты 142 ... ... монументтік шығармасы алынады, кезінде ол замандастар арасында үлкен беделге ие болып кеңінен тарағанын айтуға болады.
Археологиялық қазбалар адамдардың Италияда ... ... ... ... ... нақтылайды. Олар үңгірлерде өмір сүріп, аңшылықпен айналысқан. Шамамен б.з.д. 1800 жылы түбекте солтүстіктен келген жаңа қоныстанушылар ... ... олар ... ... мәдениетін ала келген (итальянша - қара, ... ... ... ... ... ... ... елдерінен түрлі халықтар қоныс аударған. Шамамен алғанда б.з.д. 2000 жылдан бастап орталық Еуропаның қоныстанушылары Альп тауларынан ... ... ... ... ... (олардың ішінде қазір латындар деп аталатын тайпалар да бар). ... ... ... ... ... ... тобы, Сицилияға, Сардиния мен Корсикаға Солтүстік Африкадан қоныс аударған. Шамамен, б.з.д. 750 жылы ... ... ... аударушылар оңтүстік Италия мен Сицилияның жағалауында тұрақтала бастаған. Бұлардың осы аудандағы ықпалы басым болғандықтан, римдіктер бұл ... деп ... ... ... ... ... оңтүстігінен басталады. Мәдениет тарихында өзінің рельефіне байланысты, орталық Италияның батыс бөлігі, маңызды рөль атқарып кеткен.Мұнда Этрусс ... ... ... Рим ... және ... ... мен Неаполь орналасқан) деген үш жазықтық жатыр. Тибр өзенінің сағасында кеме ... үшін ... ... ... бар жағалаулар да орналасқан. Түбекте кеме қатынастары бар өзендерге тек Тибр мен По жатады. деп алғашқыда түбектің тек ... ... ... ... vitalus - бұзау, өйткені мында жақсы жайылымдар болды). Осыдан VITALIA - ITALIA. Кейін бұл атау Апеннин ... ... ... ... Тибр ... ... ... солтүстік-шығыстан Сабин, шығыстан Албан,ал оңтүстік жағынан Вол тауларымен қоршалған Латын ... ... ... ... ... ... ерекше рөл атқарып маңызды ықпал етуіне себеп болды. Керісінше, Италияның шығыс бөлігі негізінен жазықтықсыз маңызды рөл атқармайтын таулардан тұрады, ... ... ... бақтары, Ассизи мен Анкон қалалары, олардан оңтүстікке қарай марс, пелигн, марруцин және вестиндердің отаны ... ... ... мен ... ... орналасқан. Орталық Италияның шығыс бөлігінде ыңғайлы аймақтар жоқ, ал оңтүстік ... ... ... Оның ... бөлігінде самнит туыстас таулық тайпалар мекендеген Лукания мен Бруттий ... ... ... ... ... Тарент шығанағымен Грециядан шыққан колонистерді қызықтырған, су тапшылығы мәселесі алаңдатып отырған Апулия мен Калабрия жатыр. Көптеген грек отарлары: Тарент, Регий, ... ... ... Элея және ... бұл ... ... ... орбитасына ерте қатыстырды (кейіннен деп аталған). Италияға жақын орналасқан аралдардың ішінен ... ... ... үлкен үлес қосқан - Сицилия. Аралдың шығыс және оңтүстік бөлігін ... ... ... ... ... ... ... мен Лилибей (қазіргі Марсала) қалаларын құрған финикийліктер келген. Қатал ... ... ... мен ... ... Корсика аса маңызды болмаған.
Қазіргі Италияға тән апельсин мен лимон ағаштарын, агава мен эвкалипті ежелгі ел тұрғындары ... ал ... ... мен анарды мұнда карфагендіктер әкелген. Грецияға қарағанда Италияның жерлері әлде қайда ... ... ... ... ... По мен Кампания алқаптары,- грециядағыдай мұндағы жерлерді ... үшін ... зор ... қажет етті; көптеген батпақты жерлерді кептіру, ал суы тапшы жерлерді суару қажет болды. Бұл істерде ... ... ... ... ... де таңқалдырар болып отыр.Италияда Грецияға қарағанда металл кеңдері аз таралған. Тек қана Этрурияда мыс пен қалайы, ал Эльба ... ... ... өндірілген. Металл өңдеуде тағы сол этрустар керемет жетістіктерге жеткен.
Этрустар туралы сөз қозғалғандықтан және этрустардың Рим дамуына тигізген ... ... ... ... ... халқы мен өркениеті туралы біраз мәлімет беру қажет.
Этрурия - ежелгі дүниенің ұлы ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде де Этрурияда, орталықтанған мемлекеттік құрылым болған жоқ. ... ... әр ... ... өмір ... жеке ... ... талаптанды. Этрус құдіретінің дамыған дәуірінде, он екі этрусс қалаларынан тұратын федерация құрылды, дегенмен бұл федерацияға енген әр қала ... ... және ... ... сақтап, оларды тек діни сенімдері байланыстырған.
Этрус қалаларымен алғашқыда патшалар, ал одан кейін ... ... ... ... ... Іс жүзінде билік ақсүйек рулары мен олардың рубастарының қолында болған (лукомондар). Ертеден бастап ... ... ... мен ... ... еді. Ол ... сауда теңіз қарақшылығымен тығыз байланысты болды; этрус (грекше - тиррен) қарақшыларының даңқы бүкіл Жерорта теңізіне дүркіреген.
Этрус шеберлерінің металл өңдеу, айна және ... ... ... мен піл ... ... зергерлік бұйымдармен аты шыққан.Этрустардың Балтық тенізінен әкелінген янтарьдан жасалған көркем туындылар да кездеседі. Этрустар Гректермен, Мысырлықтармен, Карфагендіктермен және т.б. халықтармен ... ... ... ... экономикасының енді бір саласы - ауыл шаруашылығы. Этрурия аумағының ... ... ... ... ... ... топырақ ұқыпты өндеуді керек еткен. Сонымен байланысты этрустар әртүрлі дренаждық құрылыстар мен су бұрғыш құбырлар және т.б. ... ... ... ... ауыл ... құлдар қолданылды деп мәлімдейді, бірақ мында құлиеленушілік аз дамығандықтан ... ... ... ... ... ...
Этрус құдіретінің өркендеген кезеңі - VII-VI ғасырлар. Осы кездерде этрусс қалалары Италияның солтүстігі мен оңтүстігінде кең ... ... ... ... ... асырған. Олар өзінің билігін Апенин түбегінің барлығына жайып, VI ғасырда этрустардың экспансиясы оның шегінен шығып, ... ... ... Ол ... бет ... ... ... қақтығысуларға әкеліп, сонымен қатар Жерорта теңізінің тағы бір ірі мемлекеті Карфагенмен ... ... 535 жылы ... ... ... ... ... этрускілер ұлы теңіз шайқасына қатысып, оның нәтижесінде гректер аралды қалдырып ... ... ... ... ... де осы кезеңге жатады. Олар Римді қарулы күрес арқылы әлде Этрус патшаларының әулеттерінің кұдіреттілігі бейбіт жолмен билікке ... ... ... Рим ... ... дәл осы ... ... болып, этрустардың арқасында ол шағын ауылдардан белгілі сәулет негіздеріне байланысты қала ... ... ... ... ұзақ уақытқа созылған жоқ. VI ғасырдың аяғында этрус қалаларының арасында іштей күрес ... осы ... ... ... ... ... басталады. Б.з.д. 474 жылы Кум маңында теңіз шайқасыда ... ... ... ... ... жеңіліс табады. Бұл соққы Этрурияның теңіз державасы ретіндегі атағының құлдырауына әкелді. Этрускілердің әлсіреу кезеңі-римдіктердің күшеюімен ... ... ... ... бірінен кейін бірі Рим құдіретіне бағындырылады. Осы қалаларға рим коллонистері көшіп, ежелгі әдет-ғұрыптар мен ... тіл де ... ... тілі ... ... жұмбақтардың бірі болып келеді. Бізге дейін жалпы саны ... ... ... ... айналарда, естелік тастарда жазылған жазулар жетті. Этрусс қолжазбалы ... ең ... бірі ... ... ... (liber linteus) деп ... Бізге белгілі этрусс жазбаларының ең көнесі б.з.д VIІ ғасырға, ең кеш ... ... І ... ... Этрусс жазуларының оқылуы бірінші көргенде қиындыққа түспейтін деп көрінеді. Этрусс алфавиті ... грек ... ... ал ол ... кезегінде латын алфавитінің негізінде қаланды. Оқылу жеңілдігі жалған болып шығады, өйткені этрусс тілінің өзі өте ерекшеленіп басқа бір де бір ... ... ... оны ... латын, герман және славян тілдері арқылы оқып көрген, кейбіреулері индоевропалық топшамен қанағаттанбай семиттік, кавказдық, малазийлік тілдермен, енді біреулері жапон ... ... ... Олардың барлығы жарамсыз болып, этрусс тілін оқу жүз ... асса да, біз ... ... сөзін және бірнеше жеңіл грамматикалық формаларды ғана танитын болдық.
1964 жылы археологтар таң қаларлық жаңалыққа тап ... - ... ... (Рим ... 50 ... ... маңынан, алтыннан құйылған этрус және пуникалық (карфагендік) жазулары бар үш тақтайшаны тауып алған. ... ... бір ... ... ... ... ... мәтіндерінің бірдей болуының мүмкіндігі пайда болды. Ол солай болатын болса, біз екі тілдес (билингва) ... ие ... едік ... жазу ... ... оқып алуына көп ықпал жасар еді,- бұл үміт ақталған жоқ - жазылған мәтіндер ... ... ... ... болса да сәйкес болмай шықты, сондықтан олардың бірі арқылы екіншіні аудару мүмкін емес.
Этрускілердің шығу тегін екінші ... ... деп ... ... Ол бірінші жұмбақпен байланысты екені мәлім, өйткені тілдің құпиясы ашылатын болса, халықтың шығу тегі туралы ... та ... еді. ... бері ... шығу ... екі ... ... Геродоттың айтуынша,этрускілер Кіші Азиядан қоныс аударған, яғни Италияға шығыстан келген. Осы нұсқаның тағы біреуі Ливийдің айтуынша, олар Италияға Альп ... ... яғни ... ...
Этрускілердің шығу тегі туралы басқа көз қарасты б.з.д І ғ. Римде тұрған малазиялық Галикарнаста туған Дионисий Галикарнасский ұсынады. Ол ... ... ... ... малазиялық шығу тегін жоқтыртып, оларды көшпенді емес италиялық жергілікті (автохтондар) тұрғындар деп болжам жасаған. ... осы екі ... да ... ... шығыстан шықты деген теорияның жақтаушылары олардың Италияға келуін аталмыш эгей қоныс аудару толқындарының бірі- ... ... бәрі ... емес ... ... едәуір үлкенді-кішілі топшалармен қоныс аударғандығына көңіл аударады. Осы көз қарастың ... ... ... ... ... егер этрускілер Италияға теңіз жолымен келсе, неліктен олардың барлық қалалары теңіз жағалауында емес, олардан алшақ жерлерде ... Екі ... ... де күшті және әлсіз жақтары бар, алайда осы теориялардың екеуіне де басымдылық ... ... ... ... ... ... ... бас алған жаңа көзқарас пайда болған-ды, ол ... шығу ... табу үшін ... ... мен ... ... ... талап етеді. Осы тұрғыдан зерттеуші даусыз ... ... ...
Грек тілімен қатар латын тілі Еуропаның ежелгі мәдениетті халықтарының тілдері қатарына жатқызылады. Жалпы тараған лингвистикалық классификация бойынша ... тілі өлі ... ... кезде қолданылмайтын) италийлік тілдерге жатады. Италилік тілдер қатарына Италияда б.з.д І ғ. екінші ширегінен б.з І ғ. ... ... ... ... тайпа тілдері жатады (тарихқа мәлім оск, умбр, сикул және т.б). Өз кезегінде италилік тіл үндіеуропалық тіл тобына ... ... ... бұл ... грек тілі, үнді тілдері, ирандық, славяндық, балтық, германдық және т.б тілдер жатады. Латын тілінің атауы Тибр ... ... ... ... ... (Latium) ... аймағында мекендеген ежелгі италилік латын тайпасымен тығыз байланысты. Лациумнің орталығы б.з.д VIII ғ. латын тайпасы ... ... Рим ... болды. Оның негізін латындар мен сабиндік ауылдардан тұрған, ал ... және ... ... гректер мен этрускілер үстемдік етті. Б.з.д 753 жылы Римнің қалыптасқан уақытында мемлекеттің басты құрамын италиктер құрап, екі ... топ - ... - ... және оск - ... ... ... ... алғашында ежелгі Лация территориясында өмір сүрген, оның шекаралары-Тибр және Аниен өзендері, Апенин, Вольск таулары мен Тиренн ... ... ... алу ... ... ... тілі ... Италияға, кейін бүкіл антик әлеміне тараған. Латын хаты ежелгі римдіктермен пайдаланылып, Батыс Еуропа халықтарының ... ... ... болған. Латын алфавиті алғашқы уақытта көп түрлі алфавиттердің бір түрі еді, ал финикилік алфавитті гректер мен басқа халықтармен қабылданып алудың ... ... ... ... батысгректік жазуға жақын және шығысгректік ионилік алфавиттен ерекшеленетін этруск алфавиттерінің бірі де ... ... ... ... ... ... ... өзгеріссіз сақталса, осы әріптердің дыбыстық мағынасы өзгеріске ұшырағаны байқалады. Латын алфавиті ежелгі грек алфавитіне ұқсас келеді. Антикалық ... ... ... жазу ... ... гректермен Пелопоннестен әкелінген, олар Рим орталығында орналасқан Паланиге көшіп қоныстанған. Латын алфавиті мен жазуы пайда болуының әртүрлі нұсқалары бар. Ең кең ... ... ... ... ... б.з.д ІХ ғ. қалыптасқан грек алфавит жазуының негізінде жасалған. Себебі Италияның оңтүстік бөлігінде бұрыннан көптеген грек қалалары мен ... ... ... және ... мен латындар арасында мәдени байланыс ерте орнатылып, тұрақты болған. Мысалы,Рим қаласының маңында орналасқан Габий қаласында да грек мәдениеті үстемдік етіп, онда ... ... ... ... Римнің негізін қалаушылар - Ромул мен Рем сауат алған. Әрине,латын жазбасы ... ... деп ... болмайды, тіл қалыптасу жолында барлық процестер ұзаққа созылады, кейде көптеген мыңжылдықтар аралығында қалыптасады, латын тілі мен ... ... де баяу және өз ... дамыды. Латын алфавитінің қазіргі бізге үйреншікті аяқталған түрі б.з.д VI-ІІІ ғ.ғ ... ... ... ... ... (тастағы және әртүрлі нәрселердегі жазбалар) ежелгі грек ... ... ... ... әріп ... ... ... ежелгі латын жазбалары жазуды оңнан солға қарай жазған, тек б.з.д ІV ғ. жазу сол ... оңға ... ... ... ... ... ... жазуы да бірқатар өзгерістерге ұшырады. Б.з.д І ғ. бастап У және Z тек грек тілінен шыққан сөздерде пайдаланылды. ... ... ... ... ... және қатармен бөлу пайда болды, сонымен қатар тыныс белгілер мен диакритикалық белгілер (әріптің үстінен немесе астынан қойылатын белгілер мағынасын анықтау үшін ... Б.з.д ХІ ғ. W ... ал ХVI ғ.- J және U ... ... ... бүкіл тарихы және ежелгі Рим тарихының ең бір ерекше және қызықты сұрақтарының бірі-Римнің мәдени ізбасарлары мен ... ... ... мен ... ... - қатынастары болған еді. Этрускілердің пайда болуы мен ... ... ... ... әлі күнге дейін анықталмаған. Этрус тілі жерортатеңіздік тіл ... ... ... Еуропа мен Жерорта теңізі аралдарындағы үндіеуропалық тіл қатары емес). Мүмкін, этрусс ... грек ... ... ... ХVIІІ ғ. ... ... латын тілінің қалыптасуының теориясы пайда болды, бірақ этрус тілі жайында мәлімет өте аз ... (аз ғана ... ... олардың қазіргі таңда тек 150 сөзі ғана ... оны ... ... емес.
Этрускілер Римнің солтүстік батысында орналасқан Этрусияда мекендеген және олар жоғарғы мәдениетке ие болған ( ол жайлы этрус өнерінің ескерткіштері мәлім ... ... ... өнер ... қатар әскер өнері),саяси мәдениет пен діни әдет - ғұрыпты ... Б.з.д VIғ. ... ... ... жылжуының нәтижесінде Тарквини этрусс династиясынан шыққан патшалардың қол астына ... тура ... ... ... ... нәтижесінде (б.з.д 510 жылы, осы кезеңде Рим республика болып жарияланды) этрускілердің үстемдігі нашарлай бастады. V - VI ғ.ғ. олар ... ... ... ... ... қол ... енеді. Біздің заманымыздың басында этрускілер толығымен романдалды, ал олардың тілі уақыт өте келе ... ... ... ... Рим ... алғашқы кезеңі болды, б.з.д ІІІ ғ. бастап Римнің экономикалық және саяси ... ... ... ІІІ ғ. ... ... қала ... өз ... астына италиялық қалалармен аймақтарды біріктірді. Үш Пуни соғысы (ІІІ ғ.орт. - ІІ ғ. орт.) нәтижесінде ... ... ... ... мен ... ... ... қарсыластарын жеңген. Б.з.д І ғ. аяғында Римнің қол астында бүкіл ... ... ... ... Азия мен ... дейін, қазіргі Франция территориясы, Англия мен Германиянің кейбір бөліктері және т.б жерлер енген. Кейінгі дәуірлерде империялық Рим мемлекеті жоғарғы ... ие ... ... ... нәтижесінде латын тілі римдік мемлекеттің ресми тіліне айналды. Әртүрлі халықтарға жататын және әртүрлі тілде сөйлейтін Италия аймақтарындағы тұрғындар римдік ... ... ... ... ... ... бір бөлігі ретінде сезді.
Латын тілі бүкіл Апенин ... ... ... ... ... мен Испания халқымен қабылданып алынды.
Латын тілі тарихы. Медицинада қолданылуы Латын және грек тіліндегі ежелгі римдік медициналық шығармалар. Б.з.б. 754 жылы ... ... ... Рим ... Батыста б.з.б. 476 жылға дейін өмір сүрді. ... тілі ... тілі ... ең бірінші таратушы латындар - Алоннин түбегінің орталық бөлігіндегі Лацияда тұрған тайпа. Рим ірі ... ... ... ... ол б.з.б. IIғ. ортасында өз шекарасын белсенді түрде кеңейтті. Латын тілі италиялық өлі тілдер тобына жатады. Ең ерте жеткен жазбаша ... ... VIIIғ аяғы мен Vғ ... ... ... латын тілі б.з.б. II-Iғғ қалыптаса бастап, б.з.б. I ғ даму шегіне ... ... ... латын кезеңіне жетті. Ол бай лексикасымен, күрделі абстактті түсінік бере алуымен, дамыған ... ... ... үй ... және техникалық терминологиясымен ерекшеленеді. Әртүрлі әдеби жанрлардың жоғары дамуы бұл кезеңге тән. Бұл кезеңнің ... ... ... ... ... ... яғни фонетика мен морфология нормалары қалыптасып, орфография ережелері анықталғанда орын алды. Бұл кезеңге Сенека, Марциал, Ювенал, Тацит, Апулей ... ... ... ... Латынның пайда болуындағы соңғы кезең - кейінгі латын ( б.з. III-Ivғ), яғни жазбаша, кітапты және халықтық сөйлеу латын тілі ... ... ... болу ... Латын тіліндегі жазбалар Римдіктердің батыс және шығыстағы кең шекараны жаулап алғанда латын тілі Рим сол кездегі тәуелді тайпалар мен ... ... кең етек ... ... ... ... беделі мен рөлі әр жерінде әр түрлі тарады. ... IIғ ... ... жерорта теңізі елдерінде латын тілі Галлиядағы кельт тайпасында және б.з.б. Iғ аяғында - ... ... ... ... лузитан тайпаларында мемлекеттік тіл болып танылды. Б.з. 43ж бастап 407ж дейін Британияда тұрған кельттер Римнің қол астында болды. Егер ... ... ... ... ... тайпалық тілдермен бәсекеге түспесе, ал Жерорта теңізі бассейіндегі: Греция, Кіші ... ... -- ... ... ... көрсететін ұзақ уақытты жазбаша дәстүрлі тілдермен соқтығысты. Бұл өңірде кең тарған грек тілі болып табылды. Латын жазбасы грек алфавиті ... ... ... ... ... негізіне кірді. Б.з.б. IIғ бастап римдіктер грек ғылымының, философиясының және ... ... ... ... Сонымен қатар латын тілінде ғылыми мазмұндар, яғни терминдер пайда бола бастады. Византия және Батыс Еуропа медицина тарихында грек, латын және араб ... ... ... және кейінгі ғасырда). 395ж. Рим империясы екіге бөлінді - Батыс және Шығыс. Шығыста - ... ... ... ... болды. Византия империясының құрамына Греция, Мысыр, Кіші Азия және ... ... және ... ... дәстүрлі орталығы кірді. Грек және латын тілдерінің тарихи тағдыры, әлемдік функциясы үлкен өзгеріске ұшырады. IV - VI ғғ. ... ... ... тілі ... ... ал VIIғ. ... 1453ж. ... жаулап алғанша дейін грек тілі танылды. Византияда IV - VIIғғ көптеген атақты дәрігерлердің ... осы ... ... өріс ... ... профессионалды тілдік мәдениеті дәстүрлі грек медицина мектебінде құрылды. Олардың ішінде танымал ... ... ... ... ... ... Тралесский, Павл Эгинский кірді. Олардың еңбектерінен энциклопедиялық кең жүйеленген медицина ғылымының бөлігі табылған. Бұл дәрігерлердің әдеби еңбектері ұрпақтарға мұра ... ... және ... ... ... ... ... септігін тигізді. Батыс Рим империя шекарасында латын тілі сапалы тасымалды басынан кешті. Нәтижесінде IXғ ... ... тілі ... ... яғни ... ... формасы өлі тілге айналды. Ол бұрын қолданған халықтарға ... бола ... Бұл ... уақыт өте келе жаңа роман: француз, итальян, испан және румын тілдеріне көшті. Бұл тілдерінің пайда болу негізіне ... ... ... тигізді. Бірақ ғылыми, мектептік қолдануларда Батыс Еуропада орта ғасырларда барлық ғалым мен шәкірттерге түсінікті ... ... ... ... ... тілі ... Осы ... Батыста латын тілімен және Шығыста грек тілімен араб тілі бәсекеге түсті. VIғ ... ... ... ... түрде өздерін танытты. Араб халифаттарының билігіне біртіндеп Византия империясы мен Батыс Еуропасының бір бөлігі енді. Билік араб тілін енгізумен ... ... ... ... маңызды ежелгі грек еңбектерін араб тіліне аудару жұмысын ұйымдастыра бастады. VIII - Xғғ ... ... ... ... барлық медициналық шығармалар аударылды. Араб тілінде атақты ... ... бола ... Бес ... - 800ж - 1300ж ... медицина саласында араб еңбектерімен 70 автор, әсіресе мұсылмандар, бірнеше христиандар танымал болды. Араб тілінде жазылған атақты ... ... ... ... саналды. Ол XIIғ латын тіліне аударылып, Еуропа медицинасында XVIғ аяғына дейін басымдық көрсетті. ... ... XІғ, ... ... ... Батыс еуропада бірінші медицина мектебінің ашылуынан кейін еуропалық медицинаның қайта тууы ... ... ... алу үшін ... ... болды. Сондықтан грек тілінен аударылған араб аудармаларын латын тіліне аудару қажет болды. XI XIIғ ... ... ... он ... ... аударылды. XIIIғ - арабтан латын тіліне аудару кезеңі. XIVғ еуропадан арабтардың кетуінен кейін араб тілінің дәрежесі төмендеді. Көптілдік ... тіл үшін қиын ... ... терминология латындалынған арабизм, гебраизм, арабталынған грецизм және латинизм сияқты қоспадан тұрды. Синоним сөздері шектен тыс көбейе бастады. Медициналық ғылымға ... ... ... ... ... ... және ... Парацельс Базель университетінде студенттерге дәрісті неміс тілінде оқыған. Өзінің ғылыми еңбектерін де неміс тілінде жазған. Ал атақты француз хирургы Амбруаз Паре (1510 -- 1590) ... ... ... тілінде жазған. Кейін олардың кейбіреулері латын және еуропа тілдеріне аударылған. Осындай ұлттық тілдерден латын тілі ... ... Жаңа ... (17ғ.) ... 18 ... биология мен медицина саласында ұлтаралық тіл болып қала берді. Латын тілі сабақтарда, ғылыми еңбектерде қолданылды. 18 - ... ... тілі ... ... ... жүре ... Ғылымның ұлтаралыққа ұмтылысы әртүрлі елдердің ғалымдары өз жаңалықтарында латын тілін қолдануды қажет етті. Академик В.И. Вернадский ұлтарлықтың механизмін былай анықтады: . 17 - 18 ғ. ... ... және ... латын тілінде жазылды. Мысалы, ағылшын ғалымы және дәрігері Вильям Гарви еңбектері (1578 -- 1656). ... ... орын ... -- ... 1757 -1766 ж.ж швейцар физиологы, медицина докторы Галлер 8 ... ... ... -- ... ... ... шықты. Тек қана ғалым-дәрігерлер ғана емес, сонымен қатар, білім саласында әртүрлі мамандар, философтар өз ойларын латын тілін қолдану ... ... ... ... ... маңызы қандай?
ЛАТЫН ТІЛІ, үндіеуропа шоғырының италиялық тобына жатады. Б.з.б. 6 ғасырда Рим говоры ретінде пайда болып, Жерорта теңізінің батысындағы ... ... ... Галлия, Иберия түбегін, Солтүстік Африка, Британия, Норик, Паннония және ... ... ... ... ... тілі тарады. Ол үнді-парсы және хетт тілдеріне жақын. 9 ғасырдада Латын тілі сөйлеу тілі ... ... ... 15 -- 16 ... дейін батыс еуропа қоғамының, католик шіркеуінің, ішінара әдебиет пен ғылымның, дәрігерлік ... ... тілі ... ... тілі ... ... провансаль, француз, каталон, испан, португал, ретороман, далмат және балқан-роман тілдерінің негізін қалыптастырды. Плавт (б.з.б. 254 -- 184) ... (20-ға ... ең көне ... ретінде танылды. Цицерон мен Цезарь ("Commentarіі de bello Jallіco") прозалары, Вергилийдің поэзиясы классикалық Латын тілінде жазылған.Латын тілі - ... мен ... ... ... ... көшу - ... ... туындап отырған қажеттілік. Біріншіден, латын әрпі бүкіл ... ... ... ... отыр. Демек, дүниежүзі халқының 80%-ы қолданатын латын әліпбиіне көшу озық инновациялар мен технологияларға бір табан жақындатып, өркениетті елдермен байланысымызды ... ... ... отыз елдің қатарынан орын алу ісіне, мемлекеттік тілдің ұлттық бет-бедерін сақтап қалуға оң әсерін тигізеді.Екіншіден, түбі бір туыс түркі халықтарымен ... ... ... ... Олай ... ... да әріп ... әлеуметтік маңызынан гөрі, саясилығы басым болып келген. Мәселен, біз көне түркі ... бола ... араб ... ... ... болдық. Өткен ғасырдың басында бүкіл исі мұсылман халқы араб әрпінде отырдық. Қызыл империяның көсемі И.Сталин бір-бірімізден ажырату үшін ... ... ... ... ... жіберді. Сол тұста араб әрпінде отырған Түркия ... ... ... ... үзіп ... үшін ... түрде латынға көшті. Е.В.Сталин бұған қарсы дереу шара қолданып, латын әліпбиінде отырған бізді кириллицаға көшірді. Яғни 1926 жылы Қазақстанда араб ... ... ... көшу 20 күннің ішінде жүзеге асырылды. Ал латын әліпбиінен бүгінгі кириллицаға көшу 1937 жылы басталып, ол 1940 жылы ... ... ... Ал ... ... халқы Грузияны, оның көршісі Армяндарды төл әріптерінде қалдырды. Міне, бұдан шығатын қорытынды, латынға көшу - көк ... ... ... ... тыныстауына мүмкіндік туғызбады.Астана. 20 мамыр. Baq.kz - Университетте латын тілі пәні студентті оқытуда ғылыми тұрғыдан дағдыландыратын пән болып табылады. ... ... ... - студенттерге латын тілінің грамматикалық құрылысын және қазіргі тілдердің жасалуына маңызды ... ... ... ... ... ... ... мәдениеттің дамуына ерекше ықпал еткен көне римдік классикалық ... ... ... ... ... тілдердің интернационалдық сөздігінің негізін құрайтын латын лексикасымен танысу студенттердің ой өрісін кеңейтіп, тілдік материалға дұрыс баға беруге үйретеді. ... ... ... ... ... ... болашақ мамандарының кәсіптік дайындалуының негізі қаланады, сондықтан студенттер тілдің грамматикалық құрлымын, сөзжасам жүйесін, лексика негізін терең меңгеру керек.Аудару техникасын ... ... ... ... сөз тіркесінің тәртібі, тұйық рай және есімшелі орам үлкен қиындық келтіреді, сондықтан да оқырмандар ... ... ... ... ережелеріне міндетті түрде сүйенудің маңызы зор екендігін ұғыну қажет.Аудиториялық жұмыстардың негізгі түрлері ... ... ... ... және ... ... талдау; берілген мәтінді аудару; латын сөзінің құрамын талдау және сөз тудыратын, сөз түрлендіретін морфемаларды анықтау болып табылады.К. Ислям, ... ... ... ... ... ... ... латын тілінің алар орны
ЛАТЫН ТІЛІ, үндіеуропа шоғырының ... ... ... Б.з.б. 6 ғасырда Рим говоры ретінде пайда болып, Жерорта теңізінің ... ... ... Римдіктердің Галлия, Иберия түбегін, Солтүстік Африка, Британия, Норик, Паннония және Дакияны жаулап алуына байланысты Латын тілі ... Ол ... және хетт ... ... 9 ... ... тілі ... тілі ретінде жойылды, дегенмен 15 -- 16 ғасырларға дейін батыс ... ... ... ... ішінара әдебиет пен ғылымның, дәрігерлік тәжірибенің жазба тілі болды. ... тілі ... ... провансаль, француз, каталон, испан, португал, ретороман, далмат және балқан-роман тілдерінің негізін қалыптастырды. Плавт (б.з.б. 254 -- 184) ... (20-ға ... ең көне ... ... танылды. Цицерон мен Цезарь ("Commentarіі de bello Jallіco") прозалары, Вергилийдің поэзиясы классикалық Латын тілінде ... тілі - ... мен ... ... ... ... көшу - заман талабынан туындап отырған қажеттілік. Біріншіден, латын әрпі бүкіл әлемнің қатынас белгісі болып отыр. Демек, ... ... 80%-ы ... ... ... көшу озық инновациялар мен технологияларға бір табан жақындатып, өркениетті елдермен байланысымызды жақсартып, экономикасы дамыған отыз елдің қатарынан орын алу ... ... ... ... ... сақтап қалуға оң әсерін тигізеді.Екіншіден, түбі бір туыс түркі халықтарымен рухани-мәдени жақындасуының бірден-бір жолы. Олай ... ... да әріп ... ... маңызынан гөрі, саясилығы басым болып келген. Мәселен, біз көне түркі жазуымыз бола тұра, араб әліпбиінде жазуға мәжбүр болдық. Өткен ғасырдың ... ... исі ... халқы араб әрпінде отырдық. Қызыл империяның көсемі И.Сталин бір-бірімізден ажырату үшін қазақ халқын латын әліпбиіне ауыстырып ... Сол ... араб ... ... ... ... ... рухани байланысты үзіп алмау үшін шұғыл түрде латынға көшті. Е.В.Сталин бұған қарсы дереу шара қолданып, латын әліпбиінде отырған ... ... ... Яғни 1926 жылы ... араб ... ... ... көшу 20 күннің ішінде жүзеге асырылды. Ал латын әліпбиінен бүгінгі кириллицаға көшу 1937 жылы ... ол 1940 жылы ... ... болатын. Ал өзінің туған халқы Грузияны, оның көршісі Армяндарды төл әріптерінде ... ... ... ... қорытынды, латынға көшу - көк түркінің ұрпағының еркіндік ауасымен тыныстауына мүмкіндік туғызбады.Астана. 20 мамыр. Baq.kz - ... ... тілі пәні ... ... ғылыми тұрғыдан дағдыландыратын пән болып табылады. Латын тілін оқыту - студенттерге латын тілінің грамматикалық құрылысын және ... ... ... ... ... ... негізгі лексикалық қорын меңгерту, еуропалық мәдениеттің дамуына ерекше ықпал еткен көне римдік классикалық ... ... ... ... ... ... интернационалдық сөздігінің негізін құрайтын латын лексикасымен танысу студенттердің ой өрісін кеңейтіп, тілдік материалға дұрыс баға ... ... ... ... ... ... ... факультеттердің болашақ мамандарының кәсіптік дайындалуының негізі қаланады, сондықтан студенттер тілдің грамматикалық ... ... ... лексика негізін терең меңгеру керек.Аудару техникасын үйретуде латын тіліндегі еркін сөз ... ... ... рай және ... орам ... ... келтіреді, сондықтан да оқырмандар басынан бастап аударудың негізгі ережелеріне міндетті түрде ... ... зор ... ... ... жұмыстардың негізгі түрлері ретінде ұсынылатындар: грамматикалық талдау және сөйлемді синтаксистік талдау; ... ... ... латын сөзінің құрамын талдау және сөз тудыратын, сөз түрлендіретін морфемаларды анықтау болып табылады.К. Ислям, С.Торайғыров атындағы Павлодар ... ... ... ... Г.И ВАЛЛ Латинский язык Москва 1990год
* Азаматова А.Х. Латинский язык и основы научной ... ... ... ... Е.Л. ... по ... ... для студентов исторического, философского и юридического факультетов. Ростовский государственный университет, 2002. - 44 ... ... З.А. ... (для ... ... - Алматы, 2006.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Латын тілінің жалпы тарихы және ғылымдағы маңыздылығы51 бет
Латын тілінің шығу тарихы4 бет
Латын тілінің шығу тарихы жайлы6 бет
Латын тілінің шығу тарихы туралы6 бет
Латын тілінің шығу тарихы туралы ақпарат23 бет
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
Xix ғасырдағы салыстырмалы-тарихи тіл біліміне ғалымдардың қосқан үлесі4 бет
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы17 бет
Иммунитет9 бет
Иммунитет пен лимфа3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь